੧੦. ਸਙ੍ਗੀਤਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੨੯੬. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਗੀਤਿਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਰਾਯਮਪੁਬ੍ਬਪਦਵਣ੍ਣਨਾ – ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋਤਿ ਨਿਬਦ੍ਧਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ. ਤਦਾ ਕਿਰ ਸਤ੍ਥਾ ਦਸਸਹਸ੍ਸਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇ ਞਾਣਜਾਲਂ ਪਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕਯਮਾਨੋ ਪਾਵਾਨਗਰਵਾਸਿਨੋ ਮਲ੍ਲਰਾਜਾਨੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਇਮੇ ਰਾਜਾਨੋ ਮਯ੍ਹਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਜਾਲਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋਤਿ ਆਵਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ‘‘ਰਾਜਾਨੋ ਏਕਂ ਸਨ੍ਧਾਗਾਰਂ ਕਾਰੇਸੁਂ, ਮਯਿ ਗਤੇ ਮਙ੍ਗਲਂ ਭਣਾਪੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਹਂ ਤੇਸਂ ਮਙ੍ਗਲਂ ਵਤ੍ਵਾ ਉਯ੍ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ‘ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਕਥੇਹੀ’ਤਿ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਵਕ੍ਖਾਮਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤੀਹਿ ਪਿਟਕੇਹਿ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਚੁਦ੍ਦਸਪਞ੍ਹਾਧਿਕੇਨ ਪਞ੍ਹਸਹਸ੍ਸੇਨ ਪਟਿਮਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗੀਤਿਸੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਕਥੇਸ੍ਸਤਿ, ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਆਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਮਲ੍ਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ’’ਤਿ.
ਉਬ੍ਭਤਕਨਵਸਨ੍ਧਾਗਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੨੯੭. ਉਬ੍ਭਤਕਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਂ, ਉਚ੍ਚਤ੍ਤਾ ਵਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਨ੍ਧਾਗਾਰਨ੍ਤਿ ਨਗਰਮਜ੍ਝੇ ਸਨ੍ਧਾਗਾਰਸਾਲਾ. ਸਮਣੇਨ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਘਰਵਤ੍ਥੁਪਰਿਗ੍ਗਹਕਾਲੇਯੇਵ ਦੇਵਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਦੇਵੇਨ ਵਾਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮਣੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੂਤਿ ਭਗਵਤੋ ਆਗਮਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਪਿ ਨ ਭਗਵਾ ਆਨੀਤੋ, ਦੂਤਂ ਪੇਸੇਤ੍ਵਾਪਿ ਨ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪਿਤੋ, ਸਯਮੇਵ ਪਨ ਮਹਾਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵਾਰੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਸਨ੍ਧਾਗਾਰਸਾਲਾ ਕਾਰਿਤਾ, ਏਤ੍ਥ ਮਯਂ ਦਸਬਲਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਮਙ੍ਗਲਂ ਭਣਾਪੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ.
੨੯੮. ਯੇਨ ਸਨ੍ਧਾਗਾਰਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੂਤਿ ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਕਿਰ ਸਨ੍ਧਾਗਾਰੇ ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਂ ਨਿਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਟਕਾ ਮੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਬੁਦ੍ਧਾ ਚ ਨਾਮ ਅਰਞ੍ਞਜ੍ਝਾਸਯਾ ਅਰਞ੍ਞਾਰਾਮਾ, ਅਨ੍ਤੋਗਾਮੇ ਵਸੇਯ੍ਯੁਂ ਵਾ ਨੋ ਵਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਤੋ ਮਨਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾਵ ਪਟਿਜਗ੍ਗਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਮਨਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਜਗ੍ਗਿਤੁਕਾਮਾ ਯੇਨ ਸਨ੍ਧਾਗਾਰਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਸਬ੍ਬਸਨ੍ਥਰਿਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਸਨ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ. ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਤੇ ਮਲ੍ਲਰਾਜਾਨੋ ਸਨ੍ਧਾਗਾਰਂ ਪਟਿਜਗ੍ਗਿਤ੍ਵਾ ਨਗਰਵੀਥਿਯੋਪਿ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਾਪੇਤ੍ਵਾ ਧਜੇ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਗੇਹਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਪੁਣ੍ਣਘਟੇ ਚ ਕਦਲਿਯੋ ਚ ਠਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਕਲਨਗਰਂ ਦੀਪਮਾਲਾਦੀਹਿ ਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਤਾਰਕਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਖੀਰਪਾਯਕੇ ਦਾਰਕੇ ਖੀਰਂ ਪਾਯ੍ਯੇਥ, ਦਹਰੇ ਕੁਮਾਰੇ ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਭੋਜਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਯਾਪੇਥ, ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਂ ਮਾ ਕਰਿਤ੍ਥ, ਅਜ੍ਜ ਏਕਰਤ੍ਤਿਂ ਸਤ੍ਥਾ ਅਨ੍ਤੋਗਾਮੇ ਵਸਿਸ੍ਸਤਿ, ਬੁਦ੍ਧਾ ਨਾਮ ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦਕਾਮਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਭੇਰਿਂ ਚਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਦਣ੍ਡਦੀਪਿਕਂ ਆਦਾਯ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ.
੨੯੯. ਭਗਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਪੁਰਕ੍ਖਤ੍ਵਾਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੁਰਤੋ ਕਤ੍ਵਾ. ਤਤ੍ਥ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਞ੍ਚੇਵ ਉਪਾਸਕਾਨਞ੍ਚ ਮਜ੍ਝੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਅਤਿਵਿਯ ਵਿਰੋਚਤਿ, ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕੋ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣੋ ਅਭਿਰੂਪੋ ਦਸ੍ਸਨੀਯੋ. ਪੁਰਿਮਕਾਯਤੋ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਾ ਰਸ੍ਮਿ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਅਸੀਤਿਹਤ੍ਥਂ ਠਾਨਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਪਚ੍ਛਿਮਕਾਯਤੋ. ਦਕ੍ਖਿਣਹਤ੍ਥਤੋ. ਵਾਮਹਤ੍ਥਤੋ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਾ ਰਸ੍ਮਿ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਅਸੀਤਿਹਤ੍ਥਂ ਠਾਨਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਉਪਰਿ ਕੇਸਨ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਬ੍ਬਕੇਸਾਵਟ੍ਟੇਹਿ ਮੋਰਗੀਵਵਣ੍ਣਾ ਰਸ੍ਮਿ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਗਗਨਤਲੇ ਅਸੀਤਿਹਤ੍ਥਂ ਠਾਨਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਾਦਤਲੇਹਿ ਪਵਾਲ਼ਵਣ੍ਣਾ ਰਸ੍ਮਿ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਘਨਪਥਵਿਯਂ ਅਸੀਤਿਹਤ੍ਥਂ ਠਾਨਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਵਂ ਸਮਨ੍ਤਾ ਅਸੀਤਿ ਹਤ੍ਥਮਤ੍ਤਂ ਠਾਨਂ ਛਬ੍ਬਣ੍ਣਾ ਬੁਦ੍ਧਰਸ੍ਮਿਯੋ ਵਿਜ੍ਜੋਤਮਾਨਾ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਮਾਨਾ ਵਿਧਾਵਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬੇ ਦਿਸਾਭਾਗਾ ਸੁਵਣ੍ਣਚਮ੍ਪਕਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਵਿਕਿਰਿਯਮਾਨਾ ਵਿਯ ਸੁਵਣ੍ਣਘਟਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਸੁਵਣ੍ਣਰਸਧਾਰਾਹਿ ਸਿਞ੍ਚਮਾਨਾ ਵਿਯ ਪਸਾਰਿਤਸੁਵਣ੍ਣਪਟਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਵੇਰਮ੍ਭਵਾਤਸਮੁਟ੍ਠਿਤਕਿਂਸੁਕਕਣਿਕਾਰਪੁਪ੍ਫਚੁਣ੍ਣਸਮਾਕਿਣ੍ਣਾ ਵਿਯ ਚ ਵਿਪ੍ਪਕਾਸਨ੍ਤਿ.
ਭਗਵਤੋਪਿ ਅਸੀਤਿਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਬ੍ਯਾਮਪ੍ਪਭਾਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਵਰਲਕ੍ਖਣਸਮੁਜ੍ਜਲਂ ਸਰੀਰਂ ਸਮੁਗ੍ਗਤਤਾਰਕਂ ਵਿਯ ਗਗਨਤਲਂ, ਵਿਕਸਿਤਮਿਵ ਪਦੁਮਵਨਂ, ਸਬ੍ਬਪਾਲਿਫੁਲ੍ਲੋ ਵਿਯ ਯੋਜਨਸਤਿਕੋ ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕੋ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਠਪਿਤਾਨਂ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਚਨ੍ਦਾਨਂ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਸੂਰਿਯਾਨਂ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਾਜਾਨਂ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਦੇਵਰਾਜਾਨਂ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਸਿਰਿਯਾ ਸਿਰਿਂ ਅਭਿਭਵਮਾਨਂ ਵਿਯ ਵਿਰੋਚਤਿ. ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਭਿਕ੍ਖੂਪਿ ਸਬ੍ਬੇਵ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਾ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਾ ਅਸਂਸਟ੍ਠਾ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਾ ਵਤ੍ਤਾਰੋ ਵਚਨਕ੍ਖਮਾ ਚੋਦਕਾ ਪਾਪਗਰਹਿਨੋ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਤੇਹਿ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਭਗਵਾ ਰਤ੍ਤਕਮ੍ਬਲਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਸੁਵਣ੍ਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਰਤ੍ਤਪਦੁਮਵਨਸਣ੍ਡਮਜ੍ਝਗਤਾ ਵਿਯ ਸੁਵਣ੍ਣਨਾਵਾ, ਪਵਾਲ਼ਵੇਦਿਕਾਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਸੁਵਣ੍ਣਪਾਸਾਦੋ ਵਿਰੋਚਿਤ੍ਥ.
ਅਸੀਤਿਮਹਾਥੇਰਾਪਿ ਨਂ ਮੇਘਵਣ੍ਣਂ ਪਂਸੁਕੂਲਂ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਮਣਿਵਮ੍ਮਵਮ੍ਮਿਤਾ ਵਿਯ ਮਹਾਨਾਗਾ ਪਰਿਵਾਰਯਿਂਸੁ ਵਨ੍ਤਰਾਗਾ ਭਿਨ੍ਨਕਿਲੇਸਾ ਵਿਜਟਿਤਜਟਾ ਛਿਨ੍ਨਬਨ੍ਧਨਾ ਕੁਲੇ ਵਾ ਗਣੇ ਵਾ ਅਲਗ੍ਗਾ. ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਸਯਂ ਵੀਤਰਾਗੋ ਵੀਤਰਾਗੇਹਿ, ਵੀਤਦੋਸੋ ਵੀਤਦੋਸੇਹਿ, ਵੀਤਮੋਹੋ ਵੀਤਮੋਹੇਹਿ, ਨਿਤ੍ਤਣ੍ਹੋ ਨਿਤ੍ਤਣ੍ਹੇਹਿ, ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸੋ ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸੇਹਿ, ਸਯਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਪਤ੍ਤਪਰਿਵਾਰਿਤਂ ਵਿਯ ਕੇਸਰਂ, ਕੇਸਰਪਰਿਵਾਰਿਤਾ ਵਿਯ ਕਣ੍ਣਿਕਾ, ਅਟ੍ਠਨਾਗਸਹਸ੍ਸਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਵਿਯ ਛਦ੍ਦਨ੍ਤੋ ਨਾਗਰਾਜਾ, ਨਵੁਤਿਹਂਸਸਹਸ੍ਸਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਵਿਯ ਧਤਰਟ੍ਠੋ ਹਂਸਰਾਜਾ, ਸੇਨਙ੍ਗਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਵਿਯ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਾਜਾ, ਮਰੁਗਣਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਵਿਯ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਰਾਜਾ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਗਣਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਵਿਯ ਹਾਰਿਤੋ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾ, ਅਸਮੇਨ ਬੁਦ੍ਧਵੇਸੇਨ ਅਪਰਿਮਾਣੇਨ ਬੁਦ੍ਧਵਿਲਾਸੇਨ ਤਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਤਿ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਪਾਵੇਯ੍ਯਕੇ ਮਲ੍ਲੇ ਬਹੁਦੇਵ ਰਤ੍ਤਿਂ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਉਯ੍ਯੋਜੇਸਿ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ਧਮ੍ਮਿਕਥਾ ਨਾਮ ਸਨ੍ਧਾਗਾਰਅਨੁਮੋਦਨਪ੍ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਦਾ ਹਿ ਭਗਵਾ ਆਕਾਸਗਙ੍ਗਂ ਓਤਾਰੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਪਥਵੋਜਂ ਆਕਡ੍ਢਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਮਹਾਜਮ੍ਬੁਂ ਮਤ੍ਥਕੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚਾਲੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਯੋਜਨਿਯਮਧੁਗਣ੍ਡਂ ਚਕ੍ਕਯਨ੍ਤੇਨ ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਮਧੁਪਾਨਂ ਪਾਯਮਾਨੋ ਵਿਯ ਚ ਪਾਵੇਯ੍ਯਕਾਨਂ ਮਲ੍ਲਾਨਂ ਹਿਤਸੁਖਾਵਹਂ ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਂ ਕਥੇਸਿ.
੩੦੦. ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਂ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਯਂ ਦਿਸਂ ਅਨੁਵਿਲੋਕੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਮੇਵ. ਅਨੁਵਿਲੋਕੇਤ੍ਵਾਤਿ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਨਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਚਕ੍ਖੂਹਿ ਤਤੋ ਤਤੋ ਵਿਲੋਕੇਤ੍ਵਾ. ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਨਾ ਹਿ ਨੇਸਂ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਇਰਿਯਾਪਥਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸਾਪਿ ਨੇਵ ਹਤ੍ਥਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਨ ਪਾਦਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਅਹੋਸਿ, ਨ ਕੋਚਿ ਸੀਸਮੁਕ੍ਖਿਪਿ, ਨ ਕਥਂ ਕਥੇਸਿ, ਨ ਨਿਦ੍ਦਾਯਨ੍ਤੋ ਨਿਸੀਦਿ. ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੀਹਿ ਸਿਕ੍ਖਾਹਿ ਸਿਕ੍ਖਿਤਾ ਨਿਵਾਤੇ ਪਦੀਪਸਿਖਾ ਵਿਯ ਨਿਚ੍ਚਲਾ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਇਤਿ ਨੇਸਂ ਇਮਂ ਇਰਿਯਾਪਥਂ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਸਿ. ਆਲੋਕਂ ਪਨ ਵਡ੍ਢਯਿਤ੍ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਹਦਯਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਗਤਂ ਸੀਲਂ ਓਲੋਕੇਸਿ. ਸੋ ਅਨੇਕਸਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਨ੍ਤੋਕੁਮ੍ਭਿਯਂ ਜਲਮਾਨਂ ਪਦੀਪਂ ਵਿਯ ਅਰਹਤ੍ਤੁਪਗਂ ਸੀਲਂ ਅਦ੍ਦਸ. ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਾ ਹਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ. ਇਤਿ ਨੇਸਂ ਸੀਲਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਇਮੇਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਯ੍ਹਂ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਾ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਇਮੇਸਂ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕੋ’’ਤਿ ਚਕ੍ਖੁਤਲੇਸੁ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ ‘‘ਪਿਟ੍ਠਿ ਮੇ ਆਗਿਲਾਯਤੀ’’ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਆਗਿਲਾਯਤਿ? ਭਗਵਤੋ ਹਿ ਛਬ੍ਬਸ੍ਸਾਨਿ ਮਹਾਪਧਾਨਂ ਪਦਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਂ ਕਾਯਦੁਕ੍ਖਂ ਅਹੋਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਅਪਰਭਾਗੇ ਮਹਲ੍ਲਕਕਾਲੇ ਪਿਟ੍ਠਿਵਾਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ.
ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸਨ੍ਧਾਗਾਰਸ੍ਸ ਕਿਰ ਏਕਪਸ੍ਸੇ ਤੇ ਰਾਜਾਨੋ ਕਪ੍ਪਿਯਮਞ੍ਚਕਂ ਪਞ੍ਞਪੇਸੁਂ ‘‘ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਸਤ੍ਥਾ ਨਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾਪਿ ਚਤੂਹਿ ਇਰਿਯਾਪਥੇਹਿ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਂ ਇਮੇਸਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਪਜ੍ਜਿ.
ਭਿਨ੍ਨਨਿਗਣ੍ਠਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ
੩੦੧. ਤਸ੍ਸ ਕਾਲਙ੍ਕਿਰਿਯਾਯਾਤਿਆਦੀਸੁ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ.
੩੦੨. ਆਮਨ੍ਤੇਸੀਤਿ ਭਣ੍ਡਨਾਦਿਵੂਪਸਮਕਰਂ ਸ੍ਵਾਖ੍ਯਾਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁਕਾਮੋ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ.
ਏਕਕਵਣ੍ਣਨਾ
੩੦੩. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ. ਸਙ੍ਗਾਯਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਮਗ੍ਗੇਹਿ ਗਾਯਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਕਵਚਨੇਹਿ ਅਵਿਰੁਦ੍ਧਵਚਨੇਹਿ ਭਣਿਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਵਿਵਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਵਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਵਾ ਵਿਵਾਦੋ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਏਕਕਦੁਕਤਿਕਾਦਿਵਸੇਨ ਬਹੁਧਾ ਸਾਮਗ੍ਗਿਰਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ‘‘ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਕਾਮਭਵਾਦੀਸੁ ਸਞ੍ਞਾਭਵਾਦੀਸੁ ਏਕਵੋਕਾਰਭਵਾਦੀਸੁ ਚ ਸਬ੍ਬਭਵੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ. ਆਹਾਰਟ੍ਠਿਤਿਕਾਤਿ ਆਹਾਰਤੋ ਠਿਤਿ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਆਹਾਰਟ੍ਠਿਤਿਕਾ. ਇਤਿ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਠਿਤਿ ਹੇਤੁ ਆਹਾਰੋ ਨਾਮ ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਯਾਥਾਵਤੋ ਞਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਦਕ੍ਖਾਤੋ ਆਵੁਸੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ.
ਨਨੁ ਚ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾ ਦੇਵਾ ਅਹੇਤੁਕਾ ਅਨਾਹਾਰਾ ਅਫਸ੍ਸਕਾ’’ਤਿਆਦਿ, (ਵਿਭ. ੧੦੧੭) ਤਂ ਵਚਨਂ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ, ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਝਾਨਂ ਆਹਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਹਾਰਾ ਭੂਤਾਨਂ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਠਿਤਿਯਾ ਸਮ੍ਭਵੇਸੀਨਂ ਵਾ ਅਨੁਗ੍ਗਹਾਯ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ ਵਾ ਸੁਖੁਮੋ ਵਾ, ਫਸ੍ਸੋ ਦੁਤਿਯੋ, ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾ ਤਤਿਯਾ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਚਤੁਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੧) ਇਦਮ੍ਪਿ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਏਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਆਹਾਰਲਕ੍ਖਣਾਵ ਧਮ੍ਮਾ ਆਹਾਰਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਇਧ ਪਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਆਹਾਰੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਲਦ੍ਧੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਸੋ ਚ ਯਂ ਯਂ ਫਲਂ ਜਨੇਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਆਹਰਤਿ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹਾਰੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਆਹਾਰੋ? ਪਞ੍ਚਨੀਵਰਣਾਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਪਞ੍ਚਨੀਵਰਣੇਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰੇ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰੇ. ਕੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਆਹਾਰੋ? ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧੦.੬੧). ਅਯਂ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ.
ਏਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਯਾਹਾਰੇ ਗਹਿਤੇ ਪਰਿਯਾਯਾਹਾਰੋਪਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਾਹਾਰੋਪਿ ਸਬ੍ਬੋ ਗਹਿਤੋਵ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਸਞ੍ਞਭਵੇ ਪਚ੍ਚਯਾਹਾਰੋ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧੇ ਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਵਾਯੋਕਸਿਣੇ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਧੀ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਧਿਬ੍ਬਤੇਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਾਮ ਅਭਾਵੋਯੇਵ ਸਾਧੁ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯੇਵ ਵਧਬਨ੍ਧਾਦਿਪਚ੍ਚਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਚਿਤ੍ਤੇ ਅਸਤਿ ਨਤ੍ਥੇਤਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਤਿਂ ਰੁਚਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਪਰਿਹੀਨਜ੍ਝਾਨਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤ੍ਵਾ ਅਸਞ੍ਞਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਯੋ ਯਸ੍ਸ ਇਰਿਯਾਪਥੋ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਪਣਿਹਿਤੋ ਅਹੋਸਿ, ਸੋ ਤੇਨ ਇਰਿਯਾਪਥੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਕਪ੍ਪਸਤਾਨਿ ਠਿਤੋ ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨੋ ਵਾ ਹੋਤਿ. ਏਵਰੂਪਾਨਮ੍ਪਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਹਾਰੋ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਤੇ ਹਿ ਯਂ ਝਾਨਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਤਦੇਵ ਨੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਜਿਯਾਵੇਗੇਨ ਖਿਤ੍ਤਸਰੋ ਯਾਵ ਜਿਯਾਵੇਗੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਾਵ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਵਂ ਯਾਵ ਝਾਨਪਚ੍ਚਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਾਵ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤੇ ਖੀਣਵੇਗੋ ਸਰੋ ਵਿਯ ਪਤਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਤੇ ਨੇਰਯਿਕਾ ਨੇਵ ਉਟ੍ਠਾਨਫਲੂਪਜੀਵੀ ਨ ਪੁਞ੍ਞਫਲੂਪਜੀਵੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸਂ ਕੋ ਆਹਾਰੋਤਿ? ਤੇਸਂ ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਆਹਾਰੋ. ਕਿਂ ਪਞ੍ਚ ਆਹਾਰਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਚੇ. ਪਞ੍ਚ, ਨ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਇਦਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਨਨੁ ਪਚ੍ਚਯੋ ਆਹਾਰੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਯੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਤੇ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਤਦੇਵ ਤੇਸਂ ਠਿਤਿਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਆਹਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨ ਚ ਤਾਵ ਕਾਲਙ੍ਕਰੋਤਿ, ਯਾਵ ਨ ਤਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੫੦).
ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਂ ਆਹਾਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਚੇਤ੍ਥ ਵਿਵਾਦੋ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਮੁਖੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਖੇਲ਼ੋਪਿ ਹਿ ਤੇਸਂ ਆਹਾਰਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਤਿ. ਖੇਲ਼ੋਪਿ ਹਿ ਨਿਰਯੇ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਸਗ੍ਗੇ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯੋ. ਇਤਿ ਕਾਮਭਵੇ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਹਾਰਾ. ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਸੁ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਸਞ੍ਞਂ ਸੇਸਾਨਂ ਤਯੋ. ਅਸਞ੍ਞਾਨਞ੍ਚੇਵ ਅਵਸੇਸਾਨਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯਾਹਾਰੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਆਹਾਰੇਨ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਆਹਾਰਟ੍ਠਿਤਿਕਾ’’ਤਿ ਏਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਖੋ ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਨਿਯ੍ਯਾਤਨਮ੍ਪਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਪੁਨ ਉਦ੍ਧਰਣਮ੍ਪਿ ਅਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਟ੍ਠਿਤਿਕਾ’’ਤਿ ਦੁਤਿਯਪਞ੍ਹਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ.
ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਨ ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਸਿ ਨ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਥ? ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿਯਮਾਨੇਪਿ ਉਦ੍ਧਰਿਯਮਾਨੇਪਿ ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਤੁਂ ਵਾਚੇਤੁਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦ੍ਵੇ ਏਕਾਬਦ੍ਧੇ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੋਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਰਣਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਇਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯੋ ਕਥਿਤੋ, ਇਧ ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਹੇਟ੍ਠਿਮਤੋ ਵਿਸੇਸੋ. ‘‘ਹੇਟ੍ਠਾ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਾਹਾਰੋ ਗਹਿਤੋ, ਇਧ ਪਰਿਯਾਯਾਹਾਰੋਤਿ ਏਵਂ ਗਹਿਤੇ ਵਿਸੇਸੋ ਪਾਕਟੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਨੋ ਚ ਗਣ੍ਹਿਂਸੂ’ਤਿ ਮਹਾਸੀਵਤ੍ਥੇਰੋ ਆਹ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਸ੍ਸਪਿ ਹਿ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਸ੍ਸਪਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਲਦ੍ਧੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਵਿਨਾ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਸ੍ਸ ਤਿਣਰੁਕ੍ਖਲਤਾਦਿਨੋ ਪਥਵੀਰਸੋ ਆਪੋਰਸੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਦੇਵੇ ਅਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਹਿ ਤਿਣਾਦੀਨਿ ਮਿਲਾਯਨ੍ਤਿ, ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਚ ਪਨ ਹਰਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਤੇਸਂ ਪਥਵੀਰਸੋ ਆਪੋਰਸੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਤਣ੍ਹਾ ਕਮ੍ਮਂ ਆਹਾਰੋਤਿ ਏਵਮਾਦਯੋ ਪਚ੍ਚਯਾ, ਇਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਚ੍ਚਯੋਯੇਵ ਆਹਾਰੋਤਿ ਕਥਿਤੋ, ਇਧ ਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ. ਅਯਮੇਵੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ.
ਅਯਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋਤਿ ਆਵੁਸੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਮਹਾਬੋਧਿਮਣ੍ਡੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਅਯਂ ਏਕਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਧਮ੍ਮੇ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਬ੍ਬੇਹੇਵ ਸਙ੍ਗਾਯਿਤਬ੍ਬਂ ਨ ਵਿਵਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਯਿਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਸਙ੍ਗਾਯਮਾਨਾਨਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਇਦਂ ਸਾਸਨਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਦ੍ਧਨਿਯਂ ਅਸ੍ਸ. ਏਕੇਨ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਖੋ ਆਵੁਸੋ, ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਮ੍ਮਦਕ੍ਖਾਤੋ. ਕਤਮੋ ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋ? ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਆਹਾਰਟ੍ਠਿਤਿਕਾ. ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਟ੍ਠਿਤਿਕਾ’’ਤਿ ਕਥਿਤੇ ਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੋ ਕਥੇਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਸਪਿ ਅਞ੍ਞੋਤਿ ਏਵਂ ਪਰਮ੍ਪਰਕਥਾਨਿਯਮੇਨ ਇਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਿਰਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਕਕਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋ ਸਾਮਗ੍ਗਿਰਸਂ ਦਸ੍ਸੇਸੀਤਿ.
ਏਕਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਦੁਕਵਣ੍ਣਨਾ
੩੦੪. ਇਤਿ ਏਕਕਵਸੇਨ ਸਾਮਗ੍ਗਿਰਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਦੁਕਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪੁਨ ਦੇਸਨਂ ਆਰਭਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਾਮਰੂਪਦੁਕੇ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰੂਪਿਨੋ ਖਨ੍ਧਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਨਾਮਨਟ੍ਠੇਨ ਨਾਮਂ. ਨਾਮਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਨਾਮਕਰਣਟ੍ਠੇਨ. ਯਥਾ ਹਿ ਮਹਾਜਨਸਮ੍ਮਤਤ੍ਤਾ ਮਹਾਸਮ੍ਮਤਸ੍ਸ ‘‘ਮਹਾਸਮ੍ਮਤੋ’’ਤਿ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ, ਯਥਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ‘‘ਅਯਂ ਤਿਸ੍ਸੋ ਨਾਮ ਹੋਤੁ, ਫੁਸ੍ਸੋ ਨਾਮ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਿਤ੍ਤਿਮਨਾਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਯਥਾ ਵਾ ‘‘ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਵਿਨਯਧਰੋ’’ਤਿ ਗੁਣਤੋ ਨਾਮਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ. ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਹਿ ਮਹਾਪਥਵੀਆਦਯੋ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਾਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਤੇਸਂ ਨਾਮਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਨ ਹਿ ਵੇਦਨਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਵੇਦਨਾ ਨਾਮ ਹੋਹੀ’’ਤਿ, ਕੋਚਿ ਭਣਤਿ, ਨ ਚਸ੍ਸਾ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਕਾਰਣੇਨ ਨਾਮਗ੍ਗਹਣਕਿਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਯਥਾ ਪਥਵਿਯਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਪਥਵੀ ਨਾਮ ਹੋਹੀ’’ਤਿ ਨਾਮਗ੍ਗਹਣਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਸਿਨੇਰੁਮ੍ਹਿ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਨਕ੍ਖਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਂ ਨਾਮ, ਤ੍ਵਂ ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਹੋਹੀ’’ਤਿ ਨਾਮਗ੍ਗਹਣਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਨਾਮਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਓਪਪਾਤਿਕਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਿਪਤਤਿ, ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਵੇਦਨਾ ਨਾਮ ਹੋਹੀ’’ਤਿ ਨਾਮਗ੍ਗਹਣਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਵੇਦਨਾਤਿ ਨਾਮਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਸਞ੍ਞਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਅਤੀਤੇਪਿ ਹਿ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਨਾਯੇਵ. ਸਞ੍ਞਾ. ਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਮੇਵ. ਅਨਾਗਤੇਪਿ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਪਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਨ ਸਦਾਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵਾਤਿ. ਨਾਮਨਟ੍ਠੇਨ ਨਾਮਂ. ਨਮਨਟ੍ਠੇਨਾਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਨਾਮਂ. ਤੇ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਮੁਖਂ ਨਮਨ੍ਤਿ. ਨਾਮਨਟ੍ਠੇਨ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਨਾਮਂ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਹਿ ਖਨ੍ਧਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨਾਮੇਨ੍ਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਨਵਜ੍ਜਧਮ੍ਮੇ ਨਾਮੇਤਿ.
ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਮਹਾਭੂਤਾ ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਚ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਰੂਪਂ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਰੁਪ੍ਪਨਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਂ. ਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਾਣਂ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਕਥਿਤਾਯੇਵ. ਭਵਤਣ੍ਹਾਤਿ ਭਵਪਤ੍ਥਨਾ. ਯਥਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਭਵਤਣ੍ਹਾ? ਯੋ ਭਵੇਸੁ ਭਵਚ੍ਛਨ੍ਦੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੧੯).
ਭਵਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਭਵੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਸ੍ਸਤਂ, ਸਸ੍ਸਤਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਦਿਟ੍ਠਿ. ਸਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਭਵਦਿਟ੍ਠਿ? ‘ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚਾ’ਤਿ ਯਾ ਏਵਰੂਪਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੧੩੨੦) ਨਯੇਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾ. ਵਿਭਵਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਵਿਭਵੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਉਚ੍ਛੇਦਂ, ਉਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਦਿਟ੍ਠਿ. ਸਾਪਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਵਿਭਵਦਿਟ੍ਠਿ? ‘ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚਾ’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੨੮੫). ਯਾ ਏਵਰੂਪਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੧੩੨੧) ਨਯੇਨ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾ.
ਅਹਿਰਿਕਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਂ ਨ ਹਿਰੀਯਤਿ ਹਿਰੀਯਿਤਬ੍ਬੇਨਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੨੮) ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾ ਨਿਲ੍ਲਜ੍ਜਤਾ. ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਂ ਨ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਤਿ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਿਤਬ੍ਬੇਨਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੨੯) ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤੋ ਅਭਾਯਨਕਆਕਾਰੋ.
ਹਿਰੀ ਚ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਞ੍ਚਾਤਿ ‘‘ਯਂ ਹਿਰੀਯਤਿ ਹਿਰੀਯਿਤਬ੍ਬੇਨ, ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਤਿ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਿਤਬ੍ਬੇਨਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੩੦-੩੧) ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾਨਿ ਹਿਰਿਓਤ੍ਤਪ੍ਪਾਨਿ. ਅਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਹਿਰੀ, ਬਹਿਦ੍ਧਾਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ. ਅਤ੍ਤਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾ ਹਿਰੀ, ਲੋਕਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਂ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ. ਲਜ੍ਜਾਸਭਾਵਸਣ੍ਠਿਤਾ ਹਿਰੀ, ਭਯਸਭਾਵਸਣ੍ਠਿਤਂ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਦੋਵਚਸ੍ਸਤਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਚੋ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਪ੍ਪਟਿਕੂਲਗਾਹਿਮ੍ਹਿ ਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਸਾਤੇ ਅਨਾਦਰੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇਤਿ ਦੁਬ੍ਬਚੋ, ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਂ ਦੋਵਚਸ੍ਸਂ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਦੋਵਚਸ੍ਸਤਾ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨੇਸਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਦੋਵਚਸ੍ਸਤਾ? ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੇ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਦੋਵਚਸ੍ਸਾਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੩੨) ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਆਗਤਾ. ਸਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਹੋਤਿ. ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਚ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਏਤੇਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਾਤਿ ਪਾਪਾ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਾਦਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਏਤਸ੍ਸ ਮਿਤ੍ਤਾਤਿ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਾ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨੇਸਾ – ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਾ? ਯੇ ਤੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਾ ਦੁਸ੍ਸੀਲਾ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਾ ਮਚ੍ਛਰਿਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਾ. ਯਾ ਤੇਸਂ ਸੇਵਨਾ ਨਿਸੇਵਨਾ ਸਂਸੇਵਨਾ ਭਜਨਾ ਸਂਭਜਨਾ ਭਤ੍ਤਿ ਸਂਭਤ੍ਤਿ ਤਂਸਮ੍ਪਵਙ੍ਕਤਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੩੩) ਏਵਂ ਆਗਤਾ. ਸਾਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦੋਵਚਸ੍ਸਤਾ ਵਿਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
ਸੋਵਚਸ੍ਸਤਾ ਚ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਉਭੋਪਿ ਪਨੇਤਾ ਇਧ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਿਸ੍ਸਕਾ ਕਥਿਤਾ.
ਆਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਤਾਤਿ ‘‘ਪਞ੍ਚਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ, ਸਤ੍ਤਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ. ਯਾ ਤਾਸਂ ਆਪਤ੍ਤੀਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੩੬) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਆਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਭਾਵੋ.
ਆਪਤ੍ਤਿਵੁਟ੍ਠਾਨਕੁਸਲਤਾਤਿ ‘‘ਯਾ ਤਾਹਿ ਆਪਤ੍ਤੀਹਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਕੁਸਲਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੩੭) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਹ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਆਪਤ੍ਤੀਹਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਜਾਨਨਾ ਪਞ੍ਞਾ.
ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਤਾਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ. ਯਾ ਤਾਸਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਕੁਸਲਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੩੮) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਹ ਪਰਿਕਮ੍ਮੇਨ ਅਪ੍ਪਨਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਜਾਨਨਾ ਪਞ੍ਞਾ. ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵੁਟ੍ਠਾਨਕੁਸਲਤਾਤਿ ‘‘ਯਾ ਤਾਹਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਹਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਕੁਸਲਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੩੯) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸਮਯਵਸੇਨੇਵ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਸਮਤ੍ਥਾ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਂ ਗਤੇ ਸੂਰਿਯੇ ਉਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਕਾਲਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਾ ਪਞ੍ਞਾ.
ਧਾਤੁਕੁਸਲਤਾਤਿ ‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਧਾਤੁਯੋ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁ…ਪੇ… ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ. ਯਾ ਤਾਸਂ ਧਾਤੂਨਂ ਕੁਸਲਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੪੦) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸਨ੍ਨਂ ਧਾਤੂਨਂ ਸਭਾਵਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਾ ਸਵਨਧਾਰਣਸਮ੍ਮਸਨਪਟਿਵੇਧਪਞ੍ਞਾ. ਮਨਸਿਕਾਰਕੁਸਲਤਾਤਿ ‘‘ਯਾ ਤਾਸਂ ਧਾਤੂਨਂ ਮਨਸਿਕਾਰਕੁਸਲਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੪੧) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਤਾਸਂਯੇਵ ਧਾਤੂਨਂ ਸਮ੍ਮਸਨਪਟਿਵੇਧਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਪਞ੍ਞਾ.
ਆਯਤਨਕੁਸਲਤਾਤਿ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਾਨਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਂ. ਯਾ ਤੇਸਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਆਯਤਨਕੁਸਲਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੪੨) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਉਗ੍ਗਹਮਨਸਿਕਾਰਪਜਾਨਨਾ ਪਞ੍ਞਾ. ਅਪਿਚ ਧਾਤੁਕੁਸਲਤਾਪਿ ਉਗ੍ਗਹਮਨਸਿਕਾਰਸਵਨਸਮ੍ਮਸਨਪਟਿਵੇਧਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣੇਸੁ ਵਤ੍ਤਤਿ ਮਨਸਿਕਾਰਕੁਸਲਤਾਪਿ ਆਯਤਨਕੁਸਲਤਾਪਿ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ, ਸਵਨਉਗ੍ਗਹਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਲੋਕਿਯਾ, ਪਟਿਵੇਧੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ, ਸਮ੍ਮਸਨਮਨਸਿਕਾਰਾ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਿਸ੍ਸਕਾ. ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਕੁਸਲਤਾਤਿ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ…ਪੇ… ਸਮੁਦਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਯਾ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੪੩) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਾਨਂ ਉਗ੍ਗਹਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ.
ਠਾਨਕੁਸਲਤਾਤਿ ‘‘ਯੇ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਯੇਸਂ ਯੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਤਂ ਤਂ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਯਾ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੪੪) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰੂਪਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਂ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧੩੪੪) ਠਾਨਞ੍ਚੇਵ ਕਾਰਣਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਠਾਨਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਸਮਤ੍ਥਾ ਪਞ੍ਞਾ. ਅਟ੍ਠਾਨਕੁਸਲਤਾਤਿ ‘‘ਯੇ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਯੇਸਂ ਯੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨ ਹੇਤੂ ਨ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਤਂ ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਯਾ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੪੫) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰੂਪਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਿ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਂ ਨ ਠਾਨਂ ਨ ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਟ੍ਠਾਨਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਸਮਤ੍ਥਾ ਪਞ੍ਞਾ ਅਪਿਚ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਦੁਕੇ ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਠਾਨਾਠਾਨਕੁਸਲੋ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਅਲਂ ਵਚਨਾਯਾਤਿ. ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ ਅਨਵਕਾਸੋ, ਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਞ੍ਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਨਿਚ੍ਚਤੋ ਉਪਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਠਾਨਞ੍ਚ ਖੋ ਏਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਯਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਕਞ੍ਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਨਿਚ੍ਚਤੋ ਉਪਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੨੭) ਇਮਿਨਾਪਿ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਅਜ੍ਜਵਨ੍ਤਿ ਗੋਮੁਤ੍ਤਵਙ੍ਕਤਾ ਚਨ੍ਦਵਙ੍ਕਤਾ ਨਙ੍ਗਲਕੋਟਿਵਙ੍ਕਤਾਤਿ ਤਯੋ ਅਨਜ੍ਜਵਾ. ਏਕਚ੍ਚੋ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਠਮਵਯੇ ਏਕਵੀਸਤਿਯਾ ਅਨੇਸਨਾਸੁ ਛਸੁ ਚ ਅਗੋਚਰੇਸੁ ਚਰਤਿ, ਮਜ੍ਝਿਮਪਚ੍ਛਿਮਵਯੇਸੁ ਲਜ੍ਜੀ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਕੋ ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਅਯਂ ਗੋਮੁਤ੍ਤਵਙ੍ਕਤਾ ਨਾਮ. ਏਕੋ ਪਠਮਵਯੇਪਿ ਪਚ੍ਛਿਮਵਯੇਪਿ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਂ ਪੂਰੇਤਿ, ਲਜ੍ਜੀ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਕੋ ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਮਜ੍ਝਿਮਵਯੇ ਪੁਰਿਮਸਦਿਸੋ, ਅਯਂ ਚਨ੍ਦਵਙ੍ਕਤਾ ਨਾਮ. ਏਕੋ ਪਠਮਵਯੇਪਿ ਮਜ੍ਝਿਮਵਯੇਪਿ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਂ ਪੂਰੇਤਿ, ਲਜ੍ਜੀ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਕੋ ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮਵਯੇ ਪੁਰਿਮਸਦਿਸੋ ਅਯਂ ਨਙ੍ਗਲਕੋਟਿਵਙ੍ਕਤਾ ਨਾਮ. ਏਕੋ ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਵਙ੍ਕਤਂ ਪਹਾਯ ਤੀਸੁਪਿ ਵਯੇਸੁ ਪੇਸਲੋ ਲਜ੍ਜੀ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਕੋ ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਯੋ ਸੋ ਉਜੁਭਾਵੋ, ਇਦਂ ਅਜ੍ਜਵਂ ਨਾਮ. ਅਭਿਧਮ੍ਮੇਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਜ੍ਜਵੋ. ਯਾ ਅਜ੍ਜਵਤਾ ਅਜਿਮ੍ਹਤਾ ਅਵਙ੍ਕਤਾ ਅਕੁਟਿਲਤਾ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਜ੍ਜਵੋ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੪੬). ਲਜ੍ਜਵਨ੍ਤਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਲਜ੍ਜਵੋ? ਯੋ ਹਿਰੀਯਤਿ ਹਿਰੀਯਿਤਬ੍ਬੇਨ ਹਿਰੀਯਤਿ ਪਾਪਕਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਲਜ੍ਜਵੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਲਜ੍ਜੀਭਾਵੋ.
ਖਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਖਨ੍ਤਿ? ਯਾ ਖਨ੍ਤਿ ਖਮਨਤਾ ਅਧਿਵਾਸਨਤਾ ਅਚਣ੍ਡਿਕ੍ਕਂ ਅਨਸ੍ਸੁਰੋਪੋ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੪੮) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਅਧਿਵਾਸਨਖਨ੍ਤਿ. ਸੋਰਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਸੋਰਚ੍ਚਂ? ਯੋ ਕਾਯਿਕੋ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ, ਵਾਚਸਿਕੋ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ, ਕਾਯਿਕਵਾਚਸਿਕੋ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੋਰਚ੍ਚਂ. ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਸੀਲਸਂਵਰੋ ਸੋਰਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੪੯) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸੁਰਤਭਾਵੋ.
ਸਾਖਲ੍ਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਸਾਖਲ੍ਯਂ? ਯਾ ਸਾ ਵਾਚਾ ਅਣ੍ਡਕਾ ਕਕ੍ਕਸਾ ਪਰਕਟੁਕਾ ਪਰਾਭਿਸਜ੍ਜਨੀ ਕੋਧਸਾਮਨ੍ਤਾ ਅਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ, ਤਥਾਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਪਹਾਯ ਯਾ ਸਾ ਵਾਚਾ ਨੇਲ਼ਾ ਕਣ੍ਣਸੁਖਾ ਪੇਮਨੀਯਾ ਹਦਯਙ੍ਗਮਾ ਪੋਰੀ ਬਹੁਜਨਕਨ੍ਤਾ ਬਹੁਜਨਮਨਾਪਾ, ਤਥਾਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਤਤ੍ਥ ਸਣ੍ਹਵਾਚਤਾ ਸਖਿਲਵਾਚਤਾ ਅਫਰੁਸਵਾਚਤਾ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਾਖਲ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੫੦) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮੋਦਕਮੁਦੁਕਭਾਵੋ. ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰੋਤਿ ਅਯਂ ਲੋਕਸਨ੍ਨਿਵਾਸੋ ਆਮਿਸੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਛਿਦ੍ਦੋ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਛਿਦ੍ਦਂ ਯਥਾ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਏਵਂ ਪੀਠਸ੍ਸ ਵਿਯ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣੇਨ ਆਮਿਸੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਚ ਪਟਿਸਨ੍ਥਰਣਂ. ਅਭਿਧਮ੍ਮੇਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰੋ? ਆਮਿਸਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰੋ ਚ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰੋ ਚ. ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਕੋ ਹੋਤਿ ਆਮਿਸਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰੇਨ ਵਾ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰੇਨ ਵਾ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰੋ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੫੧). ਏਤ੍ਥ ਚ ਆਮਿਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹੋ ਆਮਿਸਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰੋ ਨਾਮ. ਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਗਤਿਕਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਕਰਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਚੋਰਾਨਞ੍ਚ ਅਗ੍ਗਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਪਿ ਦਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਆਮਸਿਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨੇ ਹਿ ਰਾਜਾਨੋ ਚ ਚੋਰਾ ਚ ਅਨਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਮ੍ਪਿ ਪਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨੇ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਚੋਰਨਾਗਵਤ੍ਥੁਆਦੀਨਿ ਚੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਕਥੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਤਾਨਿ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯ ਵਿਨਯਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧੮੫-੭) ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾਨਿ. ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਉਦ੍ਦੇਸਦਾਨਂ ਪਾਲ਼ਿਵਣ੍ਣਨਾ ਧਮ੍ਮਕਥਾਕਥਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਙ੍ਗਹੋ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰੋ ਨਾਮ.
ਅਵਿਹਿਂਸਾਤਿ ਕਰੁਣਾਪਿ ਕਰੁਣਾਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋਪਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ – ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਅਵਿਹਿਂਸਾ? ਯਾ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਕਰੁਣਾ ਕਰੁਣਾਯਨਾ ਕਰੁਣਾਯਿਤਤ੍ਤਂ ਕਰੁਣਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਵਿਹਿਂਸਾ’’ਤਿ. ਸੋਚੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਚ ਮੇਤ੍ਤਾਪੁਬ੍ਬਭਾਗਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਸੁਚਿਭਾਵੋ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ – ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ? ਯਾ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਮੇਤ੍ਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਯਨਾ ਮੇਤ੍ਤਾਯਿਤਤ੍ਤਂ ਮੇਤ੍ਤਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੋਚੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ.
ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਸਤਿਵਿਪ੍ਪਵਾਸੋ, ਯਥਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਚ੍ਚਂ? ਯਾ ਅਸਤਿ ਅਨਨੁਸ੍ਸਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਸ੍ਸਤਿ ਅਸ੍ਸਰਣਤਾ ਅਧਾਰਣਤਾ ਪਿਲਾਪਨਤਾ ਸਮ੍ਮੁਸ੍ਸਨਤਾ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਚ੍ਚਂ’’ (ਧ. ਸ. ੧੩੫੬). ਅਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਅਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ? ਯਂ ਅਞ੍ਞਾਣਂ ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਲਙ੍ਗੀ ਮੋਹੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯੇਵ. ਸਤਿ ਸਤਿਯੇਵ. ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਞਾਣਂ.
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਅਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਤਾਤਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਅਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਤਾ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੧੩੫੨) ਨਯੇਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਭੇਦੋ. ਭੋਜਨੇ ਅਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾਤਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਭੋਜਨੇ ਅਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਅਪ੍ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਅਯੋਨਿਸੋ ਆਹਾਰਂ ਆਹਾਰੇਤਿ ਦਵਾਯ ਮਦਾਯ ਮਣ੍ਡਨਾਯ ਵਿਭੂਸਨਾਯ. ਯਾ ਤਤ੍ਥ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਤਾ ਅਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾ ਅਪ੍ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਭੋਜਨੇ’’ਤਿ ਏਵਂ ਆਗਤੋ ਭੋਜਨੇ ਅਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਭਾਵੋ. ਅਨਨ੍ਤਰਦੁਕੋ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲਨ੍ਤਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲਂ? ਯਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਅਕਮ੍ਪਨਞਾਣਂ. ਭਾਵਨਾਬਲਨ੍ਤਿ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਬਲਂ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਵੀਰਿਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸੀਸੇਨ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ – ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਭਾਵਨਾਬਲਂ? ਯਾ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਸੇਵਨਾ ਭਾਵਨਾ ਬਹੁਲੀਕਮ੍ਮਂ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਭਾਵਨਾਬਲਂ. ਸਤ੍ਤਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਭਾਵਨਾਬਲ’’ਨ੍ਤਿ.
ਸਤਿਬਲਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਤਿਯਾ ਅਕਮ੍ਪਨਵਸੇਨ ਸਤਿਯੇਵ. ਸਮਾਧਿਬਲਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇ ਅਕਮ੍ਪਨਵਸੇਨ ਸਮਾਧਿਯੇਵ. ਸਮਥੋ ਸਮਾਧਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਪਞ੍ਞਾ. ਸਮਥੋਵ ਤਂ ਆਕਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਸਮਥਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਸਮਥਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਗ੍ਗਾਹਨਿਮਿਤ੍ਤੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਪਗ੍ਗਾਹੋ ਵੀਰਿਯਂ. ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਏਕਗ੍ਗਤਾ. ਇਮੇਹਿ ਪਨ ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲਞ੍ਚ ਭਾਵਨਾਬਲਞ੍ਚ ਸਤਿਬਲਞ੍ਚ ਸਮਾਧਿਬਲਞ੍ਚ ਸਮਥੋ ਚ ਵਿਪ੍ਪਸ੍ਸਨਾ ਚ ਸਮਥਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਗ੍ਗਾਹਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਗ੍ਗਾਹੋ ਚ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਚਾਤਿ ਛਹਿ ਦੁਕੇਹਿ ਪਰਤੋ ਸੀਲਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਦਾਦੁਕੇਨ ਚ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਿਸ੍ਸਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਕਥਿਤਾ.
ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿ? ਕਾਯਿਕੋ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ…ਪੇ… ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਂ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸੀਲਵਿਨਾਸਕੋ ਅਸਂਵਰੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿ? ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਂ ਨਤ੍ਥਿ ਯਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਆਗਤਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਵਿਨਾਸਿਕਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ.
ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾਤਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾ? ਕਾਯਿਕੋ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਸੋਰਚ੍ਚਮੇਵ ਸੀਲਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਾਦਨਤੋ ਪਰਿਪੂਰਣਤੋ ‘‘ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਸੀਲਸਂਵਰੋ ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਮਾਨਸਿਕਪਰਿਯਾਦਾਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਦਾਤਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਦਾ? ਅਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਂ ਅਤ੍ਥਿ ਯਿਟ੍ਠਂ…ਪੇ… ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਯਾ ਏਵਰੂਪਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਆਗਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਪਾਰਿਪੂਰਿਭੂਤਂ ਞਾਣਂ.
ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਪਾਪੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਂ ਸੀਲਂ. ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਪਨਾਯਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿ? ਕਾਯਿਕੋ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ ਵਾਚਸਿਕੋ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ ਕਾਯਿਕਵਾਚਸਿਕੋ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਭਤ੍ਤਾ. ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਪਾਪੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਪਨਾਯਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿ? ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਞਾਣਂ ਸਚ੍ਚਾਨੁਲੋਮਿਕਞਾਣਂ ਮਗ੍ਗਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸਞਾਣਂ ਫਲਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਤਿਵਿਧਂ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤਮ੍ਪਿ ਪਰੇਨ ਕਤਮ੍ਪਿ ਸਕਂ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ ਅਤ੍ਥਭਞ੍ਜਨਤੋ. ਸੁਚਰਿਤਂ ਸਕਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਜਨਨਤੋਤਿ ਏਵਂ ਜਾਨਨਂ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਞਾਣਂ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਤ੍ਵਾ ਬਹੁਂ ਵਟ੍ਟਗਾਮਿਕਮ੍ਮਂ ਆਯੂਹਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖਤੋ ਸੁਖੇਨੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਾ ਗਣਨਪਥਂ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਪਨ ਵਚੀਸਚ੍ਚਞ੍ਚ ਅਨੁਲੋਮੇਤਿ, ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਞ੍ਚ ਨ ਵਿਲੋਮੇਤੀਤਿ ਸਚ੍ਚਾਨੁਲੋਮਿਕਂ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਖੋ ਪਨ ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਚ ਪਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਕਥਿਤਂ. ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਚ ਪਧਾਨਨ੍ਤਿ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਵੀਰਿਯਂ. ਅਪਿ ਚ ਪੁਰਿਮਪਦੇਨ ਚਤੁਮਗ੍ਗਞਾਣਂ. ਪਚ੍ਛਿਮਪਦੇਨ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਵੀਰਿਯਂ. ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਪਨ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਖੋ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ ਅਮੋਹੋ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਚ ਪਧਾਨਨ੍ਤਿ ਯੋ ਚੇਤਸਿਕੋ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭੋ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਯਂ ਦੁਕੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ.
‘‘ਸਂਵੇਗੋ ਚ ਸਂਵੇਜਨੀਯੇਸੁ ਠਾਨੇਸੂ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਸਂਵੇਗੋਤਿ ਜਾਤਿਭਯਂ ਜਰਾਭਯਂ ਬ੍ਯਾਧਿਭਯਂ ਮਰਣਭਯ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਜਾਤਿਆਦੀਨਿ ਭਯਤੋ ਦਸ੍ਸਨਞਾਣਂ. ਸਂਵੇਜਨੀਯਂ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਜਰਾਬ੍ਯਾਧਿਮਰਣਂ. ਏਤਾਨਿ ਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਜਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਜਰਾ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਬ੍ਯਾਧਿ ਦੁਕ੍ਖੋ, ਮਰਣਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸਂਵੇਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਸਂਵੇਜਨੀਯਂ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਸਂਵਿਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਯੋਨਿਸੋ ਪਧਾਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸਂਵੇਗਜਾਤਸ੍ਸ ਉਪਾਯਪਧਾਨਂ. ‘‘ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਾਪਕਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾਯ ਛਨ੍ਦਂ ਜਨੇਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਆਗਤਵੀਰਿਯਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ.
ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਤਾ ਚ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਯਾ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਭਾਵਨਾਯ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਭਿਯ੍ਯੋਕਮ੍ਯਤਾ, ਤਾਯ ਹਿ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸੀਲਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਝਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਝਾਨਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਰਭਤਿ. ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਅਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾ ਵੋਸਾਨਂ ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨਿਤਾ ਚ ਪਧਾਨਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ‘‘ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਭਾਵਨਾਯ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਕਿਰਿਯਤਾ ਸਾਤਚ੍ਚਕਿਰਿਯਤਾ ਅਟ੍ਠਿਤਕਿਰਿਯਤਾ ਅਨੋਲੀਨਵੁਤ੍ਤਿਤਾ ਅਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਛਨ੍ਦਤਾ ਅਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰਤਾ ਆਸੇਵਨਾ ਭਾਵਨਾ ਬਹੁਲੀਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ ਛ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਜਾਗਰਿਯਾਨੁਯੋਗਵਸੇਨ ਆਰਦ੍ਧੇ ਪਧਾਨਸ੍ਮਿਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਅਪਤ੍ਵਾ ਅਨਿਵਤ੍ਤਨਤਾ.
ਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ. ਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਦ੍ਵੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯੋ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਨੀਵਰਣਾਦੀਹਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਤੋ ਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਖਯੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯਕਰੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ ਞਾਣਂ. ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਭੂਤੇ ਤਂਤਂਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਅਰਿਯਫਲੇ ਞਾਣਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਖਯੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਞਾਣਂ. ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਫਲਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਆਵੁਸੋਤਿਆਦਿ ਏਕਕੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਤਿ ਪਞ੍ਚਤਿਂਸਾਯ ਦੁਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਥੇਰੋ ਸਾਮਗ੍ਗਿਰਸਂ ਦਸ੍ਸੇਸੀਤਿ.
ਦੁਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਤਿਕਵਣ੍ਣਨਾ
੩੦੫. ਇਤਿ ਦੁਕਵਸੇਨ ਸਾਮਗ੍ਗਿਰਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਿਕਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪੁਨ ਆਰਭਿ. ਤਤ੍ਥ ਲੁਬ੍ਭਤੀਤਿ ਲੋਭੋ. ਅਕੁਸਲਞ੍ਚ ਤਂ ਮੂਲਞ੍ਚ, ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਵਾ ਮੂਲਨ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ. ਦੁਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦੋਸੋ. ਮੁਯ੍ਹਤੀਤਿ ਮੋਹੋ. ਤੇਸਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਨਯੇਨ ਅਲੋਭਾਦਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਦੁਟ੍ਠੁ ਚਰਿਤਾਨਿ, ਵਿਰੂਪਾਨਿ ਵਾ ਚਰਿਤਾਨੀਤਿ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਿ. ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ, ਕਾਯਤੋ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਂ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਨ੍ਤਿ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸੁਟ੍ਠੁ ਚਰਿਤਾਨਿ, ਸੁਨ੍ਦਰਾਨਿ ਵਾ ਚਰਿਤਾਨੀਤਿ ਸੁਚਰਿਤਾਨਿ. ਦ੍ਵੇਪਿ ਚੇਤੇ ਤਿਕਾ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਕਮ੍ਮਪਥੇਹਿ ਵਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬਾ. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਤਾਵ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ. ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਂ. ਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ, ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤਂ. ਉਭਯਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋਵ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ, ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤਂ. ਅਯਂ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਕਥਾ. ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਯੋ ਪਨ ਤਿਸ੍ਸੋ ਚੇਤਨਾ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇਪਿ ਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇਪਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ. ਚਤਸ੍ਸੋ ਮੁਸਾਵਾਦਾਦਿਚੇਤਨਾ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ. ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਤਯੋ ਚੇਤਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ. ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦੀਹਿ ਵਿਰਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਚੇਤਨਾਪਿ ਵਿਰਤਿਯੋਪਿ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਂ. ਮੁਸਾਵਾਦਾਦੀਹਿ ਵਿਰਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚਤਸ੍ਸੋ ਚੇਤਨਾਪਿ ਵਿਰਤਿਯੋਪਿ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤਂ. ਅਨਭਿਜ੍ਝਾ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਤਯੋ ਚੇਤਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਕਮ੍ਮਪਥਕਥਾ.
ਕਾਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਵਿਹਿਂਸਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਤੇਸੁ ਦ੍ਵੇ ਸਤ੍ਤੇਸੁਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋ ਹਿ ਪਿਯੇ ਮਨਾਪੇ ਸਤ੍ਤੇ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਵਾ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਪ੍ਪਿਯੇ ਅਮਨਾਪੇ ਸਤ੍ਤੇ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਵਾ ਕੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਓਲੋਕਨਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਵਿਨਾਸਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਙ੍ਖਾਰੋ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਾਪੇਤਬ੍ਬੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਵਾ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੁ ਵਾ ਵਿਨਸ੍ਸਨ੍ਤੁ ਵਾ ਮਾ ਵਾ ਅਹੇਸੁਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤਨਕਾਲੇ ਪਨ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਸੋ ਅਸੁਭਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਕਾਮਾਵਚਰੋ ਹੋਤਿ. ਅਸੁਭਜ੍ਝਾਨੇ ਰੂਪਾਵਚਰੋ. ਤਂ ਝਾਨਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਗ੍ਗਫਲਕਾਲੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ. ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਸੋ ਮੇਤ੍ਤਾਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਕਾਮਾਵਚਰੋ ਹੋਤਿ. ਮੇਤ੍ਤਾਝਾਨੇ ਰੂਪਾਵਚਰੋ. ਤਂ ਝਾਨਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਗ੍ਗਫਲਕਾਲੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ. ਅਵਿਹਿਂਸਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਸੋ ਕਰੁਣਾਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਕਾਮਾਵਚਰੋ. ਕਰੁਣਾਝਾਨੇ ਰੂਪਾਵਚਰੋ. ਤਂ ਝਾਨਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਗ੍ਗਫਲਕਾਲੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ. ਯਦਾ ਅਲੋਭੋ ਸੀਸਂ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਇਤਰੇ ਦ੍ਵੇ ਤਦਨ੍ਵਾਯਿਕਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਮੇਤ੍ਤਾ ਸੀਸਂ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਇਤਰੇ ਦ੍ਵੇ ਤਦਨ੍ਵਾਯਿਕਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਕਰੁਣਾ ਸੀਸਂ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਇਤਰੇ ਦ੍ਵੇ ਤਦਨ੍ਵਾਯਿਕਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ. ਕਾਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਦੇਸਨਾਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹੇਤਂ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਨਞ੍ਚ ਕਾਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦੀਨਞ੍ਚ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਨਤ੍ਥਿ.
ਕਾਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ. ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਸਞ੍ਞਾ. ਵਿਹਿਂਸਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾ ਵਿਹਿਂਸਾਸਞ੍ਞਾ. ਤਾਸਮ੍ਪਿ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਕਾਰੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯੇਵ ਹਿ ਏਤਾ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਞ੍ਞਾਦਯੋਪਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯੇਵ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਸਮ੍ਪਿ ਤਥੇਵ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਕਾਮਧਾਤੁਆਦੀਸੁ ‘‘ਕਾਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਮਧਾਤੁ. ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਕਾਮਧਾਤੂ’’ਤਿ ਅਯਂ ਕਾਮਧਾਤੁ. ‘‘ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁ. ਦਸਸੁ ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੂਸੁ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਘਾਤੋ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਅਯਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁ. ‘‘ਵਿਹਿਂਸਾ ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁ. ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪਾਣਿਨਾ ਵਾ ਲੇਡ੍ਡੁਨਾ ਵਾ ਦਣ੍ਡੇਨ ਵਾ ਸਤ੍ਥੇਨ ਵਾ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਞ੍ਞਤਰੇਨ ਵਾ ਸਤ੍ਤੇ ਵਿਹੇਠੇਤੀ’’ਤਿ ਅਯਂ ਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇ ਕਥਾ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਾ ਚ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਗਹਿਤਾਯ ਇਤਰਾ ਦ੍ਵੇ ਗਹਿਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਪਨ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਅਯਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁ ਅਯਂ ਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੂਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਅਯਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਕਥਾ ਨਾਮ. ਕਾਮਧਾਤੁਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਪਨ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁਟ੍ਠਾਨੇ, ਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁਂ ਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਂ ਕਾਮਧਾਤੁ ਨਾਮਾਤਿ ਕਥੇਸੀਤਿ ਅਯਂ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਕਥਾ ਨਾਮ.
ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਧਾਤੁਆਦੀਸੁ ‘‘ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਧਾਤੁ. ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਧਾਤੂ’’ਤਿ ਅਯਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਧਾਤੁ. ‘‘ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕੋ…ਪੇ… ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁ. ਯਾ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਮੇਤ੍ਤਿ…ਪੇ… ਮੇਤ੍ਤਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਯਂ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁ. ‘‘ਅਵਿਹਿਂਸਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕੋ…ਪੇ… ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁ. ਯਾ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਕਰੁਣਾ…ਪੇ… ਕਰੁਣਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਯਂ ਅਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁ. ਇਧਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਦ੍ਵੇ ਕਥਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਅਪਰਾਪਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਧਾਤੁਯੋਤਿ ਅਞ੍ਞਾਪਿ ਸੁਞ੍ਞਤਟ੍ਠੇਨ ਤਿਸ੍ਸੋ ਧਾਤੁਯੋ. ਤਾਸੁ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਕਾਮਧਾਤੁ? ਹੇਟ੍ਠਤੋ ਅਵੀਚਿਨਿਰਯਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤੋ ਕਾਮਭਵੋ ਕਾਮਧਾਤੁ ਨਾਮ. ‘‘ਹੇਟ੍ਠਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨੁਪਗੇ ਦੇਵੇ ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾ ਪਨ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵਾ ਇਤਰਾ ਦ੍ਵੇ ਧਾਤੁਯੋ. ਧਾਤੁਯਾ ਆਗਤਟ੍ਠਾਨਮ੍ਹਿ ਹਿ ਭਵੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਭਵਸ੍ਸ ਆਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਇਧ ਭਵੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਕਥਿਤੋ. ਰੂਪਧਾਤੁਆਦੀਸੁ ਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੁਯੋ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵਾਯੇਵ. ਨਿਰੋਧਧਾਤੁਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਕਥਿਤਂ.
ਹੀਨਾਦੀਸੁ ਹੀਨਾ ਧਾਤੂਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ. ਅਵਸੇਸਾ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾ ਮਜ੍ਝਿਮਧਾਤੁ. ਨਵ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾ ਪਣੀਤਧਾਤੁ.
ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਤਿ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕੋ ਰਾਗੋ. ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਸੁ ਪਨ ਰਾਗੋ ਝਾਨਨਿਕਨ੍ਤਿਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤੋ ਰਾਗੋ ਭਵਵਸੇਨ ਪਤ੍ਥਨਾ ਭਵਤਣ੍ਹਾ. ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤੋ ਰਾਗੋ ਵਿਭਵਤਣ੍ਹਾ. ਅਪਿਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਤਣ੍ਹਾਦ੍ਵਯਂ ਸੇਸਤਣ੍ਹਾ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਨਾਮ. ਯਥਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਭਵਤਣ੍ਹਾ? ਭਵਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤੋ ਰਾਗੋ ਸਾਰਾਗੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਾਰਾਗੋ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਭਵਤਣ੍ਹਾ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਵਿਭਵਤਣ੍ਹਾ? ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤੋ ਰਾਗੋ ਸਾਰਾਗੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਾਰਾਗੋ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਭਵਤਣ੍ਹਾ. ਅਵਸੇਸਾ ਤਣ੍ਹਾ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ’’ਤਿ. ਪੁਨ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਦੀਸੁ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕੋ ਰਾਗੋ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ. ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਸੁ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਇਤਰਾ ਦ੍ਵੇ ਤਣ੍ਹਾ. ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਪਨੇਤਾ ‘‘ਕਾਮਧਾਤੁਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ…ਪੇ… ਅਰੂਪਧਾਤੁਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾ. ਇਮਿਨਾ ਵਾਰੇਨ ਕਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ? ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇਭੂਮਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਰਜਨੀਯਟ੍ਠੇਨ ਤਣ੍ਹਾਵਤ੍ਥੁਕਾਤਿ ਸਬ੍ਬਤਣ੍ਹਾ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਯ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਇਤਰਾ ਦ੍ਵੇ ਤਣ੍ਹਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਰੂਪਤਣ੍ਹਾਦੀਸੁ ਰੂਪਭਵੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਰੂਪਤਣ੍ਹਾ. ਅਰੂਪਭਵੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਅਰੂਪਤਣ੍ਹਾ. ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤੋ ਰਾਗੋ ਨਿਰੋਧਤਣ੍ਹਾ.
ਸਂਯੋਜਨਤ੍ਤਿਕੇ ਵਟ੍ਟਸ੍ਮਿਂ ਸਂਯੋਜਯਨ੍ਤਿ ਬਨ੍ਧਨ੍ਤੀਤਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ. ਸਤਿ ਰੂਪਾਦਿਭੇਦੇ ਕਾਯੇ ਦਿਟ੍ਠਿ, ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਵਾ ਕਾਯੇ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ. ਵਿਚਿਨਨ੍ਤੋ ਏਤਾਯ ਕਿਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ. ਸੀਲਞ੍ਚ ਵਤਞ੍ਚ ਪਰਾਮਸਤੀਤਿ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ‘‘ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਆਗਤਾ ਵੀਸਤਿਵਤ੍ਥੁਕਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਨਾਮ. ‘‘ਸਤ੍ਥਰਿ ਕਙ੍ਖਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਆਗਤਾ ਅਟ੍ਠਵਤ੍ਥੁਕਾ ਵਿਮਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਨਾਮ. ‘‘ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਸੀਲੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿ ਵਤੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿ ਸੀਲਬ੍ਬਤੇਨ ਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਸੀਲਂ ਪਰਾਮਸਤਿ, ਵਤਂ ਪਰਾਮਸਤਿ, ਸੀਲਬ੍ਬਤਂ ਪਰਾਮਸਤਿ. ਯਾ ਏਵਰੂਪਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਆਗਤੋ ਵਿਪਰਿਯੇਸਗ੍ਗਾਹੋ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ ਨਾਮ.
ਤਯੋ ਆਸਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਿਰਪਾਰਿਵਾਸਿਯਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਆਸਵਨਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਆਸਵਾ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਪੁਰਿਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ, ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਾਹੋਸਿ, ਅਥ ਪਚ੍ਛਾ ਸਮਭਵੀ’’ਤਿ, ‘‘ਪੁਰਿਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਭਵਤਣ੍ਹਾਯ ਭਵਦਿਟ੍ਠਿਯਾ, ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਭਵਦਿਟ੍ਠਿ ਨਾਹੋਸਿ, ਅਥ ਪਚ੍ਛਾ ਸਮਭਵੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਤਾਵ ਚਿਰਪਾਰਿਵਾਸਿਯਟ੍ਠੇਨ ਆਸਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਚਕ੍ਖੁਤੋ ਰੂਪੇ ਸਵਤਿ ਆਸਵਤਿ ਸਨ੍ਦਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਸੋਤਤੋ ਸਦ੍ਦੇ. ਘਾਨਤੋ ਗਨ੍ਧੇ. ਜਿਵ੍ਹਾਤੋ ਰਸੇ. ਕਾਯਤੋ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ. ਮਨਤੋ ਧਮ੍ਮੇ ਸਵਤਿ ਆਸਵਤਿ ਸਨ੍ਦਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਏਵਂ ਆਸਵਨਟ੍ਠੇਨ ਆਸਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਦ੍ਵੇ ਆਸਵਾ ਆਗਤਾ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਚ ਆਸਵਾ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਚ ਆਸਵਾ’’ਤਿ, ਕਤ੍ਥਚਿ ‘‘ਤਯੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਸਵਾ. ਕਾਮਾਸਵੋ ਭਵਾਸਵੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵੋ’’ਤਿ ਤਯੋ. ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਤੇਯੇਵ ਦਿਟ੍ਠਾਸਵੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ. ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਰਿਯਾਯੇ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਸਵਾ ਨਿਰਯਗਾਮਿਨਿਯਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਆਸਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਗਾਮਿਨਿਯਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਆਸਵਾ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਗਾਮਿਨਿਯਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਆਸਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਗਾਮਿਨਿਯਾ ਅਤ੍ਥਿ ਆਸਵਾ ਦੇਵਲੋਕਗਾਮਿਨਿਯਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚ. ਛਕ੍ਕਨਿਪਾਤੇ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਸੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਸਵਾ ਸਂਵਰਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਆਸਵਾ ਪਟਿਸੇਵਨਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਆਸਵਾ ਪਰਿਵਜ੍ਜਨਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਆਸਵਾ ਅਧਿਵਾਸਨਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਆਸਵਾ ਵਿਨੋਦਨਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਆਸਵਾ ਭਾਵਨਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਛ. ਸਬ੍ਬਾਸਵਪਰਿਯਾਯੇ ਤੇਯੇਵ ਦਸ੍ਸਨਾਪਹਾਤਬ੍ਬੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਤ੍ਤ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਸਙ੍ਗੀਤਿਸੁਤ੍ਤੇ ਤਯੋ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਯੋ ਕਾਮੇਸੁ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕੋ ਰਾਗੋ ਕਾਮਾਸਵੋ ਨਾਮ. ‘‘ਯੋ ਭਵੇਸੁ ਭਵਚ੍ਛਨ੍ਦੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤੋ ਰਾਗੋ, ਭਵਵਸੇਨ ਵਾ ਪਤ੍ਥਨਾ ਭਵਾਸਵੋ ਨਾਮ. ‘‘ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਆਗਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵੋ ਨਾਮਾਤਿ. ਕਾਮਭਵਾਦਯੋ ਕਾਮਧਾਤੁਆਦਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ.
ਕਾਮੇਸਨਾਦੀਸੁ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਕਾਮੇਸਨਾ? ਯੋ ਕਾਮੇਸੁ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਕਾਮਜ੍ਝੋਸਾਨਂ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਮੇਸਨਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਕਾਮਗਵੇਸਨਰਾਗੋ ਕਾਮੇਸਨਾ ਨਾਮ. ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਭਵੇਸਨਾ? ਯੋ ਭਵੇਸੁ ਭਵਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਭਵਜ੍ਝੋਸਾਨਂ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਭਵੇਸਨਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਵਗਵੇਸਨਰਾਗੋ ਭਵੇਸਨਾ ਨਾਮ. ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਸਨਾ? ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਮ੍ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਯਾ ਏਵਰੂਪਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਵਿਪਰਿਯੇਸਗ੍ਗਾਹੋ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਸਨਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਸਮ੍ਮਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਸ੍ਸ ਗਵੇਸਨਦਿਟ੍ਠਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਸਨਾ ਨਾਮ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਭਵਰਾਗਦਿਟ੍ਠਿਯੋਵ, ਤਦੇਕਟ੍ਠਂ ਕਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਏਸਨਾਯੇਵ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਕਾਮੇਸਨਾ? ਕਾਮਰਾਗੋ ਤਦੇਕਟ੍ਠਂ ਅਕੁਸਲਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਮੇਸਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਭਵੇਸਨਾ? ਭਵਰਾਗੋ ਤਦੇਕਟ੍ਠਂ ਅਕੁਸਲਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਭਵੇਸਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਸਨਾ? ਅਨ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਕਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਤਦੇਕਟ੍ਠਂ ਅਕੁਸਲਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਸਨਾ’’ਤਿ.
ਵਿਧਾਸੁ ‘‘ਕਥਂਵਿਧਂ ਸੀਲਵਨ੍ਤਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਕਥਂਵਿਧਂ ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤਂ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੯੫) ਆਕਾਰਸਣ੍ਠਾਨਂ ਵਿਧਾ ਨਾਮ. ‘‘ਏਕਵਿਧੇਨ ਞਾਣਵਤ੍ਥੁ ਦੁਵਿਧੇਨ ਞਾਣਵਤ੍ਥੂ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੭੫੧) ਕੋਟ੍ਠਾਸੋ. ‘‘ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਵਿਧਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੯੨੦) ਮਾਨੋ ਵਿਧਾ ਨਾਮ. ਇਧ ਸੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਮਾਨੋ ਹਿ ਸੇਯ੍ਯਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਦਹਨਤੋ ਵਿਧਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੇਯ੍ਯਸਦਿਸਹੀਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਤਯੋ ਮਾਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਦਿਸਹੀਨੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਅਯਞ੍ਹਿ ਮਾਨੋ ਨਾਮ ਸੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਤਿਵਿਧੋ, ਸਦਿਸਸ੍ਸ ਤਿਵਿਧੋ, ਹੀਨਸ੍ਸ ਤਿਵਿਧੋਤਿ ਨਵਵਿਧੋ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਮਾਨੋ ਰਾਜੂਨਞ੍ਚੇਵ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
ਰਾਜਾ ਹਿ ਰਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਧਨਵਾਹਨੇਹਿ ਵਾ ‘‘ਕੋ ਮਯਾ ਸਦਿਸੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਏਤਂ ਮਾਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਪਿ ਸੀਲਧੁਤਙ੍ਗਾਦੀਹਿ ‘‘ਕੋ ਮਯਾ ਸਦਿਸੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਏਤਂ ਮਾਨਂ ਕਰੋਤਿ. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸਦਿਸੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਮਾਨੋਪਿ ਏਤੇਸਂਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਰਾਜਾ ਹਿ ਰਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਧਨਵਾਹਨੇਹਿ ਵਾ ਅਞ੍ਞਰਾਜੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਯ੍ਹਂ ਕਿਂ ਨਾਨਾਕਰਣਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਮਾਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਪਿ ਸੀਲਧੁਤਙ੍ਗਾਦੀਹਿਪਿ ਅਞ੍ਞੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਮਯ੍ਹਂ ਕਿਂ ਨਾਨਾਕਰਣਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਮਾਨਂ ਕਰੋਤਿ. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਹੀਨੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਮਾਨੋਪਿ ਏਤੇਸਂਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਰਞ੍ਞੋ ਰਟ੍ਠਂ ਵਾ ਧਨਵਾਹਨਾਦੀਨਿ ਵਾ ਨਾਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਮਯ੍ਹਂ ਰਾਜਾਤਿ ਵੋਹਾਰਮੁਖਮਤ੍ਤਮੇਵ, ਕਿਂ ਰਾਜਾ ਨਾਮ ਅਹਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਮਾਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਪਿ ਅਪ੍ਪਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ ਅਹਂ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਮਹਾਥੇਰੋਤਿ ਕਥਾਮਤ੍ਤਕਮੇਵ, ਕਿਂ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਨਾਮਾਹਂ ਕਿਂ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਕਿਂ ਮਹਾਥੇਰੋ ਯਸ੍ਸ ਮੇ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਏਤਂ ਮਾਨਂ ਕਰੋਤਿ.
‘‘ਸਦਿਸਸ੍ਸ ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਮਾਨਾਦਯੋ ਅਮਚ੍ਚਾਦੀਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਅਮਚ੍ਚੋ ਵਾ ਹਿ ਰਟ੍ਠਿਯੋ ਵਾ ਭੋਗਯਾਨਵਾਹਨਾਦੀਹਿ ਕੋ ਮਯਾ ਸਦਿਸੋ ਅਞ੍ਞੋ ਰਾਜਪੁਰਿਸੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵਾ ਮਯ੍ਹਂ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਿਂ ਨਾਨਾਕਰਣਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਮਚ੍ਚੋਤਿ ਨਾਮਮੇਵ ਮਯ੍ਹਂ, ਘਾਸਚ੍ਛਾਦਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਮੇ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਿਂ ਅਮਚ੍ਚੋ ਨਾਮਾਹਨ੍ਤਿ ਵਾ ਏਤੇ ਮਾਨੇ ਕਰੋਤਿ.
‘‘ਹੀਨਸ੍ਸ ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਮਾਨਾਦਯੋ ਦਾਸਾਦੀਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਦਾਸੋ ਹਿ ਮਾਤਿਤੋ ਵਾ ਪਿਤਿਤੋ ਵਾ ਕੋ ਮਯਾ ਸਦਿਸੋ ਅਞ੍ਞੋ ਦਾਸੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਜੀਵਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਕੁਚ੍ਛਿਹੇਤੁ ਦਾਸਾ ਜਾਤਾ, ਅਹਂ ਪਨ ਪਵੇਣੀਆਗਤਤ੍ਤਾ ਸੇਯ੍ਯੋਤਿ ਵਾ ਪਵੇਣੀਆਗਤਭਾਵੇਨ ਉਭਤੋਸੁਦ੍ਧਿਕਦਾਸਤ੍ਤੇਨ ਅਸੁਕਦਾਸੇਨ ਨਾਮ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਿਂ ਮਯ੍ਹਂ ਨਾਨਾਕਰਣਨ੍ਤਿ ਵਾ ਕੁਚ੍ਛਿਵਸੇਨਾਹਂ ਦਾਸਬ੍ਯ ਉਪਗਤੋ, ਮਾਤਾਪਿਤੁਕੋਟਿਯਾ ਪਨ ਮੇ ਦਾਸਟ੍ਠਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਿਂ ਦਾਸੋ ਨਾਮ ਅਹਨ੍ਤਿ ਵਾ ਏਤੇ ਮਾਨੇ ਕਰੋਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਦਾਸੋ, ਏਵਂ ਪੁਕ੍ਕੁਸਚਣ੍ਡਾਲਾਦਯੋਪਿ ਏਤੇ ਮਾਨੇ ਕਰੋਨ੍ਤਿਯੇਵ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ਸੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ, ਚ ਸਦਿਸਸ੍ਸ ਸਦਿਸੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਚ ਹੀਨਸ੍ਸ ਹੀਨੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਚ ਇਮੇ ਤਯੋ ਮਾਨਾ ਯਾਥਾਵਮਾਨਾ ਨਾਮ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਾ. ਸੇਸਾ ਛ ਮਾਨਾ ਅਯਾਥਾਵਮਾਨਾ ਨਾਮ ਪਠਮਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਾ.
ਤਯੋ ਅਦ੍ਧਾਤਿ ਤਯੋ ਕਾਲਾ. ਅਤੀਤੋ ਅਦ੍ਧਾਤਿਆਦੀਸੁ ਦ੍ਵੇਪਰਿਯਾਯਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯਾਯੋ ਚ ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੋ ਚ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤੋ ਅਦ੍ਧਾ ਨਾਮ. ਚੁਤਿਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤੋ ਅਦ੍ਧਾ ਨਾਮ. ਸਹ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧੀਹਿ ਤਦਨ੍ਤਰਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਦ੍ਧਾ ਨਾਮ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੇਨ ਤੀਸੁ ਖਣੇਸੁ ਭਙ੍ਗਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਅਤੀਤੋ ਅਦ੍ਧਾ ਨਾਮ. ਉਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਾਗਤੋ ਅਦ੍ਧਾ ਨਾਮ. ਖਣਤ੍ਤਯੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਦ੍ਧਾ ਨਾਮ. ਅਤੀਤਾਦਿਭੇਦੋ ਚ ਨਾਮ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਕਾਲਸ੍ਸ. ਅਤੀਤਾਦਿਭੇਦੇ ਪਨ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਾਦਾਯ ਇਧ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋਪਿ ਕਾਲੋ ਤੇਨੇਵ ਵੋਹਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਤਯੋ ਅਨ੍ਤਾਤਿ ਤਯੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸਾ. ‘‘ਕਾਯਬਨ੍ਧਨਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਜੀਰਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਚੂਲ਼ਵ. ੨੭੮) ਹਿ ਅਨ੍ਤੋਯੇਵ ਅਨ੍ਤੋ. ‘‘ਏਸੇਵਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੫੧) ਪਰਭਾਗੋ ਅਨ੍ਤੋ. ‘‘ਅਨ੍ਤਮਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਜੀਵਿਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੮੦) ਏਤ੍ਥ ਲਾਮਕਭਾਵੋ ਅਨ੍ਤੋ. ‘‘ਸਕ੍ਕਾਯੋ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਪਠਮੋ ਅਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੬.੬੧) ਕੋਟ੍ਠਾਸੋ ਅਨ੍ਤੋ. ਇਧ ਕੋਟ੍ਠਾਸੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਸਕ੍ਕਾਯੋਤਿ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਸਕ੍ਕਾਯਸਮੁਦਯੋਤਿ ਤੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਕਾ ਪੁਰਿਮਤਣ੍ਹਾ. ਸਕ੍ਕਾਯਨਿਰੋਧੋਤਿ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਭੂਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਮਗ੍ਗੋ ਪਨ ਨਿਰੋਧਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਉਪਾਯਤ੍ਤਾ ਨਿਰੋਧੇ ਗਹਿਤੇ ਗਹਿਤੋਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਤਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਭੂਤਾ ਦੁਕ੍ਖਤਾ. ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਭਾਵੇਨ ਦੁਕ੍ਖਤਾ. ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਵੇਦਨਾਯੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਸਾ ਹਿ ਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਾਦਜਰਾਭਙ੍ਗਪੀਲ਼ਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਦੁਕ੍ਖਸਭਾਵਵਿਰਹਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਤਾਤਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮੇ ਦੁਕ੍ਖਤਾ. ਸੁਖਵੇਦਨਾਯੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਸੁਖਸ੍ਸ ਹਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮੇ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਖਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਿਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਂ ਸੁਖਵੇਦਨਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇਭੂਮਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਤੋਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਸਭਾਵੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਯਤੋ. ਨਿਯਤਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਸਮ੍ਮਾਸਭਾਵੇ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨਿਯਤੋ. ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਨਮੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਨ ਨਿਯਤੋਤਿ ਅਨਿਯਤੋ. ਅਵਸੇਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਮੇਤਂ ਨਾਮਂ.
ਤਯੋ ਤਮਾਤਿ ‘‘ਤਮਨ੍ਧਕਾਰੋ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਅਵਿਜ੍ਜੋਘੋ ਮਹਾਭਯੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਤਮੋ ਨਾਮ. ਇਧ ਪਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸੀਸੇਨ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਆਰਬ੍ਭਾਤਿ ਆਗਮ੍ਮ. ਕਙ੍ਖਤੀਤਿ ਕਙ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਤੀਤਿ ਵਿਚਿਨਨ੍ਤੋ ਕਿਚ੍ਛਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਨਾਧਿਮੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਮੁਚ੍ਛਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਨ ਸਮ੍ਪਸੀਦਤੀਤਿ ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਸਾਦਂ ਆਰੋਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ.
ਅਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਨੀਤਿ ਨ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਤੀਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਰਕ੍ਖਣਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਸਤਿਯਾ ਏਵ ਰਕ੍ਖਿਤਾਨੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸਾਤਿ. ‘‘ਇਦਂ ਨਾਮ ਮੇ ਸਹਸਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ, ਇਮਾਹਂ ਯਥਾ ਮੇ ਪਰੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਤਥਾ ਰਕ੍ਖਾਮਿ, ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਕਿਂ ਪਨ ਸੇਸਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਕਾਯਸਮਾਚਾਰਾਦਯੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਤਿ? ਨੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ. ਨ ਪਨ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਵਿਯ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ. ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਖੀਣਾਸਵੋ ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਯਂ ਪਨ ਅਕੋਵਿਦਤ੍ਤਾ ਵਿਹਾਰਕਾਰਂ ਕੁਟਿਕਾਰਂ ਸਹਗਾਰਂ ਸਹਸੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਏਵਰੂਪਾ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਞ੍ਚਰਿਤ੍ਤਂ ਪਦਸੋਧਮ੍ਮਂ ਉਤ੍ਤਰਿਛਪ੍ਪਞ੍ਚਵਾਚਂ ਭੂਤਾਰੋਚਨਨ੍ਤਿ ਏਵਰੂਪਾ ਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸਾਦਿਯਨਵਸੇਨ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਰੂਪਿਯਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਣਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਸਦਿਸਸ੍ਸਾਪਿ ਹਿ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਸਉਪਾਰਮ੍ਭਵਸੇਨ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਵ.
ਚਾਤੁਮਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾਨਂ ਪਣਾਮਿਤਕਾਲੇ ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਚਾਤੁਮੇਯ੍ਯਕੇਹਿ ਸਕ੍ਯੇਹਿ ਭਗਵਤਿ ਖਮਾਪਿਤੇ ਥੇਰੋ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਕਿਨ੍ਤਿ ਤੇ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ ਅਹੋਸਿ ਮਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਪਣਾਮਿਤੇ’’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਅਹਂ ਪਰਿਸਾਯ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਪਣਾਮਿਤੋ. ਇਤੋ ਦਾਨਿ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਰਂ ਨ ਓਵਦਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਏਵਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਹੋਸਿ ਭਗਵਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਪਣਾਮਿਤੋ, ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕੋ ਦਾਨਿ ਭਗਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਮਯਮ੍ਪਿ ਦਾਨਿ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ.
ਅਥਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇ ਉਪਾਰਮ੍ਭਂ ਆਰੋਪੇਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾ ਆਹ – ‘‘ਆਗਮੇਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ ਨ ਖੋ ਤੇ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਪੁਨਪਿ ਏਵਰੂਪਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਪਰਂ ਨ ਓਵਦਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨਾਨੁਸਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਿਤਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਨਾਮ ਜਾਤਂ. ਭਗਵਤੋ ਪਨ ਏਤ੍ਤਕਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਞ੍ਚੇਤਂ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਭੂਮਿਯਂ ਠਿਤਸ੍ਸ ਛਬ੍ਬਸ੍ਸਾਨਿ ਪਧਾਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਪਨਸ੍ਸ ਨਾਹੋਸਿ. ਉਦਰਚ੍ਛਵਿਯਾ ਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕਂ ਅਲ੍ਲੀਨਾਯ ‘‘ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ’’ਤਿ ਦੇਵਤਾਨਂ ਵਿਮਤਿਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਯਪਿ ‘‘ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥ ਕਸ੍ਮਾ ਕਿਲਮਸਿ? ਸਕ੍ਕਾ ਭੋਗੇ ਚ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਚ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਮਾਰੇਨ ਪਾਪਿਮਤਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਸ੍ਸ ‘‘ਭੋਗੇ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਮਾਰੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਕਾਲੇ ਛਬ੍ਬਸ੍ਸਾਨਿ ਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਏਕਂ ਵਸ੍ਸਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਜ੍ਜਂ ਅਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ –
‘‘ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਾਨਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ, ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਂ ਪਦਾਪਦਂ;
ਓਤਾਰਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਂ, ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਤੀਮਤੋ’’ਤਿ. (ਸੁ. ਨਿ. ੪੪੮);
ਅਪਿਚ ਅਟ੍ਠਾਰਸਨ੍ਨਂ ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਸੇਨਾਪਿ ਭਗਵਤੋ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ, ਅਤੀਤੇ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਞਾਣਂ, ਅਨਾਗਤੇ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਞਾਣਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਹਾਨਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਹਾਨਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤਿਯਾ ਹਾਨਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਦਵਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਰਵਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਚਲਿਤਂ ਨਤ੍ਥਿ ਸਹਸਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਅਬ੍ਯਾਵਟੋ ਮਨੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.
ਕਿਞ੍ਚਨਾਤਿ ਪਲਿਬੋਧਾ. ਰਾਗੋ ਕਿਞ੍ਚਨਨ੍ਤਿ ਰਾਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਤ੍ਤੇ ਬਨ੍ਧਤਿ ਪਲਿਬੁਨ੍ਧਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਞ੍ਚਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਤਰੇਸੁਪਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਅਗ੍ਗੀਤਿ ਅਨੁਦਹਨਟ੍ਠੇਨ ਅਗ੍ਗਿ. ਰਾਗਗ੍ਗੀਤਿ ਰਾਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਤ੍ਤੇ ਅਨੁਦਹਤਿ ਝਾਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਗ੍ਗੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਤਰੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਏਕਾ ਦਹਰਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਚਿਤ੍ਤਲਪਬ੍ਬਤਵਿਹਾਰੇ ਉਪੋਸਥਾਗਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲਰੂਪਕਂ ਓਲੋਕਯਮਾਨਾ ਠਿਤਾ. ਅਥਸ੍ਸਾ ਅਨ੍ਤੋ ਰਾਗੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਸਾ ਤੇਨੇਵ ਝਾਯਿਤ੍ਵਾ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਗਚ੍ਛਮਾਨਾ ‘‘ਅਯਂ ਦਹਰਾ ਠਿਤਾ, ਪਕ੍ਕੋਸਥ, ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਏਕਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਮਾ ਠਿਤਾਸੀਤਿ ਹਤ੍ਥੇ ਗਣ੍ਹਿ. ਗਹਿਤਮਤ੍ਤਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਪਪਤਾ. ਇਦਂ ਤਾਵ ਰਾਗਸ੍ਸ ਅਨੁਦਹਨਤਾਯ ਵਤ੍ਥੁ. ਦੋਸਸ੍ਸ ਪਨ ਅਨੁਦਹਨਤਾਯ ਮਨੋਪਦੋਸਿਕਾ ਦੇਵਾ. ਮੋਹਸ੍ਸ ਅਨੁਦਹਨਤਾਯ ਖਿਡ੍ਡਾਪਦੋਸਿਕਾ ਦੇਵਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਮੋਹਵਸੇਨ ਹਿ ਤਾਸਂ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਖਿਡ੍ਡਾਵਸੇਨ ਆਹਾਰਕਾਲਂ ਅਤਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਕਾਲਙ੍ਕਰੋਨ੍ਤਿ.
ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਗ੍ਗੀਤਿਆਦੀਸੁ ਆਹੁਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਕ੍ਕਾਰੋ, ਆਹੁਨਂ ਅਰਹਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਾ. ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਹਿ ਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਬਹੂਪਕਾਰਤਾਯ ਆਹੁਨਂ ਅਰਹਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਪੁਤ੍ਤਾ ਨਿਰਯਾਦੀਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਨਾਨੁਦਹਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਦਹਨਸ੍ਸ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਅਨੁਦਹਨਟ੍ਠੇਨ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਗ੍ਗੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਮਿਤ੍ਤਵਿਨ੍ਦਕਵਤ੍ਥੁਨਾ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋ –
ਮਿਤ੍ਤਵਿਨ੍ਦਕੋ ਹਿ ਮਾਤਰਾ ‘‘ਤਾਤ, ਅਜ੍ਜ ਉਪੋਸਥਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰੇ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਸੁਣ, ਸਹਸ੍ਸਂ ਤੇ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਧਨਲੋਭੇਨ ਉਪੋਸਥਂ ਸਮਾਦਾਯ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਇਦਂ ਠਾਨਂ ਅਕੁਤੋਭਯਨ੍ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਾਸਨਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨਿਪਨ੍ਨੋ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਨਿਦ੍ਦਾਯਿਤ੍ਵਾ ਘਰਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਮਾਤਾ ਪਾਤੋਵ ਯਾਗੁਂ ਪਚਿਤ੍ਵਾ ਉਪਨਾਮੇਸਿ. ਸੋ ਸਹਸ੍ਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਪਿਵਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਧਨਂ ਸਂਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਨਾਵਾਯ ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਤੁਕਾਮੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਮਾਤਾ ‘‘ਤਾਤ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕੁਲੇ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਕੋਟਿਧਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਲਂ ਗਮਨੇਨਾ’’ਤਿ ਨਿਵਾਰੇਸਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸਾ ਵਚਨਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ ਏਵ. ਮਾਤਾ ਪੁਰਤੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਕੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਮਯ੍ਹਂ ਪੁਰਤੋ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ ਪਾਦੇਨ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਤਿਤਂ ਅਨ੍ਤਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਗਮਾਸਿ.
ਮਾਤਾ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਾਦਿਸਾਯ ਮਾਤਰਿ ਏਵਰੂਪਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਤਸ੍ਸ ਤੇ ਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਸੁਖਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਵਂਸਞ੍ਞੀ ਨਾਮ ਤ੍ਵਂ ਪੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਸ੍ਸ ਨਾਵਂ ਆਰੁਯ੍ਹ ਗਚ੍ਛਤੋ ਸਤ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਨਾਵਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਏਤ੍ਥ ਪਾਪਪੁਰਿਸੋ ਅਤ੍ਥਿ ਸਲਾਕਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਸਲਾਕਾ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਉਲ਼ੁਮ੍ਪਂ ਦਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਮੁਦ੍ਦੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਂਸੁ. ਸੋ ਏਕਂ ਦੀਪਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਮਾਨਪੇਤੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੋ ਤਾਹਿ ‘‘ਪੁਰਤੋ ਪੁਰਤੋ ਮਾ ਅਗਮਾਸੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋਪਿ ਤਦ੍ਦਿਗੁਣਂ ਤਦ੍ਦਿਗੁਣਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਖੁਰਚਕ੍ਕਧਰਂ ਏਕਂ ਅਦ੍ਦਸ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਚਕ੍ਕਂ ਪਦੁਮਪੁਪ੍ਫਂ ਵਿਯ ਉਪਟ੍ਠਾਸਿ. ਸੋ ਤਂ ਆਹ – ‘‘ਅਮ੍ਭੋ, ਇਦਂ ਤਯਾ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਿਤਂ ਪਦੁਮਂ ਮਯ੍ਹਂ ਦੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਇਦਂ ਸਾਮਿ ਪਦੁਮਂ, ਖੁਰਚਕ੍ਕਂ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ‘‘ਵਞ੍ਚੇਸਿ ਮਂ, ਤ੍ਵਂ ਕਿਂ ਮਯਾ ਪਦੁਮਂ ਅਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਂ ਲੋਹਿਤਚਨ੍ਦਨਂ ਵਿਲਿਮ੍ਪਿਤ੍ਵਾ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਨਂ ਪਦੁਮਪੁਪ੍ਫਂ ਮਯ੍ਹਂ ਨ ਦਾਤੁਕਾਮੋਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ ‘‘ਅਯਮ੍ਪਿ ਮਯਾ ਕਤਸਦਿਸਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਫਲਂ ਅਨੁਭਵਿਤੁਕਾਮੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ‘‘ਹਨ੍ਦ ਰੇ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਮਤ੍ਥਕੇ ਚਕ੍ਕਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –
‘‘ਚਤੁਬ੍ਭਿ ਅਟ੍ਠਜ੍ਝਗਮਾ, ਅਟ੍ਠਾਹਿਪਿ ਚ ਸੋਲ਼ਸ;
ਸੋਲ਼ਸਾਹਿ ਚ ਬਾਤ੍ਤਿਂਸ, ਅਤ੍ਰਿਚ੍ਛਂ ਚਕ੍ਕਮਾਸਦੋ;
ਇਚ੍ਛਾਹਤਸ੍ਸ ਪੋਸਸ੍ਸ, ਚਕ੍ਕਂ ਭਮਤਿ ਮਤ੍ਥਕੇ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧.੧੦੪).
ਗਹਪਤੀਤਿ ਪਨ ਗੇਹਸਾਮਿਕੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਸਯਨਵਤ੍ਥਾਲਙ੍ਕਾਰਾਦਿਅਨੁਪ੍ਪਦਾਨੇਨ ਬਹੂਪਕਾਰੋ. ਤਂ ਅਤਿਚਰਨ੍ਤੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਨਿਰਯਾਦੀਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋਪਿ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਅਨੁਦਹਨਟ੍ਠੇਨ ਗਹਪਤਗ੍ਗੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ.
ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥੁ – ਕਸ੍ਸਪਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕਾਲੇ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਾਸਕਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾ ਅਤਿਚਾਰਿਨੀ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਤਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਤ੍ਵਂ ਏਵਂ ਕਰੋਸੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਾ ‘‘ਸਚਾਹਂ ਏਵਰੂਪਂ ਕਰੋਮਿ, ਅਯਂ ਮੇ ਸੁਨਖੋ ਵਿਲੁਪ੍ਪਮਾਨੋ ਖਾਦਤੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤ੍ਵਾ ਕਣ੍ਣਮੁਣ੍ਡਕਦਹੇ ਵੇਮਾਨਿਕਪੇਤੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਦਿਵਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਤਿ, ਰਤ੍ਤਿਂ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਤਦਾ ਬਾਰਾਣਸੀਰਾਜਾ ਮਿਗਵਂ ਚਰਨ੍ਤੋ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਕਣ੍ਣਮੁਣ੍ਡਕਦਹਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੋ ਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਤਿ. ਸਾ ਤਂ ਵਞ੍ਚੇਤ੍ਵਾ ਰਤ੍ਤਿਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਤਿ. ਸੋ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਤ੍ਥ ਨੁ ਖੋ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਵਿਦੂਰੇ ਠਿਤੋ ਕਣ੍ਣਮੁਣ੍ਡਕਦਹਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ‘‘ਪਟਪਟ’’ਨ੍ਤਿ ਖਾਦਮਾਨਂ ਏਕਂ ਸੁਨਖਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਸਿਨਾ ਦ੍ਵਿਧਾ ਛਿਨ੍ਦਿ. ਦ੍ਵੇ ਅਹੇਸੁਂ. ਪੁਨ ਛਿਨ੍ਨੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ. ਪੁਨ ਛਿਨ੍ਨੇ ਅਟ੍ਠ. ਪੁਨ ਛਿਨ੍ਨੇ ਸੋਲ਼ਸ ਅਹੇਸੁਂ. ਸਾ ‘‘ਕਿਂ ਕਰੋਸਿ ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ‘‘ਕਿਂ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਸਾ ‘‘ਏਵਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਖੇਲ਼ਪਿਣ੍ਡਂ ਭੂਮਿਯਂ ਨਿਟ੍ਠੁਭਿਤ੍ਵਾ ਪਾਦੇਨ ਘਂਸਾਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਤਥਾ ਅਕਾਸਿ. ਸੁਨਖਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿਂਸੁ. ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਤਸ੍ਸਾ ਕਮ੍ਮਂ ਖੀਣਂ. ਰਾਜਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੋ. ਸਾ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ, ਸਾਮਿ, ਕਮ੍ਮਂ ਖੀਣਂ ਮਾ ਅਗਮਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਰਾਜਾ ਅਸੁਤ੍ਵਾਵ ਗਤੋ.
ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਗ੍ਗੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਦਕ੍ਖਿਣਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ. ਸੋ ਗਿਹੀਨਂ ਤੀਸੁ ਸਰਣੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਸੀਲੇਸੁ ਦਸਸੁ ਸੀਲੇਸੁ ਮਾਤਾਪਿਤੁਉਪਟ੍ਠਾਨੇ ਧਮ੍ਮਿਕਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਉਪਟ੍ਠਾਨੇਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਿਯੋਜਨੇਨ ਬਹੂਪਕਾਰੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਗਿਹੀ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਅਕ੍ਕੋਸਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭਾਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰਯਾਦੀਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋਪਿ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਅਨੁਦਹਨਟ੍ਠੇਨ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਗ੍ਗੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਭਾਵਨਤ੍ਥਂ ਵਿਮਾਨਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਰੇਵਤੀਵਤ੍ਥੁ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ.
‘‘ਤਿਵਿਧੇਨ ਰੂਪਸਙ੍ਗਹੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਿਵਿਧੇਨਾਤਿ ਤੀਹਿ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਹਿ. ਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਜਾਤਿਸਞ੍ਜਾਤਿਕਿਰਿਯਗਣਨਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇ ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੂਤਿਆਦਿਕੋ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੨) ਜਾਤਿਸਙ੍ਗਹੋ. ਸਬ੍ਬੇ ਕੋਸਲਕਾਤਿਆਦਿਕੋ ਸਞ੍ਜਾਤਿਸਙ੍ਗਹੋ. ਸਬ੍ਬੇ ਹਤ੍ਥਾਰੋਹਾਤਿਆਦਿਕੋ ਕਿਰਿਯਸਙ੍ਗਹੋ. ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਕਤਮਂ ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ? ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ. ਹਞ੍ਚਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਗਣਨਸਙ੍ਗਹੋ, ਸੋ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਿਵਿਧੇਨ ਰੂਪਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਤੀਹਿ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਹਿ ਰੂਪਗਣਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਾਦੀਸੁ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਸਹ ਨਿਦਸ੍ਸਨੇਨਾਤਿ ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਚਕ੍ਖੁਪਟਿਹਨਨਸਮਤ੍ਥਤੋ ਸਹ ਪਟਿਘੇਨਾਤਿ ਸਪ੍ਪਟਿਘਂ. ਤਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਰੂਪਾਯਤਨਮੇਵ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਾਸ੍ਸ ਨਿਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਸੋਤਾਦਿਪਟਿਹਨਨਸਮਤ੍ਥਤੋ ਸਹ ਪਟਿਘੇਨਾਤਿ ਸਪ੍ਪਟਿਘਂ. ਤਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਿ ਨਵ ਆਯਤਨਾਨਿ. ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਨਾਸ੍ਸ ਨਿਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਨਾਸ੍ਸ ਪਟਿਘੋਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਘਂ. ਤਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦਸਾਯਤਨਾਨਿ ਅਵਸੇਸਂ ਸੁਖੁਮਰੂਪਂ.
ਤਯੋ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮੇ ਚੇਵ ਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਫਲਧਮ੍ਮੇ ਚ ਸਙ੍ਖਰੋਨ੍ਤਿ ਰਾਸੀ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤੀਤਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਪੁਞ੍ਞੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ.
‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ? ਕੁਸਲਾ ਚੇਤਨਾ ਕਾਮਾਵਚਰਾ ਰੂਪਾਵਚਰਾ ਦਾਨਮਯਾ ਸੀਲਮਯਾ ਭਾਵਨਾਮਯਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਮਹਾਚਿਤ੍ਤਚੇਤਨਾਨਂ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਚੇਤਨਾਨਞ੍ਚੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਦਾਨਸੀਲਮਯਾ ਅਟ੍ਠੇਵ ਚੇਤਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਭਾਵਨਾਮਯਾ ਤੇਰਸਾਪਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਪਗੁਣਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਜ੍ਝਾਯਮਾਨੋ ਏਕਂ ਦ੍ਵੇ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਗਤੋਪਿ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਆਵਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਜਾਨਾਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਗੁਣਜ੍ਝਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ ਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਭਾਵਨਾਮਯਾ ਤੇਰਸਾਪੀ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਦਾਨਮਯਾਦੀਸੁ ‘‘ਦਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਦਾਨਮਧਿਕਿਚ੍ਚ ਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚੇਤਨਾ ਸਞ੍ਚੇਤਨਾ ਚੇਤਯਿਤਤ੍ਤਂ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਦਾਨਮਯੋ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਸੀਲਂ ਆਰਬ੍ਭ, ਭਾਵਨਂ ਆਰਬ੍ਭ, ਭਾਵਨਮਧਿਕਿਚ੍ਚ ਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚੇਤਨਾ ਸਞ੍ਚੇਤਨਾ ਚੇਤਯਿਤਤ੍ਤਂ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਭਾਵਨਾਮਯੋ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ ਅਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਦੇਸਨਾ.
ਚੀਵਰਾਦੀਸੁ ਪਨ ਚਤੂਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਵਾ ਛਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਅਨ੍ਨਾਦੀਸੁ ਵਾ ਦਸਸੁ ਦਾਨਵਤ੍ਥੂਸੁ ਤਂ ਤਂ ਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤੇਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ, ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਕਾਲੇ, ਪਚ੍ਛਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣੇ ਚਾਤਿ ਤੀਸੁ ਕਾਲੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਾ ਚੇਤਨਾ ਦਾਨਮਯਾ ਨਾਮ. ਸੀਲਪੂਰਣਤ੍ਥਾਯ ਪਨ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਵਿਹਾਰਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਨੋਰਥਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਵਤਮ੍ਹਿ ਸਾਧੁ ਸਾਧੂਤਿ ਆਵਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਸਂਵਰਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਚੀਵਰਾਦਯੋ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਆਪਾਥਗਤੇਸੁ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਾਦੀਨਿ ਸਂਵਰਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਆਜੀਵਂ ਸੋਧੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਪਵਤ੍ਤਾ ਚੇਤਨਾ ਸੀਲਮਯਾ ਨਾਮ.
ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗੇਨ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਮਨਂ. ਰੂਪੇ. ਧਮ੍ਮੇ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ…ਪੇ… ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ…ਪੇ… ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ. ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਂ ਵੇਦਨਂ…ਪੇ… ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਂ ਵੇਦਨਂ. ਰੂਪਸਞ੍ਞਂ, ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਾ ਚੇਤਨਾ ਭਾਵਨਾਮਯਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਅਯਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾ.
ਅਪੁਞ੍ਞੋ ਚ ਸੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚਾਤਿ ਅਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਦ੍ਵਾਦਸਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਚੇਤਨਾਨਂ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ? ਅਕੁਸਲਚੇਤਨਾ ਕਾਮਾਵਚਰਾ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ. ਆਨੇਞ੍ਜਂ ਨਿਚ੍ਚਲਂ ਸਨ੍ਤਂ ਵਿਪਾਕਭੂਤਂ ਅਰੂਪਮੇਵ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤੀਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਚੇਤਨਾਨਂ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਯਥਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਆਨੇਞ੍ਜਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ? ਕੁਸਲਚੇਤਨਾ ਅਰੂਪਾਵਚਰਾ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ.
ਪੁਗ੍ਗਲਤ੍ਤਿਕੇ ਸਤ੍ਤਵਿਧੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਸੇਕ੍ਖੋ. ਖੀਣਾਸਵੋ ਸਿਕ੍ਖਿਤਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਪੁਨ ਨ ਸਿਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਸੇਕ੍ਖੋ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਸਿਕ੍ਖਾਹਿ ਪਰਿਬਾਹਿਯਤ੍ਤਾ ਨੇਵਸੇਕ੍ਖੋ ਨਾਸੇਕ੍ਖੋ.
ਥੇਰਤ੍ਤਿਕੇ ਜਾਤਿਮਹਲ੍ਲਕੋ ਗਿਹੀ ਜਾਤਿਤ੍ਥੇਰੋ ਨਾਮ. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੇਰਕਰਣਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੇਰੋ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ, ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ, ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਥੇਰਕਰਣਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੨੨). ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਏਕੇਨ ਵਾ ਅਨੇਕੇਹਿ ਵਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਧਮ੍ਮਥੇਰੋ ਨਾਮ. ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਥੇਰਨਾਮਕੋ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਏਵਂ ਥੇਰਨਾਮਕੋ ਵਾ, ਯਂ ਵਾ ਪਨ ਮਹਲ੍ਲਕਕਾਲੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤਂ ਸਾਮਣੇਰਾਦਯੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਥੇਰੋਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਸਮ੍ਮੁਤਿਥੇਰੋ ਨਾਮ.
ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੂਸੁ ਦਾਨਮੇਵ ਦਾਨਮਯਂ. ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾ ਚ ਸਾ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਆਨਿਸਂਸਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁ ਚਾਤਿ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁ. ਇਤਰੇਸੁਪਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਦਾਨਮਯਚੇਤਨਾਦਿਵਸੇਨੇਵ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਅਪਰਭਾਗਚੇਤਨਾਹਿ ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੂਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਏਕਮੇਕਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਕਾਯੇਨ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤਿ. ਤਦਤ੍ਥਂ ਵਾਚਂ ਨਿਚ੍ਛਾਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ. ਕਾਯਙ੍ਗਵਾਚਙ੍ਗਂ ਅਚੋਪੇਤ੍ਵਾ ਮਨਸਾ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ. ਅਨ੍ਨਾਦੀਨਿ ਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚਾਪਿ ਅਨ੍ਨਦਾਨਾਦੀਨਿ ਦੇਮੀਤਿ ਵਾ ਦਾਨਪਾਰਮਿਂ ਆਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਵਾ ਦਾਨਕਾਲੇ ਦਾਨਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤਿ. ਵਤ੍ਤਸੀਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ਦਦਤੋ ਸੀਲਮਯਂ. ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦਦਤੋ ਭਾਵਨਾਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤਿ.
ਅਪਰਾਨਿਪਿ ਸਤ੍ਤ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੂਨਿ ਅਪਚਿਤਿਸਹਗਤਂ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁ, ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਸਹਗਤਂ, ਪਤ੍ਤਾਨੁਪ੍ਪਦਾਨਂ, ਪਤ੍ਤਬ੍ਭਨੁਮੋਦਨਂ, ਦੇਸਨਾਮਯਂ, ਸਵਨਮਯਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਜੁਗਤਂ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੂਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਮਹਲ੍ਲਕਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਗ੍ਗਮਨਪਤ੍ਤਚੀਵਰਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਅਭਿਵਾਦਨਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਦਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਅਪਚਿਤਿਸਹਗਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵੁਡ੍ਢਤਰਾਨਂ ਵਤ੍ਤਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕਰਣਵਸੇਨ, ਗਾਮਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਟ੍ਠਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਾਮੇ ਭਿਕ੍ਖਂ ਸਮਾਦਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪਸਂਹਰਣਵਸੇਨ, ‘‘ਗਚ੍ਛ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਤ੍ਤਂ ਆਹਰਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵੇਗੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਾਹਰਣਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਸਹਗਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯੇ ਦਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤੂਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਪਤ੍ਤਾਨੁਪ੍ਪਦਾਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਰੇਹਿ ਦਿਨ੍ਨਾਯ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਾਧੁ ਸੁਟ੍ਠੂਤਿ ਅਨੁਮੋਦਨਾਵਸੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਭਨੁਮੋਦਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਕੋ ‘‘ਏਵਂ ਮਂ ‘ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ’ਤਿ ਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਚ੍ਛਾਯ ਠਤ੍ਵਾ ਲਾਭਗਰੁਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦੇਸੇਤਿ, ਤਂ ਨ ਮਹਪ੍ਫਲਂ. ਏਕੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਗੁਣਧਮ੍ਮਂ ਅਪਚ੍ਚਾਸੀਸਮਾਨੋ ਪਰੇਸਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਇਦਂ ਦੇਸਨਾਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁ ਨਾਮ. ਏਕੋ ਸੁਣਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਤਿ ਮਂ ‘ਸਦ੍ਧੋ’ਤਿ ਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸੁਣਾਤਿ, ਤਂ ਨ ਮਹਪ੍ਫਲਂ. ਏਕੋ ‘‘ਏਵਂ ਮੇ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਹਿਤਪ੍ਫਰਣੇਨ ਮੁਦੁਚਿਤ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਇਦਂ ਸਵਨਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁ. ਦਿਟ੍ਠਿਜੁਗਤਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਨਿਯਮਲਕ੍ਖਣਂ. ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਪੁਞ੍ਞਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਉਜੁਭਾਵੇਨੇਵ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ.
ਇਤਿ ਇਮੇਸਂ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੂਨਂ ਪੁਰਿਮੇਹੇਵ ਤੀਹਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਅਪਚਿਤਿਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਾਨਿ ਸੀਲਮਯੇ. ਪਤ੍ਤਿਦਾਨਪਤ੍ਤਬ੍ਭਨੁਮੋਦਨਾਨਿ ਦਾਨਮਯੇ. ਦੇਸਨਾਸਵਨਾਨਿ ਭਾਵਨਾਮਯੇ. ਦਿਟ੍ਠਿਜੁਗਤਂ ਤੀਸੁਪਿ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.
ਚੋਦਨਾਵਤ੍ਥੂਨੀਤਿ ਚੋਦਨਾਕਾਰਣਾਨਿ. ਦਿਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਾ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚੋਦੇਤਿ. ਸੁਤੇਨਾਤਿ ਪਕਤਿਸੋਤੇਨ ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤੇਨ ਵਾ ਪਰਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚੋਦੇਤਿ. ਪਰਿਸਙ੍ਕਾਯ ਵਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੇਨ ਵਾ ਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੇਨ ਵਾ ਮੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੇਨ ਵਾ ਚੋਦੇਤਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਕਾਮੂਪਪਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਕਾਮੂਪਸੇਵਨਾ ਕਾਮਪ੍ਪਟਿਲਾਭਾ ਵਾ. ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਕਾਮਾਤਿ ਨਿਬਦ੍ਧਕਾਮਾ ਨਿਬਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਾ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਤਿ ਯਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਹਿ ਨਿਬਦ੍ਧੇਯੇਵ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਪਟਿਬਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਤਮ੍ਪਿ ਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਦਤ੍ਵਾ ਮਾਤੁਗਾਮਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਨਿਬਦ੍ਧਭੋਗਂ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਦੇਵਾ ਨਾਮ ਚਤੁਦੇਵਲੋਕਵਾਸਿਨੋ. ਤੇਪਿ ਨਿਬਦ੍ਧਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾ ਨਾਮ ਨੇਰਯਿਕੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾ ਮਚ੍ਛਕਚ੍ਛਪਾਦਯੋਪਿ ਹਿ ਨਿਬਦ੍ਧਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ. ਮਚ੍ਛੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਚ੍ਛਿਯਾ ਕਚ੍ਛਪੋ ਕਚ੍ਛਪਿਯਾਤਿ. ਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾਤਿ ਨੀਲਪੀਤਾਦਿਵਸੇਨ ਯਾਦਿਸਂ ਯਾਦਿਸਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰੂਪਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਾਦਿਸਂ ਤਾਦਿਸਂ ਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪੁਰਤੋ ਮਨਾਪਕਾਯਿਕਾ ਦੇਵਤਾ ਵਿਯ. ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤੀਤਿ ਏਵਂ ਸਯਂ ਨਿਮ੍ਮਿਤੇ ਨਿਮ੍ਮਿਤੇ ਨਿਮ੍ਮਾਨੇ ਰਤਿ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤੀ. ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਕਾਮਾਤਿ ਪਰੇਹਿ ਨਿਮ੍ਮਿਤਕਾਮਾ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਮਨਂ ਞਤ੍ਵਾ ਪਰੇ ਯਥਾਰੁਚਿਤਂ ਕਾਮਭੋਗਂ ਨਿਮ੍ਮਿਨਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ ਪਰਸ੍ਸ ਮਨਂ ਜਾਨਨ੍ਤੀਤਿ? ਪਕਤਿਸੇਵਨਵਸੇਨ. ਯਥਾ ਹਿ ਕੁਸਲੋ ਸੂਦੋ ਰਞ੍ਞੋ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਂ ਯਂ ਸੋ ਬਹੁਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਰੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਜਾਨਾਤਿ, ਏਵਂ ਪਕਤਿਯਾ ਅਭਿਰੁਚਿਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤਾਦਿਸਕਂਯੇਵ ਨਿਮ੍ਮਿਨਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ, ਮੇਥੁਨਂ ਸੇਵਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਥੇਰਾ ‘‘ਹਸਿਤਮਤ੍ਤੇਨ ਓਲੋਕਿਤਮਤ੍ਤੇਨ ਆਲਿਙ੍ਗਿਤਮਤ੍ਤੇਨ ਚ ਤੇਸਂ ਕਾਮਕਿਚ੍ਚਂ ਇਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਏਤਂ ਪਨ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਕਾਯੇਨ ਅਫੁਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਕਾਮਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਤਿ. ਛਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਂ ਕਾਮਾ ਪਾਕਤਿਕਾ ਏਵ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –
‘‘ਛ ਏਤੇ ਕਾਮਾਵਚਰਾ, ਸਬ੍ਬਕਾਮਸਮਿਦ੍ਧਿਨੋ;
ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਏਕਸਙ੍ਖਾਤਂ, ਆਯੁ ਭਵਤਿ ਕਿਤ੍ਤਕ’’ਨ੍ਤਿ. (ਵਿਭ. ੧੦੨੩);
ਸੁਖੂਪਪਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਸੁਖਪ੍ਪਟਿਲਾਭਾ. ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਸੁਖਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇ ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸੁਖਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ ਵਿਪਾਕਜ੍ਝਾਨਸੁਖਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਖੇਨ ਅਭਿਸਨ੍ਨਾਤਿ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸੁਖੇਨ ਤਿਨ੍ਤਾ. ਪਰਿਸਨ੍ਨਾਤਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਤਿਨ੍ਤਾ. ਪਰਿਪੂਰਾਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ. ਪਰਿਪ੍ਫੁਟਾਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਵਿਪਾਕਜ੍ਝਾਨਸੁਖਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਹੋਸੁਖਂ ਅਹੋਸੁਖਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਕਿਰ ਭਵਲੋਭੋ ਮਹਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚਿ ਏਵਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਨ੍ਤਿ. ਸਨ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਪਣੀਤਮੇਵ. ਤੁਸਿਤਾਤਿ ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਸੁਖਸ੍ਸ ਅਪਤ੍ਥਨਤੋ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਾ ਹੁਤ੍ਵਾ. ਸੁਖਂ ਪਟਿਵੇਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸੁਖਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਿ.
ਸੇਕ੍ਖਾ ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਸਤ੍ਤ ਅਰਿਯਪਞ੍ਞਾ. ਅਰਹਤੋ ਪਞ੍ਞਾ ਅਸੇਕ੍ਖਾ. ਅਵਸੇਸਾ ਪਞ੍ਞਾ ਨੇਵਸੇਕ੍ਖਾਨਾਸੇਕ੍ਖਾ.
ਚਿਨ੍ਤਾਮਯਾਦੀਸੁ ਅਯਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ – ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਚਿਨ੍ਤਾਮਯਾ ਪਞ੍ਞਾ? ਯੋਗਵਿਹਿਤੇਸੁ ਵਾ ਕਮ੍ਮਾਯਤਨੇਸੁ ਯੋਗਵਿਹਿਤੇਸੁ ਵਾ ਸਿਪ੍ਪਾਯਤਨੇਸੁ ਯੋਗਵਿਹਿਤੇਸੁ ਵਾ ਵਿਜ੍ਜਾਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਂ ਵਾ ਸਚ੍ਚਾਨੁਲੋਮਿਕਂ ਵਾ ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਾ ਯਂ ਏਵਰੂਪਂ ਅਨੁਲੋਮਿਕਂ ਖਨ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਰੁਚਿਂ ਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪੇਕ੍ਖਂ ਧਮ੍ਮਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਂ ਪਰਤੋ ਅਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਮਯਾ ਪਞ੍ਞਾ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਸੁਤਮਯਾ ਪਞ੍ਞਾ? ਯੋਗਵਿਹਿਤੇਸੁ ਵਾ ਕਮ੍ਮਾਯਤਨੇਸੁ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਂ ਪਰਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੁਤਮਯਾ ਪਞ੍ਞਾ. (ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਭਾਵਨਾਮਯਾ ਪਞ੍ਞਾ?) ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵਨਾਮਯਾ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੭੬੮-੬੯).
ਸੁਤਾਵੁਧਨ੍ਤਿ ਸੁਤਮੇਵ ਆਵੁਧਂ. ਤਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਤੇਪਿਟਕਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਞ੍ਞਾਵੁਧਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੂਰੋ ਯੋਧੋ ਅਵਿਕਮ੍ਪਮਾਨੋ ਮਹਾਕਨ੍ਤਾਰਂ ਵਿਯ ਸਂਸਾਰਕਨ੍ਤਾਰਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਤਿ ਅਵਿਹਞ੍ਞਮਾਨੋ. ਤੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਸੁਤਾਵੁਧੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਕੁਸਲਂ ਪਜਹਤਿ, ਕੁਸਲਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਸਾਵਜ੍ਜਂ ਪਜਹਤਿ, ਅਨਵਜ੍ਜਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਸੁਦ੍ਧਮਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੭.੬੭).
ਪਵਿਵੇਕਾਵੁਧਨ੍ਤਿ ‘‘ਕਾਯਵਿਵੇਕੋ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕੋ ਉਪਧਿਵਿਵੇਕੋ’’ਤਿ ਅਯਂ ਤਿਵਿਧੋਪਿ ਵਿਵੇਕੋਵ ਆਵੁਧਂ. ਤਸ੍ਸ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਕਾਯਵਿਵੇਕੋ ਵਿਵੇਕਟ੍ਠਕਾਯਾਨਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਭਿਰਤਾਨਂ. ਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕੋ ਚ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਮਵੋਦਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ. ਉਪਧਿਵਿਵੇਕੋ ਚ ਨਿਰੁਪਧੀਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਤਿਵਿਧੇ ਵਿਵੇਕੇ ਅਭਿਰਤੋ, ਨ ਕੁਤੋਚਿ ਭਾਯਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਵਸ੍ਸਯਟ੍ਠੇਨ ਆਵੁਧਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪਞ੍ਞਾਵ ਆਵੁਧਂ ਪਞ੍ਞਾਵੁਧਂ. ਯਸ੍ਸ ਸਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਨ ਕੁਤੋਚਿ ਭਾਯਤਿ, ਨ ਚਸ੍ਸ ਕੋਚਿ ਭਾਯਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਪਿ ਅਵਸ੍ਸਯਟ੍ਠੇਨੇਵ ਆਵੁਧਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਅਨਞ੍ਞਾਤਞ੍ਞਸ੍ਸਾਮੀਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਞ੍ਞਾਤਂ ਅਵਿਦਿਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਅਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਾਭੂਤਂ ਆਜਾਨਨਭੂਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਛਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਞਾਣਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਾਤਾਵੀਸੁ ਜਾਨਨਕਿਚ੍ਚਪਰਿਯੋਸਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਞਾਣਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ.
ਮਂਸਚਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦੋ. ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ ਆਲੋਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਞਾਣਂ. ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪਞ੍ਞਾ.
ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਅਧਿਸੀਲਞ੍ਚ ਤਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਤੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਚਾਤਿ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ. ਇਤਰਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਸੀਲਂ ਅਧਿਸੀਲਂ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਂ, ਪਞ੍ਞਾ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਤਿ ਅਯਂ ਪਭੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ –
ਸੀਲਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਸੀਲਦਸਸੀਲਾਨਿ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੋ ਅਧਿਸੀਲਂ ਨਾਮ. ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਂ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਂ. ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਞਾਣਂ ਪਞ੍ਞਾ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਪਿ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪਞ੍ਚਸੀਲਦਸਸੀਲਾਨਿ ਸੀਲਮੇਵ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸੀਲਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਧਿਸੀਲਂ. ਚਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਪਿਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਤ੍ਥਯਨ੍ਤੇਨ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਂ ਪਞ੍ਚਸੀਲਮ੍ਪਿ ਦਸਸੀਲਮ੍ਪਿ ਅਧਿਸੀਲਮੇਵ. ਸਮਾਪਨ੍ਨਾ ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋਪਿ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਮੇਵ. ਸਬ੍ਬਂ ਵਾ ਲੋਕਿਯਂ ਸੀਲਮੇਵ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਅਧਿਸੀਲਂ. ਚਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਭਾਵਨਾਸੁ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਕਾਯੋ ਕਾਯਭਾਵਨਾ ਨਾਮ. ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾ ਨਾਮ. ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਪਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਾਭਾਵਨਾ ਨਾਮ. ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਹਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਕਾਯੋ ਸੁਭਾਵਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚਸ੍ਸ ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਵਿਯ ਦੁਬ੍ਬਲਾ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਚ ਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਵੇਪੁਲ੍ਲਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਅਨੁਤ੍ਤਰਿਯੇਸੁ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਦਸ੍ਸਨਾਨੁਤ੍ਤਰਿਯਂ ਮਗ੍ਗੋ ਪਟਿਪਦਾਨੁਸ੍ਸਰਿਯਂ. ਫਲਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਨੁਤ੍ਤਰਿਯਂ. ਫਲਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸਨਾਨੁਤ੍ਤਰਿਯਂ. ਮਗ੍ਗੋ ਪਟਿਪਦਾਨੁਤ੍ਤਰਿਯਂ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਨੁਤ੍ਤਰਿਯਂ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸਨਾਨੁਤ੍ਤਰਿਯਂ, ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਞ੍ਹਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਮਗ੍ਗੋ ਪਟਿਪਦਾਨੁਤ੍ਤਰਿਯਂ. ਫਲਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਨੁਤ੍ਤਰਿਯਂ. ਅਨੁਤ੍ਤਰਿਯਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਮਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ.
ਸਮਾਧੀਸੁ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰੋ. ਪਞ੍ਚਕਨਯੇਨ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤੋ. ਸੇਸੋ ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰੋ.
ਸੁਞ੍ਞਤਾਦੀਸੁ ਤਿਵਿਧਾ ਕਥਾ ਆਗਮਨਤੋ, ਸਗੁਣਤੋ, ਆਰਮ੍ਮਣਤੋਤਿ. ਆਗਮਨਤੋ ਨਾਮ ਏਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਸੁਞ੍ਞਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਸੁਞ੍ਞਤਤ੍ਤਕਾਰਕਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਭਾਵਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਗਮਨੇਨ ਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਮਗ੍ਗਾਗਮਨੇਨ ਫਲਸਮਾਧਿ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਨਾਮ. ਅਪਰੋ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਾਰਕਕਿਲੇਸਾਭਾਵਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਗਮਨੇਨ ਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਮਗ੍ਗਾਗਮਨੇਨ ਫਲਂ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ. ਅਪਰੋ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਪਣਿਧਿਕਾਰਕਕਿਲੇਸਾਭਾਵਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਗਮਨੇਨ ਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤੋ ਨਾਮ. ਮਗ੍ਗਾਗਮਨੇਨ ਫਲਂ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਂ ਨਾਮਾਤਿ ਅਯਂ ਆਗਮਨਤੋ ਕਥਾ. ਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿ ਪਨ ਰਾਗਾਦੀਹਿ ਸੁਞ੍ਞਤਤ੍ਤਾ ਸੁਞ੍ਞਤੋ, ਰਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ, ਰਾਗਪਣਿਧਿਆਦੀਨਂ ਅਭਾਵਾ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤੋਤਿ ਅਯਂ ਸਗੁਣਤੋ ਕਥਾ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਰਾਗਾਦੀਹਿ ਸੁਞ੍ਞਤਤ੍ਤਾ ਰਾਗਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਪਣਿਧੀਨਞ੍ਚ ਅਭਾਵਾ ਸੁਞ੍ਞਤਞ੍ਚੇਵ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਞ੍ਚ. ਤਦਾਰਮ੍ਮਣੋ ਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤੋ. ਅਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਕਥਾ.
ਸੋਚੇਯ੍ਯਾਨੀਤਿ ਸੁਚਿਭਾਵਕਰਾ ਸੋਚੇਯ੍ਯਪ੍ਪਟਿਪਦਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਕਾਯਸੋਚੇਯ੍ਯਂ? ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵੇਰਮਣੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸੁਚਰਿਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਮੋਨੇਯ੍ਯਾਨੀਤਿ ਮੁਨਿਭਾਵਕਰਾ ਮੋਨੇਯ੍ਯਪ੍ਪਟਿਪਦਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਤੇਸਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਕਾਯਮੋਨੇਯ੍ਯਂ? ਤਿਵਿਧਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ ਕਾਯਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਤਿਵਿਧਂ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਂ ਕਾਯਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਕਾਯਾਰਮ੍ਮਣੇ ਞਾਣਂ ਕਾਯਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਕਾਯਪਰਿਞ੍ਞਾ ਕਾਯਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਕਾਯਪਰਿਞ੍ਞਾਸਹਗਤੋ ਮਗ੍ਗੋ ਕਾਯਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਕਾਯਸ੍ਮਿਂ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਂ ਕਾਯਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧਾ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਕਾਯਮੋਨੇਯ੍ਯਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਵਚੀਮੋਨੇਯ੍ਯਂ? ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ ਵਚੀਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤਂ ਵਚੀਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਵਾਚਾਰਮ੍ਮਣੇ ਞਾਣਂ ਵਚੀਮੋਨੇਯ੍ਯਂ ਵਾਚਾਪਰਿਞ੍ਞਾ ਵਚੀਮੋਨੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਸਹਗਤੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਵਾਚਾਯ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧਾ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਵਚੀਮੋਨੇਯ੍ਯਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਮਨੋਮੋਨੇਯ੍ਯਂ? ਤਿਵਿਧਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ ਮਨੋਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਤਿਵਿਧਂ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤਂ ਮਨੋਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਮਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਞਾਣਂ ਮਨੋਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਮਨੋਪਰਿਞ੍ਞਾ ਮਨੋਮੋਨੇਯ੍ਯਂ. ਪਰਿਞ੍ਞਾਸਹਗਤੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਮਨਸ੍ਮਿਂ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧਾ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਮਨੋਮੋਨੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਨਿ. ੧੪).
ਕੋਸਲ੍ਲੇਸੁ ਆਯੋਤਿ ਵੁਡ੍ਢਿ. ਅਪਾਯੋਤਿ ਅਵੁਡ੍ਢਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਉਪਾਯੋ. ਤੇਸਂ ਪਜਾਨਨਾ ਕੋਸਲ੍ਲਂ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ.
ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਆਯਕੋਸਲ੍ਲਂ? ਇਮੇ ਧਮ੍ਮੇ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚੇਵ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਇਮੇ ਵਾ ਪਨ ਮੇ ਧਮ੍ਮੇ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚੇਵ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ, ਯਾ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਆਯਕੋਸਲ੍ਲਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਅਪਾਯਕੋਸਲ੍ਲਂ? ਇਮੇ ਧਮ੍ਮੇ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚੇਵ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਇਮੇ ਵਾ ਪਨ ਮੇ ਧਮ੍ਮੇ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚੇਵ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ, ਯਾ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਪਾਯਕੋਸਲ੍ਲਂ. ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਤਤ੍ਰੁਪਾਯਾ ਪਞ੍ਞਾ ਉਪਾਯਕੋਸਲ੍ਲ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੭੭੧). ਇਦਂ ਪਨ ਅਚ੍ਚਾਯਿਕਕਿਚ੍ਚੇ ਵਾ ਭਯੇ ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਤਸ੍ਸ ਤਿਕਿਚ੍ਛਨਤ੍ਥਂ ਠਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰਣਜਾਨਨਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਮਦਾਤਿ ਮਜ੍ਜਨਾਕਾਰਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ. ਤੇਸੁ ‘‘ਅਹਂ ਨਿਰੋਗੋ ਸਟ੍ਠਿ ਵਾ ਸਤ੍ਤਤਿ ਵਾ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਨਿ, ਨ ਮੇ ਹਰੀਤਕੀਖਣ੍ਡਮ੍ਪਿ ਖਾਦਿਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਇਮੇ ਪਨਞ੍ਞੇ ਅਸੁਕਂ ਨਾਮ ਠਾਨਂ ਰੁਜ੍ਜਤਿ, ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਖਾਦਾਮਾਤਿ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ, ਕੋ ਅਞ੍ਞੋ ਮਾਦਿਸੋ ਨਿਰੋਗੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਮਾਨਕਰਣਂ ਆਰੋਗ੍ਯਮਦੋ. ‘‘ਮਹਲ੍ਲਕਕਾਲੇ ਪੁਞ੍ਞਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ, ਦਹਰਮ੍ਹ ਤਾਵਾ’’ਤਿ ਯੋਬ੍ਬਨੇ ਠਤ੍ਵਾ ਮਾਨਕਰਣਂ ਯੋਬ੍ਬਨਮਦੋ. ‘‘ਚਿਰਂ ਜੀਵਿਂ, ਚਿਰਂ ਜੀਵਾਮਿ, ਚਿਰਂ ਜੀਵਿਸ੍ਸਾਮਿ; ਸੁਖਂ ਜੀਵਿਂ, ਸੁਖਂ ਜੀਵਾਮਿ, ਸੁਖਂ ਜੀਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਮਾਨਕਰਣਂ ਜੀਵਿਤਮਦੋ.
ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯੇਸੁ ਅਧਿਪਤਿਤੋ ਆਗਤਂ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਂ. ‘‘ਏਤ੍ਤਕੋਮ੍ਹਿ ਸੀਲੇਨ ਸਮਾਧਿਨਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ, ਨ ਮੇ ਏਤਂ ਪਤਿਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਧਿਪਤ੍ਤਿਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਪਸ੍ਸ ਅਕਰਣਂ ਅਤ੍ਤਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਂ ਨਾਮ. ਲੋਕਂ ਅਧਿਪਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਕਰਣਂ ਲੋਕਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਂ ਨਾਮ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਂ ਅਧਿਪਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਕਰਣਂ ਧਮ੍ਮਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਂ ਨਾਮ.
ਕਥਾਵਤ੍ਥੂਨੀਤਿ ਕਥਾਕਾਰਣਾਨਿ. ਅਤੀਤਂ ਵਾ ਅਦ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤਂ ਧਮ੍ਮਂ, ਅਤੀਤਕ੍ਖਨ੍ਧੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪਿਚ ‘‘ਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਵਿਪਰਿਣਤਂ, ‘ਅਹੋਸੀ’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾ, ‘ਅਹੋਸੀ’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ‘ਅਹੋਸੀ’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਮਞ੍ਞਾ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾ ‘ਅਤ੍ਥੀ’ਤਿ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾ ‘ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੬੨) ਏਵਂ ਆਗਤੇਨ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਥਸੁਤ੍ਤੇਨਪੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋ.
ਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਤਮਵਿਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਵਿਜ੍ਜਾ. ਵਿਦਿਤਕਰਣਟ੍ਠੇਨਾਪਿ ਵਿਜ੍ਜਾ. ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਞ੍ਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਤਮਂ ਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਞ੍ਚ ਵਿਦਿਤਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਵਿਜ੍ਜਾ. ਚੁਤੂਪਪਾਤਞਾਣਂ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚ੍ਛਾਦਕਂ ਤਮਂ ਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਵਿਦਿਤਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਵਿਜ੍ਜਾ. ਆਸਵਾਨਂ ਖਯੇ ਞਾਣਂ ਚਤੁਸਚ੍ਚਚ੍ਛਾਦਕਂ ਤਮਂ ਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਦਿਤਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਵਿਜ੍ਜਾ.
ਵਿਹਾਰੇਸੁ ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਦਿਬ੍ਬੋ ਵਿਹਾਰੋ. ਚਤਸ੍ਸੋ ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿਹਾਰੋ. ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਅਰਿਯੋ ਵਿਹਾਰੋ.
ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨਿ ਕੇਵਟ੍ਟਸੁਤ੍ਤੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾਨੇਵ.
‘‘ਇਮੇ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਤਿ ਸਮਸਟ੍ਠਿਯਾ ਤਿਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਸੀਤਿਸਤਪਞ੍ਹੇ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਥੇਰੋ ਸਾਮਗ੍ਗਿਰਸਂ ਦਸ੍ਸੇਸੀਤਿ.
ਤਿਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਚਤੁਕ੍ਕਵਣ੍ਣਨਾ
੩੦੬. ਇਤਿ ਤਿਕਵਸੇਨ ਸਾਮਗ੍ਗਿਰਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਚਤੁਕ੍ਕਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪੁਨ ਦੇਸਨਂ ਆਰਭਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਚਤੁਕ੍ਕਂ’’ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਮੇਵ.
ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਚਤੁਕ੍ਕੇ ਛਨ੍ਦਂ ਜਨੇਤੀਤਿ ‘‘ਯੋ ਛਨ੍ਦੋ ਛਨ੍ਦਿਕਤਾ ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾ ਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਂ ਜਨੇਤਿ. ਵਾਯਮਤੀਤਿ ਵਾਯਾਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਵੀਰਿਯਂ ਆਰਭਤੀਤਿ ਵੀਰਿਯਂ ਜਨੇਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇਤਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਵਿਭਙ੍ਗੇ ਆਗਤੋਯੇਵ.
ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇਸੁ ਛਨ੍ਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤੋ ਸਮਾਧਿ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿ. ਪਧਾਨਭੂਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਨ੍ਤਿ ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਉਪੇਤਂ. ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਪਾਦਂ, ਇਦ੍ਧਿਭੂਤਂ ਵਾ ਪਾਦਨ੍ਤਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਵਿਭਙ੍ਗੇ ਆਗਤੋ ਏਵ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਪਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਦੀਪਿਤੋ. ਝਾਨਕਥਾਪਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾਵ.
੩੦੭. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਯਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਸੁਖਵਿਹਾਰਤ੍ਥਾਯ. ਇਧ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਝਾਨਾਨਿ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਅਪਰਭਾਗੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਝਾਨਾਨਿ ਚ ਕਥਿਤਾਨਿ.
ਆਲੋਕਸਞ੍ਞਂ ਮਨਸਿਕਰੋਤੀਤਿ ਦਿਵਾ ਵਾ ਰਤ੍ਤਿਂ ਵਾ ਸੂਰਿਯਚਨ੍ਦਪਜ੍ਜੋਤਮਣਿਆਦੀਨਂ ਆਲੋਕਂ ਆਲੋਕੋਤਿ ਮਨਸਿਕਰੋਤਿ. ਦਿਵਾਸਞ੍ਞਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਏਵਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾਤਿਸਞ੍ਞਂ ਠਪੇਤਿ. ਯਥਾ ਦਿਵਾ ਤਥਾ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਦਿਵਾ ਦਿਟ੍ਠੋ ਆਲੋਕੋ, ਤਥੇਵ ਤਂ ਰਤ੍ਤਿਂ ਮਨਸਿਕਰੋਤਿ. ਯਥਾ ਰਤ੍ਤਿਂ ਤਥਾ ਦਿਵਾਤਿ ਯਥਾ ਰਤ੍ਤਿਂ ਆਲੋਕੋ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਏਵਮੇਵ ਦਿਵਾ ਮਨਸਿਕਰੋਤਿ. ਇਤਿ ਵਿਵਟੇਨ ਚੇਤਸਾਤਿ ਏਵਂ ਅਪਿਹਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ. ਅਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧੇਨਾਤਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਅਨਦ੍ਧੇਨ. ਸਪ੍ਪਭਾਸਨ੍ਤਿ ਸਓਭਾਸਂ. ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਪਟਿਲਾਭਾਯਾਤਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਪਟਿਲਾਭਤ੍ਥਾਯ. ਇਮਿਨਾ ਕਿਂ ਕਥਿਤਂ? ਮਿਦ੍ਧਵਿਨੋਦਨਆਲੋਕੋ ਕਥਿਤੋ ਪਰਿਕਮ੍ਮਆਲੋਕੋ ਵਾ. ਇਮਿਨਾ ਕਿਂ ਕਥਿਤਂ ਹੋਤਿ? ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਂ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਆਗਤੇਪਿ ਅਨਾਗਤੇਪਿ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਸਪ੍ਪਭਾਸਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਸਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਿਕਸ੍ਸ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ. ਵਿਦਿਤਾ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿਆਦੀਸੁ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਦਿਤਂ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਦਿਤਂ. ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਵਿਦਿਤਤਾਯ ਏਵਂ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਵੇਦਨਾ ਏਵ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾਦਯੋਪਿ, ਅਵੁਤ੍ਤਾ ਚੇਤਨਾਦਯੋਪਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚੇਵ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਚ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਚ. ਅਪਿ ਚ ਵੇਦਨਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ ਵੇਦਨਾਸਮੁਦਯੋ, ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਯਾ ਕਮ੍ਮਸਮੁਦਯੋ, ਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯਾ ਵੇਦਨਾਯਸਮੁਦਯੋ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਕਥਂ ਵੇਦਨਾਯ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ? ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਖਯਤੂਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਭਯਤੂਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਸੁਞ੍ਞਤੂਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਯ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਖਯਤੋ ਭਯਤੋ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਜਾਨਾਤਿ. ਕਥਂ ਵੇਦਨਾਯ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ? ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾ ਵੇਦਨਾਨਿਰੋਧੋ.…ਪੇ… ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਯ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਇਮਿਨਾਪਿ ਨਯੇਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਇਤਿ ਰੂਪਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਅਯਂ ਆਵੁਸੋ ਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾਤਿ ਅਯਂ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਞਾਣਸ੍ਸ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾ.
੩੦੮. ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਤਿ ਪਮਾਣਂ ਅਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨਵਸੇਸਫਰਣਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਵ. ਅਨੁਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਪਨ ਭਾਵਨਾਸਮਾਧਿਵਿਧਾਨਞ੍ਚ ਏਤਾਸਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਮੇਵ. ਅਰੂਪਕਥਾਪਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾਵ.
ਅਪਸ੍ਸੇਨਾਨੀਤਿ ਅਪਸ੍ਸਯਾਨਿ. ਸਙ੍ਖਾਯਾਤਿ ਞਾਣੇਨ ਞਤ੍ਵਾ. ਪਟਿਸੇਵਤੀਤਿ ਞਾਣੇਨ ਞਤ੍ਵਾ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕਮੇਵ ਸੇਵਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਚ ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ‘‘ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਯੋਨਿਸੋ ਚੀਵਰਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਙ੍ਖਾਯੇਕਂ ਅਧਿਵਾਸੇਤੀਤਿ ਞਾਣੇਨ ਞਤ੍ਵਾ ਅਧਿਵਾਸੇਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕਮੇਵ ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਯੋਨਿਸੋ ਖਮੋ ਹੋਤਿ ਸੀਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤੀਤਿ ਞਾਣੇਨ ਞਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ‘‘ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਯੋਨਿਸੋ ਚਣ੍ਡਂ ਹਤ੍ਥਿਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਵਿਨੋਦੇਤੀਤਿ ਞਾਣੇਨ ਞਤ੍ਵਾ ਵਿਨੋਦੇਤਬ੍ਬਮੇਵ ਵਿਨੋਦੇਤਿ, ਨੁਦਤਿ ਨੀਹਰਤਿ ਅਨ੍ਤੋ ਪਵਿਸਿਤੁਂ ਨ ਦੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਂ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.