(੬) ੧. ਗੋਤਮੀਵਗ੍ਗੋ

੧. ਗੋਤਮੀਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫੧. ਛਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਸਕ੍ਕੇਸੁ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਪਠਮਗਮਨੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਮਹਾਪਜਾਪਤੀਤਿ ਪੁਤ੍ਤਪਜਾਯ ਚੇਵ ਧੀਤੁਪਜਾਯ ਚ ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਵਂਲਦ੍ਧਨਾਮਾ. ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੀਤਿ ਭਗਵਾ ਕਪਿਲਪੁਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਠਮਮੇਵ ਨਨ੍ਦਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸਿ, ਸਤ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਰਾਹੁਲਕੁਮਾਰਂ. ਚੁਮ੍ਬਟਕਕਲਹੇ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੩੩੧; ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੩੭) ਪਨ ਉਭਯਨਗਰਵਾਸਿਕੇਸੁ ਯੁਦ੍ਧਤ੍ਥਾਯ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੇਸੁ ਸਤ੍ਥਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇ ਰਾਜਾਨੋ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਦਣ੍ਡਸੁਤ੍ਤਂ (ਸੁ. ਨਿ. ੯੪੧ ਆਦਯੋ; ਮਹਾਨਿ. ੧੭੦ ਆਦਯੋ) ਕਥੇਸਿ. ਰਾਜਾਨੋ ਪਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਅਡ੍ਢਤਿਯਸਤੇ ਅਡ੍ਢਤਿਯਸਤੇ ਕੁਮਾਰੇ ਅਦਂਸੁ, ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਕੁਮਾਰਸਤਾਨਿ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੁ, ਅਥ ਨੇਸਂ ਪਜਾਪਤਿਯੋ ਸਾਸਨਂ ਪੇਸੇਤ੍ਵਾ ਅਨਭਿਰਤਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦਯਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਸਂ ਅਨਭਿਰਤਿਯਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤੇ ਪਞ੍ਚਸਤੇ ਦਹਰਭਿਕ੍ਖੂ ਕੁਣਾਲਦਹਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੁਣਾਲਕਾਲੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬੇ ਪਾਸਾਣਤਲੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਕੁਣਾਲਜਾਤਕਕਥਾਯ (ਜਾ. ੨.੨੧.ਕੁਣਾਲਜਾਤਕ) ਤੇਸਂ ਅਨਭਿਰਤਿਂ ਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ, ਪੁਨ ਮਹਾਵਨਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲੇਤਿ. ਤੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਜਾਨਨਤ੍ਥਂ ਪੁਨਪਿ ਪਜਾਪਤਿਯੋ ਸਾਸਨਂ ਪਹਿਣਿਂਸੁ. ਤੇ ‘‘ਅਭਬ੍ਬਾ ਮਯਂ ਘਰਾਵਾਸਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਪਟਿਸਾਸਨਂ ਪਹਿਣਿਂਸੁ. ਤਾ ‘‘ਨ ਦਾਨਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਘਰਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਯਾ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਅਨੁਜਾਨਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਪਞ੍ਚਸਤਾਪਿ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯ੍ਯੇ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਅਨੁਜਾਨਾਪੇਥਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਮਹਾਪਜਾਪਤੀ ਤਾ ਇਤ੍ਥਿਯੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਸੇਤਚ੍ਛਤ੍ਤਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ ਰਞ੍ਞੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਕਾਲੇ ਉਪਸਙ੍ਕਮੀਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿਯੇਵ.

ਅਲਂ ਗੋਤਮਿ, ਮਾ ਤੇ ਰੁਚ੍ਚੀਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿ, ਨਨੁ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਰਿਸਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ? ਕਾਮਂ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਿਲਮੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਅਨੇਕਵਾਰਂ ਯਾਚਿਤੇ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਲਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਪਾਲੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੁਕਾਮੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿ. ਪਕ੍ਕਾਮੀਤਿ ਪੁਨ ਕਪਿਲਪੁਰਮੇਵ ਪਾਵਿਸਿ. ਯਥਾਭਿਰਨ੍ਤਂ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਬੋਧਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਯਥਾਜ੍ਝਾਸਯਨੇ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ. ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਾਮੀਤਿ ਮਹਾਜਨਸਙ੍ਗਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਉਤ੍ਤਮਾਯ ਬੁਦ੍ਧਸਿਰਿਯਾ ਅਨੋਪਮੇਨ ਬੁਦ੍ਧਵਿਲਾਸੇਨ ਅਤੁਰਿਤਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਾਮਿ.

ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਹਿ ਸਾਕਿਯਾਨੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤੋਨਿਵੇਸਨਮ੍ਹਿਯੇਵ ਦਸਬਲਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਵੇਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਸਾਕਿਯਾਨਿਯੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਵੇਸਂਯੇਵ ਗਾਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਾਹਿਪਿ ਤਾਹਿ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਹਿ ਸਾਕਿਯਾਨੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ. ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਾਮੀਤਿ ਗਮਨਂ ਅਭਿਨੀਹਰਿ. ਗਮਨਾਭਿਨੀਹਰਣਕਾਲੇ ਪਨ ਤਾ ਸੁਖੁਮਾਲਾ ਰਾਜਿਤ੍ਥਿਯੋ ਪਦਸਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਸਾਕਿਯਕੋਲਿਯਰਾਜਾਨੋ ਸੋਵਣ੍ਣਸਿਵਿਕਾਯੋ ਉਪਟ੍ਠਾਪਯਿਂਸੁ. ਤਾ ਪਨ ‘‘ਯਾਨੇ ਆਰੁਯ੍ਹ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਸਤ੍ਥਰਿ ਅਗਾਰਵੋ ਕਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਕਪਣ੍ਣਾਸਯੋਜਨਿਕਂ ਪਦਸਾਵ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਂਸੁ. ਰਾਜਾਨੋਪਿ ਪੁਰਤੋ ਚ ਪਚ੍ਛਤੋ ਚ ਆਰਕ੍ਖਂ ਸਂਵਿਦਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਣ੍ਡੁਲਸਪ੍ਪਿਤੇਲਾਦੀਨਂ ਸਕਟਾਨਿ ਪੂਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਆਹਾਰਂ ਪਟਿਯਾਦੇਥਾ’’ਤਿ ਪੁਰਿਸੇ ਪੇਸਯਿਂਸੁ. ਸੂਨੇਹਿ ਪਾਦੇਹੀਤਿ ਤਾਸਞ੍ਹਿ ਸੁਖੁਮਾਲਤ੍ਤਾ ਪਾਦੇਸੁ ਏਕੋ ਫੋਟੋ ਉਟ੍ਠੇਤਿ, ਏਕੋ ਭਿਜ੍ਜਤਿ. ਉਭੋ ਪਾਦਾ ਕਤਕਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਰਿਕਿਣ੍ਣਾ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਾ ਜਾਤਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਸੂਨੇਹਿ ਪਾਦੇਹੀ’’ਤਿ. ਬਹਿਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇਤਿ ਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕਤੋ ਬਹਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਵਂ ਠਿਤਾਤਿ? ਏਵਂ ਕਿਰਸ੍ਸਾ ਅਹੋਸਿ – ‘‘ਅਹਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਾ ਸਯਮੇਵ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਵੇਸਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿਂ, ਏਵਂ ਗਹਿਤਭਾਵੋ ਚ ਪਨ ਮੇ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪੇ ਪਾਕਟੋ ਜਾਤੋ. ਸਚੇ ਸਤ੍ਥਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਅਨੁਜਾਨਾਤਿ, ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਨਾਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਤਿ, ਮਹਤੀ ਗਰਹਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਸਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀ ਰੋਦਮਾਨਾਵ ਅਟ੍ਠਾਸਿ.

ਕਿਂ ਨੁ ਤ੍ਵਂ ਗੋਤਮੀਤਿ ਕਿਂ ਨੁ ਰਾਜਕੁਲਾਨਂ ਵਿਪਤ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਕੇਨ ਤ੍ਵਂ ਕਾਰਣੇਨ ਏਵਂ ਵਿਵਣ੍ਣਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਾ, ਸੂਨੇਹਿ ਪਾਦੇਹਿ…ਪੇ… ਠਿਤਾਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਨਪਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨਾਤਿ ਅਞ੍ਞੇਨਪਿ ਕਾਰਣੇਨ. ਬਹੁਕਾਰਾ, ਭਨ੍ਤੇਤਿਆਦਿਨਾ ਤਸ੍ਸਾ ਗੁਣਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਨ੍ਤੋ ਏਵਮਾਹ. ਸਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਇਤ੍ਥਿਯੋ ਨਾਮ ਪਰਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾ, ਏਕਯਾਚਿਤਮਤ੍ਤੇਨ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾਯ ਨ ਮਮ ਸਾਸਨਂ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਾਹਾਪੇਤੁਕਾਮਤਾਯ ਸਚੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਹਾਪਜਾਪਤੀ ਗੋਤਮੀ ਅਟ੍ਠ ਗਰੁਧਮ੍ਮੇ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਸਾਵ’ਸ੍ਸਾ ਹੋਤੁ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਵਸ੍ਸਾਤਿ ਸਾ ਏਵ ਅਸ੍ਸਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਪਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਪਿ ਹੋਤੁ.

ਤਦਹੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਤਂਦਿਵਸਂ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ. ਅਭਿਵਾਦਨਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਞ੍ਜਲਿਕਮ੍ਮਂ ਸਾਮੀਚਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਓਮਾਨਾਤਿਮਾਨੇ ਅਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਅਭਿਵਾਦਨਂ, ਆਸਨਾ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਯ ਪਚ੍ਚੁਗ੍ਗਮਨਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਦਸਨਖੇ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਕਮ੍ਮਂ, ਆਸਨਪਞ੍ਞਾਪਨਬੀਜਨਾਦਿਕਂ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਕਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਾਮੀਚਿਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਕਤਬ੍ਬਂ. ਅਭਿਕ੍ਖੁਕੇ ਆਵਾਸੇਤਿ ਯਤ੍ਥ ਵਸਨ੍ਤਿਯਾ ਅਨਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਓਵਾਦਤ੍ਥਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨਟ੍ਠਾਨੇ ਓਵਾਦਦਾਯਕੋ ਆਚਰਿਯੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਯਂ ਅਭਿਕ੍ਖੁਕੋ ਆਵਾਸੋ ਨਾਮ. ਏਵਰੂਪੇ ਆਵਾਸੇ ਵਸ੍ਸਂ ਨ ਉਪਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਅਨ੍ਵਡ੍ਢਮਾਸਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪੋਸਥਿਕਂ. ਓਵਾਦੂਪਸਙ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿ ਓਵਾਦਤ੍ਥਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨਂ. ਦਿਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਦਿਟ੍ਠੇਨ. ਸੁਤੇਨਾਤਿ ਸੋਤੇਨ ਸੁਤੇਨ. ਪਰਿਸਙ੍ਕਾਯਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਵਸੇਨ ਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੇਨ. ਗਰੁਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਗਰੁਕਂ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਪਤ੍ਤਿਂ. ਪਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਨੂਨਾਨਿ ਪਨ੍ਨਰਸ ਦਿਵਸਾਨਿ ਮਾਨਤ੍ਤਂ. ਛਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਵਿਕਾਲਭੋਜਨਚ੍ਛਟ੍ਠੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ. ਸਿਕ੍ਖਿਤਸਿਕ੍ਖਾਯਾਤਿ ਏਕਸਿਕ੍ਖਮ੍ਪਿ ਅਖਣ੍ਡਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੂਰਿਤਸਿਕ੍ਖਾਯ. ਅਕ੍ਕੋਸਿਤਬ੍ਬੋ ਪਰਿਭਾਸਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸਨ੍ਨਂ ਅਕ੍ਕੋਸਵਤ੍ਥੂਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਅਕ੍ਕੋਸਵਤ੍ਥੁਨਾ ਨ ਅਕ੍ਕੋਸਿਤਬ੍ਬੋ, ਭਯੂਪਦਂਸਨਾਯ ਯਾਯ ਕਾਯਚਿ ਪਰਿਭਾਸਾਯ ਨ ਪਰਿਭਾਸਿਤਬ੍ਬੋ.

ਓਵਟੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਵਚਨਪਥੋਤਿ ਓਵਾਦਾਨੁਸਾਸਨਧਮ੍ਮਕਥਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਵਚਨਪਥੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਓਵਰਿਤੋ ਪਿਹਿਤੋ, ਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਕੋਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਓਵਦਿਤਬ੍ਬੋ ਅਨੁਸਾਸਿਤਬ੍ਬੋ ਵਾ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਪੋਰਾਣਕਤ੍ਥੇਰਾ ਇਦਂ ਚੀਵਰਵਤ੍ਤਂ ਪੂਰਯਿਂਸੂ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਨ ਪਵੇਣਿਵਸੇਨ ਕਥੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਨੋਵਟੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਸੁ ਵਚਨਪਥੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਸੁ ਵਚਨਪਥੋ ਅਨਿਵਾਰਿਤੋ, ਯਥਾਰੁਚਿ ਓਵਦਿਤੁਂ ਅਨੁਸਾਸਿਤੁਂ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਕਥੇਤੁਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨੇਸਾ ਗਰੁਧਮ੍ਮਕਥਾ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯ ਵਿਨਯਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧੪੮) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਇਮੇ ਪਨ ਅਟ੍ਠ ਗਰੁਧਮ੍ਮੇ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਰੋਚਿਯਮਾਨੇ ਸੁਤ੍ਵਾਵ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਯਾ ਤਾਵ ਮਹਨ੍ਤਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਖਣੇਨ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਿ, ਅਨੋਤਤ੍ਤਦਹਤੋ ਆਭਤੇਨ ਸੀਤੁਦਕਸ੍ਸ ਘਟਸਤੇਨ ਮਤ੍ਥਕੇ ਪਰਿਸਿਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਵਿਗਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਰੁਧਮ੍ਮਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਆਵਿਕਰੋਨ੍ਤੀ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਨ੍ਤੇਤਿਆਦਿਕਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ.

ਕੁਮ੍ਭਤ੍ਥੇਨਕੇਹੀਤਿ ਕੁਮ੍ਭੇ ਦੀਪਂ ਜਾਲੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਆਲੋਕੇਨ ਪਰਘਰੇ ਭਣ੍ਡਂ ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਥੇਨਕਚੋਰੇਹਿ. ਸੇਤਟ੍ਠਿਕਾ ਨਾਮ ਰੋਗਜਾਤੀਤਿ ਏਕੋ ਪਾਣਕੋ ਨਾਲ਼ਮਜ੍ਝਗਤਂ ਕਣ੍ਡਂ ਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਯੇਨ ਵਿਦ੍ਧਾ ਕਣ੍ਡਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਾਲਿਸੀਸਂ ਖੀਰਂ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਮਞ੍ਜਿਟ੍ਠਿਕਾ ਨਾਮ ਰੋਗਜਾਤੀਤਿ ਉਚ੍ਛੂਨਂ ਅਨ੍ਤੋਰਤ੍ਤਭਾਵੋ.

ਮਹਤੋ ਤਲ਼ਾਕਸ੍ਸ ਪਟਿਕਚ੍ਚੇਵ ਆਲ਼ਿਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਯਥਾ ਮਹਤੋ ਤਲ਼ਾਕਸ੍ਸ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਬਦ੍ਧਾਯਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਉਦਕਂ ਤਿਟ੍ਠਤੇਵ, ਪਠਮਮੇਵ ਬਦ੍ਧਾਯ ਪਨ ਯਂ ਅਬਦ੍ਧਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਤਮ੍ਪਿ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ ਯੇ ਇਮੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਟਿਕਚ੍ਚੇਵ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨਤ੍ਥਾਯ ਗਰੁਧਮ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ, ਤੇਸੁ ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇਸੁ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜਿਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਚ ਵਸ੍ਸਸਤਾਨਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ. ਪਟਿਕਚ੍ਚੇਵ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਅਪਰਾਨਿਪਿ ਪਞ੍ਚ ਵਸ੍ਸਸਤਾਨਿ ਠਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਵਂ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਮੇਵ ਠਸ੍ਸਤਿ. ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਚੇਤਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਭੇਦਪ੍ਪਤ੍ਤਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤੋ ਪਨ ਉਤ੍ਤਰਿਪਿ ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕਖੀਣਾਸਵਵਸੇਨ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਂ, ਅਨਾਗਾਮਿਵਸੇਨ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਂ, ਸਕਦਾਗਾਮਿਵਸੇਨ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਂ, ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਵਸੇਨ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਪਟਿਵੇਧਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਠਸ੍ਸਤਿ. ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋਪਿ ਤਾਨਿਯੇਵ. ਨ ਹਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਯਾ ਅਸਤਿ ਪਟਿਵੇਧੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਨਾਪਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਯਾ ਸਤਿ ਪਟਿਵੇਧੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਲਿਙ੍ਗਂ ਪਨ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾਯਪਿ ਚਿਰਂ ਪਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤੀਤਿ.

੨. ਓਵਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫੨. ਦੁਤਿਯੇ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋਤਿ ਇਧ ਸਕਲਸ੍ਸਪਿ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਗਰੁਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਂ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਵਾਦਕਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਪਨ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧੪੪ ਆਦਯੋ) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੩. ਸਂਖਿਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫੩. ਤਤਿਯੇ ਸਰਾਗਾਯਾਤਿ ਸਰਾਗਤ੍ਥਾਯ. ਵਿਰਾਗਾਯਾਤਿ ਵਿਰਜ੍ਜਨਤ੍ਥਾਯ. ਸਂਯੋਗਾਯਾਤਿ ਵਟ੍ਟੇ ਸਂਯੋਗਤ੍ਥਾਯ. ਵਿਸਂਯੋਗਾਯਾਤਿ ਵਟ੍ਟੇ ਵਿਸਂਯੋਗਭਾਵਤ੍ਥਾਯ. ਆਚਯਾਯਾਤਿ ਵਟ੍ਟਸ੍ਸ ਵਡ੍ਢਨਤ੍ਥਾਯ. ਨੋ ਅਪਚਯਾਯਾਤਿ ਨ ਵਟ੍ਟਵਿਦ੍ਧਂਸਨਤ੍ਥਾਯ. ਦੁਬ੍ਭਰਤਾਯਾਤਿ ਦੁਪ੍ਪੋਸਨਤ੍ਥਾਯ. ਨੋ ਸੁਭਰਤਾਯਾਤਿ ਨ ਸੁਖਪੋਸਨਤ੍ਥਾਯ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਪਠਮਵਾਰੇਨ ਵਟ੍ਟਂ ਕਥਿਤਂ, ਦੁਤਿਯਵਾਰੇਨ ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਕਥਿਤਂ. ਇਮਿਨਾ ਚ ਪਨ ਓਵਾਦੇਨ ਗੋਤਮੀ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਾਤਿ.

੪. ਦੀਘਜਾਣੁਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫੪. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜਾਤਿ ਇਦਮਸ੍ਸ ਪਵੇਣਿ ਨਾਮ ਵਸੇਨ ਆਲਪਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਪੁਬ੍ਬਪੁਰਿਸਾ ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਥੇ ਜਾਤਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕੁਲੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਇਸ੍ਸਤ੍ਥੇਨਾਤਿ ਇਸ੍ਸਾਸਕਮ੍ਮੇਨ. ਤਤ੍ਰੁਪਾਯਾਯਾਤਿ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਇਦਂ ਨਾਮ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਨੇ ਉਪਾਯਭੂਤਾਯ. ਵੁਦ੍ਧਸੀਲਿਨੋਤਿ ਵਡ੍ਢਿਤਸੀਲਾ ਵੁਦ੍ਧਸਮਾਚਾਰਾ. ਆਯਨ੍ਤਿ ਆਗਮਨਂ. ਨਾਚ੍ਚੋਗਾਲ਼੍ਹਨ੍ਤਿ ਨਾਤਿਮਹਨ੍ਤਂ. ਨਾਤਿਹੀਨਨ੍ਤਿ ਨਾਤਿਕਸਿਰਂ. ਪਰਿਯਾਦਾਯਾਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸ ਵਯਤੋ ਦਿਗੁਣੋ ਆਯੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਯੋ ਆਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ.

‘‘ਚਤੁਧਾ ਵਿਭਜੇ ਭੋਗੇ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਘਰਮਾਵਸਂ;

ਏਕੇਨ ਭੋਗੇ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਦ੍ਵੀਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਪਯੋਜਯੇ;

ਚਤੁਤ੍ਥਞ੍ਚ ਨਿਧਾਪੇਯ੍ਯ, ਆਪਦਾਸੁ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੨੬੫) –

ਏਵਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤੋ ਪਨ ਵਯੋ ਆਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿਯੇਵ.

ਉਦੁਮ੍ਬਰਖਾਦੀਵਾਤਿ ਯਥਾ ਉਦੁਮ੍ਬਰਾਨਿ ਖਾਦਿਤੁਕਾਮੇਨ ਪਕ੍ਕੇ ਉਦੁਮ੍ਬਰਰੁਕ੍ਖੇ ਚਾਲਿਤੇ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨੇਵ ਬਹੂਨਿ ਫਲਾਨਿ ਪਤਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਖਾਦਿਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕਾਨਿ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਇਤਰਾਨਿ ਬਹੁਤਰਾਨਿ ਪਹਾਯ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਯੋ ਆਯਤੋ ਵਯਂ ਬਹੁਤਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਪਕਿਰਨ੍ਤੋ ਭੋਗੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਸੋ ‘‘ਉਦੁਮ੍ਬਰਖਾਦਿਕਂਵਾਯਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਭੋਗੇ ਖਾਦਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਜੇਟ੍ਠਮਰਣਨ੍ਤਿ ਅਨਾਯਕਮਰਣਂ. ਸਮਂ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ. ਸਮਜੀਵਿਤਾਤਿ ਸਮਜੀਵਿਤਾਯ ਜੀਵਿਤਾ. ਅਪਾਯਮੁਖਾਨੀਤਿ ਵਿਨਾਸਸ੍ਸ ਠਾਨਾਨਿ.

ਉਟ੍ਠਾਤਾ ਕਮ੍ਮਧੇਯ੍ਯੇਸੂਤਿ ਕਮ੍ਮਕਰਣਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਉਟ੍ਠਾਨਵੀਰਿਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਵਿਧਾਨਵਾਤਿ ਵਿਦਹਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਸੋਤ੍ਥਾਨਂ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਨ੍ਤਿ ਸੋਤ੍ਥਿਭੂਤਂ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਂ. ਸਚ੍ਚਨਾਮੇਨਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾਯੇਵ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਏਵਂ ਅਵਿਤਥਨਾਮੇਨ. ਚਾਗੋ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤੀਤਿ ਚਾਗੋ ਚ ਸੇਸਪੁਞ੍ਞਞ੍ਚ ਪਵਡ੍ਢਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਸਦ੍ਧਾਦਯੋ ਮਿਸ੍ਸਕਾ ਕਥਿਤਾ. ਪਞ੍ਚਮਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

੬. ਭਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫੬. ਛਟ੍ਠੇ ਗਬ੍ਭੋਤਿ ਗਬ੍ਭਵਾਸੋ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾਪੀਤਿ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਗਬ੍ਭਵਾਸਸਦਿਸਾ ਪੁਨਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਗਬ੍ਭਾ. ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾਪੀਤਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਗਬ੍ਭੇ ਸੇਸਗਬ੍ਭਾ. ਉਭਯਂ ਏਤੇ ਕਾਮਾ ਪਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਭਯਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ, ਭਯਞ੍ਚ ਰੋਗੋ ਚ, ਭਯਞ੍ਚ ਗਣ੍ਡੋ ਚ, ਭਯਞ੍ਚ ਸਲ੍ਲਞ੍ਚ, ਭਯਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗੋ ਚ, ਭਯਞ੍ਚ ਪਙ੍ਕੋ ਚ, ਭਯਞ੍ਚ ਗਬ੍ਭੋ ਚਾਤਿ ਏਵਂ ਉਭਯਂ ਏਤੇ ਕਾਮਾ ਪਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਸਾਤਰੂਪੇਨਾਤਿ ਕਾਮਸੁਖੇਨ. ਪਲਿਪਥਨ੍ਤਿ ਵਟ੍ਟਪਲਿਪਥਂ. ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਭਾਵੋ ਗਹਿਤੋ. ਏਵਰੂਪਂ ਪਜਂ ਜਾਤਿਜਰੂਪੇਤਂ ਤੀਸੁ ਭਵੇਸੁ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ ਅਵੇਕ੍ਖਤੀਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਟ੍ਟਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਗਾਥਾਸੁ ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਟ੍ਠਮਾਨਿ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਾਨੇਵ.

੯-੧੦. ਪੁਗ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤਦ੍ਵਯਵਣ੍ਣਨਾ

੫੯-੬੦. ਨਵਮੇ ਉਜੁਭੂਤੋਤਿ ਕਾਯਵਙ੍ਕਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਉਜੁਕੋ. ਪਞ੍ਞਾਸੀਲਸਮਾਹਿਤੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਚ ਸੀਲੇਨ ਚ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਯਜਮਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਦਾਨਂ ਦਦਨ੍ਤਾਨਂ. ਪੁਞ੍ਞਪੇਕ੍ਖਾਨਨ੍ਤਿ ਪੁਞ੍ਞਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਾਨਂ ਗਵੇਸਨ੍ਤਾਨਂ. ਓਪਧਿਕਨ੍ਤਿ ਉਪਧਿਵਿਪਾਕਂ, ਓਪਧਿਭੂਤਂ ਠਾਨਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਦਸਮੇ ਸਮੁਕ੍ਕਟ੍ਠੋਤਿ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠੋ ਉਤ੍ਤਮੋ. ਸਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵਾਤਿ.

ਗੋਤਮੀਵਗ੍ਗੋ ਛਟ੍ਠੋ.