੪. ਕੋਣ੍ਡਧਾਨਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਮਾਵੋਚ ਫਰੁਸਂ ਕਞ੍ਚੀਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਕੋਣ੍ਡਧਾਨਤ੍ਥੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਪਬ੍ਬਜਿਤਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਏਕਂ ਇਤ੍ਥਿਰੂਪਂ ਥੇਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂਯੇਵ ਵਿਚਰਤਿ. ਤਂ ਥੇਰੋ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਮਹਾਜਨੋ ਪਨ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਅਨ੍ਤੋਗਾਮਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਤੋਪਿਸ੍ਸ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਏਕਂ ਭਿਕ੍ਖਂ ਦਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਹੋਤੁ, ਅਯਂ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਹਾਯਿਕਾਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਦਦਨ੍ਤਿ.

ਕਿਂ ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ? ਕਸ੍ਸਪਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਕਿਰ ਦ੍ਵੇ ਸਹਾਯਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਕਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਸਦਿਸਾ ਅਤਿਵਿਯ ਸਮਗ੍ਗਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਦੀਘਾਯੁਕਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਚ ਅਨੁਸਂਵਚ੍ਛਰਂ ਵਾ ਅਨੁਛਮਾਸਂ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਪੋਸਥਤ੍ਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਪਤਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਪਿ ‘‘ਉਪੋਸਥਗ੍ਗਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਂਸੁ. ਤੇ ਏਕਾ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਦੇਵਤਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਇਮੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਤਿਵਿਯ ਸਮਗ੍ਗਾ, ਸਕ੍ਕਾ ਨੁ ਖੋ ਇਮੇ ਭਿਨ੍ਦਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬਾਲਤਾਯ ਚਿਨ੍ਤਿਤਸਮਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇਸੁ ਏਕੇਨ, ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਮੁਹੁਤ੍ਤਂ ਆਗਮੇਹਿ, ਸਰੀਰਕਿਚ੍ਚੇਨਮ੍ਹਿ ਅਤ੍ਥਿਕੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਏਕਂ ਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥਿਵਣ੍ਣਂ ਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਨਕਾਲੇ ਏਕੇਨ ਹਤ੍ਥੇਨ ਕੇਸਕਲਾਪਂ, ਏਕੇਨ ਨਿਵਾਸਨਂ ਸਣ੍ਠਾਪਯਮਾਨਾ ਤਸ੍ਸ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿ. ਸੋ ਤਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਮਾਗਮਯਮਾਨੋ ਪਨ ਪੁਰਤੋ ਠਿਤਭਿਕ੍ਖੁ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਓਲੋਕਯਮਾਨੋ ਤਂ ਤਥਾ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਿ. ਸਾ ਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿ. ਇਤਰੋ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਆਗਤਕਾਲੇ ਆਹ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਸੀਲਂ ਤੇ ਭਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਨਤ੍ਥਾਵੁਸੋ, ਮਯ੍ਹਂ ਏਵਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਦਾਨੇਵ ਤੇ ਮਯਾ ਪਚ੍ਛਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਮਾਨਾ ਤਰੁਣਇਤ੍ਥੀ ਇਦਂ ਨਾਮ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਦਿਟ੍ਠਾ, ਤ੍ਵਂ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਮਯ੍ਹਂ ਏਵਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਕਿਂ ਵਦੇਸੀਤਿ. ਸੋ ਅਸਨਿਯਾ ਮਤ੍ਥਕੇ ਅਵਤ੍ਥਟੋ ਵਿਯ ਮਾ ਮਂ, ਆਵੁਸੋ, ਨਾਸੇਹਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਮਯ੍ਹਂ ਏਵਰੂਪਨ੍ਤਿ. ਇਤਰੋ ‘‘ਮਯਾ ਸਾਮਂ ਅਕ੍ਖੀਹਿ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਕਿਂ ਤਵ ਸਦ੍ਦਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਦਣ੍ਡਕੋ ਵਿਯ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ, ਉਪੋਸਥਗ੍ਗੇਪਿ ‘‘ਨਾਹਂ ਇਮਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਨਿਸੀਦਿ. ਇਤਰੋ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੀਲੇ ਅਣੁਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਕਾਲ਼ਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਥੇਸਿ. ਸੋਪਿ ‘‘ਮਯਾ ਸਾਮਂ ਦਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਦੇਵਤਾ ਤਂ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪੋਸਥਂ ਕਾਤੁਂ ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਭਾਰਿਯਂ ਮਯਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਮਯ੍ਹਂ ਅਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸੀਲਭੇਦੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਯਾ ਪਨ ਵੀਮਂਸਨਵਸੇਨੇਤਂ ਕਤਂ, ਕਰੋਥ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪੋਸਥ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਤਸ੍ਸਾ ਆਕਾਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ਕਥੇਨ੍ਤਿਯਾ ਸਦ੍ਦਹਿਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਂ ਅਕਾਸਿ, ਨ ਪਨ ਥੇਰੇ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਯ ਮੁਦੁਚਿਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਏਤ੍ਤਕਂ ਦੇਵਤਾਯ ਪੁਬ੍ਬਕਮ੍ਮਂ.

ਆਯੁਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਪਨ ਤੇ ਥੇਰਾ ਯਥਾਸੁਖਂ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਂਸੁ. ਦੇਵਤਾ ਅਪੀਚਿਮ੍ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵੁਦ੍ਧਿਮਨ੍ਵਾਯ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਲਭਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜਿਤਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਰੂਪਂ ਤਥੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਿ. ਤੇਨੇਵਸ੍ਸ ਕੋਣ੍ਡਧਾਨਤ੍ਥੇਰੋਤਿ ਨਾਮਂ ਕਰਿਂਸੁ. ਤਂ ਤਥਾਵਿਚਰਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਂ ਆਹਂਸੁ – ‘‘ਮਹਾਸੇਟ੍ਠਿ, ਇਮਂ ਦੁਸ੍ਸੀਲਂ ਤਵ ਵਿਹਾਰਾ ਨੀਹਰ. ਇਮਞ੍ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੇਸਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਯਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਤ੍ਥਾ ਵਿਹਾਰੇ ਨਤ੍ਥੀਤਿ? ਅਤ੍ਥਿ ਉਪਾਸਕਾਤਿ. ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਤ੍ਥਾਵ ਜਾਨਿਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਸਾਖਾਯਪਿ ਤਥੇਵ ਕਥੇਸੁਂ. ਸਾਪਿ ਨੇਸਂ ਤਥੇਵ ਪਟਿਵਚਨਂ ਅਦਾਸਿ.

ਭਿਕ੍ਖੂਪਿ ਤੇਹਿ ਅਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਵਚਨਾ ਰਞ੍ਞੋ ਆਰੋਚੇਸੁਂ – ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਣ੍ਡਧਾਨਤ੍ਥੇਰੋ ਏਕਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਅਯਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ, ਤਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਵਿਜਿਤਾ ਨੀਹਰਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਹਂ ਪਨ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ? ‘‘ਵਿਹਾਰੇ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਤਰਸ੍ਮਿਂ ਸੇਨਾਸਨੇ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਸੁਕਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਗਚ੍ਛਥ, ਅਹਂ ਤਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯੇ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪੁਰਿਸੇਹਿ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਾਭਿਮੁਖੋ ਅਗਮਾਸਿ. ਥੇਰੋ ਮਹਾਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਪਮੁਖੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥਿਰੂਪਂ ਪਿਟ੍ਠਿਪਸ੍ਸੇ ਠਿਤਂ ਰਾਜਾ ਅਦ੍ਦਸ. ਥੇਰੋ ਰਞ੍ਞੋ ਆਗਮਨਂ ਞਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿ. ਰਾਜਾ ਥੇਰਂ ਨ ਵਨ੍ਦਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਇਤ੍ਥਿਂ ਨਾਦ੍ਦਸ. ਸੋ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੇਪਿ ਹੇਟ੍ਠਾਮਞ੍ਚੇਪਿ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਅਦਿਸ੍ਵਾਵ ਥੇਰਂ ਆਹ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਏਕਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਅਦ੍ਦਸਂ, ਕਹਂ ਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਇਦਾਨਿ ਮਯਾ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਪਿਟ੍ਠਿਪਸ੍ਸੇ ਠਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ‘‘ਅਹਂ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਿ’’ਚ੍ਚੇਵਾਹ. ਰਾਜਾ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਇਤੋ ਤਾਵ ਨਿਕ੍ਖਮਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਥੇਰੇ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਪਮੁਖੇ ਠਿਤੇ ਪੁਨ ਸਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਿਟ੍ਠਿਪਸ੍ਸੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਰਾਜਾ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪੁਨ ਉਪਰਿਤਲਂ ਅਭਿਰੁਹਿ, ਤਸ੍ਸ ਆਗਤਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਨਿਸੀਦਿ. ਪੁਨ ਰਾਜਾ ਤਂ ਸਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋਪਿ ਅਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਕਹਂ ਸਾ ਇਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਪੁਨ ਥੇਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਨਾਹਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਮਹਾਰਾਜਾਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਥੇਥ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਯਾ ਇਦਾਨੇਵ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਪਿਟ੍ਠਿਪਸ੍ਸੇ ਠਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਜਨੋਪਿ ‘‘ਮੇ ਪਚ੍ਛਤੋ ਪਚ੍ਛਤੋ ਇਤ੍ਥੀ ਵਿਚਰਤੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਅਹਂ ਪਨ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀਤਿ. ਰਾਜਾ ‘‘ਪਟਿਰੂਪਕੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਥੇਰਂ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਇਤੋ ਤਾਵ ਓਤਰਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਪਮੁਖੇ ਠਿਤੇ ਪੁਨ ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਪਿਟ੍ਠਿਪਸ੍ਸੇ ਠਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਉਪਰਿਤਲਂ ਅਭਿਰੁਹਿ. ਪੁਨ ਨਾਦ੍ਦਸ. ਸੋ ਪੁਨ ਥੇਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ‘‘ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਿ’’ਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਪਟਿਰੂਪਕਮੇਵੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਟ੍ਠਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਆਹ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਰੂਪੇ ਸਂਕਿਲੇਸੇ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਵਿਚਰਨ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਭਿਕ੍ਖਂ ਨ ਦਸ੍ਸਤਿ, ਨਿਬਦ੍ਧਂ ਮਮ ਗੇਹਂ ਪਵਿਸਥ, ਅਹਮੇਵ ਚਤੂਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਉਪਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਥੇਰਂ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ.

ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਪਸ੍ਸਥਾਵੁਸੋ, ਰਞ੍ਞੋ ਪਾਪਕਿਰਿਯਂ, ‘ਏਤਂ ਵਿਹਾਰਤੋ ਨੀਹਰਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਚਤੂਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਗਤੋ’’ਤਿ ਉਜ੍ਝਾਯਿਂਸੁ. ਤਮ੍ਪਿ ਥੇਰਂ ਆਹਂਸੁ – ‘‘ਅਮ੍ਭੋ, ਦੁਸ੍ਸੀਲ, ਇਦਾਨਿਸਿ ਰਾਜਕੋਣ੍ਡੋ ਜਾਤੋ’’ਤਿ. ਸੋਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਦੁਸ੍ਸੀਲਾ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਕੋਣ੍ਡਾ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਇਤ੍ਥਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤੇ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਆਰੋਚੇਸੁਂ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਕੋਣ੍ਡਧਾਨਤ੍ਥੇਰੋ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਅਮ੍ਹੇ ‘ਦੁਸ੍ਸੀਲਾ’ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਕ੍ਕੋਸਤੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਏਵਂ ਵਦੇਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥਿਤਕਾਰਣਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਸ੍ਮਾ ਕਥੇਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਤੋ ਇਤ੍ਥਿਂ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਇਮੇ ਕਿਰ ਤਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤ੍ਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ਕਥੇਸਿ, ਏਤੇ ਤਾਵ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕਥੇਨ੍ਤਿ. ਤ੍ਵਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾਵ ਇਮੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਸ੍ਮਾ ਕਥੇਸਿ, ਨਨੁ ਪੁਬ੍ਬੇ ਤਵੇਵ ਪਾਪਿਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਇਦਂ ਜਾਤਂ, ਇਦਾਨਿ ਕਸ੍ਮਾ ਪੁਨ ਪਾਪਿਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਗਣ੍ਹਾਸੀ’’ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮਿਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਅਥ ਨੇਸਂ ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕਮ੍ਮਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਦਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤ੍ਵਂ ਇਮਂ ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਇਦਾਨਿ ਤੇ ਪੁਨ ਤਥਾਰੂਪਂ ਪਾਪਿਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਮਾ ਪੁਨ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਥੇਹਿ, ਨਿਸ੍ਸਦ੍ਦੋ ਮੁਖਵਟ੍ਟਿਯਂ ਛਿਨ੍ਨਕਂਸਥਾਲਸਦਿਸੋ ਹੋਹਿ, ਏਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

੧੩੩. ‘‘ਮਾਵੋਚ ਫਰੁਸਂ ਕਞ੍ਚਿ, ਵੁਤ੍ਤਾ ਪਟਿਵਦੇਯ੍ਯੁ ਤਂ;

ਦੁਕ੍ਖਾ ਹਿ ਸਾਰਮ੍ਭਕਥਾ, ਪਟਿਦਣ੍ਡਾ ਫੁਸੇਯ੍ਯੁ ਤਂ.

੧੩੪. ‘‘ਸਚੇ ਨੇਰੇਸਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਕਂਸੋ ਉਪਹਤੋ ਯਥਾ;

ਏਸ ਪਤ੍ਤੋਸਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਸਾਰਮ੍ਭੋ ਤੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਮਾਵੋਚ ਫਰੁਸਂ ਕਞ੍ਚੀਤਿ ਕਞ੍ਚਿ ਏਕਪੁਗ੍ਗਲਮ੍ਪਿ ਫਰੁਸਂ ਮਾ ਅਵਚ. ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਤਯਾ ਪਰੇ ‘‘ਦੁਸ੍ਸੀਲਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਮ੍ਪਿ ਤਥੇਵ ਪਟਿਵਦੇਯ੍ਯੁਂ. ਸਾਰਮ੍ਭਕਥਾਤਿ ਏਸਾ ਕਰਣੁਤ੍ਤਰਾ ਯੁਗਗ੍ਗਾਹਕਥਾ ਨਾਮ ਦੁਕ੍ਖਾ. ਪਟਿਦਣ੍ਡਾਤਿ ਕਾਯਦਣ੍ਡਾਦੀਹਿ ਪਰਂ ਪਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਾ ਪਟਿਦਣ੍ਡਾ ਚ ਤਵ ਮਤ੍ਥਕੇ ਪਤੇਯ੍ਯੁਂ. ਸਚੇ ਨੇਰੇਸੀਤਿ ਸਚੇ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਚ੍ਚਲਂ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਸਿ. ਕਂਸੋ ਉਪਹਤੋ ਯਥਾਤਿ ਮੁਖਵਟ੍ਟਿਯਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਤਲਮਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਕਂਸਥਾਲਂ ਵਿਯ. ਤਞ੍ਹਿ ਹਤ੍ਥਪਾਦੇਹਿ ਵਾ ਦਣ੍ਡਕੇਨ ਵਾ ਪਹਟਮ੍ਪਿ ਸਦ੍ਦਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਏਸ ਪਤ੍ਤੋਸੀਤਿ ਸਚੇ ਏਵਰੂਪੋ ਭਵਿਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਸਿ, ਇਮਂ ਪਟਿਪਦਂ ਪੂਰਯਮਾਨੋ ਇਦਾਨਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤੋਪਿ ਏਸੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਨਾਮ. ਸਾਰਮ੍ਭੋ ਤੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਚ ਪਨ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਦੁਸ੍ਸੀਲਾ’’ਤਿਏਵਮਾਦਿਕੋ ਉਤ੍ਤਰਕਰਣਵਾਚਾਲਕ੍ਖਣੋ ਸਾਰਮ੍ਭੋਪਿ ਤੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ, ਕੋਣ੍ਡਧਾਨਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਦਿਨ੍ਨਓਵਾਦੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ, ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਆਕਾਸੇ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਪਠਮਂ ਸਲਾਕਂ ਗਣ੍ਹੀਤਿ.

ਕੋਣ੍ਡਧਾਨਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਚਤੁਤ੍ਥਂ.