੭. ਲਾਲ਼ੁਦਾਯਿਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਾਯਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਲਾਲ਼ੁਦਾਯਿਤ੍ਥੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸੋ ਕਿਰ ਮਙ੍ਗਲਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ ਗੇਹਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟੇਸੁ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਖੁ. ਪਾ. ੭.੧; ਪੇ. ਵ. ੧੪) ਨਯੇਨ ਅਵਮਙ੍ਗਲਂ ਕਥੇਤਿ, ਅਵਮਙ੍ਗਲਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ ਗੇਹਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਾਦੀਸੁ ਕਥੇਤਬ੍ਬੇਸੁ ‘‘ਦਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਖੁ. ਪਾ. ੫.੭; ਸੁ. ਨਿ. ੨੬੬) ਨਯੇਨ ਮਙ੍ਗਲਗਾਥਾ ਵਾ ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਤ੍ਤਂ ਇਧ ਵਾ ਹੁਰਂ ਵਾ’’ਤਿ ਰਤਨਸੁਤ੍ਤਂ (ਖੁ. ਪਾ. ੬.੩; ਸੁ. ਨਿ. ੨੨੬) ਵਾ ਕਥੇਤਿ. ਏਵਂ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਕਥੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋਪਿ ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਕਥੇਮੀ’’ਤਿ ਨ ਜਾਨਾਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਆਰੋਚੇਸੁਂ – ‘‘ਕਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਲਾਲ਼ੁਦਾਯਿਸ੍ਸ ਮਙ੍ਗਲਾਮਙ੍ਗਲਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਗਮਨੇਨ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਕਥੇਤਬ੍ਬੇ ਅਞ੍ਞਮੇਵ ਕਥੇਤੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਾਨੇਵੇਸ ਏਵਂ ਕਥੇਤਿ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਕਥੇਤਬ੍ਬੇ ਅਞ੍ਞਮੇਵ ਕਥੇਸੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ –

ਅਤੀਤੇ ਕਿਰ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਅਗ੍ਗਿਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਸੋਮਦਤ੍ਤਕੁਮਾਰੋ ਨਾਮ ਰਾਜਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਹਿ. ਸੋ ਰਞ੍ਞਾ ਪਿਯੋ ਅਹੋਸਿ ਮਨਾਪੋ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪਨ ਕਸਿਕਮ੍ਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਜੀਵਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇਯੇਵ ਗੋਣਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਮਤੋ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੁਤ੍ਤਂ ਆਹ – ‘‘ਤਾਤ, ਸੋਮਦਤ੍ਤ, ਰਾਜਾਨਂ ਮੇ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਗੋਣਂ ਆਹਰਾ’’ਤਿ. ਸੋਮਦਤ੍ਤੋ ‘‘ਸਚਾਹਂ ਰਾਜਾਨਂ ਯਾਚਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਲਹੁਭਾਵੋ ਮੇ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇਯੇਵ, ਤਾਤ, ਰਾਜਾਨਂ ਯਾਚਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਤਾਤ, ਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯਾਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਦਨ੍ਧਪਞ੍ਞੋ ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦਿਵਚਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਅਞ੍ਞਮੇਵ ਵਦਤਿ, ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਨਂ ਨੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਆਦਾਯ ਬੀਰਣਤ੍ਥਮ੍ਭਕਂ ਨਾਮ ਸੁਸਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਿਣਕਲਾਪੇ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਰਾਜਾ, ਅਯਂ ਉਪਰਾਜਾ, ਅਯਂ ਸੇਨਾਪਤੀ’’ਤਿ ਨਾਮਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪਿਤੁ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਰਾਜਕੁਲਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਅਭਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਪਟਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਂ ਨਾਮ ਉਪਰਾਜਾ, ਰਾਜਾਨਂ ਪਨ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘ਜਯਤੁ ਭਵਂ, ਮਹਾਰਾਜਾ’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਠਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਗੋਣਂ ਯਾਚੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਪੇਸਿ –

‘‘ਦ੍ਵੇ ਮੇ ਗੋਣਾ ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇਹਿ ਖੇਤ੍ਤਂ ਕਸਾਮਸੇ;

ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਮਤੋ ਦੇਵ, ਦੁਤਿਯਂ ਦੇਹਿ ਖਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ.

ਸੋ ਹਿ ਸਂਵਚ੍ਛਰਮਤ੍ਤੇਨ ਤਂ ਗਾਥਂ ਪਗੁਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਗੁਣਭਾਵਂ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਤਾਤ, ਕਞ੍ਚਿਦੇਵ ਪਣ੍ਣਾਕਾਰਂ ਆਦਾਯ ਆਗਚ੍ਛਥ, ਅਹਂ ਪੁਰਿਮਤਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਠਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਸਾਧੁ, ਤਾਤਾ’’ਤਿ ਪਣ੍ਣਾਕਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸੋਮਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਠਿਤਕਾਲੇ ਉਸ੍ਸਾਹਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਰਾਜਕੁਲਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞਾ ਤੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੇਨ ਕਤਪਟਿਸਮ੍ਮੋਦਨੋ, ‘‘ਤਾਤ, ਚਿਰਸ੍ਸਂ ਵਤ ਆਗਤਤ੍ਥ, ਇਦਮਾਸਨਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਵਦਥ, ਯੇਨਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

‘‘ਦ੍ਵੇ ਮੇ ਗੋਣਾ ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇਹਿ ਖੇਤ੍ਤਂ ਕਸਾਮਸੇ;

ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਮਤੋ ਦੇਵ, ਦੁਤਿਯਂ ਗਣ੍ਹ ਖਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ.

ਰਞ੍ਞਾ ‘‘ਕਿਂ ਵਦੇਸਿ, ਤਾਤ, ਪੁਨ ਵਦੇਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਤਮੇਵ ਗਾਥਂ ਆਹ. ਰਾਜਾ ਤੇਨ ਵਿਰਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਕਥਿਤਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਸਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ, ‘‘ਸੋਮਦਤ੍ਤ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਗੇਹੇ ਬਹੂ ਮਞ੍ਞੇ ਗੋਣਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਦਿਨ੍ਨਾ ਬਹੂ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤੁਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸੋਲ਼ਸ ਗੋਣੇ ਅਲਙ੍ਕਾਰਭਣ੍ਡਕਂ ਨਿਵਾਸਗਾਮਞ੍ਚਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਯ੍ਯਂ ਦਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਯਸੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਉਯ੍ਯੋਜੇਸੀਤਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਦਾ ਰਾਜਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਅਹੋਸਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਲਾਲ਼ੁਦਾਯੀ, ਸੋਮਦਤ੍ਤੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵਾ’’ਤਿ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਾਨੇਵ, ਪੁਬ੍ਬੇਪੇਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਤਾਯ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਅਞ੍ਞਮੇਵ ਵਦਤਿ. ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਪੁਰਿਸੋ ਹਿ ਬਲਿਬਦ੍ਦਸਦਿਸੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੫੨. ‘‘ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਾਯਂ ਪੁਰਿਸੋ, ਬਲਿਬਦ੍ਦੋਵ ਜੀਰਤਿ;

ਮਂਸਾਨਿ ਤਸ੍ਸ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਞਾ ਤਸ੍ਸ ਨ ਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਾਯਨ੍ਤਿ ਏਕਸ੍ਸ ਵਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਾ ਪਣ੍ਣਾਸਕਾਨਂ. ਅਥ ਵਾ ਪਨ ਵਗ੍ਗਾਨਂ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿਮੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਏਕਸ੍ਸ ਵਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾਨਂ ਵਾਪਿ ਅਭਾਵੇਨ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤੋ ਅਯਂ. ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਪਨ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋਵ. ਬਲਿਬਦ੍ਦੋਵ ਜੀਰਤੀਤਿ ਯਥਾ ਹਿ ਬਲਿਬਦ੍ਦੋ ਜੀਰਮਾਨੋ ਵਡ੍ਢਮਾਨੋ ਨੇਵ ਮਾਤੁ, ਨ ਪਿਤੁ, ਨ ਸੇਸਞਾਤਕਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਨਿਰਤ੍ਥਕਮੇਵ ਜੀਰਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਅਯਮ੍ਪਿ ਨ ਉਪਜ੍ਝਾਯਵਤ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਆਚਰਿਯਵਤ੍ਤਂ, ਨ ਆਗਨ੍ਤੁਕਵਤ੍ਤਾਦੀਨਿ, ਨ ਭਾਵਨਾਰਾਮਤਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਤਿ, ਨਿਰਤ੍ਥਕਮੇਵ ਜੀਰਤਿ, ਮਂਸਾਨਿ ਤਸ੍ਸ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀਤਿ ਯਥਾ ਬਲਿਬਦ੍ਦਸ੍ਸ ‘‘ਯੁਗਨਙ੍ਗਲਾਦੀਨਿ ਵਹਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥੋ ਏਸੋ’’ਤਿ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਿਚਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਖਾਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਿਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਂਸਾਨਿ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਇਮਸ੍ਸਾਪਿ ਉਪਜ੍ਝਾਯਾਦੀਹਿ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯੇ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਵਿਰੇਚਨਾਦੀਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਕਾਯਂ ਪੋਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਂਸਾਨਿ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਥੂਲਸਰੀਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਤਿ. ਪਞ੍ਞਾ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਪਨਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਏਕਙ੍ਗੁਲਮਤ੍ਤਾਪਿ ਨ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਅਰਞ੍ਞੇ ਪਨ ਗਚ੍ਛਲਤਾਦੀਨਿ ਵਿਯ ਛ ਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤਣ੍ਹਾ ਚੇਵ ਨਵਵਿਧਮਾਨੋ ਚ ਵਡ੍ਢਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਮਹਾਜਨੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣੀਤਿ.

ਲਾਲ਼ੁਦਾਯਿਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਸਤ੍ਤਮਂ.