੭. ਕਾਣਮਾਤੁਵਤ੍ਥੁ

ਯਥਾਪਿ ਰਹਦੋਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਕਾਣਮਾਤਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਵਤ੍ਥੁ ਵਿਨਯੇ (ਪਾਚਿ. ੨੩੦) ਆਗਤਮੇਵ.

ਤਦਾ ਪਨ ਕਾਣਮਾਤਰਾ ਅਤੁਚ੍ਛਹਤ੍ਥਂ ਧੀਤਰਂ ਪਤਿਕੁਲਂ ਪੇਸੇਤੁਂ ਪਕ੍ਕੇਸੁ ਪੂਵੇਸੁ ਚਤੁਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਦਿਨ੍ਨਕਾਲੇ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਕਾਣਾਯ ਸਾਮਿਕੇਨ ਅਞ੍ਞਾਯ ਪਜਾਪਤਿਯਾ ਆਨੀਤਾਯ ਕਾਣਾ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮੇਹਿ ਮੇ ਘਰਾਵਾਸੋ ਨਾਸਿਤੋ’’ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਦਿਟ੍ਠੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਕ੍ਕੋਸਤਿ ਪਰਿਭਾਸਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਂ ਵੀਥਿਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਨ ਵਿਸਹਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਅਗਮਾਸਿ. ਕਾਣਮਾਤਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਸਨੇ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਯਾਗੁਖਜ੍ਜਕਂ ਅਦਾਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਕਤਪਾਤਰਾਸੋ ‘‘ਕਹਂ ਕਾਣਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਏਸਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਙ੍ਕੁਭੂਤਾ ਰੋਦਨ੍ਤੀ ਠਿਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਸਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਕ੍ਕੋਸਤਿ ਪਰਿਭਾਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਙ੍ਕੁਭੂਤਾ ਰੋਦਮਾਨਾ ਠਿਤਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ – ‘‘ਕਾਣੇ, ਕਸ੍ਮਾ ਮਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਙ੍ਕੁਭੂਤਾ ਨਿਲੀਯਿਤ੍ਵਾ ਰੋਦਸੀ’’ਤਿ. ਅਥਸ੍ਸਾ ਮਾਤਾ ਤਾਯ ਕਤਕਿਰਿਯਂ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਆਹ – ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਕਾਣਮਾਤੇ ਮਮ ਸਾਵਕਾ ਤਯਾ ਦਿਨ੍ਨਕਂ ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ, ਅਦਿਨ੍ਨਕ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਦਿਨ੍ਨਕਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ ਮਮ ਸਾਵਕਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤਾ ਤਵ ਗੇਹਦ੍ਵਾਰਂ ਪਤ੍ਤਾ ਤਯਾ ਦਿਨ੍ਨਕਂ ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ, ਕੋ ਤੇਸਂ ਦੋਸੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯ੍ਯਾਨਂ ਦੋਸੋ’’. ‘‘ਏਤਿਸ੍ਸਾਯੇਵ ਦੋਸੋ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਕਾਣਂ ਆਹ – ‘‘ਕਾਣੇ, ਮਯ੍ਹਂ ਕਿਰ ਸਾਵਕਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਮਾਨਾ ਗੇਹਦ੍ਵਾਰਂ ਆਗਤਾ, ਅਥ ਨੇਸਂ ਤਵ ਮਾਤਰਾ ਪੂਵਾ ਦਿਨ੍ਨਾ, ਕੋ ਨਾਮੇਤ੍ਥ ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਦੋਸੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯ੍ਯਾਨਂ ਦੋਸੋ, ਮਯ੍ਹਮੇਵ ਦੋਸੋ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਖਮਾਪੇਸਿ.

ਅਥਸ੍ਸਾ ਸਤ੍ਥਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਂ ਕਥਂ ਕਥੇਸਿ, ਸਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਵਿਹਾਰਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਰਾਜਙ੍ਗਣੇਨ ਪਾਯਾਸਿ. ਰਾਜਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਵਿਯ ਭਣੇ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਮ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਗਚ੍ਛਥ, ਮਮ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਨਭਾਵਂ ਆਰੋਚੇਥਾ’’ਤਿ ਪੇਸੇਤ੍ਵਾ ਰਾਜਙ੍ਗਣੇ ਠਿਤਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਗਤਾਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਕਾਣਮਾਤਾਯ ਗੇਹਂ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ? ‘‘ਕਾਣਾ ਕਿਰ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਕ੍ਕੋਸਤਿ ਪਰਿਭਾਸਤਿ, ਤਂਕਾਰਣਾ ਗਤੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਵੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਸ੍ਸਾ ਅਨਕ੍ਕੋਸਨਭਾਵੋ ਕਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਞ੍ਚ ਅਨਕ੍ਕੋਸਿਕਾ ਕਤਾ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕੁਟੁਮ੍ਬਸਾਮਿਨੀ ਚਾ’’ਤਿ. ‘‘ਹੋਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕੁਟੁਮ੍ਬਸਾਮਿਨੀ ਕਤਾ, ਅਹਂ ਪਨ ਨਂ ਲੋਕਿਯਕੁਟੁਮ੍ਬਸਾਮਿਨਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੋ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਮਹਾਯੋਗ੍ਗਂ ਪਹਿਣਿਤ੍ਵਾ ਕਾਣਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਾਭਰਣੇਹਿ ਅਲਙ੍ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਜੇਟ੍ਠਧੀਤੁਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਮ ਧੀਤਰਂ ਪੋਸੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਥੇਕੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਮਹਾਮਤ੍ਤੋ ‘‘ਅਹਂ ਦੇਵਸ੍ਸ ਧੀਤਰਂ ਪੋਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੇਹਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਇਸ੍ਸਰਿਯਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਥਾਰੁਚਿ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਕਾਣਾ ਚਤੂਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਪੁਰਿਸੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਚ ਪਰਿਯੇਸਮਾਨਾਪਿ ਨ ਲਭਤਿ. ਕਾਣਾਯ ਗੇਹਦ੍ਵਾਰੇ ਪਟਿਯਾਦੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਂ ਖਾਦਨੀਯਭੋਜਨੀਯਂ ਮਹੋਘੋ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ, ਆਵੁਸੋ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਲ੍ਲਕਤ੍ਥੇਰਾ ਕਾਣਾਯ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਂ ਕਰਿਂਸੁ, ਸਾ ਏਵਂ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਿਨੀ ਹੁਤ੍ਵਾਪਿ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਆਗਮ੍ਮ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਂ ਲਭਿ. ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਪੁਨ ਤਸ੍ਸਾ ਗੇਹਦ੍ਵਾਰਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨਾਰਹਂ ਕਤਂ. ਇਦਾਨਿ ਉਪਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਵਾ ਪਰਿਯੇਸਮਾਨਾਪਿ ਨ ਲਭਤਿ, ਅਹੋ ਬੁਦ੍ਧਾ ਨਾਮ ਅਚ੍ਛਰਿਯਗੁਣਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਾਨੇਵ ਤੇਹਿ ਮਹਲ੍ਲਕਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਕਾਣਾਯ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਕਤੋ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਕਰਿਂਸੁਯੇਵ. ਨ ਚ ਇਦਾਨੇਵ ਮਯਾ ਕਾਣਾ ਮਮ ਵਚਨਕਾਰਿਕਾ ਕਤਾ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਕਤਾਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਸੋਤੁਕਾਮੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਯਾਚਿਤੋ –

‘‘ਯਤ੍ਥੇਕੋ ਲਭਤੇ ਬਬ੍ਬੁ, ਦੁਤਿਯੋ ਤਤ੍ਥ ਜਾਯਤਿ;

ਤਤਿਯੋ ਚ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਚ, ਇਦਂ ਤੇ ਬਬ੍ਬੁਕਾ ਬਿਲ’’ਨ੍ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧.੧੩੭) –

ਇਦਂ ਬਬ੍ਬੁਜਾਤਕਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਦਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਲ੍ਲਕਭਿਕ੍ਖੂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਬਿਲ਼ਾਰਾ ਅਹੇਸੁਂ, ਮੂਸਿਕਾ ਕਾਣਾ, ਮਣਿਕਾਰੋ ਅਹਮੇਵਾ’’ਤਿ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਵਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤੀਤੇਪਿ ਕਾਣਾ ਦੁਮ੍ਮਨਾ ਆਵਿਲਚਿਤ੍ਤਾ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਮ ਵਚਨੇਨ ਪਸਨ੍ਨਉਦਕਰਹਦੋ ਵਿਯ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੮੨. ‘‘ਯਥਾਪਿ ਰਹਦੋ ਗਮ੍ਭੀਰੋ, ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ ਅਨਾਵਿਲੋ;

ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਾਨਿ ਸੁਤ੍ਵਾਨ, ਵਿਪ੍ਪਸੀਦਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਰਹਦੋਤਿ ਯੋ ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਨਿਯਾਪਿ ਸੇਨਾਯ ਓਗਾਹਨ੍ਤਿਯਾ ਨਖੁਭਤਿ ਏਵਰੂਪੋ ਉਦਕਣ੍ਣਵੋ, ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਪਨ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਗਮ੍ਭੀਰੋ ਨੀਲਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਰਹਦੋ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਮਤ੍ਤੇ ਠਾਨੇ ਉਦਕਂ ਮਚ੍ਛੇਹਿ ਚਲਤਿ, ਉਪਰਿ ਤਾਵਤ੍ਤਕੇਯੇਵ ਠਾਨੇ ਉਦਕਂ ਵਾਤੇਨ ਚਲਤਿ, ਮਜ੍ਝੇ ਚਤੁਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਮਤ੍ਤੇ ਠਾਨੇ ਉਦਕਂ ਨਿਚ੍ਚਲਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਅਯਂ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਰਹਦੋ ਨਾਮ. ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਾਨੀਤਿ ਦੇਸਨਾਧਮ੍ਮਾਨਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਥਾ ਨਾਮ ਰਹਦੋ ਅਨਾਕੁਲਤਾਯ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ, ਅਚਲਤਾਯ ਅਨਾਵਿਲੋ, ਏਵਂ ਮਮ ਦੇਸਨਾਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਾਦਿਵਸੇਨ ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਚਿਤ੍ਤਤਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾ ਵਿਪ੍ਪਸੀਦਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾ, ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਪਨ ਏਕਨ੍ਤਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਕਾਣਮਾਤੁਵਤ੍ਥੁ ਸਤ੍ਤਮਂ.