ਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤਵਣ੍ਣਨਾ
ਮਨੋਧਾਤੁਚਿਤ੍ਤਂ
੫੬੬. ਇਦਾਨਿ ਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪੁਨ ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਰਿਯਾਤਿ ਕਰਣਮਤ੍ਤਂ. ਸਬ੍ਬੇਸੁਯੇਵ ਹਿ ਕਿਰਿਯਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਯਂ ਜਵਨਭਾਵਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਤਂ ਵਾਤਪੁਪ੍ਫਂ ਵਿਯ. ਯਂ ਜਵਨਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਤਂ ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਕਰੁਕ੍ਖਪੁਪ੍ਫਂ ਵਿਯ ਅਫਲਂ ਹੋਤਿ, ਤਂਤਂ ਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਕਰਣਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਰਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨੇਵਕੁਸਲਾਨਾਕੁਸਲਾਤਿਆਦੀਸੁ ਕੁਸਲਮੂਲਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਕੁਸਲਹੇਤੁਨੋ ਅਭਾਵਾ ‘ਨੇਵਕੁਸਲਾ’; ਅਕੁਸਲਮੂਲਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਹੇਤੁਨੋ ਅਭਾਵਾ ‘ਨੇਵਅਕੁਸਲਾ’; ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸਙ੍ਖਾਤਾਨਮ੍ਪਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਅਭਾਵਾ ‘ਨੇਵਕੁਸਲਾਨਾਕੁਸਲਾ’. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਜਨਕਹੇਤੁਨੋ ਅਭਾਵਾ ਨੇਵਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਾ.
ਇਧਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਕਗ੍ਗਤਾਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਿਤਿਮਤ੍ਤਮੇਵ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਮਨੋਧਾਤੁਯੋ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯੋ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਹਗਤਨ੍ਤਿ ਇਮੇਸੁ ਸਤ੍ਤਰਸਸੁ ਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਦੁਬ੍ਬਲਤ੍ਤਾ ਸਣ੍ਠਿਤਿ ਅਵਟ੍ਠਿਤਿਆਦੀਨਿ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਪਾਕਮਨੋਧਾਤੁਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਾ. ਤਞ੍ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਦਂ ਪਨ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਵਲ਼ਞ੍ਜਨਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪੁਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਥਂ? ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਤਾਵ ਇਟ੍ਠਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤਅਨਿਟ੍ਠਅਨਿਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇਸੁ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਪਸਾਦੇ ਘਟ੍ਟਿਤੇ ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਵਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪੁਰੇਚਾਰਿਕਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਭਵਙ੍ਗਂ ਆਵਟ੍ਟਯਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ.
ਕਿਰਿਯਮਨੋਧਾਤੁਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
ਕਿਰਿਯਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਚਿਤ੍ਤਾਨਿ
੫੬੮. ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾਤਿ, ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਅਸਾਧਾਰਣਂ. ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸੇਵ ਪਾਟਿਪੁਗ੍ਗਲਿਕਂ. ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਹਿ ਪਧਾਨਸਾਰੁਪ੍ਪਂ ਠਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਖੀਣਾਸਵੋ ਇਮਿਨਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੋਤਦ੍ਵਾਰੇ ਭਣ੍ਡਭਾਜਨੀਯਟ੍ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ਮਹਾਸਦ੍ਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਲੁਦ੍ਧਲੁਦ੍ਧੇਸੁ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੇਸੁ ‘ਏਵਰੂਪਾ ਨਾਮ ਮੇ ਲੋਲੁਪ੍ਪਤਣ੍ਹਾ ਪਹੀਨਾ’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਘਾਨਦ੍ਵਾਰੇ ਗਨ੍ਧੇਹਿ ਵਾ ਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਵਾ ਚੇਤਿਯਂ ਪੂਜੇਨ੍ਤੋ ਇਮਿਨਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਜਿਵ੍ਹਾਦ੍ਵਾਰੇ ਰਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਲਦ੍ਧਾ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ‘ਸਾਰਣੀਯਧਮ੍ਮੋ ਵਤ ਮੇ ਪੂਰਿਤੋ’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਅਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕਵਤ੍ਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਮੇ ਵਤ੍ਤਂ ਪੂਰਿਤ’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਲਬ੍ਭਤਿ.
ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਪਨ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਮਾਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਜੋਤਿਪਾਲਮਾਣਵ(ਮ. ਨਿ. ੨.੨੮੨ ਆਦਯੋ) ਮਗ੍ਘਦੇਵਰਾਜ(ਮ. ਨਿ. ੨.੩੦੮ ਆਦਯੋ) ਕਣ੍ਹਤਾਪਸਾਦਿਕਾਲਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ (ਜਾ. ੧.੧੦.੧੧ ਆਦਯੋ) ਕਤਂ ਕਾਰਣਂ ਆਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤੋ ਸਿਤਂ ਪਾਤ੍ਵਾਕਾਸਿ. ਤਂ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਞਾਣਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਂ. ਤੇਸਂ ਪਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਞਾਣਾਨਂ ਚਿਣ੍ਣਪਰਿਯਨ੍ਤੇ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹਾਸਯਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਨਾਗਤੇ ‘ਤਨ੍ਤਿਸ੍ਸਰੋ ਮੁਦਿਙ੍ਗਸ੍ਸਰੋ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਸਿਤਂ ਪਾਤ੍ਵਾਕਾਸਿ. ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਂ. ਤੇਸਂ ਪਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨ ਞਾਣਾਨਂ ਚਿਣ੍ਣਪਰਿਯਨ੍ਤੇ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹਾਸਯਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਪਨਸ੍ਸ ਸੇਸਅਹੇਤੁਕਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਬਲਵਤਰਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ ਸਮਾਧਿਬਲਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਾ. ਵੀਰਿਯਮ੍ਪਿ ਵੀਰਿਯਬਲਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ. ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਪਨ ‘ਸਮਾਧਿਬਲਂ ਹੋਤਿ ਵੀਰਿਯਬਲਂ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਅਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇਨ ਬਲਟ੍ਠੇਨੇਤਂ ਦ੍ਵਯਂ ਬਲਂ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ‘ਨੇਵ ਕੁਸਲਂ ਨਾਕੁਸਲਂ’ ਤਸ੍ਮਾ ਬਲਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾਨ ਠਪਿਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਨ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਬਲਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਗਹਵਾਰੇਪਿ ‘ਦ੍ਵੇ ਬਲਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾਹੇਤੁਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੫੭੪. ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਤਿ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤੀਸੁ ਭਵੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਚਿਤ੍ਤਕਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਂ, ਨ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਚਿਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਪਨ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਂ ਹੋਤਿ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਆਵਜ੍ਜਨਂ. ਛ ਅਸਾਧਾਰਣਞਾਣਾਨਿਪਿ ਇਮਿਨਾ ਗਹਿਤਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਮਹਾਗਜਂ ਨਾਮੇਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ; ਇਮਸ੍ਸ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ‘ਅਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਗਤਿਕਂ ਨਾਮ ਕਤਮ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘ਇਦ’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਚਿਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕੇਵਲਞ੍ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਸਪ੍ਪੀਤਿਕਤ੍ਤਾ ਨਵਙ੍ਗਿਕੋ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ. ਇਧ ਨਿਪ੍ਪੀਤਿਕਤ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ.
ਇਦਾਨਿ ਯਾਨਿ ਕੁਸਲਤੋ ਅਟ੍ਠ ਮਹਾਚਿਤ੍ਤਾਨੇਵ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤਾਯ ਕਿਰਿਯਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਨਿ ਕੁਸਲਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ.
ਇਧ ਠਤ੍ਵਾ ਹਸਨਕਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਕਤਿ ਪਨੇਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ ਤੇਰਸ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਹਿ ਕੁਸਲਤੋ ਚਤੂਹਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤੇਹਿ, ਅਕੁਸਲਤੋ ਚਤੂਹੀਤਿ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਹਸਨ੍ਤਿ. ਸੇਕ੍ਖਾ ਕੁਸਲਤੋ ਚਤੂਹਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤੇਹਿ, ਅਕੁਸਲਤੋ ਦ੍ਵੀਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤੇਹੀਤਿ, ਛਹਿ ਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਹਸਨ੍ਤਿ. ਖੀਣਾਸਵਾ ਕਿਰਿਯਤੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤੇਹਿ ਹਸਨ੍ਤੀਤਿ.
ਰੂਪਾਵਚਰਾਰੂਪਾਵਚਰਕਿਰਿਯਂ
੫੭੭. ਰੂਪਾਵਚਰਾਰੂਪਾਵਚਰਕਿਰਿਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇਸੁ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ, ਸੁਖਵਿਹਾਰਮਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਾਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਯਾਵ ਨ ਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ ਤਾਵ ਕੁਸਲਾਵ ਸਮਾਪਨ੍ਨਕਾਲੇ ਕਿਰਿਯਾ ਹੋਤਿ. ਖੀਣਾਸਵਕਾਲੇ ਪਨਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਕਿਰਿਯਾਵ ਹੋਤਿ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਕੁਸਲਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.
ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹਅਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਣ੍ਡਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਅਬ੍ਯਾਕਤਪਦਂ ਪਨ ਨੇਵ ਤਾਵ ਨਿਟ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ.
ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਣ੍ਡਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.