੧੦. ਚੁਨ੍ਦਸੂਕਰਿਕਵਤ੍ਥੁ

ਇਧ ਸੋਚੇਤੀਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਚੁਨ੍ਦਸੂਕਰਿਕਂ ਨਾਮ ਪੁਰਿਸਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸੋ ਕਿਰ ਪਞ੍ਚਪਣ੍ਣਾਸ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਸੂਕਰੇ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤੋ ਚ ਵਿਕ੍ਕਿਣਨ੍ਤੋ ਚ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਛਾਤਕਾਲੇ ਸਕਟੇਨ ਵੀਹਿਂ ਆਦਾਯ ਜਨਪਦਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਕਨਾਲ਼ਿਦ੍ਵੇਨਾਲ਼ਿਮਤ੍ਤੇਨ ਗਾਮਸੂਕਰਪੋਤਕੇ ਕਿਣਿਤ੍ਵਾ ਸਕਟਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾਨਿਵੇਸਨੇ ਵਜਂ ਵਿਯ ਏਕਂ ਠਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਪਂ ਰੋਪੇਤ੍ਵਾ, ਤੇਸੁ ਨਾਨਾਗਚ੍ਛੇ ਚ ਸਰੀਰਮਲਞ੍ਚ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਵਡ੍ਢਿਤੇਸੁ ਯਂ ਯਂ ਮਾਰੇਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਆਲ਼ਾਨੇ ਨਿਚ੍ਚਲਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਸਰੀਰਮਂਸਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧੁਮਾਯਿਤ੍ਵਾ ਬਹਲਭਾਵਤ੍ਥਂ ਚਤੁਰਸ੍ਸਮੁਗ੍ਗਰੇਨ ਪੋਥੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਬਹਲਮਂਸੋ ਜਾਤੋ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਮੁਖਂ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰੇ ਦਣ੍ਡਕਂ ਦਤ੍ਵਾ ਲੋਹਥਾਲਿਯਾ ਪਕ੍ਕੁਥਿਤਂ ਉਣ੍ਹੋਦਕਂ ਮੁਖੇ ਆਸਿਞ੍ਚਤਿ. ਤਂ ਕੁਚ੍ਛਿਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕੁਥਿਤਂ ਕਰੀਸਂ ਆਦਾਯ ਅਧੋਭਾਗੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਯਾਵ ਥੋਕਮ੍ਪਿ ਕਰੀਸਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਾਵ ਆਵਿਲਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਸੁਦ੍ਧੇ ਉਦਰੇ ਅਚ੍ਛਂ ਅਨਾਵਿਲਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਅਵਸੇਸਂ ਉਦਕਂ ਪਿਟ੍ਠਿਯਂ ਆਸਿਞ੍ਚਤਿ. ਤਂ ਕਾਲ਼ਚਮ੍ਮਂ ਉਪ੍ਪਾਟੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤਤੋ ਤਿਣੁਕ੍ਕਾਯ ਲੋਮਾਨਿ ਝਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਿਖਿਣੇਨ ਅਸਿਨਾ ਸੀਸਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ. ਪਗ੍ਘਰਣਤਂ ਲੋਹਿਤਂ ਭਾਜਨੇਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਂਸਂ ਲੋਹਿਤੇਨ ਮਦ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਚਿਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਮਜ੍ਝੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਸੇਸਂ ਵਿਕ੍ਕਿਣਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਇਮਿਨਾਵ ਨਿਯਾਮੇਨ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਪਣ੍ਣਾਸ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਨਿ. ਤਥਾਗਤੇ ਧੁਰਵਿਹਾਰੇ ਵਸਨ੍ਤੇ ਏਕਦਿਵਸਮ੍ਪਿ ਪੁਪ੍ਫਮੁਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤੇਨ ਪੂਜਾ ਵਾ ਕਟਚ੍ਛੁਮਤ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖਦਾਨਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪੁਞ੍ਞਂ ਨਾਮ ਨਾਹੋਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਸਰੀਰੇ ਰੋਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ, ਜੀਵਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਵੀਚਿਮਹਾਨਿਰਯਸਨ੍ਤਾਪੋ ਉਪਟ੍ਠਹਿ. ਅਵੀਚਿਸਨ੍ਤਾਪੋ ਨਾਮ ਯੋਜਨਸਤੇ ਠਤ੍ਵਾ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕ੍ਖੀਨਂ ਭਿਜ੍ਜਨਸਮਤ੍ਥੋ ਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਹੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –

‘‘ਤਸ੍ਸ ਅਯੋਮਯਾ ਭੂਮਿ, ਜਲਿਤਾ ਤੇਜਸਾਯੁਤਾ;

ਸਮਨ੍ਤਾ ਯੋਜਨਸਤਂ, ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਸਬ੍ਬਦਾ’’ਤਿ. (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੬੭; ਅ. ਨਿ. ੩.੩੬);

ਨਾਗਸੇਨਤ੍ਥੇਰੇਨ ਪਨਸ੍ਸ ਪਾਕਤਿਕਗ੍ਗਿਸਨ੍ਤਾਪਤੋ ਅਧਿਮਤ੍ਤਤਾਯ ਅਯਂ ਉਪਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ – ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੂਟਾਗਾਰਮਤ੍ਤੋ ਪਾਸਾਣੋਪਿ ਨੇਰਯਿਕਗ੍ਗਿਮ੍ਹਿ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਖਣੇਨ ਵਿਲਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸਤ੍ਤਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਬਲੇਨ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਗਤਾ ਵਿਯ ਨ ਵਿਲੀਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮਿ. ਪ. ੨.੪.੬). ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਪੇ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇ ਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਕੋ ਆਕਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਗੇਹਮਜ੍ਝੇਯੇਵ ਸੂਕਰਰਵਂ ਰਵਿਤ੍ਵਾ ਜਣ੍ਣੁਕੇਹਿ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਵਤ੍ਥੁਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਛਿਮਵਤ੍ਥੁਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਗੇਹਮਾਨੁਸਕਾ ਤਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮੁਖਂ ਪਿਦਹਨ੍ਤਿ. ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ ਨਾਮ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਪਟਿਬਾਹਿਤੁਂ. ਸੋ ਵਿਰਵਨ੍ਤੋਵ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਵਿਚਰਤਿ. ਸਮਨ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਸੁ ਘਰੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਨਿਦ੍ਦਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਮਰਣਭਯੇਨ ਤਜ੍ਜਿਤਸ੍ਸ ਪਨ ਬਹਿਨਿਕ੍ਖਮਨਂ ਨਿਵਾਰੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬੋ ਗੇਹਜਨੋ ਯਥਾ ਅਨ੍ਤੋਠਿਤੋ ਬਹਿ ਵਿਚਰਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਥਾ ਗੇਹਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਥਕੇਤ੍ਵਾ ਬਹਿਗੇਹਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਅਚ੍ਛਤਿ. ਇਤਰੋ ਅਨ੍ਤੋਗੇਹੇਯੇਵ ਨਿਰਯਸਨ੍ਤਾਪੇਨ ਵਿਰਵਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਵਿਚਰਤਿ. ਏਵਂ ਸਤ੍ਤਦਿਵਸਾਨਿ ਵਿਚਰਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਮੇ ਦਿਵਸੇ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਵੀਚਿਮਹਾਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਅਵੀਚਿਮਹਾਨਿਰਯੋ ਦੇਵਦੂਤਸੁਤ੍ਤੇਨ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੬੧ ਆਦਯੋ; ਅ. ਨਿ. ੩.੩੬) ਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਸ੍ਸ ਘਰਦ੍ਵਾਰੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਤਂ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ‘‘ਸੂਕਰਸਦ੍ਦੋ’’ਤਿ ਸਞ੍ਞਿਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਚੁਨ੍ਦਸੂਕਰਿਤਸ੍ਸ ਗੇਹਦ੍ਵਾਰਂ ਪਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਸੂਕਰਾਨਂ ਮਾਰਿਯਮਾਨਾਨਂ ਅਜ੍ਜ ਸਤ੍ਤਮੋ ਦਿਵਸੋ, ਗੇਹੇ ਕਾਚਿ ਮਙ੍ਗਲਕਿਰਿਯਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਮਞ੍ਞੇ. ਏਤ੍ਤਕੇ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੂਕਰੇ ਮਾਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਮ੍ਪਿ ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਕਾਰੁਞ੍ਞਂ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਨ ਵਤ ਨੋ ਏਵਰੂਪੋ ਕਕ੍ਖਲ਼ੋ ਫਰੁਸੋ ਸਤ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ – ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੋ ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਦਿਵਸੇ ਸੂਕਰੇ ਮਾਰੇਤਿ, ਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਕਂ ਪਨਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਂ ਉਦਪਾਦਿ, ਜੀਵਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਵੀਚਿਮਹਾਨਿਰਯਸਨ੍ਤਾਪੋ ਉਪਟ੍ਠਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਸਨ੍ਤਾਪੇਨ ਸਤ੍ਤ ਦਿਵਸਾਨਿ ਸੂਕਰਰਵਂ ਰਵਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤੋਨਿਵੇਸਨੇ ਵਿਚਰਿਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਜ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਵੀਚਿਮ੍ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਇਧ ਲੋਕੇ ਏਵਂ ਸੋਚਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸੋਚਨਟ੍ਠਾਨੇਯੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ, ‘‘ਆਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਮਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਗਹਟ੍ਠਾ ਵਾ ਹੋਨ੍ਤੁ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਵਾ, ਉਭਯਤ੍ਥ ਸੋਚਨ੍ਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੫. ‘‘ਇਧ ਸੋਚਤਿ ਪੇਚ੍ਚ ਸੋਚਤਿ,

ਪਾਪਕਾਰੀ ਉਭਯਤ੍ਥ ਸੋਚਤਿ;

ਸੋ ਸੋਚਤਿ ਸੋ ਵਿਹਞ੍ਞਤਿ;

ਦਿਸ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਕਿਲਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤਨੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਪਾਪਕਾਰੀਤਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਪਾਪਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਾਰਕੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ‘‘ਅਕਤਂ ਵਤ ਮੇ ਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਕਤਂ ਪਾਪ’’ਨ੍ਤਿ ਏਕਂਸੇਨੇਵ ਮਰਣਸਮਯੇ ਇਧ ਸੋਚਤਿ, ਇਦਮਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸੋਚਨਂ. ਵਿਪਾਕਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੋ ਪਨ ਪੇਚ੍ਚ ਸੋਚਤਿ. ਇਦਮਸ੍ਸ ਪਰਲੋਕੇ ਵਿਪਾਕਸੋਚਨਂ. ਏਵਂ ਸੋ ਉਭਯਤ੍ਥ ਸੋਚਤਿਯੇਵ. ਤੇਨੇਵ ਕਾਰਣੇਨ ਜੀਵਮਾਨੋਯੇਵ ਸੋ ਚੁਨ੍ਦਸੂਕਰਿਕੋਪਿ ਸੋਚਤਿ. ਦਿਸ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਕਿਲਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਲਿਟ੍ਠਕਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਕਂ ਵਿਲਪਨ੍ਤੋ ਵਿਹਞ੍ਞਤੀਤਿ.

ਗਾਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਯੋ ਅਹੇਸੁਂ. ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਜਾਤਾਤਿ.

ਚੁਨ੍ਦਸੂਕਰਿਕਵਤ੍ਥੁ ਦਸਮਂ.