੧੫. ਸੁਖਵਗ੍ਗੋ

੧. ਞਾਆਤਿਕਲਹਵੂਪਸਮਨਵਤ੍ਥੁ

ਸੁਸੁਖਂ ਵਤਾਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਸਕ੍ਕੇਸੁ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਕਲਹਵੂਪਸਮਨਤ੍ਥਂ ਞਾਤਕੇ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸਾਕਿਯਕੋਲਿਯਾ ਕਿਰ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਨਗਰਸ੍ਸ ਚ ਕੋਲਿਯਨਗਰਸ੍ਸ ਚ ਅਨ੍ਤਰੇ ਰੋਹਿਣਿਂ ਨਾਮ ਨਦਿਂ ਏਕੇਨੇਵ ਆਵਰਣੇਨ ਬਨ੍ਧਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਸ੍ਸਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਜੇਟ੍ਠਮੂਲਮਾਸੇ ਸਸ੍ਸੇਸੁ ਮਿਲਾਯਨ੍ਤੇਸੁ ਉਭਯਨਗਰਵਾਸਿਕਾਨਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਕਾਰਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਂਸੁ. ਤਤ੍ਥ ਕੋਲਿਯਨਗਰਵਾਸਿਨੋ ਆਹਂਸੁ – ‘‘ਇਦਂ ਉਦਕਂ ਉਭਯਤੋ ਹਰਿਯਮਾਨਂ ਨੇਵ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ, ਨ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਹੋਸ੍ਸਤਿ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਨ ਸਸ੍ਸਂ ਏਕਉਦਕੇਨੇਵ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਦਂ ਉਦਕਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ. ਇਤਰੇਪਿ ਆਹਂਸੁ – ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇਸੁ ਕੋਟ੍ਠਕੇ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੇਸੁ ਮਯਂ ਰਤ੍ਤਸੁਵਣ੍ਣਨੀਲਮਣਿਕਾਲ਼ਕਹਾਪਣੇ ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਪਸਿਬ੍ਬਕਾਦਿਹਤ੍ਥਾ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਘਰਦ੍ਵਾਰੇ ਵਿਚਰਿਤੁਂ, ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ ਸਸ੍ਸਂ ਏਕਉਦਕੇਨੇਵ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਦਂ ਉਦਕਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ. ਨ ਮਯਂ ਦਸ੍ਸਾਮਾਤਿ. ਮਯਮ੍ਪਿ ਨ ਦਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਉਟ੍ਠਾਯ ਏਕਸ੍ਸ ਪਹਾਰਂ ਅਦਾਸਿ, ਸੋਪਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਕੁਲਾਨਂ ਜਾਤਿਂ ਘਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਕਲਹਂ ਵਡ੍ਢਯਿਂਸੁ.

ਕੋਲਿਯਕਮ੍ਮਕਾਰਾ ਵਦਨ੍ਤਿ – ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਵਾਸਿਕੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਜ੍ਜਥ, ਯੇ ਸੋਣਸਿਙ੍ਗਾਲਾਦਯੋ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਗਿਨੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਸਿਂਸੁ, ਏਤੇਸਂ ਹਤ੍ਥਿਨੋ ਚੇਵ ਅਸ੍ਸਾ ਚ ਫਲਕਾਵੁਧਾਨਿ ਚ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਕਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸਾਕਿਯਕਮ੍ਮਕਾਰਾਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਇਦਾਨਿ ਕੁਟ੍ਠਿਨੋ ਦਾਰਕੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਜ੍ਜਥ, ਯੇ ਅਨਾਥਾ ਨਿਗ੍ਗਤਿਕਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾ ਵਿਯ ਕੋਲਰੁਕ੍ਖੇ ਵਸਿਂਸੁ, ਏਤੇਸਂ ਹਤ੍ਥਿਨੋ ਚ ਅਸ੍ਸਾ ਚ ਫਲਕਾਵੁਧਾਨਿ ਚ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਕਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤੇ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਮ੍ਮੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਮਚ੍ਚਾਨਂ ਕਥਯਿਂਸੁ, ਅਮਚ੍ਚਾ ਰਾਜਕੁਲਾਨਂ ਕਥੇਸੁਂ. ਤਤੋ ਸਾਕਿਯਾ ‘‘ਭਗਿਨੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਸਿਤਕਾਨਂ ਥਾਮਞ੍ਚ ਬਲਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਯੁਦ੍ਧਸਜ੍ਜਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਂਸੁ. ਕੋਲਿਯਾਪਿ ‘‘ਕੋਲਰੁਕ੍ਖਵਾਸੀਨਂ ਥਾਮਞ੍ਚ ਬਲਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਯੁਦ੍ਧਸਜ੍ਜਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਂਸੁ.

ਸਤ੍ਥਾਪਿ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯੇ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਞਾਤਕੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਮਯਿ ਅਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਇਮੇ ਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਮਯਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਏਕਕੋਵ ਆਕਾਸੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਰੋਹਿਣਿਨਦਿਯਾ ਮਜ੍ਝੇ ਆਕਾਸੇ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਨਿਸੀਦਿ. ਞਾਤਕਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਵੁਧਾਨਿ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਂਸੁ. ਅਥ ਨੇ ਸਤ੍ਥਾ ਆਹ – ‘‘ਕਿਂ ਕਲਹੋ ਨਾਮੇਸ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਜਾਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕੋ ਦਾਨਿ ਜਾਨਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ? ਤੇ ‘‘ਉਪਰਾਜਾ ਜਾਨਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੇਨਾਪਤਿ ਜਾਨਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਉਪਾਯੇਨ ਯਾਵ ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰੇ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਉਦਕਕਲਹੋ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ‘‘ਉਦਕਂ ਕਿਂ ਅਗ੍ਘਤਿ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਪ੍ਪਗ੍ਘਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਕਿਂ ਅਗ੍ਘਨ੍ਤਿ ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ? ‘‘ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਨਾਮ ਅਨਗ੍ਘਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਤਂ ਉਦਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਨਗ੍ਘੇ ਖਤ੍ਤਿਯੇ ਨਾਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੇਸੁਂ. ਅਥ ਤੇ ਸਤ੍ਥਾ ਆਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਏਵਰੂਪਂ ਕਰੋਥ, ਮਯਿ ਅਸਨ੍ਤੇ ਅਜ੍ਜ ਲੋਹਿਤਨਦੀ ਪਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਵੋ ਕਤਂ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਞ੍ਚਹਿ ਵੇਰੇਹਿ ਸਵੇਰਾ ਵਿਹਰਥ, ਅਹਂ ਅਵੇਰੋ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਤੁਮ੍ਹੇ ਕਿਲੇਸਾਤੁਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਥ, ਅਹਂ ਅਨਾਤੁਰੋ. ਤੁਮ੍ਹੇ ਕਾਮਗੁਣਪਰਿਯੇਸਨੁਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਥ, ਅਹਂ ਅਨੁਸ੍ਸੁਕ੍ਕੋ ਵਿਹਰਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

੧੯੭. ‘‘ਸੁਸੁਖਂ ਵਤ ਜੀਵਾਮ, ਵੇਰਿਨੇਸੁ ਅਵੇਰਿਨੋ,

ਵੇਰਿਨੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ, ਵਿਹਰਾਮ ਅਵੇਰਿਨੋ.

੧੯੮. ‘‘ਸੁਸੁਖਂ ਵਤ ਜੀਵਾਮ, ਆਤੁਰੇਸੁ ਅਨਾਤੁਰਾ;

ਆਤੁਰੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ, ਵਿਹਰਾਮ ਅਨਾਤੁਰਾ.

੧੯੯. ‘‘ਸੁਸੁਖਂ ਵਤ ਜੀਵਾਮ, ਉਸ੍ਸੁਕੇਸੁ ਅਨੁਸ੍ਸੁਕਾ;

ਉਸ੍ਸੁਕੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ, ਵਿਹਰਾਮ ਅਨੁਸ੍ਸੁਕਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸੁਸੁਖਨ੍ਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸੁਖਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯੇ ਗਿਹਿਨੋ ਸਨ੍ਧਿਚ੍ਛੇਦਾਦਿਵਸੇਨ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਵਾ ਪਨ ਵੇਜ੍ਜਕਮ੍ਮਾਦਿਵਸੇਨ ਜੀਵਿਤਵੁਤ੍ਤਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੁਖੇਨ ਜੀਵਾਮਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਹਿ ਮਯਮੇਵ ਸੁਸੁਖਂ ਵਤ ਜੀਵਾਮ, ਯੇ ਮਯਂ ਪਞ੍ਚਹਿ ਵੇਰੀਹਿ ਵੇਰਿਨੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਅਵੇਰਿਨੋ, ਕਿਲੇਸਾਤੁਰੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸਤਾਯ ਅਨਾਤੁਰਾ, ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਪਰਿਯੇਸਨੇ ਉਸ੍ਸੁਕੇਸੁ ਤਾਯ ਪਰਿਯੇਸਨਾਯ ਅਭਾਵੇਨ ਅਨੁਸ੍ਸੁਕਾਤਿ. ਸੇਸਂ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਞਾਤਿਕਲਹਵੂਪਸਮਨਵਤ੍ਥੁ ਪਠਮਂ.

੨. ਮਾਰਵਤ੍ਥੁ

ਸੁਸੁਖਂ ਵਤ ਜੀਵਾਮਾਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਪਞ੍ਚਸਾਲਾਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਮਾਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਏਕਦਿਵਸਞ੍ਹਿ ਸਤ੍ਥਾ ਪਞ੍ਚਸਤਾਨਂ ਕੁਮਾਰਿਕਾਨਂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਂ ਗਾਮਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਾਸਿ. ਤਾਪਿ ਕੁਮਾਰਿਕਾਯੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਦਿਵਸੇ ਨਦਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਅਲਙ੍ਕਤਪਟਿਯਤ੍ਤਾ ਗਾਮਾਭਿਮੁਖਿਯੋ ਪਾਯਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾਪਿ ਤਂ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਤਿ. ਅਥ ਮਾਰੋ ਸਕਲਗਾਮਵਾਸੀਨਂ ਸਰੀਰੇ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਸਤ੍ਥਾ ਕਟਚ੍ਛੁਭਤ੍ਤਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਲਭਤਿ, ਏਵਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਥਾਧੋਤੇਨ ਪਤ੍ਤੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਗਾਮਦ੍ਵਾਰੇ ਠਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਅਪਿ, ਸਮਣ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਲਭਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਪਾਪਿਮ, ਤਥਾ ਅਕਾਸਿ, ਯਥਾਹਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਨ ਲਭੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਨ ਪਵਿਸਥਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਕਿਰਸ੍ਸ ਅਹੋਸਿ – ‘‘ਸਚੇ ਪੁਨ ਪਵਿਸਤਿ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਰੀਰੇ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਸ ਪੁਰਤੋ ਪਾਣਿਂ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਹਸ੍ਸਕੇਲ਼ਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਤਾ ਕੁਮਾਰਿਕਾਯੋ ਗਾਮਦ੍ਵਾਰਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਂਸੁ. ਮਾਰੋਪਿ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਆਹ – ‘‘ਅਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਿਣ੍ਡਂ ਅਲਭਮਾਨਾ ਜਿਘਚ੍ਛਾਦੁਕ੍ਖੇਨ ਪੀਲ਼ਿਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਅਜ੍ਜ ਮਯਂ, ਪਾਪਿਮ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਲਭਿਤ੍ਵਾਪਿ ਆਭਸ੍ਸਰਲੋਕੇ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ ਵਿਯ ਪੀਤਿਸੁਖੇਨੇਵ ਵੀਤਿਨਾਮੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੨੦੦. ‘‘ਸੁਸੁਖਂ ਵਤ ਜੀਵਾਮ, ਯੇਸਂ ਨੋ ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚਨਂ;

ਪੀਤਿਭਕ੍ਖਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਦੇਵਾ ਆਭਸ੍ਸਰਾ ਯਥਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਯੇਸਂ ਨੋਤਿ ਯੇਸਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਲਿਬੁਜ੍ਝਨਤ੍ਥੇਨ ਰਾਗਾਦੀਸੁ ਕਿਞ੍ਚਨੇਸੁ ਏਕਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਨਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਪੀਤਿਭਕ੍ਖਾਤਿ ਯਥਾ ਆਭਸ੍ਸਰਾ ਦੇਵਾ ਪੀਤਿਭਕ੍ਖਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪੀਤਿਸੁਖੇਨੇਵ ਵੀਤਿਨਾਮੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਮਯਮ੍ਪਿ, ਪਾਪਿਮ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪੀਤਿਭਕ੍ਖਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਪਞ੍ਚਸਤਾਪਿ ਕੁਮਾਰਿਕਾਯੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਂਸੂਤਿ.

ਮਾਰਵਤ੍ਥੁ ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਕੋਸਲਰਞ੍ਞੋ ਪਰਾਜਯਵਤ੍ਥੁ

ਜਯਂ ਵੇਰਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਕੋਸਲਰਞ੍ਞੋ ਪਰਾਜਯਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸੋ ਕਿਰ ਕਾਸਿਕਗਾਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਭਾਗਿਨੇਯ੍ਯੇਨ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੁਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਤੇਨ ਤਯੋ ਵਾਰੇ ਪਰਾਜਿਤੋ ਤਤਿਯਵਾਰੇ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਹਂ ਖੀਰਮੁਖਮ੍ਪਿ ਦਾਰਕਂ ਪਰਾਜੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿਂ, ਕਿਂ ਮੇ ਜੀਵਿਤੇਨਾ’’ਤਿ. ਸੋ ਆਹਾਰੂਪਚ੍ਛੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਞ੍ਚਕੇ ਨਿਪਜ੍ਜਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਸਾ ਪਵਤ੍ਤਿ ਸਕਲਨਗਰਂ ਪਤ੍ਥਰਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਸੁਂ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਰਾਜਾ ਕਿਰ ਕਾਸਿਕਗਾਮਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤਯੋ ਵਾਰੇ ਪਰਾਜਿਤੋ, ਸੋ ਇਦਾਨਿ ਪਰਾਜਿਤ੍ਵਾ ਆਗਤੋ ‘ਖੀਰਮੁਖਮ੍ਪਿ ਦਾਰਕਂ ਪਰਾਜੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿਂ, ਕਿਂ ਮੇ ਜੀਵਿਤੇਨਾ’ਤਿ ਆਹਾਰੂਪਚ੍ਛੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਞ੍ਚਕੇ ਨਿਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਸਂ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਜਿਨਨ੍ਤੋਪਿ ਵੇਰਂ ਪਸਵਤਿ, ਪਰਾਜਿਤੋ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸੇਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੨੦੧. ‘‘ਜਯਂ ਵੇਰਂ ਪਸਵਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਸੇਤਿ ਪਰਾਜਿਤੋ;

ਉਪਸਨ੍ਤੋ ਸੁਖਂ ਸੇਤਿ, ਹਿਤ੍ਵਾ ਜਯਪਰਾਜਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਜਯਨ੍ਤਿ ਪਰਂ ਜਿਨਨ੍ਤੋ ਵੇਰਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਪਰਾਜਿਤੋਤਿ ਪਰੇਨ ਪਰਾਜਿਤੋ ‘‘ਕਦਾ ਨੁ ਖੋ ਪਚ੍ਚਾਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਿਟ੍ਠਿਂ ਦਟ੍ਠੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸੇਤਿ ਸਬ੍ਬਿਰਿਯਾਪਥੇਸੁ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਸਨ੍ਤੋਤਿ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਉਪਸਨ੍ਤਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਜਯਞ੍ਚ ਪਰਾਜਯਞ੍ਚ ਹਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖਂ ਸੇਤਿ, ਸਬ੍ਬਿਰਿਯਾਪਥੇਸੁ ਸੁਖਮੇਵ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਕੋਸਲਰਞ੍ਞੋ ਪਰਾਜਯਵਤ੍ਥੁ ਤਤਿਯਂ.

੪. ਅਞ੍ਞਤਰਕੁਲਦਾਰਿਕਾਵਤ੍ਥੁ

ਨਤ੍ਥਿ ਰਾਗਸਮੋਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਕੁਲਦਾਰਿਕਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਤਸ੍ਸਾ ਕਿਰ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਆਵਾਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਙ੍ਗਲਦਿਵਸੇ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਨਿਮਨ੍ਤਯਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤੋ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿ. ਸਾਪਿ ਖੋ ਵਧੁਕਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਉਦਕਪਰਿਸ੍ਸਾਵਨਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਅਪਰਾਪਰਂ ਸਞ੍ਚਰਤਿ. ਸਾਮਿਕੋਪਿਸ੍ਸਾ ਤਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਰਾਗਵਸੇਨ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਕਿਲੇਸੋ ਸਮੁਦਾਚਰਿ. ਸੋ ਅਞ੍ਞਾਣਾਭਿਭੂਤੋ ਨੇਵ ਬੁਦ੍ਧਂ ਉਪਟ੍ਠਹਿ, ਨ ਅਸੀਤਿ ਮਹਾਥੇਰੇ. ਹਤ੍ਥਂ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਂ ਵਧੁਕਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਕਾਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸਜ੍ਝਾਸਯਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਮਕਾਸਿ. ਸੋ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਕਾਲੇ ‘‘ਕੁਮਾਰਕ, ਨ ਹਿ ਰਾਗਗ੍ਗਿਨਾ ਸਦਿਸੋ ਅਗ੍ਗਿ ਨਾਮ, ਦੋਸਕਲਿਨਾ ਸਦਿਸੋ ਕਲਿ ਨਾਮ, ਖਨ੍ਧਪਰਿਹਰਣਦੁਕ੍ਖੇਨ ਸਦਿਸਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖਸਦਿਸਂ ਸੁਖਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੨੦੨. ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਰਾਗਸਮੋ ਅਗ੍ਗਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਦੋਸਸਮੋ ਕਲਿ;

ਨਤ੍ਥਿ ਖਨ੍ਧਸਮਾ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਨ੍ਤਿਪਰਂ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥਿ ਰਾਗਸਮੋਤਿ ਧੂਮਂ ਵਾ ਜਾਲਂ ਵਾ ਅਙ੍ਗਾਰਂ ਵਾ ਅਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋਯੇਵ ਝਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭਸ੍ਮਮੁਟ੍ਠਿਂ ਕਾਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਰਾਗੇਨ ਸਮੋ ਅਞ੍ਞੋ ਅਗ੍ਗਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਲੀਤਿ ਦੋਸੇਨ ਸਮੋ ਅਪਰਾਧੋਪਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਖਨ੍ਧਸਮਾਤਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਮਾ. ਯਥਾ ਪਰਿਹਰਿਯਮਾਨਾ ਖਨ੍ਧਾ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਨ੍ਤਿਪਰਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸੁਖਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਞ੍ਞਞ੍ਹਿ ਸੁਖਂ ਸੁਖਮੇਵ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਮਸੁਖਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਕੁਮਾਰਿਕਾ ਚ ਕੁਮਾਰਕੋ ਚ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਂਸੁ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਭਗਵਾ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਦਸ੍ਸਨਾਕਾਰਂ ਅਕਾਸੀਤਿ.

ਅਞ੍ਞਤਰਕੁਲਦਾਰਿਕਾਵਤ੍ਥੁ ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਏਕਉਪਾਸਕਵਤ੍ਥੁ

ਜਿਘਚ੍ਛਾਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਆਲ਼ਵਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਉਪਾਸਕਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਏਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਦਿਵਸੇ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਪਚ੍ਚੂਸਕਾਲੇ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਆਲ਼ਵਿਯਂ ਏਕਂ ਦੁਗ੍ਗਤਮਨੁਸ੍ਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਞਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਸਤਭਿਕ੍ਖੁਪਰਿਵਾਰੋ ਆਲ਼ਵਿਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਆਲ਼ਵਿਵਾਸਿਨੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਨਿਮਨ੍ਤਯਿਂਸੁ. ਸੋਪਿ ਦੁਗ੍ਗਤਮਨੁਸ੍ਸੋ ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਕਿਰ ਆਗਤੋ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੋਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਮਨਂ ਅਕਾਸਿ. ਤਂਦਿਵਸਮੇਵ ਚਸ੍ਸ ਏਕੋ ਗੋਣੋ ਪਲਾਯਿ. ਸੋ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਗੋਣਂ ਪਰਿਯੇਸਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਉਦਾਹੁ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਗੋਣਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੋਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਾਤੋਵ ਗੇਹਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿ. ਆਲ਼ਵਿਵਾਸਿਨੋਪਿ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਨਤ੍ਥਾਯ ਪਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਹਂ ਤਿਂਸਯੋਜਨਮਗ੍ਗਂ ਆਗਤੋ, ਸੋ ਗੋਣਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤੁਂ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਗਤੇਯੇਵ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ.

ਸੋਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸੋ ਦਿਵਾ ਗੋਣਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਗੋਗਣੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਚੇਪਿ ਅਞ੍ਞਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਤ੍ਥੁ ਵਨ੍ਦਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਜਿਘਚ੍ਛਾਪੀਲ਼ਿਤੋਪਿ ਗੇਹਂ ਗਮਨਾਯ ਮਨਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਵੇਗੇਨ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਕਾਲੇ ਦਾਨਵੇਯ੍ਯਾਵਟਿਕਂ ਆਹ – ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਤਿਰਿਤ੍ਤਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਸਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਹਿ ‘‘ਇਮਂ ਪਰਿਵਿਸਾਹੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇਯੇਵ ਤਂ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਯਾਗੁਖਾਦਨੀਯਭੋਜਨੀਯੇਹਿ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਪਰਿਵਿਸਿ. ਸੋ ਭੁਤ੍ਤਭਤ੍ਤੋ ਮੁਖਂ ਵਿਕ੍ਖਾਲੇਸਿ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਕਿਰ ਇਮਂ ਠਾਨਂ ਤੀਸੁ ਪਿਟਕੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਤਾਗਤਸ੍ਸ ਭਤ੍ਤਵਿਚਾਰਣਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਦਰਥਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਂ ਅਹੋਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਂ ਕਥਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਕਾਸੇਸਿ. ਸੋ ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿ. ਸਤ੍ਥਾਪਿ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਮਹਾਜਨੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿ.

ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਯੇਵ ਉਜ੍ਝਾਯਿਂਸੁ – ‘‘ਪਸ੍ਸਥਾਵੁਸੋ, ਸਤ੍ਥੁ ਕਮ੍ਮਂ, ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਦਿਵਸੇਸੁ ਏਵਰੂਪਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਜ੍ਜ ਪਨੇਕਂ ਮਨੁਸ੍ਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾਵ ਯਾਗੁਆਦੀਨਿ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਾਪੇਸੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਕੋਵ ‘‘ਕਿਂ ਕਥੇਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਹਂ ਤਿਂਸਯੋਜਨਂ ਕਨ੍ਤਾਰਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਉਪਾਸਕਸ੍ਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਗਤੋ, ਸੋ ਅਤਿਵਿਯ ਜਿਘਚ੍ਛਿਤੋ, ਪਾਤੋਵ ਪਟ੍ਠਾਯ ਗੋਣਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੋ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਚਰਿ. ‘ਜਿਘਚ੍ਛਦੁਕ੍ਖੇਨ ਧਮ੍ਮੇ ਦੇਸਿਯਮਾਨੇਪਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਅਕਾਸਿਂ, ਜਿਘਚ੍ਛਾਰੋਗਸਦਿਸੋ ਰੋਗੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੨੦੩. ‘‘ਜਿਘਚ੍ਛਾਪਰਮਾ ਰੋਗਾ, ਸਙ੍ਖਾਰਪਰਮਾ ਦੁਖਾ;

ਏਤਂ ਞਤ੍ਵਾ ਯਥਾਭੂਤਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਮਂ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਜਿਘਚ੍ਛਾਪਰਮਾ ਰੋਗਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞੋ ਰੋਗੋ ਸਕਿਂ ਤਿਕਿਚ੍ਛਿਤੋ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ ਵਾ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ ਵਾ ਪਹੀਯਤਿ, ਜਿਘਚ੍ਛਾ ਪਨ ਨਿਚ੍ਚਕਾਲਂ ਤਿਕਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਯੇਵਾਤਿ ਸੇਸਰੋਗਾਨਂ ਅਯਂ ਪਰਮਾ ਨਾਮ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਪਞ੍ਚ ਖਨ੍ਧਾ. ਏਤਂ ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਜਿਘਚ੍ਛਾਸਮੋ ਰੋਗੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਖਨ੍ਧਪਰਿਹਰਣਸਮਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਞਤ੍ਵਾ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਚ੍ਛਿ ਕਰੋਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਮਂ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਤਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਸੁਖਾਨਂ ਪਰਮਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਏਕਉਪਾਸਕਵਤ੍ਥੁ ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਪਸੇਨਦਿਕੋਸਲਵਤ੍ਥੁ

ਆਰੋਗ੍ਯਪਰਮਾ ਲਾਭਾਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਰਾਜਾਨਂ ਪਸੇਨਦਿਕੋਸਲਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਏਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਮਯੇ ਰਾਜਾ ਤਣ੍ਡੁਲਦੋਣਸ੍ਸ ਓਦਨਂ ਤਦੁਪਿਯੇਨ ਸੂਪਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਭੁਞ੍ਜਤਿ. ਏਕਦਿਵਸਂ ਭੁਤ੍ਤਪਾਤਰਾਸੋ ਭਤ੍ਤਸਮ੍ਮਦਂ ਅਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਿਲਨ੍ਤਰੂਪੋ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਨਿਦ੍ਦਾਯ ਅਭਿਭੂਯਮਾਨੋਪਿ ਉਜੁਕਂ ਨਿਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਆਹ – ‘‘ਕਿਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਵਿਸ੍ਸਮਿਤ੍ਵਾਵ ਆਗਤੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭੁਤ੍ਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਮੇ ਮਹਾਦੁਕ੍ਖਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ, ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤਿਬਹੁਭੋਜਨਂ ਏਵਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

‘‘ਮਿਦ੍ਧੀ ਯਦਾ ਹੋਤਿ ਮਹਗ੍ਘਸੋ ਚ,

ਨਿਦ੍ਦਾਯਿਤਾ ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਸਾਯੀ;

ਮਹਾਵਰਾਹੋਵ ਨਿਵਾਪਪੁਟ੍ਠੋ,

ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਗਬ੍ਭਮੁਪੇਤਿ ਮਨ੍ਦੋ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੩੨੫); –

ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਓਵਦਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਭੋਜਨਂ ਨਾਮ ਮਤ੍ਤਾਯ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਮਤ੍ਤਭੋਜਿਨੋ ਹਿ ਸੁਖਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਉਤ੍ਤਰਿ ਓਵਦਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

‘‘ਮਨੁਜਸ੍ਸ ਸਦਾ ਸਤੀਮਤੋ,

ਮਤ੍ਤਂ ਜਾਨਤੋ ਲਦ੍ਧਭੋਜਨੇ;

ਤਨੁਕਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨਾ,

ਸਣਿਕਂ ਜੀਰਤਿ ਆਯੁਪਾਲਯ’’ਨ੍ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੨੪);

ਰਾਜਾ ਗਾਥਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ, ਸਮੀਪੇ ਠਿਤਂ ਪਨ ਭਾਗਿਨੇਯ੍ਯਂ, ਸੁਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਮ ਮਾਣਵਂ ‘‘ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹ, ਤਾਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਤਂ ਗਾਥਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਆਹ – ‘‘ਰਞ੍ਞੋ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਓਸਾਨਪਿਣ੍ਡਕਾਲੇ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਵਦੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਰਾਜਾ ਅਤ੍ਥਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਯਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਛਡ੍ਡੇਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਿਣ੍ਡੇ ਸਿਤ੍ਥਗਣਨਾਯ ਰਞ੍ਞੋ ਭਤ੍ਤਪਚਨਕਾਲੇ ਤਤ੍ਤਕੇ ਤਣ੍ਡੁਲੇ ਹਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ. ਸੋ ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਸਾਯਮ੍ਪਿ ਪਾਤੋਪਿ ਰਞ੍ਞੋ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਓਸਾਨਪਿਣ੍ਡਕਾਲੇ ਤਂ ਗਾਥਂ ਉਦਾਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਛਡ੍ਡਿਤਪਿਣ੍ਡੇ ਸਿਤ੍ਥਗਣਨਾਯ ਤਣ੍ਡੁਲੇ ਹਾਪੇਸਿ. ਰਾਜਾਪਿ ਤਸ੍ਸ ਗਾਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਂ ਸਹਸ੍ਸਂ ਦਾਪੇਸਿ. ਸੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਨਾਲ਼ਿਕੋਦਨਪਰਮਤਾਯ ਸਣ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਤਨੁਸਰੀਰੋ ਅਹੋਸਿ.

ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਇਦਾਨਿ ਮੇ ਸੁਖਂ ਜਾਤਂ, ਮਿਗਮ੍ਪਿ ਅਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨਸਮਤ੍ਥੋ ਜਾਤੋਮ੍ਹਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਮੇ ਭਾਗਿਨੇਯ੍ਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੁਦ੍ਧਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਇਦਾਨਿ ਵਜੀਰਕੁਮਾਰਿਂ ਨਾਮ ਧੀਤਰਂ ਭਾਗਿਨੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਦਤ੍ਵਾ ਸੋ ਗਾਮੋ ਤਸ੍ਸਾਯੇਵ ਨ੍ਹਾਨਚੁਣ੍ਣਮੂਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨੋ, ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਵੂਪਸਨ੍ਤੋ, ਇਮਿਨਾਪਿ ਮੇ ਕਾਰਣੇਨ ਸੁਖਮੇਵ ਜਾਤਂ. ਕੁਲਸਨ੍ਤਕਂ ਰਾਜਮਣਿਰਤਨਂ ਨੋ ਗੇਹੇ ਪੁਰਿਮਦਿਵਸੇ ਨਟ੍ਠਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਇਦਾਨਿ ਹਤ੍ਥਪਤ੍ਤਂ ਆਗਤਂ, ਇਮਿਨਾਪਿ ਮੇ ਕਾਰਣੇਨ ਸੁਖਮੇਵ ਜਾਤਂ. ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਾਵਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਸ੍ਸਾਸਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨ ਞਾਤਿਧੀਤਾਪਿ ਨੋ ਗੇਹੇ ਕਤਾ, ਇਮਿਨਾਪਿ ਮੇ ਕਾਰਣੇਨ ਸੁਖਮੇਵ ਜਾਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਨਾਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਮੋ ਲਾਭੋ, ਯਥਾਲਦ੍ਧੇਨ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਭਾਵਸਦਿਸਮ੍ਪਿ ਧਨਂ, ਵਿਸ੍ਸਾਸਸਦਿਸੋ ਚ ਪਰਮਾ ਞਾਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਦਿਸਞ੍ਚ ਸੁਖਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੨੦੪. ‘‘ਆਰੋਗ੍ਯਪਰਮਾ ਲਾਭਾ, ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਪਰਮਂ ਧਨਂ;

ਵਿਸ੍ਸਾਸਪਰਮਾ ਞਾਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਰਮਂ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਆਰੋਗ੍ਯਪਰਮਾ ਲਾਭਾਤਿ ਅਰੋਗਭਾਵਪਰਮਾ ਲਾਭਾ. ਰੋਗਿਨੋ ਹਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਪਿ ਲਾਭਾ ਅਲਾਭਾਯੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਰੋਗਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਲਾਭਾ ਆਗਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਆਰੋਗ੍ਯਪਰਮਾ ਲਾਭਾ’’ਤਿ. ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਪਰਮਂ ਧਨਨ੍ਤਿ ਗਿਹਿਨੋ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਵਾ ਯਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਲਦ੍ਧਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਂ, ਤੇਨੇਵ ਤੁਸ੍ਸਨਭਾਵੋ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੀ ਨਾਮ ਸੇਸਧਨੇਹਿ ਪਰਮਂ ਧਨਂ. ਵਿਸ੍ਸਾਸਪਰਮਾ ਞਾਤੀਤਿ ਮਾਤਾ ਵਾ ਹੋਤੁ ਪਿਤਾ ਵਾ, ਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਸ੍ਸਾਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਅਞ੍ਞਾਤਕੋਵ. ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਾਤਕੇਨ ਪਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਸ੍ਸਾਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਅਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋਪਿ ਪਰਮੋ ਉਤ੍ਤਮੋ ਞਾਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਵਿਸ੍ਸਾਸਪਰਮਾ ਞਾਤੀ’’ਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਦਿਸਂ ਪਨ ਸੁਖਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤੇਨੇਵਾਹ – ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਰਮਂ ਸੁਖਨ੍ਤਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਪਸੇਨਦਿਕੋਸਲਵਤ੍ਥੁ ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਪਵਿਵੇਕਰਸਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਹਿ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਹਂ ਇਤੋ ਚਤੂਹਿ ਮਾਸੇਹਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਸਤ੍ਤ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਸਨ੍ਤਾਸਂ ਆਪਜ੍ਜਿਂਸੁ, ਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਧਮ੍ਮਸਂਵੇਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਅਸ੍ਸੂਨਿ ਸਨ੍ਧਾਰੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿਂਸੁ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਗ੍ਗਾ ਵਗ੍ਗਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਮਨ੍ਤੇਨ੍ਤਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ. ਅਥੇਕੋ ਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਕਿਰ ਚਤੁਮਾਸਚ੍ਚਯੇਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਹਞ੍ਚਮ੍ਹਿ ਅਵੀਤਰਾਗੋ, ਸਤ੍ਥਰਿ ਧਰਮਾਨੇਯੇਵ ਮਯਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਚਤੂਸੁ ਇਰਿਯਾਪਥੇਸੁ ਏਕਕੋਵ ਵਿਹਾਸਿ. ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਗਮਨਂ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਥ ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਹਂਸੁ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਤਿਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਕਰੋਸੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਤੇਸਂ ਕਥਂ ਨ ਸੁਣਾਤਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸਤ੍ਥੁ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹੇਸੁ ਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਿਨੇਹੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਤਿਸ੍ਸ ਏਵਂ ਅਕਾਸੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇ ਆਰੋਚਿਤੇ ‘‘ਸਾਧੁ, ਤਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਸਾਧੁਕਾਰਂ ਦਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਿ ਸਿਨੇਹੋ ਤਿਸ੍ਸਸਦਿਸੋਵ ਹੋਤੁ. ਗਨ੍ਧਮਾਲਾਦੀਹਿ ਪੂਜਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਪਿ ਨੇਵ ਮਂ ਪੂਜੇਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨਾਯੇਵ ਪਨ ਮਂ ਪੂਜੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੨੦੫. ‘‘ਪਵਿਵੇਕਰਸਂ ਪਿਤ੍ਵਾ, ਰਸਂ ਉਪਸਮਸ੍ਸ ਚ;

ਨਿਦ੍ਦਰੋ ਹੋਤਿ ਨਿਪ੍ਪਾਪੋ, ਧਮ੍ਮਪੀਤਿਰਸਂ ਪਿਵ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਪਵਿਵੇਕਰਸਨ੍ਤਿ ਪਵਿਵੇਕਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰਸਂ, ਏਕੀਭਾਵਸੁਖਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਪਰਿਞ੍ਞਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਵਸੇਨ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ. ਉਪਸਮਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਕਿਲੇਸੂਪਸਮਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਚ ਰਸਂ ਪਿਤ੍ਵਾ. ਨਿਦ੍ਦਰੋ ਹੋਤੀਤਿ ਤੇਨ ਉਭਯਰਸਪਾਨੇਨ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਰਾਗਦਰਥਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਨਿਦ੍ਦਰੋ ਚੇਵ ਨਿਪ੍ਪਾਪੋ ਚ ਹੋਤਿ. ਰਸਂ ਪਿਵਨ੍ਤਿ ਨਵਵਿਧਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪੀਤਿਰਸਂ ਪਿਵਨ੍ਤੋਪਿ ਨਿਦ੍ਦਰੋ ਨਿਪ੍ਪਾਪੋ ਚ ਹੋਤਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ, ਮਹਾਜਨਸ੍ਸਾਪਿ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਸਕ੍ਕਵਤ੍ਥੁ

ਸਾਹੁ ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਵੇਲ਼ੁਵਗਾਮਕੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਸਕ੍ਕਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਹਿ ਆਯੁਸਙ੍ਖਾਰੇ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠੇ ਲੋਹਿਤਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਕਾਬਾਧਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਰਾਜਾ ‘‘ਮਯਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਗਿਲਾਨੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਿਗਾਵੁਤਪ੍ਪਮਾਣਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਪਾਦੇ ਪਰਿਮਜ੍ਜਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਆਹ ‘‘ਕੋ ਏਸੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਕ੍ਕੋ’’ਤਿ. ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਆਗਤੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਗਿਲਾਨੇ ਉਪਟ੍ਠਹਿਤੁਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਸਕ੍ਕ, ਦੇਵਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਗਨ੍ਧੋ ਯੋਜਨਸਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਗਲੇ ਬਦ੍ਧਕੁਣਪਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ, ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਗਿਲਾਨੁਪਟ੍ਠਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਮਤ੍ਥਕੇ ਠਿਤੋ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸੀਲਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ ਆਗਤੋ, ਅਹਮੇਵ ਉਪਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਰੀਰਵਲ਼ਞ੍ਜਨਭਾਜਨਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥੇਨਾਪਿ ਫੁਸਿਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਸੀਸੇਯੇਵ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨੀਹਰਨ੍ਤੋ ਮੁਖਸਙ੍ਕੋਚਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਅਕਾਸਿ, ਗਨ੍ਧਭਾਜਨਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ. ਏਵਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪਟਿਜਗ੍ਗਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਫਾਸੁਕਕਾਲੇਯੇਵ ਅਗਮਾਸਿ.

ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ ‘‘ਅਹੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਸਿਨੇਹੋ, ਏਵਰੂਪਂ ਨਾਮ ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਹਾਯ ਮੁਖਸਙ੍ਕੋਚਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਕਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਧਭਾਜਨਂ ਨੀਹਰਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਸਤ੍ਥੁ ਸਰੀਰਵਲ਼ਞ੍ਜਨਭਾਜਨਂ ਸੀਸੇਨ ਨੀਹਰਨ੍ਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਮਕਾਸੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਸਂ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਵਦੇਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਂ ਏਤਂ, ਯਂ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਰਾਜਾ ਮਯਿ ਸਿਨੇਹਂ ਕਰੋਤਿ. ਅਯਂ ਸਕ੍ਕੋ ਹਿ ਦੇਵਰਾਜਾ ਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਜਰਸਕ੍ਕਭਾਵਂ ਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਰੁਣਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਅਹਂ ਹਿਸ੍ਸ ਮਰਣਭਯਤਜ੍ਜਿਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਸਿਖਗਨ੍ਧਬ੍ਬਦੇਵਪੁਤ੍ਤਂ ਪੁਰਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਆਗਤਕਾਲੇ ਇਨ੍ਦਸਾਲਗੁਹਾਯਂ ਦੇਵਪਰਿਸਾਯ ਮਜ੍ਝੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ –

‘‘ਪੁਚ੍ਛ ਵਾਸਵ ਮਂ ਪਞ੍ਹਂ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਮਨਸਿਚ੍ਛਸਿ;

ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ, ਅਹਂ ਅਨ੍ਤਂ ਕਰੋਮਿ ਤੇ’’ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੫੬) –

ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਕਙ੍ਖਂ ਵਿਨੋਦੇਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿਂ. ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਚੁਦ੍ਦਸਨ੍ਨਂ ਪਾਣਕੋਟੀਨਂ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਅਹੋਸਿ, ਸਕ੍ਕੋਪਿ ਯਥਾਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਪਤ੍ਵਾ ਤਰੁਣਸਕ੍ਕੋ ਜਾਤੋ. ਏਵਮਸ੍ਸਾਹਂ ਬਹੂਪਕਾਰੋ. ਤਸ੍ਸ ਮਯਿ ਸਿਨੇਹੋ ਨਾਮ ਅਨਚ੍ਛਰਿਯੋ. ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਾਨਞ੍ਹਿ ਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਸੁਖਂ, ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਟ੍ਠਾਨੇ ਸਨ੍ਨਿਵਾਸੋਪਿ ਸੁਖੋ. ਬਾਲੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

੨੦੬. ‘‘ਸਾਹੁ ਦਸ੍ਸਨਮਰਿਯਾਨਂ, ਸਨ੍ਨਿਵਾਸੋ ਸਦਾ ਸੁਖੋ;

ਅਦਸ੍ਸਨੇਨ ਬਾਲਾਨਂ, ਨਿਚ੍ਚਮੇਵ ਸੁਖੀ ਸਿਯਾ.

੨੦੭. ‘‘ਬਾਲਸਙ੍ਗਤਚਾਰੀ ਹਿ, ਦੀਘਮਦ੍ਧਾਨ ਸੋਚਤਿ;

ਦੁਕ੍ਖੋ ਬਾਲੇਹਿ ਸਂਵਾਸੋ, ਅਮਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਸਬ੍ਬਦਾ;

ਧੀਰੋ ਚ ਸੁਖਸਂਵਾਸੋ, ਞਾਤੀਨਂਵ ਸਮਾਗਮੋ’’.

ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ –

੨੦੮. ‘‘ਧੀਰਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਞ੍ਚ,ਧੋਰਯ੍ਹਸੀਲਂ ਵਤਵਨ੍ਤਮਰਿਯਂ;

ਤਂ ਤਾਦਿਸਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਂ ਸੁਮੇਧਂ,ਭਜੇਥ ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਪਥਂ ਵ ਚਨ੍ਦਿਮਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸਾਹੂਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਭਦ੍ਦਕਂ. ਸਨ੍ਨਿਵਾਸੋਤਿ ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਤੇਸਂ ਦਸ੍ਸਨਮੇਵ, ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਸੀਦਨਾਦਿਭਾਵੋਪਿ ਤੇਸਂ ਵਤ੍ਤਪਟਿਵਤ੍ਤਂ ਕਾਤੁਂ ਲਭਨਭਾਵੋਪਿ ਸਾਧੁਯੇਵ. ਬਾਲਸਙ੍ਗਤਚਾਰੀ ਹੀਤਿ ਯੋ ਬਾਲੇਨ ਸਹਚਾਰੀ. ਦੀਘਮਦ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿ ਸੋ ਬਾਲਸਹਾਯੇਨ ‘‘ਏਹਿ ਸਨ੍ਧਿਚ੍ਛੇਦਾਦੀਨਿ ਕਰੋਮਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਹਤ੍ਥਚ੍ਛੇਦਾਦੀਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ਦੀਘਮਦ੍ਧਾਨਂ ਸੋਚਤਿ. ਸਬ੍ਬਦਾਤਿ ਯਥਾ ਅਸਿਹਤ੍ਥੇਨ ਵਾ ਅਮਿਤ੍ਤੇਨ ਆਸੀਵਿਸਾਦੀਹਿ ਵਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਤੋ ਵਾਸੋ ਨਾਮ ਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖੋ, ਤਥੇਵ ਬਾਲੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਧੀਰੋ ਚ ਸੁਖਸਂਵਾਸੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੁਖੋ ਸਂਵਾਸੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸੁਖਸਂਵਾਸੋ, ਪਣ੍ਡਿਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਟ੍ਠਾਨੇ ਸਂਵਾਸੋ ਸੁਖੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਥਂ? ਞਾਤੀਨਂਵ ਸਮਾਗਮੋਤਿ ਯਥਾਪਿ ਞਾਤੀਨਂ ਸਮਾਗਮੋ ਸੁਖੋ, ਏਵਂ ਸੁਖੋ.

ਤਸ੍ਮਾ ਹੀਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਬਾਲੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਾਸੋ ਦੁਕ੍ਖੋ, ਪਣ੍ਡਿਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸੁਖੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਧਿਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਧੀਰਞ੍ਚ, ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ, ਆਗਮਾਧਿਗਮਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਞ੍ਚ, ਅਰਹਤ੍ਤਪਾਪਨਕਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਧੁਰਵਹਨਸੀਲਤਾਯ ਧੋਰਯ੍ਹਸੀਲਂ, ਸੀਲਵਤੇਨ ਚੇਵ ਧੁਤਙ੍ਗਵਤੇਨ ਚ ਵਤਵਨ੍ਤਂ, ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਆਰਕਤਾਯ ਅਰਿਯਂ, ਤਥਾਰੂਪਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਂ ਸੋਭਨਪਞ੍ਹਂ ਯਥਾ ਨਿਮ੍ਮਲਂ ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਪਥਸਙ੍ਖਾਤਂ ਆਕਾਸਂ ਚਨ੍ਦਿਮਾ ਭਜਤਿ, ਏਵਂ ਭਜੇਥ ਪਯਿਰੁਪਾਸੇਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਸਕ੍ਕਵਤ੍ਥੁ ਅਟ੍ਠਮਂ.

ਸੁਖਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਨ੍ਨਰਸਮੋ ਵਗ੍ਗੋ.