੩. ਗੋਤਮਕਚੇਤਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੨੬. ਤਤਿਯੇ ਗੋਤਮਕੇ ਚੇਤਿਯੇਤਿ ਗੋਤਮਕਯਕ੍ਖਸ੍ਸ ਭਵਨੇ. ਤਥਾਗਤੋ ਹਿ ਪਠਮਬੋਧਿਯਂ ਵੀਸਤਿ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਕਦਾਚਿ ਚਾਪਾਲੇ ਚੇਤਿਯੇ, ਕਦਾਚਿ ਸਾਰਨ੍ਦਦੇ, ਕਦਾਚਿ ਬਹੁਪੁਤ੍ਤੇ, ਕਦਾਚਿ ਗੋਤਮਕੇਤਿ ਏਵਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਦੇਵਕੁਲੇਸੁਯੇਵ ਵਿਹਾਸਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਕਾਲੇ ਵੇਸਾਲਿਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਗੋਤਮਕਸ੍ਸ ਯਕ੍ਖਸ੍ਸ ਭਵਨਟ੍ਠਾਨੇ ਵਿਹਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਗੋਤਮਕੇ ਚੇਤਿਯੇ’’ਤਿ. ਏਤਦਵੋਚਾਤਿ ਏਤਂ ‘‘ਅਭਿਞ੍ਞਾਯਾਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਅਵੋਚ.

ਇਦਞ੍ਚ ਭਗਵਤਾ ਸੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਤਰਅਤ੍ਥੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ? ਮੂਲਪਰਿਯਾਯਅਤ੍ਥੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧ ਆਦਯੋ). ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਕਿਰ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਉਗ੍ਗਹਿਤਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਜਾਨਨਮਦਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਗ੍ਗਂ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ – ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਞਾਤਮੇਵ ਕਥੇਸ੍ਸਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਾਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਸਤ੍ਥਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮੁਖਪਟਿਞ੍ਞਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮੂਲਪਰਿਯਾਯਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਦੇਸਨਾਯ ਨੇਵ ਆਗਤਟ੍ਠਾਨਂ, ਨ ਗਤਟ੍ਠਾਨਂ ਅਦ੍ਦਸਂਸੁ. ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ‘ਮਯ੍ਹਂ ਕਥਾ ਨਿਯ੍ਯਾਤੀ’ਤਿ ਮੁਖਸਮ੍ਪਤ੍ਤਮੇਵ ਕਥੇਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤਯਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਸਂ ਮਨਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਆਰਭਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ‘‘ਇਮੇ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਾਨਿ, ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਧਾਤੁਯੋ, ਬਾਵੀਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ, ਨਵ ਹੇਤੂ, ਸਤ੍ਤ ਫਸ੍ਸਾ, ਸਤ੍ਤ ਵੇਦਨਾ, ਸਤ੍ਤ ਚੇਤਨਾ, ਸਤ੍ਤ ਸਞ੍ਞਾ, ਸਤ੍ਤ ਚਿਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਤਥਾ – ‘‘ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਤੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਨਿਦਾਨਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥੇਮਿ, ਨੋ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ. ਸਪ੍ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਨੀਕਪਟਿਹਰਣੇਨ ਸਪ੍ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥੇਮਿ, ਨੋ ਅਪ੍ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਅਲਞ੍ਚ ਪਨ ਵੋਤਿ ਯੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ. ਤੁਟ੍ਠਿਯਾਤਿ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ, ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿ ਤੀਣਿ ਰਤਨਾਨਿ ਗੁਣਤੋ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਾਨਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਤੁਟ੍ਠਿਂ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਅਕਮ੍ਪਿਤ੍ਥਾਤਿ ਛਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਅਕਮ੍ਪਿਤ੍ਥ. ਏਵਰੂਪੋ ਹਿ ਪਥਵਿਕਮ੍ਪੋ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡੇਪਿ ਅਹੋਸਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇ ਕਿਰ ਦਕ੍ਖਿਣਦਿਸਾਭਾਗੇਨ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡਂ ਅਭਿਰੁਲ਼੍ਹੇ ਦਕ੍ਖਿਣਦਿਸਾਭਾਗੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਵੀਚਿਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ, ਉਤ੍ਤਰਭਾਗੋ ਉਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਵਗ੍ਗਂ ਅਭਿਹਨਨ੍ਤੋ ਵਿਯ. ਪਚ੍ਛਿਮਦਿਸਂ ਗਤੇ ਪਚ੍ਛਿਮਭਾਗੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਵੀਚਿਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ, ਪਾਚੀਨਭਾਗੋ ਉਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਵਗ੍ਗਂ ਅਭਿਹਨਨ੍ਤੋ ਵਿਯ. ਉਤ੍ਤਰਦਿਸਂ ਗਤੇ ਉਤ੍ਤਰਦਿਸਾਭਾਗੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਵੀਚਿਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੋ ਵਿਯ, ਦਕ੍ਖਿਣਦਿਸਾਭਾਗੋ ਉਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਵਗ੍ਗਂ ਅਭਿਹਨਨ੍ਤੋ ਵਿਯ. ਪਾਚੀਨਦਿਸਂ ਗਤੇ ਪਾਚੀਨਦਿਸਾਭਾਗੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਵੀਚਿਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੋ ਵਿਯ, ਪਚ੍ਛਿਮਭਾਗੋ ਉਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਵਗ੍ਗਂ ਅਭਿਹਨਨ੍ਤੋ ਵਿਯ. ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖੋਪਿ ਸਕਿਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਵੀਚਿਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੋ ਵਿਯ, ਸਕਿਂ ਉਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਵਗ੍ਗਂ ਅਭਿਹਨਨ੍ਤੋ ਵਿਯ. ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਦਿਵਸੇ ਏਵਂ ਛਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਸਹਸ੍ਸੀ ਮਹਾਪਥਵੀ ਅਕਮ੍ਪਿਤ੍ਥ.