੧੧. ਧਮ੍ਮਿਕਉਪਾਸਕਵਤ੍ਥੁ

ਇਧ ਮੋਦਤੀਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਿਕਉਪਾਸਕਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਕਿਰ ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਧਮ੍ਮਿਕਉਪਾਸਕਾ ਨਾਮ ਅਹੇਸੁਂ. ਤੇਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਉਪਾਸਕਸਤਾਨਿ ਪਰਿਵਾਰਾ. ਯੋ ਤੇਸਂ ਜੇਟ੍ਠਕੋ, ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤ ਪੁਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤ ਧੀਤਰੋ. ਤੇਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਏਕੇਕਾ ਸਲਾਕਯਾਗੁ ਸਲਾਕਭਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਿਕਭਤ੍ਤਂ ਨਿਮਨ੍ਤਨਭਤ੍ਤਂ ਉਪੋਸਥਿਕਭਤ੍ਤਂ ਆਗਨ੍ਤੁਕਭਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਘਭਤ੍ਤਂ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਂ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਪਿ ਸਬ੍ਬੇਵ ਅਨੁਜਾਤਪੁਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਅਹੇਸੁਂ. ਇਤਿ ਚੁਦ੍ਦਸਨ੍ਨਂ ਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਭਰਿਯਾਯ ਉਪਾਸਕਸ੍ਸਾਤਿ ਸੋਲ਼ਸ ਸਲਾਕਯਾਗੁਆਦੀਨਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਸੋ ਸਪੁਤ੍ਤਦਾਰੋ ਸੀਲਵਾ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋ ਦਾਨਸਂਵਿਭਾਗਰਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਅਪਰਭਾਗੇ ਰੋਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ, ਆਯੁਸਙ੍ਖਾਰੋ ਪਰਿਹਾਯਿ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸੋਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਅਟ੍ਠ ਵਾ ਮੇ ਸੋਲ਼ਸ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪੇਸੇਥਾ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਪਹਿਣਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਪੇਸੇਸਿ. ਤੇ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਮਞ੍ਚਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇਸੁ ਆਸਨੇਸੁ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯ੍ਯਾਨਂ ਮੇ ਦਸ੍ਸਨਂ ਦੁਲ੍ਲਭਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਦੁਬ੍ਬਲੋਮ੍ਹਿ, ਏਕਂ ਮੇ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸਜ੍ਝਾਯਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਕਤਰਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸੋਤੁਕਾਮੋ ਉਪਾਸਕਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਅਵਿਜਹਿਤਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ – ‘‘ਏਕਾਯਨੋ ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਗ੍ਗੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੭੩; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੦੬) ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਪਟ੍ਠਪੇਸੁਂ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਛਹਿ ਦੇਵਲੋਕੇਹਿ ਸਬ੍ਬਾਲਙ੍ਕਾਰਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਾ ਸਹਸ੍ਸਸਿਨ੍ਧਵਯੁਤ੍ਤਾ ਦਿਯਡ੍ਢਯੋਜਨਸਤਿਕਾ ਛ ਰਥਾ ਆਗਮਿਂਸੁ. ਤੇਸੁ ਠਿਤਾ ਦੇਵਤਾ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਦੇਵਲੋਕਂ ਨੇਸ੍ਸਾਮ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਦੇਵਲੋਕਂ ਨੇਸ੍ਸਾਮ, ਅਮ੍ਭੋ ਮਤ੍ਤਿਕਭਾਜਨਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸੁਵਣ੍ਣਭਾਜਨਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਦੇਵਲੋਕੇ ਅਭਿਰਮਿਤੁਂ ਇਧ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਹਿ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਦੇਵਲੋਕੇ ਅਭਿਰਮਿਤੁਂ ਇਧ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਹੀ’’ਤਿ ਵਦਿਂਸੁ. ਉਪਾਸਕੋ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਨ੍ਤਰਾਯਂ ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ – ‘‘ਆਗਮੇਥ ਆਗਮੇਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਅਮ੍ਹੇ ਵਾਰੇਤੀ’’ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੇਸੁਂ.

ਅਥਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤਧੀਤਰੋ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਿਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨੇਨ ਅਤਿਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ, ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਯਮੇਵ ਵਾਰੇਤਿ, ਮਰਣਸ੍ਸ ਅਭਾਯਨਕਸਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਿਰਵਿਂਸੁ. ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਅਨੋਕਾਸੋ’’ਤਿ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਉਪਾਸਕੋ ਥੋਕਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਸਤਿਂ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤੇ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਕਨ੍ਦਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਤਾਤ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਨ੍ਤਾ ਸਯਮੇਵ ਵਾਰਯਿਤ੍ਥ, ਅਥ ਮਯਂ ‘ਮਰਣਸ੍ਸ ਅਭਾਯਨਕਸਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਕਨ੍ਦਿਮ੍ਹਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਯ੍ਯਾ ਪਨ ਕੁਹਿ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘‘ਅਨੋਕਾਸੋ’ਤਿ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤਾ, ਤਾਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨਾਹਂ, ਅਯ੍ਯੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥੇਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਅਥ ਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥੇਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਛਹਿ ਦੇਵਲੋਕੇਹਿ ਦੇਵਤਾ ਛ ਰਥੇ ਅਲਙ੍ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਆਦਾਯ ਆਕਾਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ‘ਅਮ੍ਹਾਹਿ ਦੇਵਲੋਕੇ ਅਭਿਰਮ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਦੇਵਲੋਕੇ ਅਭਿਰਮਾ’ਤਿ ਸਦ੍ਦਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤਾਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥੇਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕੁਹਿਂ, ਤਾਤ, ਰਥਾ, ਨ ਮਯਂ ਪਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ ਮਯ੍ਹਂ ਗਨ੍ਥਿਤਾਨਿ ਪੁਪ੍ਫਾਨੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਤਾਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਤਰੋ ਦੇਵਲੋਕੋ ਰਮਣੀਯੋ’’ਤਿ? ‘‘ਸਬ੍ਬਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਮਾਤਾਪਿਤੂਨਞ੍ਚ ਵਸਿਤਟ੍ਠਾਨਂ ਤੁਸਿਤਭਵਨਂ ਰਮਣੀਯਂ, ਤਾਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ‘ਤੁਸਿਤਭਵਨਤੋ ਆਗਤਰਥੇ ਲਗ੍ਗਤੂ’ਤਿ ਪੁਪ੍ਫਦਾਮਂ ਖਿਪਥਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਖਿਪਿਂਸੁ. ਤਂ ਰਥਧੁਰੇ ਲਗ੍ਗਿਤ੍ਵਾ ਆਕਾਸੇ ਓਲਮ੍ਬਿ. ਮਹਾਜਨੋ ਤਦੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਰਥਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਉਪਾਸਕੋ ‘‘ਪਸ੍ਸਥੇਤਂ ਪੁਪ੍ਫਦਾਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ, ‘‘ਆਮ, ਪਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ – ‘‘ਏਤਂ ਤੁਸਿਤਭਵਨਤੋ ਆਗਤਰਥੇ ਓਲਮ੍ਬਤਿ, ਅਹਂ ਤੁਸਿਤਭਵਨਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਮਾ ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਥ, ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤੁਕਾਮਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਯਾ ਕਤਨਿਯਾਮੇਨੇਵ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰਥੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸਿ.

ਤਾਵਦੇਵਸ੍ਸ ਤਿਗਾਵੁਤਪ੍ਪਮਾਣੋ ਸਟ੍ਠਿਸਕਟਭਾਰਾਲਙ੍ਕਾਰਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਅਚ੍ਛਰਾਸਹਸ੍ਸਂ ਪਰਿਵਾਰੇਸਿ, ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿਯੋਜਨਿਕਂ ਕਨਕਵਿਮਾਨਂ ਪਾਤੁਰਹੋਸਿ. ਤੇਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਹਾਰਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਸਤ੍ਥਾ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਸੁਤਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪਾਸਕੇਨ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨ੍ਤਰਾਯੇਵ ਪਨ ‘ਆਗਮੇਥਾ’ਤਿ ਵਾਰੇਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤਧੀਤਰੋ ਕਨ੍ਦਿਂਸੁ. ਮਯਂ ‘ਇਦਾਨਿ ਅਨੋਕਾਸੋ’ਤਿ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥੇਸਿ, ਛਹਿ ਦੇਵਲੋਕੇਹਿ ਦੇਵਤਾ ਛ ਰਥੇ ਅਲਙ੍ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਉਪਾਸਕਂ ਪਕ੍ਕੋਸਿਂਸੁ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਤਾਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥੇਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ. ‘‘ਇਦਾਨਿ ਕੁਹਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਤੁਸਿਤਭਵਨੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਇਦਾਨਿ ਇਧ ਞਾਤਿਮਜ੍ਝੇ ਮੋਦਮਾਨੋ ਵਿਚਰਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨੇਵ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਮੋਦਨਟ੍ਠਾਨੇਯੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਆਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਹਿ ਗਹਟ੍ਠਾ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਮੋਦਨ੍ਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੬. ‘‘ਇਧ ਮੋਦਤਿ ਪੇਚ੍ਚ ਮੋਦਤਿ,

ਕਤਪੁਞ੍ਞੋ ਉਭਯਤ੍ਥ ਮੋਦਤਿ;

ਸੋ ਮੋਦਤਿ ਸੋ ਪਮੋਦਤਿ,

ਦਿਸ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਤ੍ਤਨੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਪੁਞ੍ਞੋਤਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਾਰਕੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ‘‘ਅਕਤਂ ਵਤ ਮੇ ਪਾਪਂ, ਕਤਂ ਮੇ ਕਲ੍ਯਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਇਧ ਕਮ੍ਮਮੋਦਨੇਨ, ਪੇਚ੍ਚ ਵਿਪਾਕਮੋਦਨੇਨ ਮੋਦਤਿ. ਏਵਂ ਉਭਯਤ੍ਥ ਮੋਦਤਿ ਨਾਮ. ਕਮ੍ਮਵਿਸੁਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਿਕਉਪਾਸਕੋਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਮ੍ਮਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕਾਲਕਿਰਿਯਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਇਧਲੋਕੇਪਿ ਮੋਦਤਿ, ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪਰਲੋਕੇਪਿ ਅਤਿਮੋਦਤਿਯੇਵਾਤਿ.

ਗਾਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਯੋ ਅਹੇਸੁਂ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਜਾਤਾਤਿ.

ਧਮ੍ਮਿਕਉਪਾਸਕਵਤ੍ਥੁ ਏਕਾਦਸਮਂ.