੫. ਅਨਭਿਰਤਭਿਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁ

ਨ ਕਹਾਪਣਵਸ੍ਸੇਨਾਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਅਨਭਿਰਤਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸੋ ਕਿਰ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦੋ ‘‘ਅਸੁਕਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ ਉਪਜ੍ਝਾਯੇਨ ਪੇਸਿਤੋ ਤਤ੍ਥ ਅਗਮਾਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਪਿਤੁਨੋ ਰੋਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਸੋ ਪੁਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਕ੍ਕੋਸਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਂ ਕਞ੍ਚਿ ਅਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਸੋਕੇਨ ਵਿਪ੍ਪਲਪਨ੍ਤੋਯੇਵ ਆਸਨ੍ਨਮਰਣੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਂ ਮੇ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮੂਲਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ ਕਹਾਪਣਸਤਂ ਕਨਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥੇ ਦਤ੍ਵਾ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਸੋ ਦਹਰਸ੍ਸ ਆਗਤਕਾਲੇ ਪਾਦਮੂਲੇ ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਪਵਟ੍ਟੇਨ੍ਤੋ ਰੋਦਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਲਪਨ੍ਤੋਵ ਕਾਲਕਤੋ, ਮਯ੍ਹਂ ਪਨ ਤੇਨ ਕਹਾਪਣਸਤਂ ਹਤ੍ਥੇ ਠਪਿਤਂ, ਤੇਨ ਕਿਂ ਕਰੋਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਦਹਰੋ ‘‘ਨ ਮੇ ਕਹਾਪਣੇਹਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਭਾਗੇ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਕਿਂ ਮੇ ਪਰਕੁਲੇਸੁ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਜੀਵਿਤੇਨ, ਸਕ੍ਕਾ ਤਂ ਕਹਾਪਣਸਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਜੀਵਿਤੁਂ, ਵਿਬ੍ਭਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਅਨਭਿਰਤਿਯਾ ਪੀਲ਼ਿਤੋ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਸਜ੍ਝਾਯਨਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੋ ਪਣ੍ਡੁਰੋਗੀ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਦਹਰਸਾਮਣੇਰਾ ‘‘ਕਿਂ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯਾਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਂਸੁ. ਅਥ ਨਂ ਤੇ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਦਸ੍ਸੇਸੁਂ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤ੍ਵਂ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਏਵਮਕਾਸਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ ਤੇ ਕੋਚਿ ਜੀਵਿਤਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਤੇ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ? ‘‘ਕਹਾਪਣਸਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਹਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਤਾਵ ਸਕ੍ਖਰਾ ਆਹਰ, ਗਣੇਤ੍ਵਾ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮ ‘‘ਸਕ੍ਕਾ ਵਾ ਤਾਵਤ੍ਤਕੇਨ ਜੀਵਿਤੁਂ, ਨੋ ਵਾ’’ਤਿ. ਸੋ ਸਕ੍ਖਰਾ ਆਹਰਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਆਹ – ‘‘ਪਰਿਭੋਗਤ੍ਥਾਯ ਤਾਵ ਪਣ੍ਣਾਸਂ ਠਪੇਹਿ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗੋਣਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਚਤੁਵੀਸਤਿ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਨਾਮ ਬੀਜਤ੍ਥਾਯ, ਯੁਗਨਙ੍ਗਲਤ੍ਥਾਯ, ਕੁਦ੍ਦਾਲਵਾਸਿਫਰਸੁਅਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਗਣਿਯਮਾਨੇ ਤਂ ਕਹਾਪਣਸਤਂ ਨਪ੍ਪਹੋਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਵ ਕਹਾਪਣਾ ਅਪ੍ਪਕਾ, ਕਥਂ ਏਤੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤਣ੍ਹਂ ਪੂਰੇਸ੍ਸਸਿ, ਅਤੀਤੇ ਕਿਰ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਫੋਟਿਤਮਤ੍ਤੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸਯੋਜਨਟ੍ਠਾਨੇ ਕਟਿਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਰਤਨਵਸ੍ਸਂ ਵਸ੍ਸਾਪੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਯਾਵ ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਸਕ੍ਕਾ ਚਵਨ੍ਤਿ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਦੇਵਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾਪਿ ਮਰਣਕਾਲੇ ਤਣ੍ਹਂ ਅਪੂਰੇਤ੍ਵਾਵ ਕਾਲਮਕਾਸੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਯਾਚਿਤੋ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਧਾਤੁਜਾਤਕਂ (ਜਾ. ੧.੩.੨੨) ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ –

‘‘ਯਾਵਤਾ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਦਿਸਾ ਭਨ੍ਤਿ ਵਿਰੋਚਨਾ;

ਸਬ੍ਬੇਵ ਦਾਸਾ ਮਨ੍ਧਾਤੁ, ਯੇ ਪਾਣਾ ਪਥਵਿਸ੍ਸਿਤਾ’’ਤਿ. –

ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

੧੮੬. ‘‘ਨ ਕਹਾਪਣਵਸ੍ਸੇਨ, ਤਿਤ੍ਤਿ ਕਾਮੇਸੁ ਵਿਜ੍ਜਤਿ;

ਅਪ੍ਪਸ੍ਸਾਦਾ ਦੁਖਾ ਕਾਮਾ, ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਪਣ੍ਡਿਤੋ.

੧੮੭. ‘‘ਅਪਿ ਦਿਬ੍ਬੇਸੁ ਕਾਮੇਸੁ, ਰਤਿਂ ਸੋ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ;

ਤਣ੍ਹਕ੍ਖਯਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕਹਾਪਣਵਸ੍ਸੇਨਾਤਿ ਯਂ ਸੋ ਅਪ੍ਫੋਟੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਰਤਨਵਸ੍ਸਂ ਵਸ੍ਸਾਪੇਸਿ, ਤਂ ਇਧ ਕਹਾਪਣਵਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਪਿ ਹਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਕਿਲੇਸਕਾਮੇਸੁ ਤਿਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਵਂ ਦੁਪ੍ਪੂਰਾ ਏਸਾ ਤਣ੍ਹਾ. ਅਪ੍ਪਸ੍ਸਾਦਾਤਿ ਸੁਪਿਨਸਦਿਸਤਾਯ ਪਰਿਤ੍ਤਸੁਖਾ. ਦੁਖਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਆਗਤਦੁਕ੍ਖਵਸੇਨ ਪਨ ਬਹੁਦੁਕ੍ਖਾਵ. ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਏਵਮੇਤੇ ਕਾਮੇ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਅਪਿ ਦਿਬ੍ਬੇਸੂਤਿ ਸਚੇ ਹਿ ਦੇਵਾਨਂ ਉਪਕਪ੍ਪਨਕਕਾਮੇਹਿ ਨਿਮਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਪਿ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਮਿਦ੍ਧਿ ਵਿਯ ਏਵਮ੍ਪਿ ਤੇਸੁ ਕਾਮੇਸੁ ਰਤਿਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿਯੇਵ. ਤਣ੍ਹਕ੍ਖਯਰਤੋਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਚੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਚ ਅਭਿਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਪਤ੍ਥਯਮਾਨੋ ਵਿਹਰਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਦੇਸਿਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਵਨੇਨ ਜਾਤੋ ਯੋਗਾਵਚਰਭਿਕ੍ਖੂਤਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਪਰਿਸਾਯਪਿ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਅਨਭਿਰਤਭਿਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁ ਪਞ੍ਚਮਂ.