੩. ਸੀਵਲਿਤ੍ਥੇਰਅਪਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾ

ਤਤਿਯਾਪਦਾਨੇ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਨਾਮ ਜਿਨੋਤਿਆਦਿਕਂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸੀਵਲਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਪਦਾਨਂ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾਨਿ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਾਯ ਪਰਿਯਨ੍ਤੇ ਠਿਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਏਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਲਾਭੀਨਂ ਅਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਮਯਾਪਿ ਅਨਾਗਤੇ ਏਵਰੂਪੇਨ ਭਵਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਦਸਬਲਂ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਮਹਾਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਕਾਰਕਮ੍ਮੇਨ ਨ ਅਞ੍ਞਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਤ੍ਥੇਮਿ, ਅਨਾਗਤੇ ਪਨ ਏਕਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ ਅਹਮ੍ਪਿ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸੋ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਯ ਲਾਭੀਨਂ ਅਗ੍ਗੋ ਭਵੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਥਨਂ ਅਕਾਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਾਯਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਤੇ ਪਤ੍ਥਨਾ ਅਨਾਗਤੇ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਸਮਿਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਬ੍ਯਾਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਯਾਵਜੀਵਂ ਕੁਸਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਉਭਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ ਅਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਬਨ੍ਧੁਮਤੀਨਗਰਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਬਨ੍ਧੁਮਤੀਨਗਰਵਾਸਿਨੋ ਰਞ੍ਞਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਾਕਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਦਾਨਂ ਅਦਂਸੁ.

ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਬ੍ਬੇ ਏਕਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦਾਨਂ ਦੇਨ੍ਤਾ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਦਾਨਗ੍ਗੇ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੨੦੭; ਥੇਰਗਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੫੯ ਸੀਵਲਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ) ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਾ ਮਧੁਞ੍ਚ ਗੁਲ਼ਦਧਿਞ੍ਚ ਨਾਦ੍ਦਸਂਸੁ. ਤੇ ‘‘ਯਤੋ ਕੁਤੋਚਿ ਆਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਜਨਪਦਤੋ ਨਗਰਪਵਿਸਨਮਗ੍ਗੇਸੁ ਪੁਰਿਸੇ ਠਪੇਸੁਂ. ਤਦਾ ਏਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਾਮਤੋ ਗੁਲ਼ਦਧਿਵਾਰਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਆਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਨਗਰਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ‘‘ਮੁਖਂ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ਧੋਤਹਤ੍ਥਪਾਦੋ ਪਵਿਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਫਾਸੁਕਟ੍ਠਾਨਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਨਙ੍ਗਲਸੀਸਪ੍ਪਮਾਣਂ ਨਿਮ੍ਮਕ੍ਖਿਕਦਣ੍ਡਕਮਧੁਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਪੁਞ੍ਞੇਨ ਮੇ ਇਦਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਗਰਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਨਾਗਰੇਹਿ ਠਪਿਤਪੁਰਿਸੋ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਮਾਰਿਸ, ਕਸ੍ਸ ਇਮਂ ਹਰਸੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਨ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਸਾਮਿ, ਵਿਕ੍ਕਾਯਿਕਂ ਮੇ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਇਮਂ ਕਹਾਪਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਤਂ ਮਧੁਞ੍ਚ ਗੁਲ਼ਦਧਿਞ੍ਚ ਦੇਹੀ’’ਤਿ.

ਸੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਇਦਂ ਮੇ ਨ ਬਹੁਂ ਅਗ੍ਘਤਿ, ਅਯਞ੍ਚ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨੇਵ ਬਹੁਂ ਦੇਤਿ, ਵੀਮਂਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਨਂ ਆਹ – ‘‘ਨਾਹਂ ਏਕਕਹਾਪਣੇਨ ਦੇਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਦਿ ਏਵਂ ਦ੍ਵੇ ਕਹਾਪਣੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਦ੍ਵੀਹਿਪਿ ਨ ਦੇਮੀ’’ਤਿ. ਏਤੇਨੁਪਾਯੇਨ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਸਹਸ੍ਸਂ ਪਾਪੁਣਿ, ਸੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਤਿਅਞ੍ਛਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਹੋਤੁ ਤਾਵ ਇਮਿਨਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਮ੍ਮਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਆਹ – ‘‘ਨ ਇਦਂ ਬਹੁਅਗ੍ਘਨਕਂ, ਤ੍ਵਂ ਪਨ ਬਹੁਂ ਦੇਸਿ, ਕੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਇਦਂ ਗਣ੍ਹਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਧ, ਭੋ, ਨਗਰਵਾਸਿਨੋ ਰਞ੍ਞਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਵਿਰੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਦਾਨਂ ਦੇਨ੍ਤਾ ਇਦਂ ਦ੍ਵਯਂ ਦਾਨਗ੍ਗੇ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾ ਮਂ ਪਰਿਯੇਸਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ ਇਦਂ ਦ੍ਵਯਂ ਨ ਲਭਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਨਾਗਰਾਨਂ ਪਰਾਜਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਹਸ੍ਸਂ ਦਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨੇਤਂ ਨਾਗਰਾਨਂ ਏਵ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਦਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਦਾਤੁਂ ਅਵਾਰਿਤਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ ਕੋਚਿ ਨਾਗਰਾਨਂ ਦਾਨੇ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਹਸ੍ਸਂ ਦਾਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਸਮ੍ਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਇਮੇਸਂ ਮੇ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਹਸ੍ਸਗ੍ਘਨਕਭਾਵਂ ਜਾਨਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਗਚ੍ਛ, ਨਾਗਰਾਨਂ ਆਰੋਚੇਹਿ – ‘ਏਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਮੂਲੇਨ ਨ ਦੇਤਿ, ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਹਤ੍ਥੇਨੇਵ ਦਾਤੁਕਾਮੋ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਇਮੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਕਾਰਣਾ ਨਿਬ੍ਬਿਤਕ੍ਕਾ ਹੋਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤ੍ਵਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਦਾਨੇ ਜੇਟ੍ਠਕਭਾਗਸ੍ਸ ਕਾਯਸਕ੍ਖੀ ਹੋਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਗਤੋ. ਸੋ ਪਨ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਗਾਮਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਯਤ੍ਥਂ ਗਹਿਤਕਹਾਪਣੇਨ ਪਞ੍ਚਕਟੁਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚੁਣ੍ਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਧਿਤੋ ਕਞ੍ਚਿਯਂ ਵਾਹੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਮਧੁਪਟਲਂ ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਕਟੁਕਚੁਣ੍ਣੇਨ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਪਦੁਮਿਨਿਪਤ੍ਤੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਂਵਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਆਦਾਯ ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਮਹਾਜਨੇਹਿ ਆਹਰਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਾਰਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਤ੍ਤਵਾਰਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਓਕਾਸਂ ਞਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯਂ ਮੇ ਦੁਗ੍ਗਤਸਕ੍ਕਾਰੋ, ਇਮਂ ਮੇ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸਾਨੁਕਮ੍ਪਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਚਤੁਮਹਾਰਾਜੇਹਿ ਦਤ੍ਤਿਯੇਨ ਸੇਲਮਯਪਤ੍ਤੇਨ ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਅਟ੍ਠਸਟ੍ਠਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਸਹਸ੍ਸਸ੍ਸ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨਂ ਨ ਖੀਯਤਿ, ਏਵਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਸਿ.

ਸੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਆਹ – ‘‘ਦਿਟ੍ਠੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਾ, ਅਜ੍ਜ ਬਨ੍ਧੁਮਤੀਨਗਰਵਾਸੀਹਿ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਕ੍ਕਾਰੋ ਆਹਰਿਯਮਾਨੋ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਇਮਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਭਵੇ ਲਾਭਗ੍ਗਯਸਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਏਵਂ ਹੋਤੁ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਚ ਨਗਰਵਾਸੀਨਞ੍ਚ ਭਤ੍ਤਾਨੁਮੋਦਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਯਾਵਜੀਵਂ ਕੁਸਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸੁਪ੍ਪਵਾਸਾਯ ਰਾਜਧੀਤੁਯਾ ਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਣ੍ਹਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਾਯਂ ਪਾਤਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਪਣ੍ਣਾਕਾਰਸਤਾਨਿ ਸੁਪ੍ਪਵਾਸਾਯ ਉਪਨੀਯਨ੍ਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਸਾ ਪੁਞ੍ਞਵੀਮਂਸਨਤ੍ਥਂ ਹਤ੍ਥੇਨ ਬੀਜਪਚ੍ਛਿਂ ਫੁਸਾਪੇਨ੍ਤੀ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕੇਕਬੀਜਤੋ ਸਲਾਕਸਤਂ ਸਲਾਕਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਨਿਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਕੇਕਕਰੀਸਖੇਤ੍ਤਤੋ ਪਣ੍ਣਾਸਮ੍ਪਿ ਸਟ੍ਠਿਪਿ ਸਕਟਪਮਾਣਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਕੋਟ੍ਠਪੂਰਣਕਾਲੇਪਿਸ੍ਸਾ ਕੋਟ੍ਠਦ੍ਵਾਰਂ ਹਤ੍ਥੇਨ ਫੁਸਨ੍ਤਿਯਾ ਰਾਜਧੀਤਾਯ ਪੁਞ੍ਞੇਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾਨਂ ਗਹਿਤਗਹਿਤਂ ਪੁਨ ਪੂਰਤਿ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਭਤ੍ਤਕੁਮ੍ਭਿਤੋਪਿ ‘‘ਰਾਜਧੀਤਾਯ ਪੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੇਨ੍ਤਾ ਨਂ ਯਾਵ ਨ ਉਕ੍ਕਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਾਵ ਭਤ੍ਤਂ ਖੀਯਤਿ. ਦਾਰਕੇ ਕੁਚ੍ਛਿਗਤੇਯੇਵ ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਂਸੁ.

ਗਬ੍ਭੇ ਪਨ ਪਰਿਪਕ੍ਕੇ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਮਹਾਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭੋਸਿ. ਸਾ ਸਾਮਿਕਂ ਆਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ – ‘‘ਪੁਰੇ ਮਰਣਾ ਜੀਵਮਾਨਾ ਦਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਪੇਸੇਸਿ – ‘‘ਗਚ੍ਛ, ਸਾਮਿ, ਇਮਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸਤ੍ਥੁ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਨਿਮਨ੍ਤੇਹਿ, ਯਞ੍ਚ ਸਤ੍ਥਾ ਵਦਤਿ, ਤਂ ਸਾਧੁਕਂ ਉਪਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਯ੍ਹਂ ਕਥੇਹੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਸਾਸਨਂ ਸਤ੍ਥੁ ਆਰੋਚੇਸਿ – ‘‘ਸਤ੍ਥੁ ਭਨ੍ਤੇ, ਕੋਲ਼ਿਯਧੀਤਾ ਪਾਦੇ ਵਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਪਟਿਚ੍ਚ – ‘‘ਸੁਖਿਨੀ ਹੋਤੁ ਸੁਪ੍ਪਵਾਸਾ ਕੋਲ਼ਿਯਧੀਤਾ ਅਰੋਗਾ, ਅਰੋਗਂ ਪੁਤ੍ਤਂ ਵਿਜਾਯਤੂ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਾਮਾਭਿਮੁਖੋ ਪਾਯਾਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਪੁਰੇ ਆਗਮਨਾਯੇਵ ਸੁਪ੍ਪਵਾਸਾਯ ਕੁਚ੍ਛਿਤੋ ਧਮ੍ਮਕਰਣਤੋ ਉਦਕਂ ਵਿਯ ਗਬ੍ਭੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿ, ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਜਨੋ ਅਸ੍ਸੁਮੁਖੋ ਰੋਦਿਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੋ ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠੋਵ ਤਸ੍ਸਾ ਸਾਮਿਕਸ੍ਸ ਤੁਟ੍ਠਿਸਾਸਨਂ ਆਰੋਚੇਤੁਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਸਂ ਇਙ੍ਗਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ – ‘‘ਦਸਬਲੇਨ ਕਥਿਤਕਥਾ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਮਞ੍ਞੇ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਸੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਕਥਂ ਰਾਜਧੀਤਾਯ ਕਥੇਸਿ. ਰਾਜਧੀਤਾ ਤਯਾ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਂ ਜੀਵਭਤ੍ਤਮੇਵ ਮਙ੍ਗਲਭਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਗਚ੍ਛ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਦਸਬਲਂ ਨਿਮਨ੍ਤੇਹੀਤਿ. ਸੋ ਤਥਾ ਅਕਾਸਿ. ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਮਹਾਦਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਯਿਂਸੁ. ਸੋ ਦਾਰਕੋ ਞਾਤੀਨਂ ਸਨ੍ਤਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਨ੍ਤੋ ਸੀਤਲਭਾਵਂ ਕੁਰੁਮਾਨੋ ਜਾਤੋਤਿ, ਸੀਵਲਿਤ੍ਵੇਵ ਨਾਮਂ ਕਰਿਂਸੁ. ਸੋ ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਗਬ੍ਭੇ ਵਸਿਤਤ੍ਤਾ ਜਾਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਬ੍ਬਕਮ੍ਮਕ੍ਖਮੋ ਅਹੋਸਿ. ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋ ਸਤ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪਮਕਾਸਿ. ਸਤ੍ਥਾਪਿ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਯੋਮਂ ਪਲਿਪਥਂ ਦੁਗ੍ਗਂ, ਸਂਸਾਰਂ ਮੋਹਮਚ੍ਚਗਾ;

ਤਿਣ੍ਣੋ ਪਾਰਙ੍ਗਤੋ ਝਾਯੀ, ਅਨੇਜੋ ਅਕਥਂਕਥੀ;

ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ, ਤਮਹਂ ਬ੍ਰੂਮਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੪੧੪; ਸੁ. ਨਿ. ੬੪੩);

ਅਥ ਨਂ ਥੇਰੋ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤਯਾ ਏਵਰੂਪਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਲਭਨ੍ਤੋ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ਸੁਪ੍ਪਵਾਸਾ ਤਂ ਥੇਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥੇਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਪੁਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ ਕਥੇਤੀ’’ਤਿ ਥੇਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਪੁਤ੍ਤੋ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਿਂ ਕਥੇਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ? ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਨੁਭੁਤ੍ਤਗਬ੍ਭਵਾਸਦੁਕ੍ਖਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ – ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਦਤੀਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ ਭਨ੍ਤੇ, ਪਬ੍ਬਾਜੇਥ ਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਥੇਰੋ ਤਂ ਵਿਹਾਰਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਤਚਪਞ੍ਚਕਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਸੀਵਲਿ, ਤੁਯ੍ਹਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਓਵਾਦੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਯਾ ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਅਨੁਭੁਤ੍ਤਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਾਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯੇਵ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਭਾਰੋ, ਯਂ ਪਨ ਮਯਾ ਸਕ੍ਕਾ ਕਾਤੁਂ, ਤਮਹਂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਪਨ ਪਠਮਕੇਸਵਟ੍ਟਿਯਾ ਓਰੋਪਿਤਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸਿ, ਦੁਤਿਯਾਯ ਓਰੋਪਿਤਕ੍ਖਣੇ ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲੇ, ਤਤਿਯਾਯ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸਿ. ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਕੇਸਾਨਂ ਓਰੋਪਨਞ੍ਚ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ ਚ ਅਪੁਰੇ ਅਪਚ੍ਛਾ ਅਹੋਸਿ.

ਅਥ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਕਥਾ ਉਦਪਾਦਿ – ‘‘ਅਹੋ ਏਵਂ ਪੁਞ੍ਞਵਾਪਿ ਥੇਰੋ ਸਤ੍ਤਮਾਸਾਧਿਕਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਸਂਵਚ੍ਛਰਾਨਿ ਮਾਤੁਗਬ੍ਭੇ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤ ਦਿਵਸਾਨਿ ਮੂਲ਼੍ਹਗਬ੍ਭੇ ਵਸੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ – ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ – ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ – ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਿਨਾ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇਨ ਇਮਾਯ ਜਾਤਿਯਾ ਕਤਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪੁਰੇਤਰਮੇਵ ਏਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਰਾਜਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ, ਪਿਤੁ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਰਜ੍ਜੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪਾਕਟੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਦਾ ਏਕੋ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਰਾਜਾ ‘‘ਰਜ੍ਜਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਗਰਂ ਉਪਰੁਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਖਨ੍ਧਾਵਾਰਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਸਿ. ਅਥ ਰਾਜਾ ਮਾਤੁਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮਾਨਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਖਨ੍ਧਾਵਾਰਨਗਰੇ ਚਤੂਸੁ ਦਿਸਾਸੁ ਦ੍ਵਾਰਂ ਪਿਧਾਪੇਸਿ, ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਾਨਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਦ੍ਵਾਰਮੂਲ਼੍ਹਂ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਮਿਗਦਾਯਵਿਹਾਰੇ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ ਉਗ੍ਘੋਸੇਸੁਂ. ਰਾਜਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਰਂ ਵਿਵਰਾਪੇਸੀਤਿ. ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਰਾਜਾਪਿ ਪਲਾਯਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ ਨਰਕਾਦੀਸੁ ਦੁਕ੍ਖਮਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਰਾਜਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋਪਿ ਮਾਤੁਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਇਮਂ ਏਵਰੂਪਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨੁਭਵਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਪਬ੍ਬਜਿਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯਾ ਯਦਿਚ੍ਛਕਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਏਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥੁ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ.

ਅਪਰਭਾਗੇ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਥੇਰੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਮਯ੍ਹਂ ਪੁਞ੍ਞਬਲਂ ਵੀਮਂਸਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਞ੍ਚਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਦੇਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਗਣ੍ਹ, ਸੀਵਲੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਪਞ੍ਚਸਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤਾਭਿਮੁਖਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਟਵਿਮਗ੍ਗਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਠਮਂ ਦਿਟ੍ਠਨਿਗ੍ਰੋਧੇ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾ ਦੇਵਤਾ ਸਤ੍ਤ ਦਿਵਸਾਨਿ ਦਾਨਂ ਅਦਾਸਿ. ਇਤਿ ਸੋ –

‘‘ਨਿਗ੍ਰੋਧਂ ਪਠਮਂ ਪਸ੍ਸਿ, ਦੁਤਿਯਂ ਪਣ੍ਡਵਪਬ੍ਬਤਂ;

ਤਤਿਯਂ ਅਚਿਰਵਤਿਯਂ, ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਵਰਸਾਗਰਂ.

‘‘ਪਞ੍ਚਮਂ ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਸੋ, ਛਟ੍ਠਂ ਛਦ੍ਦਨ੍ਤੁਪਾਗਮਿ;

ਸਤ੍ਤਮਂ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਂ, ਅਟ੍ਠਮਂ ਅਥ ਰੇਵਤ’’ਨ੍ਤਿ. (ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੨੦੭; ਥੇਰਗਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੫੯ ਸੀਵਲਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ) –

ਸਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਸਤ੍ਤ ਸਤ੍ਤ ਦਿਵਸਾਨੇਵ ਦਾਨਂ ਅਦਂਸੁ. ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਪਬ੍ਬਤੇ ਪਨ ਨਾਗਦਤ੍ਤਦੇਵਰਾਜਾ ਸਤ੍ਤਸੁ ਦਿਵਸੇਸੁ ਏਕਦਿਵਸਂ ਖੀਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਅਦਾਸਿ, ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਪ੍ਪਿਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਅਦਾਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਆਹ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਦੇਵਰਞ੍ਞੋ ਨੇਵ ਧੇਨੁਯੋ ਦੁਯ੍ਹਮਾਨਾ ਪਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ, ਨ ਦਧਿਨਿਮ੍ਮਥਨਂ, ਕੁਤੋ ਤੇ, ਦੇਵਰਾਜ, ਇਦਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਕਸ੍ਸਪਦਸਬਲਸ੍ਸ ਕਾਲੇ ਖੀਰਸਲਾਕਭਤ੍ਤਦਾਨਸ੍ਸੇਤਂ ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ ਦੇਵਰਾਜਾ ਆਹ.

ਅਪਰਭਾਗੇ ਸਤ੍ਥਾ ਖਦਿਰਵਨਿਯਰੇਵਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਗ੍ਗਮਨਂ ਅਕਾਸਿ. ਕਥਂ? ਅਥਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਆਹ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਮਯ੍ਹਂ ਕਿਰ ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਤਾ ਰੇਵਤੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਸੋ ਅਭਿਰਮੇਯ੍ਯ ਵਾ ਨ ਵਾ, ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਂ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਭਗਵਾ ਰੇਵਤਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾਰੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਤਿਯਵਾਰੇ ਯਾਚਿਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ – ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਆਰੋਚੇਹੀਤਿ. ਥੇਰੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਪੇਤ੍ਵਾ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਸਤ੍ਥਾ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਿਤੁਕਾਮੋ, ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਚਾਰਿਕਤ੍ਥਾਯ ਗਮਨਕਾਲੇ ਓਹਿਯ੍ਯਮਾਨਕਭਿਕ੍ਖੂ ਨਾਮ ਅਪ੍ਪਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ‘‘ਸਤ੍ਥੁ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ ਸਰੀਰਂ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਾਮ, ਮਧੁਰਧਮ੍ਮਕਥਂ ਵਾ ਸੁਣਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਾ ਬਹੁਤਰਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਸਤ੍ਥਾ ਮਹਾਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵਾਰੋ ‘‘ਰੇਵਤਂ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ.

ਅਥੇਕਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੋ ਦ੍ਵੇਧਾਪਥਂ ਪਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਦ੍ਵੇਧਾਪਥੋ, ਕਤਰਮਗ੍ਗੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਗਚ੍ਛਤੂ’’ਤਿ? ‘‘ਕਤਰਮਗ੍ਗੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਉਜੁਕੋ’’ਤਿ? ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਉਜੁਮਗ੍ਗੋ ਤਿਂਸਯੋਜਨਿਕੋ ਅਮਨੁਸ੍ਸਪਥੋ. ਪਰਿਹਾਰਮਗ੍ਗੋ ਪਨ ਸਟ੍ਠਿਯੋਜਨਿਕੋ ਖੇਮੋ ਸੁਭਿਕ੍ਖੋ’’ਤਿ. ‘‘ਆਨਨ੍ਦ, ਸੀਵਲਿ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਗਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਗਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਸਙ੍ਘੋ ਉਜੁਮਗ੍ਗਮੇਵ ਗਚ੍ਛਤੁ, ਸੀਵਲਿਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਂ ਵੀਮਂਸਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵਾਰੋ ਸੀਵਲਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਵੀਮਂਸਨਤ੍ਥਂ ਤਿਂਸਯੋਜਨਮਗ੍ਗਂ ਅਭਿਰੁਹਿ (ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੨੦੩).

ਮਗ੍ਗਂ ਅਭਿਰੁਹਨਟ੍ਠਾਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਦੇਵਸਙ੍ਘੋ ਯੋਜਨੇ ਯੋਜਨੇ ਠਾਨੇ ਨਗਰਂ ਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਸਨਤ੍ਥਾਯ ਵਿਹਾਰੇ ਪਟਿਯਾਦੇਸਿ. ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਾ ਰਞ੍ਞਾ ਪੇਸਿਤਕਮ੍ਮਕਾਰਾ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਯਾਗੁਖਜ੍ਜਕਾਦੀਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ – ‘‘ਕਹਂ, ਅਯ੍ਯੋ ਸੀਵਲੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਥੇਰੋ ਸਕ੍ਕਾਰਸਮ੍ਮਾਨਂ ਗਾਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿ. ਇਮਿਨਾਵ ਨਿਯਾਮੇਨ ਸਤ੍ਥਾ ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੋ ਦੇਵਸਿਕਂ ਯੋਜਨਪਰਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਿਂਸਯੋਜਨਿਕਂ ਕਨ੍ਤਾਰਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਖਦਿਰਵਨਿਯਰੇਵਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਥੇਰੋ ਸਤ੍ਥੁ ਆਗਮਨਂ ਞਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨੇ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਹੋਨਕਵਿਹਾਰੇ ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਂ ਰਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਚ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਗ੍ਗਮਨਂ ਗਤੋ. ਸਤ੍ਥਾ ਅਲਙ੍ਕਤਪਟਿਯਤ੍ਤੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਵਿਹਾਰਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਅਥ ਤਥਾਗਤੇ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਂ ਪਵਿਟ੍ਠੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਸ੍ਸਗ੍ਗੇਨ ਪਤ੍ਤਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਵਿਸਿਂਸੁ. ਦੇਵਤਾ ‘‘ਅਕਾਲੋ ਆਹਾਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਵਿਧਂ ਪਾਨਕਂ ਆਹਰਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਾਨਕਂ ਪਿਵਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਿਯਾਮੇਨੇਵ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਾਰਸਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਦ੍ਧਮਾਸੋ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ.

ਅਥੇਕਚ੍ਚੇ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਭਿਕ੍ਖੂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਕਥਂ ਉਪ੍ਪਾਦਯਿਂਸੁ – ‘‘ਦਸਬਲੋ ‘ਮਯ੍ਹਂ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਸ੍ਸ ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਤਾ’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਏਵਰੂਪਂ ਨਵਕਮ੍ਮਿਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਿਤੁਂ ਆਗਤੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਜੇਤਵਨਵਿਹਾਰੋ ਵਾ ਵੇਲ਼ੁਵਨਵਿਹਾਰਾਦਯੋ ਵਾ ਕਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਨਵਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਾਰਕੋ, ਕਿਂ ਨਾਮ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ? ਅਥ ਸਤ੍ਥਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਮਯਿ ਇਧ ਚਿਰਂ ਵਸਨ੍ਤੇ ਇਦਂ ਠਾਨਂ ਆਕਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਆਰਞ੍ਞਕਾ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਵਿਵੇਕਤ੍ਥਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਰੇਵਤਸ੍ਸ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨਂ ਗਤੋ. ਥੇਰੋਪਿ ਏਕਕੋਵ ਚਙ੍ਕਮਨਕੋਟਿਯਂ ਆਲਮ੍ਬਨਫਲਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਾਸਾਣਫਲਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿ.

ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਰੇਵਤ, ਇਦਂ ਵਾਲ਼ਮਿਗਟ੍ਠਾਨਂ, ਚਣ੍ਡਾਨਂ ਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਕਰੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਤੇਸਂ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਤੋ ਅਰਞ੍ਞਪੀਤਿ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਰੇਵਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਹਿ ਗਾਥਾਸਤੇਹਿ ਅਰਞ੍ਞਾਨਿਸਂਸਂ ਨਾਮ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਅਵਿਦੂਰਟ੍ਠਾਨੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਰੇਵਤਤ੍ਥੇਰਂ ਆਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਯੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਵਣ੍ਣੋ ਕਥਿਤੋ, ਤੇਸਂ ਕਤ੍ਤਰਯਟ੍ਠਿਉਪਾਹਨਤੇਲਨਾਲ਼ਿਛਤ੍ਤਾਨਂ ਪਮੁਸ੍ਸਨਭਾਵਮਕਾਸਿ. ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਤ੍ਥਾਯ ਨਿਵਤ੍ਤਾ ਆਗਤਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਪਿ ਤਂ ਠਾਨਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਞ੍ਹਿ ਤੇ ਅਲਙ੍ਕਤਪਟਿਯਤ੍ਤੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਤਂਦਿਵਸਂ ਪਨ ਵਿਸਮਮਗ੍ਗੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਂ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਾ ਜਣ੍ਣੁਕੇਹਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਗੁਮ੍ਬੇ ਚ ਗਚ੍ਛੇ ਚ ਕਣ੍ਡਕੇ ਚ ਮਦ੍ਦਨ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਸਿਤਸਭਾਗਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਦਿਰਖਾਣੁਕੇ ਲਗ੍ਗਿਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਛਤ੍ਤਂ ਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਉਪਾਹਨਂ ਕਤ੍ਤਰਯਟ੍ਠਿਂ ਤੇਲਨਾਲ਼ਿਞ੍ਚ ਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ‘‘ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਮਾਦਾਯ ‘‘ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਪਟਿਯਤ੍ਤਸਕ੍ਕਾਰੋ ਨਾਮ ਏਵਰੂਪੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਾ ਅਗਮਂਸੁ.

ਪੁਰਤੋ ਆਗਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ, ਵਿਸਾਖਾ ਉਪਾਸਿਕਾ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੇਹੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕਾਲੇ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਮਨਾਪਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰੇਵਤਸ੍ਸ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਮਨਾਪਂ, ਉਪਾਸਿਕੇ, ਨਨ੍ਦਵਨਚਿਤ੍ਤਲਤਾਵਨਪਟਿਭਾਗਂ ਤਂ ਸੇਨਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਛਤੋ ਆਗਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਮਨਾਪਂ, ਅਯ੍ਯਾ, ਰੇਵਤਸ੍ਸ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਮਾ ਪੁਚ੍ਛ, ਉਪਾਸਿਕੇ, ਕਥੇਤੁਂ ਅਯੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਂ, ਏਤਂ ਉਜ੍ਜਙ੍ਗਲਸਕ੍ਖਰਪਾਸਾਣਵਿਸਮਖਦਿਰਵਨਂ ਏਵ, ਤਤ੍ਥ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਸਤੀ’’ਤਿ.

ਵਿਸਾਖਾ ਪੁਰਿਮਾਨਂ ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ‘‘ਕੇਸਂ ਨੁ ਖੋ ਕਥਾ ਸਚ੍ਚਾ’’ਤਿ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਗਨ੍ਧਮਾਲਂ ਆਦਾਯ ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਰੇਵਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਏਕਚ੍ਚੇ ਅਯ੍ਯਾ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਨਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਕਿਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ? ‘‘ਵਿਸਾਖੇ, ਰਮਣਿਯਂ ਵਾ ਹੋਤੁ ਮਾ ਵਾ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਅਰਿਯਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਰਮਤਿ, ਤਦੇਵ ਠਾਨਂ ਰਮਣਿਯਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

‘‘ਗਾਮੇ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਰਞ੍ਞੇ, ਨਿਨ੍ਨੇ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਥਲੇ;

ਯਤ੍ਥ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਭੂਮਿਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੯੮; ਥੇਰਗਾ. ੯੯੧; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੬੧);

ਅਪਰਭਾਗੇ ਭਗਵਾ ਅਰਿਯਗਣਮਜ੍ਝੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਥੇਰਂ ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਲਾਭੀਨਂ ਯਦਿਦਂ, ਸੀਵਲੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੧੯੮, ੨੦੭) ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪੇਸਿ.

੫੪. ਅਥਾਯਸ੍ਮਾ ਸੀਵਲਿਤ੍ਥੇਰੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਏਤਦਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਬ੍ਬਕਮ੍ਮਂ ਸਰਿਤ੍ਵਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤੋ ਪੁਬ੍ਬਚਰਿਤਾਪਦਾਨਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਨਾਮ ਜਿਨੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਨੁਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਪਦਵਣ੍ਣਨਮੇਵ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ.

੫੫. ਸੀਲਂ ਤਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸੀਲਂ ਅਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਂ.

‘‘ਨਵ ਕੋਟਿਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਅਸੀਤਿਸਤਕੋਟਿਯੋ;

ਪਞ੍ਞਾਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਛਤ੍ਤਿਂਸਾ ਚ ਪੁਨਾਪਰੇ.

‘‘ਏਤੇ ਸਂਵਰਵਿਨਯਾ, ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਪਕਾਸਿਤਾ;

ਪੇਯ੍ਯਾਲਮੁਖੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ, ਸਿਕ੍ਖਾਵਿਨਯਸਂਵਰੇ’’ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੦; ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੩੭) –

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਾਵਕਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਭਗਵਤੋ ਪਨ ਸੀਲਂ ਅਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਮੇਵ ਸਂਖਾਤੁਂ ਗਣੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮਾਧਿਵਜਿਰੂਪਮੋ ਯਥਾ ਵਜਿਰਂ ਇਨ੍ਦਨੀਲਮਣਿਵੇਲ਼ੁਰਿਯਮਣਿਫਲਿਕਮਸਾਰਗਲ੍ਲਾਦੀਨਿ ਰਤਨਾਨਿ ਵਿਜ੍ਝਤਿ ਛਿਦ੍ਦਾਵਛਿਦ੍ਦਂ ਕਰੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮੇ ਵਿਜ੍ਝਤਿ ਭਿਨ੍ਦਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਂ ਞਾਣਵਰਂ ਤਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮੇ ਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮੇ ਚ ਜਾਨਿਤੁਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਂ ਸਯਮ੍ਭੂਞਾਣਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿਞਾਣਸਮੂਹਂ ਅਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਂ, ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਦਿਭੇਦੇਨ ਸਂਖਾਵਿਰਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਚ ਅਨੋਪਮਾਤਿ ਸਂਕਿਲੇਸੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦਿਕਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯੋ ਅਨੁਪਮਾ ਉਪਮਾਰਹਿਤਾ ‘‘ਇਮਾ ਵਿਯ ਭੂਤਾ’’ਤਿ ਉਪਮੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ.

ਸੀਵਲਿਤ੍ਥੇਰਅਪਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.