੬. ਅਜਗਰਪੇਤਵਤ੍ਥੁ

ਅਥ ਪਾਪਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨੀਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਜਗਰਪੇਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਏਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਮਯੇ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰੋ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥੇਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟਤੋ ਓਤਰਨ੍ਤੋ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿਯੋਜਨਿਕਂ ਅਜਗਰਪੇਤਂ ਨਾਮ ਅਦ੍ਦਸ. ਤਸ੍ਸ ਸੀਸਤੋ ਅਗ੍ਗਿਜਾਲਾ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਪਰਿਯਨ੍ਤਤੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਸੀਸਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਉਭਯਤੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝੇ ਓਤਰਨ੍ਤਿ. ਥੇਰੋ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਿਤਂ ਪਾਤ੍ਵਾਕਾਸਿ. ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥੇਰੇਨ ਸਿਤਕਾਰਣਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ‘‘ਅਕਾਲੋ, ਆਵੁਸੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਯ, ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਮਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਤਕਾਲੇ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥੇਰੇਨ ਪੁਟ੍ਠੋ ਆਹ – ‘‘ਤਤ੍ਰਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਏਕਂ ਪੇਤਂ ਅਦ੍ਦਸਂ, ਤਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ, ਅਹਂ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘ਨ ਵਤ ਮੇ ਏਵਰੂਪੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋ’ਤਿ ਸਿਤਂ ਪਾਤ੍ਵਾਕਾਸਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਭੂਤਾ ਵਤ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਵਕਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਨਿ (ਪਾਰਾ. ੨੨੮; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨੦੨) ਵਦਨ੍ਤੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਕਥਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਯਾਪਿ ਏਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੇਤੋ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡੇਯੇਵ ਦਿਟ੍ਠੋ, ‘ਯੇ ਚ ਪਨ ਮੇ ਵਚਨਂ ਨ ਸਦ੍ਦਹੇਯ੍ਯੁਂ, ਤੇਸਂ ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਨ ਕਥੇਸਿਂ, ਇਦਾਨਿ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਂ ਸਕ੍ਖਿਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਕਥੇਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕਮ੍ਮਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ –

ਕਸ੍ਸਪਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਕਿਰ ਸੁਮਙ੍ਗਲਸੇਟ੍ਠਿ ਨਾਮ ਸੁਵਣ੍ਣਿਟ੍ਠਕਾਹਿ ਭੂਮਿਂ ਸਨ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਵੀਸਤਿਉਸਭਟ੍ਠਾਨੇ ਤਤ੍ਤਕੇਨੇਵ ਧਨੇਨ ਵਿਹਾਰਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਤਾਵਤ੍ਤਕੇਨੇਵ ਵਿਹਾਰਮਹਂ ਕਾਰੇਸਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਪਾਤੋਵ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨਗਰਦ੍ਵਾਰੇ ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਸਾਲਾਯ ਕਾਸਾਵਂ ਸਸੀਸਂ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਕਲਲਮਕ੍ਖਿਤੇਹਿ ਪਾਦੇਹਿ ਨਿਪਨ੍ਨਂ ਏਕਂ ਚੋਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਕਲਲਮਕ੍ਖਿਤਪਾਦੋ ਰਤ੍ਤਿਂ ਵਿਚਰਿਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨਮਨੁਸ੍ਸੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਚੋਰੋ ਮੁਖਂ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਸੇਟ੍ਠਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਹੋਤੁ, ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮਿ ਤੇ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਖੇਤ੍ਤਂ ਝਾਪੇਸਿ, ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਵਜੇ ਗੁਨ੍ਨਂ ਪਾਦੇ ਛਿਨ੍ਦਿ, ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਗੇਹਂ ਝਾਪੇਸਿ, ਸੋ ਏਤ੍ਤਕੇਨਾਪਿ ਕੋਪਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਚੂਲ਼ੂਪਟ੍ਠਾਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਿਤ੍ਤਸਨ੍ਥਵਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਤੇ ਸੇਟ੍ਠਿਨੋ ਪਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ‘‘ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਤਸ੍ਸ ਪਿਯਤਰਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਹੋਤੁ, ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਂ ਝਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕੋਪਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਟ੍ਠੇ ਪਾਨੀਯਪਰਿਭੋਜਨੀਯਘਟੇ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਯਂ ਅਗ੍ਗਿਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੇਟ੍ਠਿ ‘‘ਗਨ੍ਧਕੁਟਿ ਕਿਰ ਝਾਯਤੀ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਝਾਮਕਾਲੇ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਂ ਝਾਮਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਵਾਲਗ੍ਗਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਵਾਮਬਾਹੁਂ ਸਮਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਹਤ੍ਥੇਨ ਮਹਾਅਪ੍ਫੋਟਨਂ ਅਪ੍ਫੋਟੇਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਮੀਪੇ ਠਿਤਾ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ – ‘‘ਕਸ੍ਮਾ, ਸਾਮਿ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਧਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਕਤਗਨ੍ਧਕੁਟਿਯਾ ਝਾਮਕਾਲੇ ਅਪ੍ਫੋਟੇਸੀ’’ਤਿ? ਸੋ ਆਹ – ‘‘ਏਤ੍ਤਕਂ ਮੇ, ਤਾਤਾ, ਅਗ੍ਗਿਆਦੀਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣੇ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ ਧਨਂ ਨਿਦਹਿਤੁਂ ਲਦ੍ਧਂ, ‘ਪੁਨਪਿ ਏਤ੍ਤਕਂ ਧਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਂ ਕਾਤੁਂ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਤੁਟ੍ਠਮਾਨਸੋ ਅਪ੍ਫੋਟੇਸਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਪੁਨ ਤਤ੍ਤਕਂ ਧਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵੀਸਤਿਸਹਸ੍ਸਭਿਕ੍ਖੁਪਰਿਵਾਰਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਦਾਨਂ ਅਦਾਸਿ. ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚੋਰੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਹਂ ਇਮਂ ਅਮਾਰੇਤ੍ਵਾ ਮਙ੍ਕੁਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਹੋਤੁ, ਮਾਰੇਸ੍ਸਾਮਿ ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਵਾਸਨਨ੍ਤਰੇ ਛੁਰਿਕਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਵਿਹਾਰੇ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋਪਿ ਓਕਾਸਂ ਨ ਲਭਿ. ਮਹਾਸੇਟ੍ਠਿਪਿ ਸਤ੍ਤ ਦਿਵਸਾਨਿ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਮਮ ਏਕੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਖੇਤ੍ਤਂ ਝਾਪਿਤਂ, ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਵਜੇ ਗੁਨ੍ਨਂ ਪਾਦਾ ਛਿਨ੍ਨਾ, ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਗੇਹਂ ਝਾਪਿਤਂ, ਇਦਾਨਿ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਪਿ ਤੇਨੇਵ ਝਾਪਿਤਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਹਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਦਾਨੇ ਪਠਮਂ ਪਤ੍ਤਿਂ ਤਸ੍ਸ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ.

ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚੋਰੋ ‘‘ਭਾਰਿਯਂ ਵਤ ਮੇ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ, ਏਵਂ ਅਪਰਾਧਕਾਰਕੇ ਮਯਿ ਇਮਸ੍ਸ ਕੋਪਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਇਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਦਾਨੇ ਮਯ੍ਹਮੇਵ ਪਠਮਂ ਪਤ੍ਤਿਂ ਦੇਤਿ, ਅਹਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਦੁਬ੍ਭਾਮਿ, ਏਵਰੂਪਂ ਮੇ ਪੁਰਿਸਂ ਅਖਮਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੇਵਦਣ੍ਡੋਪਿ ਮੇ ਮਤ੍ਥਕੇ ਪਤੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸੇਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਪਾਦਮੂਲੇ ਨਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਖਮਾਹਿ ਮੇ, ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ, ‘‘ਸਾਮਿ, ਏਵਂ ਅਯੁਤ੍ਤਕਂ ਕਮ੍ਮਂ ਮਯਾ ਕਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਖਮਾਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਥ ਨਂ ਸੇਟ੍ਠਿ ‘‘ਤਯਾ ਮੇ ਇਦਞ੍ਚਿਦਞ੍ਚ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਮ, ਮਯਾ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ, ‘‘ਤ੍ਵਂ ਮਯਾ ਨ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋ, ਕਸ੍ਮਾ ਮੇ ਕੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਏਵਮਕਾਸੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਨਗਰਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੇਨ ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਂ ਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਮੇ ਕਾਰਣੇਨ ਕੋਪੋ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੇਟ੍ਠਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਮ, ਤਾਤ, ਵੁਤ੍ਤਂ ਮਯਾ, ਤਂ ਮੇ ਖਮਾਹੀ’’ਤਿ ਚੋਰਂ ਖਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਟ੍ਠੇਹਿ, ਤਾਤ, ਖਮਾਮਿ ਤੇ, ਗਚ੍ਛ, ਤਾਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਚੇ ਮੇ, ਸਾਮਿ, ਖਮਸਿ, ਸਪੁਤ੍ਤਦਾਰਂ ਮਂ ਗੇਹੇ ਦਾਸਂ ਕਰੋਹੀਤਿ. ਤਾਤ, ਤ੍ਵਂ ਮਯਾ ਏਤ੍ਤਕੇ ਕਥਿਤੇ ਏਵਰੂਪਂ ਛੇਦਨਂ ਅਕਾਸਿ, ਗੇਹੇ ਵਸਨ੍ਤੇਨ ਪਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਥੇਤੁਂ, ਨ ਮੇ ਤਯਾ ਗੇਹੇ ਵਸਨ੍ਤੇਨ ਕਿਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਖਮਾਮਿ ਤੇ, ਗਚ੍ਛ, ਤਾਤਾਤਿ. ਚੋਰੋ ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਯੁਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਅਵੀਚਿਮ੍ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਾਕਾਵਸੇਸੇਨ ਇਦਾਨਿ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਪਚ੍ਚਤੀਤਿ.

ਏਵਂ ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕਮ੍ਮਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਾਲਾ ਨਾਮ ਪਾਪਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਨ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤਕਮ੍ਮੇਹਿ ਡਯ੍ਹਮਾਨਾ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਾਵਗ੍ਗਿਸਦਿਸਾਵ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੩੬. ‘‘ਅਥ ਪਾਪਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ, ਕਰਂ ਬਾਲੋ ਨ ਬੁਜ੍ਝਤਿ;

ਸੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹਿ ਦੁਮ੍ਮੇਧੋ, ਅਗ੍ਗਿਡਡ੍ਢੋਵ ਤਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਥ ਪਾਪਾਨੀਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਬਾਲੋ ਕੋਧਵਸੇਨ ਪਾਪਾਨਿ ਕਰੋਤਿ, ਕਰੋਨ੍ਤੋਪਿ ਪਨ ਨ ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਾਪਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਚ ‘‘ਪਾਪਂ ਕਰੋਮੀ’’ਤਿ ਅਬੁਜ੍ਝਨਕੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪੋ ਨਾਮ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ ਅਜਾਨਨਤਾਯ ‘‘ਨ ਬੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਹੀਤਿ ਸੋ ਤੇਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹਿ ਦੁਮ੍ਮੇਧੋ ਨਿਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਡਡ੍ਢੋਵ ਤਪ੍ਪਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਅਜਗਰਪੇਤਵਤ੍ਥੁ ਛਟ੍ਠਂ.