੧. ਪਟਿਚ੍ਚਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧. ਪਚ੍ਚਯਾਨੁਲੋਮਂ
(੧.) ਵਿਭਙ੍ਗਵਾਰੋ
੫੩. ਇਦਾਨਿ ਯਾ ਏਤਾ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਰੇ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾਦਿਵਸੇਨ ਏਕੂਨਪਞ੍ਞਾਸਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਯਮਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਅਪਰਿਮਾਣਾ ਪੁਚ੍ਛਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਸਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ ਯਾ ਪੁਚ੍ਛਾ ‘‘ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਤਾ ਪਹਾਯ ਯਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਤਾਯੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੁਂ ਅਯਂ ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਪਟਿਚ੍ਚਵਾਰਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੋ ਆਰਦ੍ਧੋ.
ਤਤ੍ਥ ਸਿਯਾ – ਸਚੇ ਇਮਾ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾਦਿਵਸੇਨ ਏਕੂਨਪਞ੍ਞਾਸਂ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ? ਨਨੁ ਯਾ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਤਾਯੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾਤਿ? ਆਮ, ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯੁਂ. ਤਥਾ ਦਸ੍ਸਿਯਮਾਨਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਤਿਕਦੁਕਪਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਤਿਕੇ, ਦੁਕੇ, ਦੁਕਤਿਕੇ, ਤਿਕਦੁਕੇ, ਤਿਕਤਿਕੇ, ਦੁਕਦੁਕੇ ਚ ਸਙ੍ਖੇਪਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾਯੇਵ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਸ੍ਮਾ ਯਾ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੇ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਾਯੇਵ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕਾਦੀਸੁ. ਧਮ੍ਮਾਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਯੇ ਚ ਤਿਕਪਟ੍ਠਾਨੇ ਵਿਤਕ੍ਕਤ੍ਤਿਕਪੀਤਿਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਸਬ੍ਬਾਪੇਤਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਤਿਕੇ ਯਤ੍ਤਕਾਹਿ ਪੁਚ੍ਛਾਹਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਾ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੇ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਏਵਂ ਦਸ੍ਸਿਤਾਸੁ ਹਿ ਯਾ ਤਤ੍ਥ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਤਾ ਪਹਾਯ ਯਾ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਤਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਸਕ੍ਕਾ ਸੁਖੇਨ ਵਿਜਾਨਿਤੁਨ੍ਤਿ ਸੁਖੇਨ ਵਿਜਾਨਨਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੇ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਯਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਤਾ ਪਹਾਯ ਯਾ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਤਾਯੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਤਤ੍ਥ ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਚਤੁਭੂਮਕਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭੇਦਂ ਏਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਟਿਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਸਦਿਸਭਾਵੇਨ ਪਤ੍ਵਾ, ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਭਾਵਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਚਤੁਭੂਮਕਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਸੁਯੇਵ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭੇਦੋ ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਤੋ ਯਾਵ ਨਿਰੋਧਗਮਨਾ ਉਦ੍ਧਂ ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੀਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਲਭਤਿ, ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਯੋ ਤਯੋਪਿ ਖਣੇ ਪਾਪੁਣਾਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਕੁਸਲਹੇਤੁਨਾ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੇਨ.
ਏਵਂ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਖਨ੍ਧਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਕੁਸਲਂ ਏਕਂ ਖਨ੍ਧਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਏਕਂ. ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਯੋ ਯੋ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੋ, ਤਂ ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ. ਤਯੋ ਖਨ੍ਧੇਤਿ ਵੇਦਨਾਦੀਸੁ ਯੋ ਏਕੋ ਖਨ੍ਧੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਗਹਿਤੋ, ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸੇ ਤਯੋ. ਦ੍ਵੇ ਖਨ੍ਧੇਤਿ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਦੁਕਾਦੀਸੁ ਛਸੁ ਦੁਕੇਸੁ ਯੇਕੇਚਿ ਦ੍ਵੇ ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚ. ਦ੍ਵੇ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਯੇ ਯੇ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਾ, ਤੇ ਤੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾ ਦ੍ਵੇ ਖਨ੍ਧਾ ਕੁਸਲਹੇਤੁਨਾ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਏਕੋ ਖਨ੍ਧੋ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂਯੇਵ ਵਾ, ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਪਨ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਏਕਂ ਖਨ੍ਧਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਕੋ ਖਨ੍ਧੋ, ਏਕਂ ਖਨ੍ਧਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਦ੍ਵੇ ਖਨ੍ਧਾ, ਦ੍ਵੇ ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਕੋ ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਪਟਿਚ੍ਚਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਯਂ ਕੁਸਲੇਨ ਸਹਜਾਤਞ੍ਚੇਵ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਲਭਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਤੋਪਿ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਅਯਮੇਵ ਨਯੋ.
ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤਂ ਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾਭਾਵਤੋ ਅਹੇਤੁਕਂ, ਰੂਪੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਆਰੁਪ੍ਪਵਿਪਾਕਞ੍ਚ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇਤਿ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਅਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਬ੍ਯਾਕਤਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਤ੍ਥੁ, ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਇਦਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਗਹਿਤੇਪਿ ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਏਕਂ ਮਹਾਭੂਤਨ੍ਤਿਆਦਿ ਰੂਪਾਬ੍ਯਾਕਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪਾਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕਂ ਖਨ੍ਧਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਂ ਰੂਪਾਬ੍ਯਾਕਤਮ੍ਹਿ ਭੂਤੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਭੂਤਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਭੂਤੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਮਹਾਭੂਤੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਉਪਾਦਾਰੂਪਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਇਤਰਦ੍ਵਯਂ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਮਹਾਭੂਤੇਪਿ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਯਞ੍ਹਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਰੂਪਂ ਕਟਤ੍ਤਾ ਚ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਤਂ ਨ ਕੇਵਲਂ ਖਨ੍ਧੇਯੇਵ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਮਹਾਭੂਤੇਪਿ ਪਨ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮਿਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਯੇਵ, ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਮ੍ਪਿ. ਉਪਾਦਾਰੂਪਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਉਭਯਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨਂ.
ਕੁਸਲੇ ਖਨ੍ਧੇ ਚ ਮਹਾਭੂਤੇ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਵ ਮਹਾਭੂਤਾ ਗਹਿਤਾ. ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਭੂਤਰੂਪਮ੍ਪਿ ਉਪਾਦਾਰੂਪਮ੍ਪਿ ਗਹਿਤਂ. ‘‘ਏਕਂ ਮਹਾਭੂਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਯੋ ਮਹਾਭੂਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਹਿ ਭੂਤਰੂਪਮ੍ਪਿ ਖਨ੍ਧੇ ਚ ਮਹਾਭੂਤੇ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਮਹਾਭੂਤੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪਾਦਾਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਉਪਾਦਾਰੂਪਮ੍ਪਿ. ਅਕੁਸਲਞ੍ਚ ਅਬ੍ਯਾਕਤਞ੍ਚਾਤਿ ਪਞ੍ਹਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਵਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇ ਨਵ ਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਾ. ਏਤਾਯੇਵ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਸੇਸਾ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਮੋਘਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਾ. ਇਮਿਨਾ ਉਪਾਯੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾਦੀਸੁਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵਿਚਾਰਯਿਸ੍ਸਾਮ.
੫੪. ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇ ਤਾਵ ਰੂਪਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਤਾਸੁ ਨਵਸੁ ਰੂਪਮਿਸ੍ਸਕਾ ਪਹਾਯ ਤਿਸ੍ਸੋਵ ਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਾ. ਤੇਨੇਵ ਚ ਕਾਰਣੇਨ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
੫੫. ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੇ ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤਨ੍ਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ’’ਤਿ ਨ ਗਹਿਤਂ. ਸੇਸਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਸਦਿਸਮੇਵ.
੫੬. ਅਨਨ੍ਤਰਸਮਨ੍ਤਰੇਸੁਪਿ ਰੂਪਂ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇ ਵਿਯ ਤਿਸ੍ਸੋਵ ਪੁਚ੍ਛਾ.
੫੭. ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇਤਿ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯਵਿਭਙ੍ਗੇ ‘‘ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ’’ਤਿ ਆਗਤਂ ਤਮ੍ਪਿ ਇਮਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹੇਤ੍ਥ ਨਾਨਨ੍ਤਿ. ਅਪਿਚ ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾ ਗਬ੍ਭਸ੍ਸ ਅਵਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੦੮) ਵਚਨਤੋ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤੀਤਿ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾਵੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਪਟਿਸਨ੍ਧੀਤਿ ਸਬ੍ਬਭਵਸਾਧਾਰਣਂ. ਇਧ ਪਨ ‘‘ਕਟਤ੍ਤਾ ਚ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਸਾ ਹਿ ਰੂਪਸ੍ਸਪਿ ਅਰੂਪਸ੍ਸਪਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਞ੍ਚੇਵ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਗਹਿਤਾ. ਬਾਹਿਰਂ ਏਕਂ ਮਹਾਭੂਤਨ੍ਤਿ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧੇਸੁ ਪਥਵੀਪਾਸਾਣਾਦੀਸੁ ਮਹਾਭੂਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਚ੍ਚਯਵਿਭਙ੍ਗਵਾਰਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਭੂਤਾਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਞ੍ਚ ਬਾਹਿਰਞ੍ਚ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤਂ. ਸਙ੍ਖੇਪਦੇਸਨਾ ਹਿ ਸਾ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਦੇਸਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਬਾਹਿਰਂ ਏਕਂ ਮਹਾਭੂਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾਨਂ ਏਕਂ ਮਹਾਭੂਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਦ੍ਵਿਸਨ੍ਤਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭੂਤਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਹਾਭੂਤੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਾਦਾਰੂਪਨ੍ਤਿ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨੇਵ.
੫੮. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੇ ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਤ੍ਥੁ, ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਏਕਤੋ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੫੯. ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇ ਯਸ੍ਮਾ ਪਟਿਚ੍ਚਤ੍ਥੋ ਨਾਮ ਸਹਜਾਤਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਚ੍ਚਯਵਿਭਙ੍ਗਵਾਰੇ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਨ ਸਾ ਗਹਿਤਾ. ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਿ ਹਿ ਪੁਰੇਜਾਤਾਨਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਇਧ ਸਹਜਾਤਮੇਵ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਸਦਿਸੋ’’ਤਿ.
੬੦. ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇ ਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਾਭਾਵਾ ਤੀਣੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਸਦਿਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਨ ਸਬ੍ਬੇ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਾ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਪਨ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੬੧. ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇ ਵਤ੍ਥੁਂ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯਤਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤਂ ਏਕਂ ਖਨ੍ਧਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਂ ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯਭਾਜਨਿਯਤ੍ਤਾ ਇਧ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਯੇਪਿ ਕੁਸਲਾਦਯੋ ਆਰੁਪ੍ਪੇ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਤੇਪਿ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯਭਾਜਨਿਯਤੋਯੇਵ ਇਧ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਪਨ ਨਿਯਮਤੋ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਰੂਪਾਯਤਨਾਦੀਨਿ ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂਯੇਵ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯਤਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤਿ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਨਿਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਨ ਗਹਿਤਂ. ਖਨ੍ਧਵਸੇਨ ਹਿ ਅਯਂ ਦੇਸਨਾ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਵਸੇਨ. ‘‘ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤਂ ਏਕਂ ਖਨ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਦੇਸਨਾਯ ਚ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯੋ ਗਹਿਤਾ, ਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਆਦਯੋ ਏਵਾਤਿ.
ਪਚ੍ਛਾਜਾਤੋ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸਪਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕੋਵ ਨ ਜਨਕੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਏਕਧਮ੍ਮੋਪਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਨ ਕਤਂ.
੬੨. ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇ ਕਾਮਂ ਸਬ੍ਬਾ ਕਿਰਿਯਾ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਲਬ੍ਭਮਾਨਵਸੇਨ ਪਨ ‘‘ਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਜਵਨਕਿਰਿਯਾਵੇਤ੍ਥ ਗਹਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
੬੩. ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲੇਸੁ ਏਕਕ੍ਖਣਿਕੋ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਤਥਾ ਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤੇ. ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤੇ ਪਨ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕੋਪਿ, ਤਥਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ. ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਪਨ ਏਕਕ੍ਖਣਿਕੋ. ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਂ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕੋਵ ਤਥਾ ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਰੂਪਾਨਂ. ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਸੇਸਂ ਨ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ ਉਪਾਦਾਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਇਧ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ.
੬੪. ਵਿਪਾਕਪਚ੍ਚਯੇ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਂ ਕਿਰਿਯਞ੍ਚ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਸੇਨੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਕਤਂ. ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਮੇਵ. ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਨ੍ਤਿ ਯਥਾਲਾਭਵਸੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਰੂਪਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੁਰੂਪਞ੍ਚ. ਉਪਾਦਾਰੂਪਨ੍ਤਿ ਤਦਵਸੇਸਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਕਂ ਉਪਾਦਾਰੂਪਂ.
੬੫. ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯੇ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਸ੍ਸ ਚ ਅਰੂਪਾਹਾਰਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਥਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ. ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਭਵਙ੍ਗਾਦਿਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ. ਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ. ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਮੇਵ. ਪਚ੍ਚਯਵਿਭਙ੍ਗਵਾਰੇ ਆਹਾਰਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪਠਮਂ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਇਧ ਪਨ ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਪਠਮਂ ਅਰੂਪਾਹਾਰਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
੬੬. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯੇ ਪਚ੍ਚਯਵਿਭਙ੍ਗੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪਠਮਂ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ, ਇਧ ਪਨ ਕੁਸਲਾਦਿਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਪਠਮਂ ਅਰੂਪਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਕੁਸਲਾਦੀਸੁ ਯਥਾਲਾਭਵਸੇਨ ਅਰੂਪਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾਨਂ ਭੂਤਰੂਪੇਸੁਪਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ.
੬੭. ਝਾਨਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਸਦਿਸਮੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ, ਤੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ‘‘ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਸਦਿਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੬੮. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੇ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਗਤਿਕਂ, ਤੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਸਦਿਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੬੯. ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੇ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ, ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਤਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਖਨ੍ਧੇ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ, ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਤਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੇਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਖਨ੍ਧਾ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਖਨ੍ਧਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ. ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਤਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਂ ਖਨ੍ਧੇ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਂ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਤਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੇਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਸੁਪਿ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤੇ ਚੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥੁਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਏਕਂ ਮਹਾਭੂਤਨ੍ਤਿਆਦਿ ਰੂਪਾਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ.
੭੦. ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੇ ਸਬ੍ਬਂ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਗਤਿਕਂ. ਤੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ‘‘ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਸਦਿਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੭੧-੭੨. ਨਤ੍ਥਿਵਿਗਤਾ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਗਤਿਕਾ, ਅਵਿਗਤਂ ਸਹਜਾਤਗਤਿਕਂ. ਤੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਸਦਿਸਂ, ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਸਦਿਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮੇ ਤੇਵੀਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਂ ਵਸੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਯਾ ਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਤਾਸਂ ਵਸੇਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਾ. ਅਯਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਮੂਲਕੇ ਪਚ੍ਚਯਾਨੁਲੋਮੇ ਪਟਿਚ੍ਚਵਾਰਸ੍ਸ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ.
(੨.) ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਵਾਰੋ
੭੩. ਇਦਾਨਿ ਯੇ ਏਤ੍ਥ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾਦੀਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਚਯੇ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਾਰਾ ਲਦ੍ਧਾ, ਤੇ ਗਣਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਹੇਤੁਯਾ ਨਵਾਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਹੇਤੁਯਾ ਨਵਾਤਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇ ਨਵ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਕੁਸਲੇਨ ਕੁਸਲਂ, ਕੁਸਲੇਨ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ, ਕੁਸਲੇਨ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਂ; ਅਕੁਸਲੇਨ ਅਕੁਸਲਂ, ਅਕੁਸਲੇਨ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ, ਅਕੁਸਲੇਨ ਅਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਂ, ਅਬ੍ਯਾਕਤੇਨ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ, ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤੇਨ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ, ਅਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤੇਨ ਅਬ੍ਯਾਕਤਨ੍ਤਿ.
ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਤੀਣੀਤਿ ਕੁਸਲੇਨ ਕੁਸਲਂ, ਅਕੁਸਲੇਨ ਅਕੁਸਲਂ, ਅਬ੍ਯਾਕਤੇਨ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ. ਅਧਿਪਤਿਯਾ ਨਵਾਤਿ ਹੇਤੁਯਾ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਾਵ. ਦ੍ਵਾਦਸਸੁ ਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਨਵ ਨਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਸਦਿਸਾਨੇਵ. ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿ ਵਿਸੇਸੋ. ਦਸਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਤੀਣਿ ਤੀਣੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸਦਿਸਾਨੇਵ. ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿ ਵਿਸੇਸੋ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਪਦਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਰੂਪਮ੍ਪਿ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਥਾ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇ. ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇ ਵਿਪਾਕਾਨਿ ਚੇਵ ਵੀਥਿਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਚ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਵਿਪਾਕੇ ਏਕਨ੍ਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੇਵ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਨਵ ਤੀਣਿ ਏਕਨ੍ਤਿ, ਤਿਵਿਧੋਵ ਵਾਰਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸ ਨਵਕਾ, ਦਸ ਤਿਕਾ, ਏਕਂ ਏਕਕਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਤੇਵੀਸਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਏਕੂਨਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾਧਿਕਂ ਵਾਰਸਤਂ ਹੋਤਿ, ਏਕੂਨਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾਧਿਕਞ੍ਚ ਪੁਚ੍ਛਾਸਤਂ. ਏਕੂਨਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾਧਿਕਂ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸਤਨ੍ਤਿਪਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਨਾਮਂ.
੭੪. ਏਵਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾਦਿਕੇ ਏਕਮੂਲਕੇ ਗਣਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਤੋ ਪਰੇਸੁ ਦੁਮੂਲਕਾਦੀਸੁ ਵਿਤ੍ਥਾਰਦੇਸਨਂ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮੂਲਕੇ ਦਸ੍ਸਿਤਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਲਬ੍ਭਮਾਨਗਣਨਞ੍ਞੇਵ ਆਦਾਯ ਵਾਰਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਦੁਮੂਲਕੇ ਤਾਵ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਤੀਣੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਲਕ੍ਖਣਂ – ਬਹੁਗਣਨੋਪਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਬਹੁਗਣਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨ ਸਮਾਨਗਣਨੋਵ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਤੀਣੀ’’ਤਿ. ਹੇਤੁਆਰਮ੍ਮਣਦੁਕੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਤੀਣੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮਾਨਗਣਨੋ ਪਨ ਸਮਾਨਗਣਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੁਤ੍ਤੋ ਅਪਰਿਹੀਨਗਣਨੋਵ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਅਧਿਪਤਿਯਾ ਨਵਾ’’ਤਿ. ਹੇਤਾਧਿਪਤਿਦੁਕੇ ਨਵੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਪਾਕੇ ਏਕਨ੍ਤਿ ਹੇਤੁਵਿਪਾਕਦੁਕੇ ਵਿਪਾਕੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਏਕਮੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਏਵਂ ਤਾਵ ਦੁਮੂਲਕੇ ਵਾਰਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
੭੫. ਤਿਮੂਲਕਾਦੀਸੁਪਿ ਇਦਮੇਵ ਲਕ੍ਖਣਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾ ਅਧਿਪਤਿਯਾ ਤੀਣੀਤਿ. ਹੇਤਾਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿ ਤਿਕੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਤੀਣੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਨਯੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋ.
੭੬-੭੯. ਦ੍ਵਾਦਸਮੂਲਕੇ ਪਨ ਵਿਪਾਕਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ ਕਮ੍ਮੇ ਤੀਣੀਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਵਿਪਾਕਂ ਅਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਆਹਾਰੇ ਤੀਣੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਰਸਮੂਲਕਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤੇ ਪਨ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤੇਵੀਸਤਿਮੂਲਕੋਵੇਤ੍ਥ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਸੋ ਦੁਵਿਧੋ ਹੋਤਿ – ਸਾਸੇਵਨੋ ਵਾ ਸਵਿਪਾਕੋ ਵਾ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਂ ਸਾਸੇਵਨੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਸੋ ਤੀਣੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ ਲਭਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ ਅਵਿਗਤੇ ਤੀਣੀ’’ਤਿ. ਸਵਿਪਾਕੋ ਪਨ ਆਸੇਵਨਂ ਨ ਲਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਪਹਾਯ ਵਿਪਾਕਵਸੇਨ ਗਣਨਾਯ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਨਨ੍ਤਰਾਯੇਵ ‘‘ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ…ਪੇ… ਵਿਪਾਕਪਚ੍ਚਯਾ ਆਹਾਰੇ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ ਏਕਂ ਨਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਤੇਵੀਸਤਿਮੂਲਕੋਵ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਏਤੇਸੁ ਪਨ ਦ੍ਵੀਸੁ ਤੇਵੀਸਤਿਮੂਲਕੇਸੁ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਵਿਪਾਕਪਚ੍ਚਯੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੋ, ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਪਨ ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ. ਰੁਲ਼੍ਹੀਸਦ੍ਦੇਨ ਪਨੇਤੇ ਤੇਵੀਸਤਿਮੂਲਕਾਤ੍ਵੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਸੁ ਸਾਸੇਵਨੇ ਆਸੇਵਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਤੀਣੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ, ਸਵਿਪਾਕੇ ਵਿਪਾਕਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਏਕਮੇਵਾਤਿ ਅਯਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਮੂਲਕਾਦੀਸੁ ਗਣਨਾ.
ਯਂ ਪਨੇਤਂ ਹੇਤੁਮੂਲਕਾਨਨ੍ਤਰਂ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਠਿਤੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਤੀਣੇਵ ਪਞ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਮੂਲਕੇਪਿ ਦੁਮੂਲਕਾਦੀਸੁਪਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਆਰਮ੍ਮਣਪਦੇ ਚੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸੇਸਪਚ੍ਚਯਯੋਜਨਾਸੁ ਚ ਯਤ੍ਥ ਨਵਹਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਤ੍ਥ ਤਯੋਵ ਪਞ੍ਹਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਪਾਕਪਦੇ ਪਨ ਵਿਪਾਕਪਦੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸੇਸਪਚ੍ਚਯਯੋਜਨਾਸੁ ਚ ਏਕੋਵ ਪਞ੍ਹੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਇਤਿ ਯਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਵੋਚੁਮ੍ਹ ‘‘ਬਹੁਗਣਨੋਪਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਬਹੁਗਣਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨ ਸਮਾਨਗਣਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ਤਂ ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਵ.
੮੦-੮੫. ਇਦਾਨਿ ਯੇ ਆਰਮ੍ਮਣਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਏਕਮੂਲਕਾਦਯੋ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾ, ਤੇਸੁ ਏਕਮੂਲਕੋ ਤਾਵ ਹੇਤੁਏਕਮੂਲਕੇਨੇਵ ਸਦਿਸੋਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਯੇ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਪਨ ਦੁਮੂਲਕੇ ਗਣਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾ ਹੇਤੁਯਾ ਤੀਣਿ, ਅਧਿਪਤਿਯਾ ਤੀਣਿ…ਪੇ… ਅਵਿਗਤੇ ਤੀਣੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾ ਅਧਿਪਤਿਯਾ ਤੀਣਿ…ਪੇ… ਅਵਿਗਤੇ ਤੀਣੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਯੇ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾਦਯੋ ਪਚ੍ਚਯਾ ਬਹੁਗਣਨਾ, ਤੇਸਂ ਊਨਤਰਗਣਨੇਹਿ ਚ ਸਮਾਨਗਣਨੇਹਿ ਚ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਨ੍ਦਨੇ ਯਾ ਗਣਨਾ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਭਾਗੇ ਠਿਤਮ੍ਪਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਂ ਪਚ੍ਛਿਮਭਾਗੇਵ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾ ਹੇਤੁਯਾ ਤੀਣੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਤਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ – ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਯੇਨ ਬਹੁਤਰਗਣਨੇਨ ਵਾ ਸਮਾਨਗਣਨੇਨ ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦੁਕਤਿਕਾਦਿਭੇਦਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਤੀਣੇਵ ਪਞ੍ਹਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਵਿਪਾਕਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਨ੍ਦਨੇ ਏਕਮੇਵ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਂ ਵਿਪਾਕਪਚ੍ਚਯਾਦਿਕਾਯ ਗਣਨਾਯ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਧ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਯਾ ਚੇਸਾ ਦੁਮੂਲਕੇ ਗਣਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਤਿਮੂਲਕਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸਾਵ ਗਣਨਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਤਿਮੂਲਕਾਦਯੋ ਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾ.
ਇਦਾਨਿ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਾਦਿਵਸੇਨ ਦੁਮੂਲਕਾਦੀਸੁ ਗਣਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਹੇਤੁਯਾ ਨਵਾਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਵੇਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਚ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਹੇਤੁਯਾ ਨਵ, ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਹੇਤੁਨਾ ਸਮਾਨਗਣਨਾਸੁ ਨਵੇਵ. ਇਤਿ ਯੋ ਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮਾਨਗਣਨਾਨਂ ਸਂਸਨ੍ਦਨੇ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਠਿਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਗਣਨਾ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਪਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਊਨਤਰਗਣਨਾਨਂ ਸਂਸਨ੍ਦਨੇ ਊਨਤਰਗਣਨਾਨਂਯੇਵ ਵਸੇਨ ਗਣਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਏਵਂ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨਾਪਿ ਤਤੋ ਪਰੇਸਂ ਅਨਨ੍ਤਰਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨਾਪਿ ਤਿਮੂਲਕਾਦਯੋ ਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਮੂਲਕੇ ਦਸ੍ਸਿਤਗਣਨਾਵਸੇਨੇਵ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਕੇਕਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਮੂਲਕਂ ਕਾਤੁਨ ਸਜ੍ਝਾਯਮਗ੍ਗੇਨ ਗਣੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.
ਪਚ੍ਚਯਾਨੁਲੋਮਵਣ੍ਣਨਾ.
ਪਟਿਚ੍ਚਵਾਰੋ
ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ
੮੬-੮੭. ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਨੀਯਂ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਕੁਸਲਪਦੇ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਵਿਨਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਨਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਂ ਵਿਨਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਹਗਤੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤੋ ਮੋਹੋਤਿ ਅਯਞ੍ਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚੇਵ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਸ੍ਸ ਚ ਸਯਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਹੇਤੁਨੋ ਅਭਾਵਾ ਨ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਂ ਸੇਸੇਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨੁਰੂਪਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਚਯਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਸੁ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਹੇਤੁਕਂ ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
੮੮. ਨਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੇ ਕਾਮਂ ਅਧਿਪਤਿਪਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਪਤਿਨੋ ਅਭਾਵਾ ਨਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਤਿ, ਯਥਾ ਪਨ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੁਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤੋ ਮੋਹੋ ਅਹੇਤੁਕੋ, ਨ ਤਥਾ ਅਧਿਪਤਯੋ ਏਵ ਨਿਰਾਧਿਪਤਿ. ਛਨ੍ਦਾਦੀਸੁ ਪਨ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਅਧਿਪਤਿਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕੁਸਲਾਦਯੋ ਨਿਰਾਧਿਪਤਿਨੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਮੋਹਂ ਵਿਯ ਵਿਸੁਂ ਅਧਿਪਤਿਮਤ੍ਤਮੇਵ ਅਨੁਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਵਸੇਨ ਏਸਾ ‘‘ਏਕਂ ਖਨ੍ਧਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿਕਾ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
੮੯. ਨਾਨਨ੍ਤਰਨਸਮਨਨ੍ਤਰੇਸੁ ਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਵਿਯ ਰੂਪਮੇਵ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਾਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਸਦਿਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਪਰਿਹੀਨੋ. ਯਥਾ ਚੇਸ, ਤਥਾ ਨਿਸ੍ਸਯਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਾਪਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ਏਤੇਹਿ ਵਿਨਾ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਸਹਜਾਤਨਿਸ੍ਸਯਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇਪਿ ਹਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਏਕੋਪਿ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਪਰਿਹੀਨਾ.
੯੦. ਨਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਵਿਭਙ੍ਗੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤੇ ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਨ੍ਤਿ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਵਜ੍ਜਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੯੧. ਨਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਵਿਭਙ੍ਗੇ ਰੂਪਮੇਵ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਞ੍ਹਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਅਰੂਪਂ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਸ੍ਸਯਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯੇ ਨ ਲਭੇਯ੍ਯ, ਅਨਨ੍ਤਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯਮੁਤ੍ਤਕਂ ਪਨ ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਾਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਸਦਿਸ’’ਨ੍ਤਿ.
੯੨. ਨਪੁਰੇਜਾਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੯੩. ਨਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਹਜਾਤਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਸਦਿਸਾ ਏਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿ, ਸਾ ਨਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾਤਿ ਇਧ ਸਙ੍ਖਿਤ੍ਤਾ. ਨਾਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾ ਪਠਮਜਵਨਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਥਾ ਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤਂ. ਪਾਲ਼ਿ ਪਨ ਇਧਾਪਿ ਨਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਨਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯਮ੍ਪਿ ਨਾਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਮ੍ਪਿ ਨਾਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਸਦਿਸ’’ਨ੍ਤਿ.
੯੪-੯੭. ਨਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇ ਵਿਪਾਕਚੇਤਨਾ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਤੀਤਿ ਨ ਗਹਿਤਾ. ਨਾਹਾਰਪਚ੍ਚਯੇ ਏਕਚ੍ਚਂ ਰੂਪਮੇਵ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਥਾ ਨਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯੇ.
੯੮. ਨਝਾਨਪਚ੍ਚਯੇ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਧਮ੍ਮਾ ਚੇਵ ਏਕਚ੍ਚਞ੍ਚ ਰੂਪਂ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਵੇਦਨਾ ਚ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ ਚ ਦੁਬ੍ਬਲਤ੍ਤਾ ਉਪਨਿਜ੍ਝਾਨਲਕ੍ਖਣਂ ਨ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੀਤਿ ਝਾਨਪਚ੍ਚਯੇ ਨ ਗਹਿਤਾ.
੯੯-੧੦੨. ਨਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯੇ ਅਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਞ੍ਚੇਵ ਏਕਚ੍ਚਞ੍ਚ ਰੂਪਂ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਨੋਨਤ੍ਥਿਨੋਵਿਗਤੇਸੁ ਰੂਪਮੇਵ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਾਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਸਦਿਸ’’ਨ੍ਤਿ.
੧੦੩. ਨਹੇਤੁਯਾ ਦ੍ਵੇਤਿ ਏਕਮੂਲਕਗਣਨਾਯ ਯਥਾਪਾਲ਼ਿਮੇਵ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ.
੧੦੪. ਦੁਮੂਲਕੇ ਨਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਏਕਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਬਹੁਗਣਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਊਨਤਰਗਣਨਸ੍ਸ ਸਂਸਨ੍ਦਨੇ ਊਨਤਰਗਣਨਵਸੇਨ ਨਹੇਤੁਯਾ ਵਿਯ ਦ੍ਵੀਹਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਨਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਪਨ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਰਿਹੀਨਤ੍ਤਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪਾਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਏਕਕੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਦ੍ਵੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਪਨ ਨਹੇਤੁਯਾ ਲਦ੍ਧਵਸੇਨ ਵਾਰਦ੍ਵਯਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੧੦੫-੧੦੬. ਤਿਮੂਲਕਾਦੀਸੁ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਨਾਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਅਪਰਿਹੀਨਤ੍ਤਾ ਏਕਮੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਨੀਯੇ ਨਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਮੂਲਕਾਦੀਸੁ ਗਣਨਾ.
੧੦੭-੧੩੦. ਨਾਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾਦਯੋ ਪਨ ਏਕਮੂਲਕੇ ਤਾਵ ਪੁਰਿਮੇਨ ਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਇਧਾਪਿ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤਾਯੇਵ. ਨਾਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਦੁਮੂਲਕੇ ਨਾਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾ, ਨਹੇਤੁਯਾ ਏਕਨ੍ਤਿ ਨਹੇਤੁਦੁਮੂਲਕੇ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਨਾਧਿਪਤਿਯਾ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਨਾਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇ ਲਦ੍ਧਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਸਂਸਨ੍ਦਨੇਸੁ ਊਨਤਰਗਣਨਸ੍ਸੇਵ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਗਣਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਚ ਨਾਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ ਪਵਿਸਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਮੇਵ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਨਾਨਨ੍ਤਰਨਸਮਨਨ੍ਤਰਨਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਉਪਨਿਸ੍ਸਯਨਾਹਾਰਨਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਨੋਨਤ੍ਥਿਨੋਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਪਵਿਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਨਾਹਾਰਨਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਝਾਨਨਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ. ਨਸਹਜਾਤਾਦਿਚਤੁਕ੍ਕਂ ਇਧਾਪਿ ਪਰਿਹੀਨਮੇਵਾਤਿ ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਂ. ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਦੁਮੂਲਕਾਦੀਸੁ ‘‘ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਮੂਲਂ, ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਦੁਮੂਲਕੋ, ਅਯਂ ਤਿਮੂਲਕੋ, ਅਯਂ ਸਬ੍ਬਮੂਲਕੋ’’ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਊਨਤਰਗਣਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਗਣਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ.
ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ.
ਪਚ੍ਚਯਾਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ
੧੩੧-੧੮੯. ਇਦਾਨਿ ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਯੇ ਗਣਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਞ੍ਚਾਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਹੇਤਾਧਿਪਤਿਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਠਿਤੇਸੁ ਸਹਜਾਤਾਦਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਿਕਪਚ੍ਚਯਾ, ਆਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਝਾਨਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋਤਿ ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਪਚ੍ਚਨੀਯਤੋ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾਦਿਵਸੇਨ ਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਧਮ੍ਮੋ ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਪਚ੍ਚਯੇ ਅਲਭਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਅਨਨ੍ਤਰਸਮਨਨ੍ਤਰਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਨਤ੍ਥਿਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਪਨ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਠਿਤੇਸੁ ਅਰੂਪਟ੍ਠਾਨਿਕਾ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾਦੀਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਅਨਨ੍ਤਰਸਮਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਾਦਯੋ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਸਹਜਾਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਕਮ੍ਮਾਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਪਨ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਠਿਤੇਸੁ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਿਕਾਯੇਵ, ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਏਤੇਸਞ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਿਕੇ ਅਲਭਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਠਿਤੇਸੁ ਯੇ ਚ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਚ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਦੁਮੂਲਕਾਦੀਸੁ ਨਯੇਸੁ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਸਂਸਨ੍ਦਨੇ ਊਨਤਰਗਣਨਾਨਂਯੇਵ ਵਸੇਨ ਗਣਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ.
ਪਚ੍ਚਯਾਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ.
ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਨੀਯਾਨੁਲੋਮਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੦. ਇਦਾਨਿ ਪਚ੍ਚਨੀਯਾਨੁਲੋਮੇ ਗਣਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਨਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਦ੍ਵੇਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਠਿਤੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਧਿਪਤਿਂ ਅਵਸੇਸਾ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਪਚ੍ਛਾਜਾਤੋ ਪਨ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇਵ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਯੇ ਨਵ ਪਚ੍ਚਯਾ ‘‘ਅਰੂਪਾਨਞ੍ਞੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸੁ ਪੁਰੇਜਾਤਞ੍ਚ ਆਸੇਵਨਞ੍ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਠਿਤੇਸੁ ਸੇਸਾ ਅਰੂਪਟ੍ਠਾਨਿਕਾ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਯੋ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਦੀਹਿ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਸੋ ਅਨਨ੍ਤਰਾਦਯੋ ਲਭਤਿ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਪਾਕੋ ਪਨ ਪੁਰੇਜਾਤਤੋ, ਸਬ੍ਬਵਿਪਾਕੋ ਚ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਿਰਿਯਮਨੋਧਾਤੁਯਾ ਆਸੇਵਨਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋਪਿ ਅਨਨ੍ਤਰਾਦਯੋ ਲਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪੁਰੇਜਾਤਞ੍ਚ ਆਸੇਵਨਞ੍ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਛਾਜਾਤਆਸੇਵਨਵਿਪਾਕਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਠਿਤੇਸੁ ਏਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਠਿਤੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਾਕਪਚ੍ਚਯਂ ਅਵਸੇਸਾ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਆਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਠਿਤੇਸੁ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਿਕੇ ਚੇਵ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਕਮ੍ਮਾਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯੇ ਚ ਅਵਸੇਸਾ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਇਤਰੇ ਯੁਜ੍ਜਮਾਨਕਵਸੇਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਝਾਨਪਚ੍ਚਯੇ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਠਿਤੇ. ਹੇਤਾਧਿਪਤਿਆਸੇਵਨਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯੇ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਠਿਤੇ ਹੇਤਾਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੇ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਠਿਤੇ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਠਿਤੇਸੁ ਯੇ ਯੇ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਤੇ ਞਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਸਂਸਨ੍ਦਨੇ ਊਨਤਰਗਣਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਗਣਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
੧੯੧-੧੯੫. ਦੁਮੂਲਕਾਦੀਸੁ ਚ ਨਯੇਸੁ ਯਂ ਯਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯੇ ਯੇ ਦੁਕਾਦਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਤੇ ਤੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਲਬ੍ਭਮਾਨਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਯਥਾ ਯਥਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਸਾਧੁਕਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਨਹੇਤੁਵਸੇਨ ਦੁਮੂਲਕਾਦਯੋ ਨਯੇ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਨਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾ…ਪੇ… ਨਾਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਾਵ ਆਸੇਵਨਾ ਸਬ੍ਬਂ ਸਦਿਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ, ‘‘ਨਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾ ਸਹਜਾਤੇ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਹਿ ਸਦਿਸਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਂ ਪਨ ‘‘ਨਕਮ੍ਮੇ ਗਣਿਤੇ ਪਞ੍ਚ ਗਣ੍ਹਾਤੀ’’ਤਿ ਸੀਹਲ਼ਭਾਸਾਯ ਲਿਖਿਤਂ, ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਨਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਏਵਂ ਨਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਘਟਿਤੇ ਸਹਜਾਤੇ ਏਕਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਪਞ੍ਚੇਵ ਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਤਿ. ਏਵਂ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥੋਯੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਰੂਪਞ੍ਹਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਞ੍ਞਾਨਿਬਨ੍ਧਨਤ੍ਥਂ ਪੋਰਾਣੇਹਿ ਸਕਸਕਭਾਸਾਯ ਲਿਖਿਤਂ.
ਅਪਿਚ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਚਨੀਯਾਨੁਲੋਮੇ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਧਮ੍ਮੋ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਤਿ, ਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਂ. ਸੋ ਅਸਞ੍ਞੇਸੁ ਚੇਵ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤੇ ਚ ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਤ੍ਥਿ ਧਮ੍ਮੋ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਤਿ, ਨਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਂ. ਸੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੁਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਜਾਤਮੋਹਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਤ੍ਥਿ ਧਮ੍ਮੋ ਝਾਨਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਤਿ, ਨਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਂ. ਸੋ ਮਨੋਧਾਤੁਅਹੇਤੁਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਤ੍ਥ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਿ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਵਸੇਨੇਵ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਹੇਤਾਧਿਪਤਿਵਿਪਾਕਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਝਾਨਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯੇ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਿਕਾ ਪਚ੍ਚਨੀਯਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਹੇਤੁਕੇ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਇਮੇਸਮ੍ਪਿ ਪਕਿਣ੍ਣਕਾਨਂ ਵਸੇਨੇਤ੍ਥ ਗਣਨਵਾਰੋ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਨਯੋ – ਨਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਦ੍ਵੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਾਵ ਅਹੇਤੁਕਮੋਹੋ ਚੇਵ ਅਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਾ ਚ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲੇਨਾਕੁਸਲਂ, ਅਬ੍ਯਾਕਤੇਨ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਆਸੇਵਨੇ ਪਨ ਵਿਪਾਕਂ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਥਾ ਕਿਰਿਯਮਨੋਧਾਤੁ. ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਰਿਯਾਹੇਤੁਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਵਸੇਨੇਤ੍ਥ ਅਬ੍ਯਾਕਤੇਨ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਪਾਕੇ ਏਕਨ੍ਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤੇਨ ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੇਵ. ਮਗ੍ਗੇ ਏਕਨ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲੇਨ ਅਕੁਸਲਮੇਵ.
੧੯੬-੧੯੭. ਨਾਰਮ੍ਮਣਮੂਲਕੇ ਹੇਤੁਯਾ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਰੂਪਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਕੁਸਲਂ ਅਕੁਸਲਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਂ ਅਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਞ੍ਚਾਤਿ ਪਞ੍ਚ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਬ੍ਬਪਞ੍ਚਕੇਸੁ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇ ਏਕਨ੍ਤਿ ਭੂਤਰੂਪਾਨਿ ਚੇਵ ਵਤ੍ਥੁਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਨਾਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤਿਮੂਲਕੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
੧੯੮-੨੦੨. ਨਾਧਿਪਤਿਮੂਲਕੇ ਹੇਤੁਯਾ ਨਵਾਤਿ ਅਨੁਲੋਮੇ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੇਵ. ਤੀਣੀਤਿਆਦੀਨਿਪਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਨੁਲੋਮੇ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਾਨੇਵ. ਤਿਮੂਲਕੇ ਦ੍ਵੇਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਾਨੇਵ.
੨੦੩-੨੩੩. ਨਪੁਰੇਜਾਤਮੂਲਕੇ ਹੇਤੁਯਾ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ‘‘ਆਰੁਪ੍ਪੇ ਕੁਸਲਂ ਏਕਂ ਖਨ੍ਧਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਪੁਰੇਜਾਤੇ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨੇਵ. ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਕੇਸੁ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਨਕਮ੍ਮਮੂਲਕੇ ਹੇਤੁਯਾ ਤੀਣੀਤਿਆਦੀਸੁ ਚੇਤਨਾਵ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਕੁਸਲਂ ਅਕੁਸਲਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਤੀਣੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ‘‘ਏਕਂ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣਿ ਪਞ੍ਚ ਸਤ੍ਤ ਨਵਾ’’ਤਿ ਆਗਤਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਗਣਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਛ ਅਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਇਮਾ ਪਨ ਤਿਸ੍ਸੋ ਗਣਨਾ ਨਤ੍ਥੇਵਾਤਿ.
ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਨੀਯਾਨੁਲੋਮਵਣ੍ਣਨਾ.
ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚਵਾਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ.