(੩.) ਤਿਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੭੬੮. ਤਿਵਿਧੇਨ ਞਾਣਵਤ੍ਥੁਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਯੋਗਵਿਹਿਤੇਸੂਤਿ ਯੋਗੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਞ੍ਞਾ; ਪਞ੍ਞਾਵਿਹਿਤੇਸੁ ਪਞ੍ਞਾਪਰਿਣਾਮਿਤੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਮ੍ਮਾਯਤਨੇਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਕਮ੍ਮਾਯਤਨਂ; ਅਥ ਵਾ ਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਤਂ ਆਯਤਨਞ੍ਚ ਆਜੀਵਾਦੀਨਨ੍ਤਿਪਿ ਕਮ੍ਮਾਯਤਨਂ. ਸਿਪ੍ਪਾਯਤਨੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਵਿਧਂ ਕਮ੍ਮਂ – ਹੀਨਞ੍ਚ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਹੀਨਂ ਨਾਮ ਵਡ੍ਢਕੀਕਮ੍ਮਂ, ਪੁਪ੍ਫਛਡ੍ਡਕਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿ. ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਕਸਿ, ਵਣਿਜ੍ਜਾ, ਗੋਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿ. ਸਿਪ੍ਪਮ੍ਪਿ ਦੁਵਿਧਂ ਹੀਨਞ੍ਚ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਹੀਨਂ ਸਿਪ੍ਪਂ ਨਾਮ ਨਲ਼ਕਾਰਸਿਪ੍ਪਂ, ਪੇਸਕਾਰਸਿਪ੍ਪਂ, ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸਿਪ੍ਪਂ, ਚਮ੍ਮਕਾਰਸਿਪ੍ਪਂ, ਨ੍ਹਾਪਿਤਸਿਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿ. ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਸਿਪ੍ਪਂ ਮੁਦ੍ਦਾ, ਗਣਨਾ, ਲੇਖਞ੍ਚਾਤਿ ਏਵਮਾਦਿ ਵਿਜ੍ਜਾਵ ਵਿਜ੍ਜਾਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਂ ਧਮ੍ਮਿਕਮੇਵ ਗਹਿਤਂ. ਨਾਗਮਣ੍ਡਲਪਰਿਤ੍ਤਸਦਿਸਂ, ਫੁਧਮਨਕਮਨ੍ਤਸਦਿਸਂ, ਸਾਲਾਕਿਯਂ, ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਪਨ ਵੇਜ੍ਜਸਤ੍ਥਾਨਿ ‘‘ਇਚ੍ਛਾਮਹਂ, ਆਚਰਿਯ, ਸਿਪ੍ਪਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੩੨੯) ਸਿਪ੍ਪਾਯਤਨੇ ਪਵਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਨ ਗਹਿਤਾਨਿ.
ਤਤ੍ਥ ਏਕੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਤ੍ਥਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਗੇਹਪਾਸਾਦਯਾਨਨਾਵਾਦੀਨਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਸੋ ਹਿ ‘ਇਮੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਿਨਾ ਦੁਕ੍ਖਿਤਾ’ਤਿ ਹਿਤਕਿਰਿਯਾਯ ਠਤ੍ਵਾ ਦੀਘਚਤੁਰਸ੍ਸਾਦਿਭੇਦਂ ਗੇਹਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਸੀਤੁਣ੍ਹਪਟਿਘਾਤਤ੍ਥਾਯ ਏਕਭੂਮਿਕਦ੍ਵਿਭੂਮਿਕਾਦਿਭੇਦੇ ਪਾਸਾਦੇ ਕਰੋਤਿ, ‘ਯਾਨੇ ਅਸਤਿ ਅਨੁਸਞ੍ਚਰਣਂ ਨਾਮ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਜਙ੍ਘਾਕਿਲਮਥਪਟਿਵਿਨੋਦਨਤ੍ਥਾਯ ਵਯ੍ਹਸਕਟਸਨ੍ਦਮਾਨਿਕਾਦੀਨਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ‘ਨਾਵਾਯ ਅਸਤਿ ਸਮੁਦ੍ਦਾਦੀਸੁ ਸਞ੍ਚਾਰੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਂ ਨਾਵਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਸੋ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੇਤਂ ਨੇਵ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਕਯਿਰਮਾਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਕਤਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਕਥੇਨ੍ਤਾਨਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਨ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਚਿਨ੍ਤਾਯ ਕਰੋਤਿ. ਪਞ੍ਞਵਤਾ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਕਤਮ੍ਪਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਕਰੋਨ੍ਤੇਹਿ ਕਤਸਦਿਸਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਤਾਵ ਹੀਨਕਮ੍ਮੇ ਨਯੋ.
ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਕਮ੍ਮੇਪਿ ‘ਕਸਿਕਮ੍ਮੇ ਅਸਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਜੀਵਿਤਂ ਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’ਤਿ ਏਕੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਤ੍ਥਾਯ ਯੁਗਨਙ੍ਗਲਾਦੀਨਿ ਕਸਿਭਣ੍ਡਾਨਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ; ਤਥਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਂ ਵਾਣਿਜਕਮ੍ਮਂ ਗੋਰਕ੍ਖਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਸੋ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੇਤਂ ਨੇਵ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਕਰਿਯਮਾਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਕਤਸਦਿਸਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਕਮ੍ਮੇ ਨਯੋ.
ਦੁਵਿਧੇਪਿ ਪਨ ਸਿਪ੍ਪਾਯਤਨੇ ਏਕੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਤ੍ਥਾਯ ਨਲ਼ਕਾਰਸਿਪ੍ਪਾਦੀਨਿ ਹੀਨਸਿਪ੍ਪਾਨਿ, ਹਤ੍ਥਮੁਦ੍ਦਾਯ ਗਣਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਮੁਦ੍ਦਂ, ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਸਙ੍ਖਾਤਂ ਗਣਨਂ, ਮਾਤਿਕਾਪ੍ਪਭੇਦਕਾਦਿਭੇਦਞ੍ਚ ਲੇਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਸੋ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੇਤਂ ਨੇਵ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਕਰਿਯਮਾਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਕਤਸਦਿਸਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਸਿਪ੍ਪਾਯਤਨੇ ਨਯੋ.
ਏਕਚ੍ਚੋ ਪਨ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਅਮਨੁਸ੍ਸਸਰੀਸਪਾਦੀਹਿ ਉਪਦ੍ਦੁਤਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਤਿਕਿਚ੍ਛਨਤ੍ਥਾਯ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਨਾਗਮਣ੍ਡਲਮਨ੍ਤਾਦੀਨਿ ਵਿਜ੍ਜਾਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਤਾਨਿ ਨੇਵ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਕਰਿਯਮਾਨਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਕਤਾਨਿ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਕਥੇਨ੍ਤਾਨਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਨ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਚਿਨ੍ਤਾਯ ਕਰੋਤਿ. ਪਞ੍ਞਵਤਾ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਕਤਮ੍ਪਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਕਰੋਨ੍ਤੇਹਿ ਕਤਸਦਿਸਮੇਵ ਹੋਤਿ.
ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਂ ਵਾਤਿ ‘‘ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਕਂ, ਇਦਂ ਨੋ ਸਕ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਜਾਨਨਞਾਣਂ. ਸਚ੍ਚਾਨੁਲੋਮਿਕਂ ਵਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਅਨੁਲੋਮਨਤੋ ਸਚ੍ਚਾਨੁਲੋਮਿਕਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਦਾਨਿਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਾਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਮੇਵ ਆਗਤਂ, ਨ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਾਨਿ, ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਪਨ ਆਗਤਾਨੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ – ਯਞ੍ਹਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਤਦਨਤ੍ਤਾਤਿ.
ਯਂ ਏਵਰੂਪਿਨ੍ਤਿ ਯਂ ਏਵਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸਭਾਵਂ ਅਨੁਲੋਮਿਕਂ. ਖਨ੍ਤਿਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਵੇਵਚਨਾਨੇਵ. ਸਾ ਹਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਕਾਰਣਾਨਂ ਅਪਚ੍ਚਨੀਕਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਨੁਲੋਮੇਤੀਤਿ ਅਨੁਲੋਮਿਕਾ. ਤਥਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਹਿਤਚਰਿਯਾਯ ਅਨੁਲੋਮੇਤਿ, ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮੇਤਿ, ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮਨਤੋ ਅਨੁਲੋਮੇਤੀਤਿਪਿ ਅਨੁਲੋਮਿਕਾ. ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਏਤਾਨਿ ਕਾਰਣਾਨਿ ਖਮਤਿ ਸਹਤਿ ਦਟ੍ਠੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਖਨ੍ਤਿ, ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿ, ਰੋਚੇਤੀਤਿ ਰੁਚਿ, ਮੁਦਤੀਤਿ ਮੁਦਿ, ਪੇਕ੍ਖਤੀਤਿ ਪੇਕ੍ਖਾ. ਸਬ੍ਬੇਪਿਸ੍ਸਾ ਤੇ ਕਮ੍ਮਾਯਤਨਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਨਿਜ੍ਝਾਨਂ ਖਮਨ੍ਤਿ, ਵਿਸੇਸਤੋ ਚ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਖਾਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਵਸੇਨ ਨਿਜ੍ਝਾਯਮਾਨਾ ਤਂ ਨਿਜ੍ਝਾਨਂ ਖਮਨ੍ਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਨਿਜ੍ਝਾਨਖਨ੍ਤੀ.
ਪਰਤੋ ਅਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਭਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਉਪਦੇਸਵਚਨਂ ਅਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਯਮੇਵ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਯਂ ਚਿਨ੍ਤਾਮਯਾ ਪਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਨ ਯੇਸਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਾਨਂ ਪਨ ਮਹਾਸਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਸਚ੍ਚਾਨੁਲੋਮਿਕਞਾਣਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂਯੇਵ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਸਪਞ੍ਞਾ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਪੂਰਿਤਪਾਰਮੀਨਂ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਪਰਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਭਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਾਯਤਨਾਦੀਨਿ ਪਰੇਨ ਕਰਿਯਮਾਨਾਨਿ ਵਾ ਕਤਾਨਿ ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾਪਿ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਥਯਮਾਨਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾਪਿ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਪਿ ਪਟਿਲਦ੍ਧਾ ਸਬ੍ਬਾ ਪਰਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾਯੇਵ ਪਟਿਲਦ੍ਧਾ ਨਾਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ; ਅਨ੍ਤੋਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵਨਾਮਯਾ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੭੬੯. ਦਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭਾਤਿ ਦਾਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ; ਦਾਨਚੇਤਨਾਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦਾਨਾਧਿਗਚ੍ਛਾਤਿ ਦਾਨਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ; ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਯਾ ਏਵਂ ਦਾਨਚੇਤਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਯਂ ਦਾਨਮਯਾ ਪਞ੍ਞਾ ਨਾਮ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ‘ਦਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਦਾਨਂ ਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਚੇਤਨਾ, ਮੁਞ੍ਚਚੇਤਨਾ, ਅਪਰਚੇਤਨਾਤਿ ਤਿਵਿਧੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
ਸੀਲਂ ਆਰਬ੍ਭ ਸੀਲਾਧਿਗਚ੍ਛਾਤਿ ਇਧਾਪਿ ਸੀਲਚੇਤਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਵ ਸੀਲਮਯਾ ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ‘ਸੀਲਂ ਪੂਰੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਸੀਲਂ ਪੂਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਸੀਲਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਚੇਤਨਾ, ਮੁਞ੍ਚਚੇਤਨਾ, ਅਪਰਚੇਤਨਾਤਿ ਤਿਵਿਧੇਨੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਭਾਵਨਾਮਯਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ.
੭੭੦. ਅਧਿਸੀਲਪਞ੍ਞਾਦੀਸੁ ਸੀਲਾਦੀਨਿ ਦੁਵਿਧੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ – ਸੀਲਂ, ਅਧਿਸੀਲਂ; ਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਂ; ਪਞ੍ਞਾ, ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਉਪ੍ਪਾਦਾ ਵਾ ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾ ਵਾ ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਠਿਤਾਵ ਸਾ ਧਾਤੁ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਤਾ ਧਮ੍ਮਨਿਯਾਮਤਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨੦; ਅ. ਨਿ. ੩.੧੩੭) ਇਮਾਯ ਤਨ੍ਤਿਯਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਪਿ ਸੀਲਾਨਿ ਦਸਪਿ ਸੀਲਾਨਿ ਸੀਲਂ ਨਾਮ. ਤਞ੍ਹਿ ਤਥਾਗਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਪਿ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਪਿ ਹੋਤਿ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕੇ ਪਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ? ਤਾਪਸਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਾਜਾਨੋ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਸਙ੍ਘੋ, ਉਪਾਸਕਾ, ਉਪਾਸਿਕਾਯੋ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸੀਲਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਸੀਲੇਹਿ ਅਧਿਕਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਯੇਵ ਤਥਾਗਤੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧਾਯੇਵ ਚ ਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਿ. ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੇ ਇਦਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਪਨਞ੍ਹਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਅਵਿਸਯੋ, ਬੁਦ੍ਧਾਨਂਯੇਵ ਏਸ ਵਿਸਯੋ, ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਬਲਂ. ਇਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੋ ਅਧਿਸੀਲਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਧਿਸੀਲਪਞ੍ਞਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਂ ਸਂਵਰਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਏਵ ਪਨ ਤਨ੍ਤਿਯਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਵਸੇਨ ਵਟ੍ਟਪਾਦਿਕਾ ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ. ਤਞ੍ਹਿ ਤਥਾਗਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਪਿ ਹੋਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਪਿ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀਤਿ? ਤਾਪਸਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਚੇਵ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ ਚ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਾਜਾਨੋ ਚ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਭਗਵਤਿ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਿਕਾ ਭਿਕ੍ਖੁਆਦਯੋਪਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਦਿਕਾ ਪਨ ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਅਧਿਕਾ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਯੇਵ ਤਥਾਗਤੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧਾ ਏਵ ਚ ਏਤਾ ਪਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਰੂਪਾਵਚਰਾਰੂਪਾਵਚਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਏਵ ਪਨ ਤਨ੍ਤਿਯਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਵਸੇਨ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਞਾਣਂ ਪਞ੍ਞਾ ਨਾਮ. ਤਞ੍ਹਿ ਤਥਾਗਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਪਿ ਹੋਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਪਿ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵੇਲਾਮਦਾਨਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਦਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਮਹਾਦਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਾਨਂ ਪਮਾਣਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਮਗ੍ਗਫਲਪਞ੍ਞਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਪਞ੍ਞਾਹਿ ਅਧਿਕਾ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਯੇਵ ਤਥਾਗਤੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਕਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ. ਇਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਮਗ੍ਗਫਲਪਞ੍ਞਾ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤਿਰੇਕਪਞ੍ਞਾਯ ਪਞ੍ਞਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਚਤੂਸੁ ਮਗ੍ਗੇਸੂਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਤਤ੍ਥ ਸਿਯਾ – ਸੀਲਂ, ਅਧਿਸੀਲਂ; ਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਂ; ਪਞ੍ਞਾ, ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਤਿ ਇਮੇਸੁ ਛਸੁ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਪਞ੍ਞਾ ਕਤਰਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾਤਿ? ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਓਮਕਤਰਪ੍ਪਮਾਣਂ ਛਤ੍ਤਂ ਵਾ ਧਜਂ ਵਾ ਉਪਾਦਾਯ ਅਤਿਰੇਕਪ੍ਪਮਾਣਂ ਅਤਿਛਤ੍ਤਂ ਅਤਿਧਜੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਮਿਦਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਚਸੀਲਂ ਦਸਸੀਲਂ ਉਪਾਦਾਯ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸੀਲਂ ‘ਅਧਿਸੀਲਂ’ ਨਾਮ; ਵਟ੍ਟਪਾਦਿਕਾ ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਉਪਾਦਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਦਿਕਾ ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ‘ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਂ’ ਨਾਮ, ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਪਞ੍ਞਂ ਉਪਾਦਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾ ਚ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ ਚ ਫਲਪਞ੍ਞਾ ਚ ‘ਅਧਿਪਞ੍ਞਾ’ ਨਾਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
੭੭੧. ਆਯਕੋਸਲ੍ਲਾਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਯਸ੍ਮਾ ਆਯੋਤਿ ਵੁਡ੍ਢਿ, ਸਾ ਅਨਤ੍ਥਹਾਨਿਤੋ ਅਤ੍ਥੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਚ ਦੁਵਿਧਾ; ਅਪਾਯੋਤਿ ਅਵੁਡ੍ਢਿ, ਸਾਪਿ ਅਤ੍ਥਹਾਨਿਤੋ ਅਨਤ੍ਥੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਚ ਦੁਵਿਧਾ; ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮੇ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਯਾ ਇਮੇਸਂ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪ੍ਪਹਾਨੇਸੁ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਿਤੀਸੁ ਪਞ੍ਞਾ – ਇਦਂ ਆਯਕੋਸਲ੍ਲਂ ਨਾਮ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਾ ਪਨੇਸਾ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਨਿਰੁਜ੍ਝਨੇਸੁ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਿਤੀਸੁ ਪਞ੍ਞਾ – ਇਦਂ ਅਪਾਯਕੋਸਲ੍ਲਂ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਯਕੋਸਲ੍ਲਂ ਤਾਵ ਪਞ੍ਞਾ ਹੋਤੁ; ਅਪਾਯਕੋਸਲ੍ਲਂ ਕਥਂ ਪਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਜਾਤਾਤਿ? ਪਞ੍ਞਵਾਯੇਵ ਹਿ ‘ਮਯ੍ਹਂ ਏਵਂ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ; ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਨ ਦੇਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਪਜਹਤਿ; ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕੁਸਲੇ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਪਾਪੇਤਿ. ਏਵਂ ਅਪਾਯਕੋਸਲ੍ਲਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਞਾ ਏਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਤਤ੍ਰੂਪਾਯਾ ਪਞ੍ਞਾ ਉਪਾਯਕੋਸਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਅਚ੍ਚਾਯਿਕਕਿਚ੍ਚੇ ਵਾ ਭਯੇ ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਤਸ੍ਸ ਤਿਕਿਚ੍ਛਨਤ੍ਥਂ ਠਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਕਾਰਣਜਾਨਨਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ.
ਤਿਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ.