੧੩. ਸੁਮਨਾਦੇਵੀਵਤ੍ਥੁ

ਇਧ ਨਨ੍ਦਤੀਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਸੁਮਨਾਦੇਵਿਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਞ੍ਹਿ ਦੇਵਸਿਕਂ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਗੇਹੇ ਦ੍ਵੇ ਭਿਕ੍ਖੂਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਵਿਸਾਖਾਯ ਮਹਾਉਪਾਸਿਕਾਯ. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਯੋ ਯੋ ਦਾਨਂ ਦਾਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਸੋ ਤੇਸਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਓਕਾਸਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾਵ ਕਰੋਤਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ‘‘ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਦਾਨਗ੍ਗਂ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕੋ ਵਾ ਵਿਸਾਖਾ ਵਾ ਆਗਤਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਨਾਗਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਕਤਦਾਨਮ੍ਪਿ ‘‘ਕਿਂ ਦਾਨਂ ਨਾਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਗਰਹਨ੍ਤਿ. ਉਭੋਪਿ ਹਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਰੁਚਿਞ੍ਚ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਚ ਅਤਿਵਿਯ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਤੇਸੁ ਵਿਚਾਰੇਨ੍ਤੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂ ਚਿਤ੍ਤਰੂਪਂ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇ ਦਾਨਂ ਦਾਤੁਕਾਮਾ ਤੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਘਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਰਿਵਿਸਿਤੁਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਵਿਸਾਖਾ, ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਮਮ ਠਾਨੇ ਠਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਵਿਸਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਉਪਧਾਰੇਨ੍ਤੀ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਧੀਤਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਠਾਨੇ ਠਪੇਸਿ. ਸਾ ਤਸ੍ਸਾ ਨਿਵੇਸਨੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਵਿਸਤਿ. ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕੋਪਿ ਮਹਾਸੁਭਦ੍ਦਂ ਨਾਮ ਜੇਟ੍ਠਧੀਤਰਂ ਠਪੇਸਿ. ਸਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਨ੍ਤੀ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਤਿਕੁਲਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਤੋ ਚੂਲ਼ਸੁਭਦ੍ਦਂ ਠਪੇਸਿ. ਸਾਪਿ ਤਥੇਵ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਤਿਕੁਲਂ ਗਤਾ. ਅਥ ਸੁਮਨਦੇਵਿਂ ਨਾਮ ਕਨਿਟ੍ਠਧੀਤਰਂ ਠਪੇਸਿ. ਸਾ ਪਨ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਂ ਪਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰਿਕਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਥਾਰੂਪੇਨ ਅਫਾਸੁਕੇਨ ਆਤੁਰਾ ਆਹਾਰੁਪਚ੍ਛੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਿਤਰਂ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਸਿ. ਸੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਦਾਨਗ੍ਗੇ ਤਸ੍ਸਾ ਸਾਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾਵ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ‘‘ਕਿਂ, ਅਮ੍ਮ ਸੁਮਨੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਾਪਿ ਨਂ ਆਹ – ‘‘ਕਿਂ, ਤਾਤ ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਤਿਕਾ’’ਤਿ? ‘‘ਵਿਲਪਸਿ ਅਮ੍ਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਵਿਲਪਾਮਿ, ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਤਿਕਾ’’ਤਿ. ‘‘ਭਾਯਸਿ, ਅਮ੍ਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਭਾਯਾਮਿ, ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਤਿਕਾ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਤ੍ਵਾਯੇਵ ਪਨ ਸਾ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਸੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋਪਿ ਸਮਾਨੋ ਸੇਟ੍ਠਿਧੀਤਰਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸੋਕਂ ਅਧਿਵਾਸੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਧੀਤੁ ਸਰੀਰਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਰੋਦਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ‘‘ਕਿਂ, ਗਹਪਤਿ, ਦੁਕ੍ਖੀ ਦੁਮ੍ਮਨੋ ਅਸ੍ਸੁਮੁਖੋ ਰੋਦਮਾਨੋ ਆਗਤੋਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ, ‘‘ਧੀਤਾ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੁਮਨਦੇਵੀ ਕਾਲਕਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਸੋਚਸਿ, ਨਨੁ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਏਕਂਸਿਕਂ ਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਜਾਨਾਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਰੂਪਾ ਨਾਮ ਮੇ ਹਿਰਿਓਤ੍ਤਪ੍ਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਧੀਤਾ, ਸਾ ਮਰਣਕਾਲੇ ਸਤਿਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀ ਵਿਲਪਮਾਨਾ ਮਤਾ, ਤੇਨ ਮੇ ਅਨਪ੍ਪਕਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤਾਯ ਕਥਿਤਂ ਮਹਾਸੇਟ੍ਠੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹਂ ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ‘ਅਮ੍ਮ, ਸੁਮਨੇ’ਤਿ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿਂ. ਅਥ ਮਂ ਆਹ – ‘ਕਿਂ, ਤਾਤ, ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਤਿਕਾ’ਤਿ? ‘ਵਿਲਪਸਿ, ਅਮ੍ਮਾ’ਤਿ? ‘ਨ ਵਿਲਪਾਮਿ, ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਤਿਕਾ’ਤਿ. ‘ਭਾਯਸਿ, ਅਮ੍ਮਾ’ਤਿ? ‘ਨ ਭਾਯਾਮਿ ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਤਿਕਾ’ਤਿ. ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਤ੍ਵਾ ਕਾਲਮਕਾਸੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਭਗਵਾ ਆਹ – ‘‘ਨ ਤੇ ਮਹਾਸੇਟ੍ਠਿ ਧੀਤਾ ਵਿਲਪਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਭਨ੍ਤੇ ਏਵਮਾਹਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕਨਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾਯੇਵ. ਧੀਤਾ ਹਿ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਮਗ੍ਗਫਲੇਹਿ ਤਯਾ ਮਹਲ੍ਲਿਕਾ. ਤ੍ਵਞ੍ਹਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ, ਧੀਤਾ ਪਨ ਤੇ ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੀ. ਸਾ ਮਗ੍ਗਫਲੇਹਿ ਤਯਾ ਮਹਲ੍ਲਿਕਤ੍ਤਾ ਤਂ ਏਵਮਾਹਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਗਹਪਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਦਾਨਿ ਕੁਹਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ? ‘‘ਤੁਸਿਤਭਵਨੇ, ਗਹਪਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਮਮ ਧੀਤਾ ਇਧ ਞਾਤਕਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਨਨ੍ਦਮਾਨਾ ਵਿਚਰਿਤ੍ਵਾ ਇਤੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਪਿ ਨਨ੍ਦਨਟ੍ਠਾਨੇਯੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਆਮ, ਗਹਪਤਿ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਗਹਟ੍ਠਾ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਵਾ ਇਧ ਲੋਕੇ ਚ ਪਰਲੋਕੇ ਚ ਨਨ੍ਦਨ੍ਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੮. ‘‘ਇਧ ਨਨ੍ਦਤਿ ਪੇਚ੍ਚ ਨਨ੍ਦਤਿ, ਕਤਪੁਞ੍ਞੋ ਉਭਯਤ੍ਥ ਨਨ੍ਦਤਿ;

ਪੁਞ੍ਞਂ ਮੇ ਕਤਨ੍ਤਿ ਨਨ੍ਦਤਿ, ਭਿਯ੍ਯੋ ਨਨ੍ਦਤਿ ਸੁਗ੍ਗਤਿਂ ਗਤੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਇਧਾਤਿ ਇਧ ਲੋਕੇ ਕਮ੍ਮਨਨ੍ਦਨੇਨ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਪੇਚ੍ਚਾਤਿ ਪਰਲੋਕੇ ਵਿਪਾਕਨਨ੍ਦਨੇਨ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਕਤਪੁਞ੍ਞੋਤਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤਾ. ਉਭਯਤ੍ਥਾਤਿ ਇਧ ‘‘ਕਤਂ ਮੇ ਕੁਸਲਂ, ਅਕਤਂ ਮੇ ਪਾਪ’’ਨ੍ਤਿ ਨਨ੍ਦਤਿ, ਪਰਤ੍ਥ ਵਿਪਾਕਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੋ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਪੁਞ੍ਞਂ ਮੇਤਿ ਇਧ ਨਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਪਨ ‘‘ਪੁਞ੍ਞਂ ਮੇ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਕਮ੍ਮਨਨ੍ਦਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਭਿਯ੍ਯੋਤਿ ਵਿਪਾਕਨਨ੍ਦਨੇਨ ਪਨ ਸੁਗਤਿਂ ਗਤੋ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸਵਸ੍ਸਕੋਟਿਯੋ ਸਟ੍ਠਿਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੋ ਤੁਸਿਤਪੁਰੇ ਅਤਿਵਿਯ ਨਨ੍ਦਤੀਤਿ.

ਗਾਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਯੋ ਅਹੇਸੁਂ. ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਜਾਤਾਤਿ.

ਸੁਮਨਾਦੇਵੀਵਤ੍ਥੁ ਤੇਰਸਮਂ.