੩. ਬਾਲਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ

੨੨. ਤਤਿਯਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਅਚ੍ਚਯਂ ਅਚ੍ਚਯਤੋ ਨ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ‘‘ਅਪਰਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਦ੍ਧਂ ਮਯਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਪਰਾਧਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਪਰਦ੍ਧਂ ਮਯਾਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਦਣ੍ਡਕਮ੍ਮਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਨ ਖਮਾਪੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਚ੍ਚਯਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਵਾ ਦਣ੍ਡਕਮ੍ਮਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਖਮਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਯਥਾਧਮ੍ਮਂ ਨਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ‘‘ਪੁਨ ਏਵਂ ਨ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਖਮਥ ਮੇ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਅਚ੍ਚਯਂ ਇਮਂ ਯਥਾਧਮ੍ਮਂ ਯਥਾਸਭਾਵਂ ਨ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ‘‘ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪੁਨ ਏਵਰੂਪਂ ਮਾ ਅਕਾਸਿ, ਖਮਾਮਿ ਤੁਯ੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਵਦਤਿ. ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੋ ਵੁਤ੍ਤਪਟਿਪਕ੍ਖਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੨੩. ਦੁਤਿਯੇ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਅਭੂਤੇਨ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਦੋਸਨ੍ਤਰੋਤਿ ਅਨ੍ਤਰੇ ਪਤਿਤਦੋਸੋ. ਏਵਰੂਪੋ ਹਿ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਤਥਾਗਤਂ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਤਿ. ਸਦ੍ਧੋ ਵਾ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤੇਨਾਤਿ ਯੋ ਹਿ ਞਾਣਵਿਰਹਿਤਾਯ ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਤਿਸਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ ਮੁਦ੍ਧਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ, ਸੋਪਿ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੋ ਨਾਮ ਸਬ੍ਬਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ, ਸਬ੍ਬੇ ਤਸ੍ਸ ਕੇਸਾਦਯੋ ਬਾਤ੍ਤਿਂਸ ਕੋਟ੍ਠਾਸਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਯੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤਂ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਤਿ. ਤਤਿਯਂ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ.

੨੫. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋ, ਤਂ ਨੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ. ਨੀਤਤ੍ਥੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਕਥਿਤਤ੍ਥੋ ਅਯਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ ਵਦਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ, ਤਯੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ’’ਤਿ ਏਵਰੂਪੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋ ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥੋ ਨਾਮ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ‘‘ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਏਵਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋਵ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬਾਲਤਾਯ ਨੀਤਤ੍ਥੋ ਅਯਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਅਸਤਿ ਨ ਤਥਾਗਤੋ ‘‘ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਤਂ ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਨੀਤਤ੍ਥੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਨੀਤਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਏਵਂ ਕਥਿਤਤ੍ਥਂ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਅਨਿਚ੍ਚਮੇਵ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਅਨਤ੍ਤਾਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬਾਲਤਾਯ ‘‘ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥੋ ਅਯਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋ, ਅਤ੍ਥਮਸ੍ਸ ਆਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਸੁਖਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਨੀਤਤ੍ਥਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ ਨਾਮ. ਪਞ੍ਚਮਂ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ.

੨੭. ਛਟ੍ਠੇ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਾਪਕਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਪਾਪਂ ਹਿ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਨੋ ਚੇਪਿ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਮੇਵਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਨਿਰਯੋਤਿ ਸਹੋਕਾਸਕਾ ਖਨ੍ਧਾ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਂ ਖਨ੍ਧਾਵ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਟ੍ਠਮਾਨਿ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਾਨੇਵ.

੩੦. ਨਵਮੇ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਾਤਿ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾ, ਦੁਸ੍ਸੀਲਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਦ੍ਵੇ ਠਾਨਾਨਿ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੩੧. ਦਸਮੇ ਅਤ੍ਥਵਸੇਤਿ ਕਾਰਣਾਨਿ. ਅਰਞ੍ਞਵਨਪਤ੍ਥਾਨੀਤਿ ਅਰਞ੍ਞਾਨਿ ਚ ਵਨਪਤ੍ਥਾਨਿ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ‘‘ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿ ਇਨ੍ਦਖੀਲਾ, ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਅਰਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੫੨੯) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਯਂ ਤਂ ‘‘ਪਞ੍ਚਧਨੁਸਤਿਕਂ ਪਚ੍ਛਿਮ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੬੫੪) ਆਰਞ੍ਞਕਙ੍ਗਨਿਪ੍ਫਾਦਕਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਨਪਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਗਾਮਨ੍ਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਨੁਪਚਾਰਟ੍ਠਾਨਂ, ਯਤ੍ਥ ਨ ਕਸੀਯਤਿ ਨ ਵਪੀਯਤਿ. ਪਨ੍ਤਾਨੀਤਿ ਪਰਿਯਨ੍ਤਾਨਿ ਅਤਿਦੂਰਾਨਿ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਨ੍ਤਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ. ਪਚ੍ਛਿਮਞ੍ਚ ਜਨਤਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਮਾਨੋਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਮਮ ਸਾਵਕੇ ਅਨੁਕਮ੍ਪਨ੍ਤੋ.

੩੨. ਏਕਾਦਸਮੇ ਵਿਜ੍ਜਾਭਾਗਿਯਾਤਿ ਵਿਜ੍ਜਾਕੋਟ੍ਠਾਸਿਕਾ. ਸਮਥੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਗ੍ਗਾਹਕਞਾਣਂ. ਕਮਤ੍ਥਮਨੁਭੋਤੀਤਿ ਕਤਮਂ ਅਤ੍ਥਂ ਆਰਾਧੇਤਿ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੀਯਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੀਯਤਿ ਬ੍ਰੂਹੀਯਤਿ ਵਡ੍ਢੀਯਤਿ. ਯੋ ਰਾਗੋ, ਸੋ ਪਹੀਯਤੀਤਿ ਯੋ ਰਜ੍ਜਨਕਵਸੇਨ ਰਾਗੋ, ਸੋ ਪਹੀਯਤਿ. ਰਾਗੋ ਹਿ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਨੀਕੋ, ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਰਾਗਸ੍ਸ ਚ. ਰਾਗਕ੍ਖਣੇ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਰਾਗੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਰਾਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਦਾ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਵਾਰੇਤਿ, ਪਦਂ ਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਦਾ ਰਾਗਂ ਸਮੂਲਕਂ ਉਬ੍ਬਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਨ੍ਤਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਰਾਗੋ ਪਹੀਯਤੀ’’ਤਿ.

ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਿਤਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਬ੍ਰੂਹਿਤਂ ਵਡ੍ਢਿਤਂ. ਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵੀਯਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵੀਯਤਿ ਬ੍ਰੂਹੀਯਤਿ ਵਡ੍ਢੀਯਤਿ. ਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਸਾ ਪਹੀਯਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਵਟ੍ਟਮੂਲਿਕਾ ਮਹਾਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਹੀਯਤਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਹਿ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਪਚ੍ਚਨੀਕਾ, ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਕ੍ਖਣੇ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਣੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਦਾ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਵਾਰੇਤਿ, ਪਦਂ ਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ. ਯਦਾ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਦਾ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਸਮੂਲਿਕਂ ਉਬ੍ਬਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਯਮਾਨਾਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਹੀਯਤੀ’’ਤਿ. ਇਤਿ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਤਿ ਦ੍ਵੇਪਿ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਾਵ ਕਥਿਤਾ.

ਰਾਗੁਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਰਾਗੇਨ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਵਿਜ੍ਜੁਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠਾ ਵਾ ਪਞ੍ਞਾ ਨ ਭਾਵੀਯਤੀਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ ਨ ਭਾਵੀਯਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿ ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ. ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਰਾਗਸ੍ਸ ਖਯਵਿਰਾਗੇਨ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਫਲਸਮਾਧਿਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਖਯਵਿਰਾਗੇਨ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਾ ਸਮਾਧਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਕਥਿਤਾਤਿ.

ਬਾਲਵਗ੍ਗੋ ਤਤਿਯੋ.