੮. ਪਞ੍ਚਸਤਭਿਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁ

ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵੇ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ ਚਜਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਸਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਦੇਸਨਾ ਵੇਰਞ੍ਜਾਯਂ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਠਮਬੋਧਿਯਞ੍ਹਿ ਭਗਵਾ ਵੇਰਞ੍ਜਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵੇਰਞ੍ਜੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਞ੍ਛਿ. ਵੇਰਞ੍ਜੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਮਾਰਾਵਟ੍ਟਨੇਨ ਆਵਟ੍ਟੋ ਏਕਦਿਵਸਮ੍ਪਿ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਸਤਿਂ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ. ਵੇਰਞ੍ਜਾਪਿ ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖਾ ਅਹੋਸਿ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਨ੍ਤਰਬਾਹਿਰਂ ਵੇਰਞ੍ਜਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਅਲਭਨ੍ਤਾ ਕਿਲਮਿਂਸੁ. ਤੇਸਂ ਅਸ੍ਸਵਾਣਿਜਕਾ ਪਤ੍ਥਪਤ੍ਥਪੁਲਕਂ ਭਿਕ੍ਖਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਸੁਂ. ਤੇ ਕਿਲਮਨ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰੋ ਪਥਵੋਜਂ ਭੋਜੇਤੁਕਾਮੋ, ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁਞ੍ਚ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵੇਸੇਤੁਕਾਮੋ ਅਹੋਸਿ, ਸਤ੍ਥਾ ਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿ. ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਕਦਿਵਸਮ੍ਪਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਰਿਤ੍ਤਾਸੋ ਨਾਹੋਸਿ, ਇਚ੍ਛਾਚਾਰਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਏਵ ਵਿਹਰਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਤ੍ਥ ਤੇਮਾਸਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਵੇਰਞ੍ਜਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਅਪਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਕਤਸਕ੍ਕਾਰਸਮ੍ਮਾਨੋ ਤਂ ਸਰਣੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਪਤ੍ਵਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਾਸਿ, ਸਾਵਤ੍ਥਿਵਾਸਿਨੋ ਸਤ੍ਥੁ ਆਗਨ੍ਤੁਕਭਤ੍ਤਾਨਿ ਕਰਿਂਸੁ. ਤਦਾ ਪਨ ਪਞ੍ਚਸਤਮਤ੍ਤਾ ਵਿਘਾਸਾਦਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਨ੍ਤੋਵਿਹਾਰੇਯੇਵ ਵਸਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸਾਨਿ ਪਣੀਤਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਾਯਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯ ਨਦੀਤੀਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਦਨ੍ਤਾ ਵਗ੍ਗਨ੍ਤਾ ਮਲ੍ਲਮੁਟ੍ਠਿਯੁਦ੍ਧਂ ਯੁਜ੍ਝਨ੍ਤਾ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤੋਵਿਹਾਰੇਪਿ ਬਹਿਵਿਹਾਰੇਪਿ ਅਨਾਚਾਰਮੇਵ ਚਰਨ੍ਤਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ ‘‘ਪਸ੍ਸਥਾਵੁਸੋ, ਇਮੇ ਵਿਘਾਸਾਦਾ ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖਕਾਲੇ ਵੇਰਞ੍ਜਾਯਂ ਕਞ੍ਚਿ ਵਿਕਾਰਂ ਨ ਦਸ੍ਸੇਸੁਂ, ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਏਵਰੂਪਾਨਿ ਪਣੀਤਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰਂ ਵਿਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਨ ਵੇਰਞ੍ਜਾਯਮ੍ਪਿ ਉਪਸਨ੍ਤਰੂਪਾ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿਪਿ ਉਪਸਨ੍ਤੁਪਸਨ੍ਤਾਵ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਧਮ੍ਮਸਭਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਿਂ ਕਥੇਥਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਪੇਤੇ ਗਦ੍ਰਭਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਗਦ੍ਰਭਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਸਤਾਨਂ ਆਜਾਨੀਯਸਿਨ੍ਧਵਾਨਂ ਅਲ੍ਲਰਸਮੁਦ੍ਦਿਕਪਾਨਕਪੀਤਾਵਸੇਸਂ ਉਚ੍ਛਿਟ੍ਠਕਸਟਂ ਉਦਕੇਨ ਮਦ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਮਕਚਿਪਿਲੋਤਿਕਾਹਿ ਪਰਿਸ੍ਸਾਵਿਤਤ੍ਤਾ ‘ਵੋਲੋਦਕ’ਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਤਂ ਅਪ੍ਪਰਸਂ ਨਿਹੀਨਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਮਧੁਮਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਨਦਨ੍ਤਾ ਵਿਚਰਿਂਸੂਤਿ ਵਤ੍ਵਾ –

‘‘ਵਾਲੋਦਕਂ ਅਪ੍ਪਰਸਂ ਨਿਹੀਨਂ,

ਪਿਤ੍ਵਾ ਮਦੋ ਜਾਯਤਿ ਗਦ੍ਰਭਾਨਂ;

ਇਮਞ੍ਚ ਪਿਤ੍ਵਾਨ ਰਸਂ ਪਣੀਤਂ,

ਮਦੋ ਨ ਸਞ੍ਜਾਯਤਿ ਸਿਨ੍ਧਵਾਨਂ.

‘‘ਅਪ੍ਪਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾਨ ਨਿਹੀਨਜਚ੍ਚੋ,

ਸੋ ਮਜ੍ਜਤੀ ਤੇਨ ਜਨਿਨ੍ਦ ਪੁਟ੍ਠੋ;

ਧੋਰਯ੍ਹਸੀਲੀ ਚ ਕੁਲਮ੍ਹਿ ਜਾਤੋ,

ਨ ਮਜ੍ਜਤੀ ਅਗ੍ਗਰਸਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੨.੬੫);

ਇਦਂ ਵਾਲੋਦਕਜਾਤਕਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਵਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ ਲੋਕਧਮ੍ਮਂ ਵਿਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਸੁਖਿਤਕਾਲੇਪਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤਕਾਲੇਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਕਾਰਾਵ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੮੩. ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵੇ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ ਚਜਨ੍ਤਿ,

ਨ ਕਾਮਕਾਮਾ ਲਪਯਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤੋ;

ਸੁਖੇਨ ਫੁਟ੍ਠਾ ਅਥ ਵਾ ਦੁਖੇਨ,

ਨ ਉਚ੍ਚਾਵਚਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਦਸ੍ਸਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭੇਦੇਸੁ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਤਿ ਸੁਪੁਰਿਸਾ. ਚਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ ਅਪਕਡ੍ਢਨ੍ਤਾ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਵਿਜਹਨ੍ਤਿ. ਕਾਮਕਾਮਾਤਿ ਕਾਮੇ ਕਾਮਯਨ੍ਤਾ ਕਾਮਹੇਤੁ ਕਾਮਕਾਰਣਾ. ਨ ਲਪਯਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤੋਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦਯੋ ਸਨ੍ਤੋ ਕਾਮਹੇਤੁ ਨੇਵ ਅਤ੍ਤਨਾ ਲਪਯਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਰਂ ਲਪਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖਾਯ ਪਵਿਟ੍ਠਾ ਇਚ੍ਛਾਚਾਰੇ ਠਿਤਾ ‘‘ਕਿਂ, ਉਪਾਸਕ, ਸੁਖਂ ਤੇ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਸ੍ਸ, ਰਾਜਚੋਰਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਪਦਚਤੁਪ੍ਪਦੇਸੁ ਨਤ੍ਥਿ ਕੋਚਿ ਉਪਦ੍ਦਵੋ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਾਵ ਤੇ ਲਪਯਨ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਤਥਾ ਪਨ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਨੋ ਸੁਖਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਕੋਚਿ ਉਪਦ੍ਦਵੋ, ਇਦਾਨਿ ਨੋ ਗੇਹਂ ਪਹੂਤਅਨ੍ਨਪਾਨਂ, ਇਧੇਵ ਵਸਥਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਮਨ੍ਤਾਪੇਨ੍ਤਾ ਲਪਾਪੇਨ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਸਨ੍ਤੋ ਪਨ ਇਦਂ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਸੁਖੇਨ ਫੁਟ੍ਠਾ ਅਥ ਵਾ ਦੁਖੇਨਾਤਿ ਦੇਸਨਾਮਤ੍ਤਮੇਤਂ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਪਨ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਫੁਟ੍ਠਾ ਤੁਟ੍ਠਿਭਾਵਮਙ੍ਕੁਭਾਵਵਸੇਨ ਵਾ ਵਣ੍ਣਭਣਨਅਵਣ੍ਣਭਣਨਵਸੇਨ ਵਾ ਉਚ੍ਚਾਵਚਂ ਆਕਾਰਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਨ ਦਸ੍ਸਯਨ੍ਤੀਤਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਪਞ੍ਚਸਤਭਿਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁ ਅਟ੍ਠਮਂ.