੨੧. ਪਟਿਪਦਾਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਿਮੁਤ੍ਤਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੭੩੭. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਾਰਸ੍ਸ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਂ ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਨਸ੍ਸ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਤਟ੍ਠਮਾਨਂਵਸੇਨ ਜਾਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਪਨ ਞਾਣਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ. ਓਲ਼ਾਰਿਕੋਲ਼ਾਰਿਕਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਮੋਹਤਮਸ੍ਸ ਵਿਗਮਨੇਨ ਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਾਨੁਕੂਲਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਚ੍ਚਾਨੁਲੋਮਿਕਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨੁਲੋਮਞਾਣਮਾਹ. ਤਾਨਿ ਪਨ ਞਾਣਾਨਿ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ, ਤਦਨੁਸਾਰੇਨ ਇਤਰਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਚ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੀਯੇਵ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਵੀਥਿਪਟਿਪਨ੍ਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ. ਤਯਿਦਂ ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸੋ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਭਾਵਮੇਵ ਮਞ੍ਞਮਾਨੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਂ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਨ੍ਤੋਗਧਮੇਵ, ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਦੀਨਂ ਪਨ ਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ, ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਚ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਨਿ, ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਾਦੀਨਿ. ਤਾਨਿਯੇਵ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਸਾ ਏਵ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਪਟਿਪਦਾ ਚਾਤਿ ਪਟਿਪਦਾਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਪਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਗੁਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਗੁਣਞ੍ਹਿ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਦਿਪਹਾਨਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ. ਯਤੋ ਤਦਵਿਗਮੇਨ ਅਟ੍ਠਾਰਸਸੁ ਮਹਾਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸੁ ਏਕਚ੍ਚਾ ਅਧਿਗਤਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਪਟਿਵੇਧੇਨ ਵਿਨਾ ਸਾਮਞ੍ਞਾਕਾਰਾਨਂ ਤੀਰਣਮਤ੍ਤੇਨ ਸਾਤਿਸਯਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਪਹਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਅਸਤਿ ਚ ਪਟਿਪਕ੍ਖਪਹਾਨੇ ਕੁਤੋ ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਵਜਿਰਮਿਵ ਅਵਿਹਤਵੇਗਤਾ, ਤਿਖਿਣਵਿਸਦਾਦਿਤਾ ਵਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਗੁਣਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਂ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਪਕ੍ਖਿਯਮੇਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਭਙ੍ਗਸ੍ਸੇਵ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਤਦੇਵ ਞਾਣਂ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ. ਯਥਾਭੂਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਭਾਯਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਭਯਂ, ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾ, ਤੇਸੁ ਭਯਤੋ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇਸੁ ਭਾਯਿਤਬ੍ਬਾਕਾਰਗਾਹਿਞਾਣਂ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਞਾਣਂ. ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛਤੀਤਿ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਂ, ਚਿਤ੍ਤਂ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾ, ਤਦੇਵ ਞਾਣਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾਞਾਣਂ. ਪੁਨ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਞਾਣਂ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ. ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਪੇਕ੍ਖਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਞਾਣਂ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਾਦਿਨਵਵਿਧਞਾਣਂ ਪਟਿਪਦਾਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਤਸ੍ਮਾ.
੭੩੮. ‘‘ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਿਮੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਨੇਨ ਵਿਭਾਵਿਤਮਤ੍ਥਂ ਅਨਵਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਚੋਦਕੋ ‘‘ਪੁਨ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣੇ ਯੋਗੋ ਕਿਮਤ੍ਥਿਯੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਮਤ੍ਥਿਯੋਤਿ ਕਿਂ ਪਯੋਜਨੋ ਨਿਰਤ੍ਥਕੋ, ਪਗੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਤ੍ਤਾ ਪਕ੍ਕਸ੍ਸ ਪਚਨਂ ਵਿਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਥ ਵਾ ਲਕ੍ਖਣਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਾਦਿਹੇਤੁਪਟਿਪਾਟਿਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਤਮਤ੍ਥਂ ਞਾਪੇਤੁਕਾਮੋ ਆਚਰਿਯੋਵ ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਵਸੇਨ ‘‘ਕਿਮਤ੍ਥਿਯੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਲਕ੍ਖਣਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥੋਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਲਕ੍ਖਣਾਨਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਉਪਧਾਰਣਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਨਨੁ ਚ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਂ ਨਾਮ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਂ, ਤੇਨ ਕਥਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਂ ਹੋਤੀਤਿ? ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਏਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ‘‘ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਂ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਵਿਸਯਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਉਦਯਬ੍ਬਯੇ ਪਨ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੇ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ ਪਾਕਟਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਤਤੋ ‘‘ਯਦਨਿਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਦਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧੫; ੪੫, ੭੭; ੪.੧, ੪; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੧੦) ਇਤਰਲਕ੍ਖਣਮ੍ਪਿ. ਅਥ ਵਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਗ੍ਗਹਣੇਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਾਕਾਰੋ, ਅਭਿਣ੍ਹਸਮ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਾਕਾਰੋ, ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰੋ ਚ ਵਿਭੂਤਤਰੋ ਹੋਤੀਤਿ ਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣੇ ਯੋਗਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਸਮ੍ਮੁਖੇਨੇਵ. ਹੇਟ੍ਠਾਤਿ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾ. ਤਞ੍ਹਿ ਓਭਾਸਾਦਿਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਤਾਯ ਤਿਕ੍ਖਂ ਵਿਸਦਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਹਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਕੁਣ੍ਠਂ ਅਵਿਸਦਮੇਵ ਜਾਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦਸਹਿ…ਪੇ… ਨਾਸਕ੍ਖੀ’’ਤਿ.
੭੩੯. ਅਮਨਸਿਕਾਰਾਤਿ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਂ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ’’ਤਿ ਹਿ ਇਦਂ ‘‘ਕੇਨ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਸ੍ਸ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਸ੍ਸ ਹੇਤੁਪੁਚ੍ਛਾ. ਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਹਿਸ੍ਸ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਸਾ ਚ ਸਨ੍ਤਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਕਾ ਜਾਤਾ. ਇਰਿਯਾਪਥੇਹਿ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਂ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਤੇ ਚ ਇਰਿਯਾਪਥਾ ਅਭਿਣ੍ਹਸਮ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਾਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਾ ਜਾਤਾ. ਘਨੇਨ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਂ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਤੇ ਚ ਘਨਾ ਨਾਨਾਧਾਤੁਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਾਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਾ ਜਾਤਾਤਿ. ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਨ ਉਦਯਾਵਤ੍ਥਾ ਵਯਾਵਤ੍ਥਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਵਯਾਵਤ੍ਥਾ ਵਾ ਉਦਯਾਵਤ੍ਥਂ. ਅਞ੍ਞੋਵ ਉਦਯਕ੍ਖਣੋ, ਅਞ੍ਞੋਵ ਵਯਕ੍ਖਣੋਤਿ ਏਕੋਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਖਣਵਸੇਨ ਭੇਦਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਪਗੇਵ ਅਤੀਤਾਦਿਕੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਪਨ…ਪੇ… ਉਪਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਵਿਕੋਪਿਤਾਯਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਿਯੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞੋਞ੍ਞਭਾਵਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤਾਯ. ਨ ਹਿ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਭਾਵੇਨ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਅਯੋਸਲਾਕਾ ਵਿਯ ਅਸਮ੍ਬਨ੍ਧਭਾਵੇਨਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ.
ਅਭਿਣ੍ਹਸਮ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਯਥਾਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਉਦਯਬ੍ਬਯਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਯਮਾਨਤਂ ਵਿਬਾਧਿਯਮਾਨਤਂ ਮਨਸਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ. ਇਰਿਯਾਪਥੇ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤੇਤਿ ਇਰਿਯਾਪਥੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਦੁਕ੍ਖਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਭਾਵੇ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤੇ. ਏਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਇਰਿਯਾਪਥੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਵਿਨੋਦਕਂ ਇਰਿਯਾਪਥਨ੍ਤਰਂ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸੇਸਾਪੀਤਿ ਇਰਿਯਾਪਥਾਨਂ ਤਂਤਂਦੁਕ੍ਖਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਭਾਵੇ ਯਾਥਾਵਤੋ ਞਾਤੇ ਤੇਸਂ ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਭਾਵੋ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਦੁਕ੍ਖਾਭਿਤੁਨ੍ਨਤਾਯ ਪਾਕਟਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਂ ਯਾਥਾਵਸਰਸਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ. ਨਾਨਾਧਾਤੁਯੋਤਿ ਨਾਨਾਵਿਧਾ ਪਥਵੀਆਦਿਧਾਤੁਯੋ ਨਾਨਾਵਿਧੇ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੇ. ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਅਞ੍ਞਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁ, ਅਞ੍ਞਾ ਆਪੋਧਾਤੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ‘‘ਅਞ੍ਞੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਞ੍ਞਾ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗੇ ਕਤੇਤਿ ਸਮੂਹਘਨੇ, ਕਿਚ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਘਨੇ ਚ ਪਭੇਦਿਤੇ. ਯਾ ਹੇਸਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੂਪਤ੍ਥਦ੍ਧੇਸੁ ਸਮੁਦਿਤੇਸੁ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੁ ਏਕਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸਵਸੇਨ ਅਪਰਿਮਦ੍ਦਿਤਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਗਯ੍ਹਮਾਨਾ ਸਮੂਹਘਨਤਾ, ਤਥਾ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਭੇਦਸ੍ਸ ਸਤਿਪਿ ਪਟਿਨਿਯਤਭਾਵੇ ਏਕਤੋ ਗਯ੍ਹਮਾਨਾ ਕਿਚ੍ਚਘਨਤਾ, ਤਥਾ ਸਾਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਤਿਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਭੇਦੇ ਏਕਤੋ ਗਯ੍ਹਮਾਨਾ ਆਰਮ੍ਮਣਘਨਤਾ ਚ, ਤਾ ਧਾਤੂਸੁ ਞਾਣੇਨ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਾ ਹਤ੍ਥੇਨ ਪਰਿਮਜ੍ਜਿਯਮਾਨੋ ਫੇਣਪਿਣ੍ਡੋ ਵਿਯ ਵਿਲਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ‘‘ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਸੁਞ੍ਞਾ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਾਨਾਧਾਤੁਯੋ…ਪੇ… ਉਪਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ.
੭੪੦. ਧੁਵਭਾਵਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਨ ਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ. ਯਥਾਹ ‘‘ਰੂਪਂ ਖੋ, ਰਾਧ, ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਵੇਦਨਾ… ਸਞ੍ਞਾ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧੭੨). ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ‘‘ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਞ੍ਞਥਤ੍ਤਭਾਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ, ਵਯੋ ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਂ, ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਜਰਾ, ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਨਸ੍ਸਨਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪੁਰਿਮੇਨ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਪਾਕਭਾਵਵਿਦ੍ਧਂਸਾਭਾਵਤੋ. ਯਸ੍ਸ ਭਾਵੇਨ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਞ੍ਞਥਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਹਿ ਤਂ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ. ਆਕਾਰਵਿਕਾਰੋਤਿ ਆਕਾਰਵਿਕਤਿ. ਅਭਾਵਾਕਾਰੋ ਹਿ ਵਿਕਤਿਰੂਪੇਨ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਵਿਰੂਪਤ੍ਤਾ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦਾਕਾਰੋ. ਆਕਾਰਵਿਕਾਰੋਤਿ ਵਾ ਆਕਾਰਵਿਸੇਸੋ. ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵੋ ਹਿ ਪਾਕਭਾਵਤੋ ਭਿਨ੍ਨੋ ਵਿਦ੍ਧਂਸਾਭਾਵਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਚ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਂ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਕਾਰੋ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਾਕਾਰੇਹਿ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਾਦਾਕਾਰਤੋ ਚ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਦ੍ਧਂਸਾਭਾਵੋ ਸਙ੍ਖਤਭਾਵੇਨਪਿ ਸਾਧੀਯਤਿ.
ਸਙ੍ਖਤਭਾਵੋ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਉਪ੍ਪਾਦਵਨ੍ਤਤਾ. ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਚ ਪਾਕਭਾਵਸਾਧਿਤਾ ਧਰਮਾਨਾਵਤ੍ਥਾ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਾਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਅਪਿਚ ਯਥਾ ਨਿਚ੍ਚਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਨਿਚ੍ਚਾਕਾਰਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਅਭਾਵਾਕਾਰਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾਕਾਰੋ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ, ਏਵਂ ਸੁਖਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਸੁਖਾਕਾਰਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਅਭਿਣ੍ਹਪਟਿਪੀਲ਼ਨਾਕਾਰਸਙ੍ਖਾਤੋ ਦੁਕ੍ਖਾਕਾਰੋ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਂ, ਤਥਾ ਅਤ੍ਤਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾਕਾਰਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਨਤ੍ਤਾਕਾਰੋ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇ ਯਿਮੇ ਤਯੋਪਿ ਆਕਾਰਾ ਅਸਭਾਵਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਖਨ੍ਧਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਵਿਨਾ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਨੀਯਤੋ ਖਨ੍ਧਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾਪਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਖਨ੍ਧੇ ਪਨ ਉਪਾਦਾਯ ਵੋਹਾਰਵਸੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾ ਤਦਾਦੀਨਵਵਿਭਾਵਨਾਯ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਭੂਤਾ ਤਜ੍ਜਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਤਯਿਦਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਞ੍ਚੇਵ ਲਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ. ‘‘ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਨ ਯਾਥਾਵਸਰਸਤੋ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਤਦਤ੍ਥੇ ਤਬ੍ਬੋਹਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਤ੍ਥਞ੍ਹਿ ਲਕ੍ਖਣਾਰਮ੍ਮਣਿਕਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ‘‘ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਕਥਿਤਾ. ਨ ਹਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਂ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਾਦਿਵਿਸਯਂ. ਤਬ੍ਬਿਸਯਤ੍ਤੇ ਵਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਮੇਵ ਨ ਸਿਯਾ, ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਂ ਪਨ ਤਿਕ੍ਖਂ, ਵਿਸਦਞ੍ਚ ਕਾਤੁਕਾਮੇਨ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਤੀਰਣਮੇਵ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਪਰਿਕਮ੍ਮਸਦਿਸਞ੍ਹੇਤਂ ਤਸ੍ਸ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਞਾਣੇਸੁਪੀਤਿ.
ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਿਮੁਤ੍ਤਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੭੪੧. ਵਹਤੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਞਾਣਸ੍ਸ ਤਿਕ੍ਖਭਾਵੋ ਭਾਵਨਾਯ ਪਗੁਣਭਾਵੇਨ. ਪਗੁਣਾ ਚ ਭਾਵਨਾ ਵਿਕ੍ਖੇਪਾਭਾਵਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਪ੍ਪਿਤਾ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਞਾਣਸ੍ਸ ਤਿਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਲਹੁਉਪਟ੍ਠਾਨਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਪਨ ਉਦਯਬ੍ਬਯਵਸੇਨ ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੇਸੁ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚ ‘‘ਉਪ੍ਪਾਦਵਤੋ ਵਿਨਾਸੋ’’ਤਿ ਯਾਵਦੇਵ ਵਯਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਹਤ੍ਤਾਤਿ ਵਯੇ ਏਵਸ੍ਸ ਆਭੋਗਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਯਮੇਵਾਰਬ੍ਭ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਪ੍ਪਾਦਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਾਦਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਵਿਕਾਰਂ. ਠਿਤਿਨ੍ਤਿ ਠਿਤਿਪ੍ਪਤ੍ਤਂ, ਜਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਯਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਸਮੁਦਯਾਦਿਘਨਵਸੇਨ, ਸਕਿਚ੍ਚਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤਾਯ ਚ ਸਵਿਗ੍ਗਹਾਨਂ ਵਿਯ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਪਵਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋਵ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਾ ਠਾਨਪਰਮ੍ਪਰਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਾਦਮੇਵ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਚੇ, ਪਵਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਨਾਮ. ਠਿਤਿਂਯੇਵ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਚੇ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ‘‘ਉਪ੍ਪਾਦਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨੇਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਨ ਹਿ ਅਸਤਿ ਭੇਦੇ ਵਿਕਪ੍ਪੋ ਯੁਤ੍ਤੋ. ਨ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਅਗ੍ਗਹਣਤੋ. ਕਿਂ ਪਨ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਾਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਖਯ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਰੋਧਸਦ੍ਦੋ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਪਿ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਭੇਦਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸਿਤਂ, ਭੇਦਸਦ੍ਦੋ ਵਿਸੇਸਵਾਚਕੋਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਵਯਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸਿਤਂ, ਸੋਪਿ ਅਨਿਰੋਧਵਾਚਕੋਪਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਖਯਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸਿਤਂ, ਖਯਵਯਭੇਦਸਙ੍ਖਾਤੇ ਖਣਿਕਨਿਰੋਧੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਸਤਿਸੀਸੇਨ ਞਾਣਮਾਹ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇਤਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਸ੍ਸ ਤਿਕ੍ਖਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਉਦਯਮ੍ਪਿ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਯਸ੍ਸੇਵ ਮਨਸਿਕਾਰਕਾਲੇ.
ਆਰਮ੍ਮਣਪਟਿਸਙ੍ਖਾਤਿ ਰੂਪਵੇਦਨਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਂ ਖਯਵਯਵਸੇਨੇਵ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ. ਯਕਾਰਲੋਪੇਨ ਹਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ‘‘ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੮, ੪੦੫) ਵਿਯ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਖਯਵਯਭੇਦਵਸੇਨ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਆਰਮ੍ਮਣਪਟਿਸਙ੍ਖਾ. ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨੇਤਿ ਯੋ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨੇ. ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਪਕਾਰਤੋ ਜਾਨਨਾ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਇਦਾਨੇਵ ਸਂਵਣ੍ਣੀਯਤਿ.
੭੪੨. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਰੂਪਂ ਯਾਵ ਜਰਾਮਰਣਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਮਾਹ. ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਂ ਨਾਮ ਜਾਨਨਂ, ਤਞ੍ਚ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਭਙ੍ਗਤੋ ਦਸ੍ਸਨਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.
ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਯਥਾ ‘‘ਦੇਵੋ ਏਵ ਦੇਵਤਾ’’ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਤਾਤਿ ਵਾ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਥ ਵਾ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਪਰੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਭਙ੍ਗਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਿਸਯਂ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਮਾਹ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਪਗੁਣਾ ਹੋਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚਸ੍ਸ ਵਿਭੂਤਤਰਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਮਾਹ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਞਾਤਤ੍ਤਾ. ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ. ਉਭੋਪਿ ਵਿਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਅਯਂ ਹੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਰੂਪਸ੍ਸ ਯਾਵ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਟਿਸਙ੍ਖਾਤਂ, ਦਸ੍ਸਨਕਞਾਣਸ੍ਸ ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਭਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਉਭਯਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਰਿਮਂ ਵਾ ਤਦਭਾਵੇ ਅਭਾਵਤੋ ਪਚ੍ਛਿਮਾਯਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਏਵ ਪਞ੍ਞਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ.
ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਭਙ੍ਗਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ. ਅਨੇਕੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦੀਹਿ ਅਨੇਕੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ. ਅਨੁ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
ਇਧ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਪਕਤਿਕੋ, ਤਸ੍ਸ ਜਾਤਿ ਆਦਿਕੋਟਿ, ਜਰਾ ਮਜ੍ਝਿਮਕੋਟਿ, ਮਰਣਂ ਓਸਾਨਕੋਟਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਤਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ, ਤਥਾਪਿ ਜਾਤਿਜਰਾਸੁ ਦਿਟ੍ਠਾਸੁ ਨ ਤਥਾ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ ਪਾਕਟਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ ਯਥਾ ਵਯਕ੍ਖਣੇਤਿ ਆਹ ‘‘ਭਙ੍ਗੋ ਨਾਮ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਯ ਪਰਮਾ ਕੋਟੀ’’ਤਿ, ਉਤ੍ਤਮਾ ਕੋਟਿ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕੋਟੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ, ਮਰਣਧਮ੍ਮਮੇਵ ਚ ਜਾਯਤੀਤਿ ਜਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਯ ਆਦਿ ਕੋਟਿ, ਤਥਾ ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਂ, ਮਰਣਧਮ੍ਮਮੇਵ ਚ ਜੀਰਤੀਤਿ ਜਰਾ ਮਜ੍ਝਿਮਾ ਕੋਟਿ, ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਂ, ਜਰਾਧਮ੍ਮਮੇਵ ਚ ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਭਙ੍ਗੋ ਪਰਮਾ ਕੋਟੀਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨ ਕਲਾਪਤੋ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੪੮) ਅਨੁਮਾਨਵਸੇਨ, ਨਾਪਿ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਵਿਯ ਉਦਯਗ੍ਗਹਣਪੁਬ੍ਬਕਵਯਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ, ਅਥ ਖੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਾਨੁਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇਸੁ ਉਦਯਵਯੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਉਦਯਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਭਙ੍ਗਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨੇਵ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੋ ਪਨਸ੍ਸ ਨਿਚ੍ਚਗਾਹਸ੍ਸ ਲੇਸੋਪਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨੋ ਨਿਚ੍ਚਤੋ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਹੇਸ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਏਵ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਵ-ਕਾਰੋ ਲੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ਤੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨੋ ਨਿਚ੍ਚਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਨਿਵਤ੍ਤਨਮਾਸਙ੍ਕਿਤਬ੍ਬਂ ਪਟਿਯੋਗੀਨਿਵਤ੍ਤਨਪਰਤ੍ਤਾ, ਏਵ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਦੇਸਨਾਰੁਲ਼੍ਹਤ੍ਤਾ ਚ ਤਾਸਂ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਤਾਵ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਯੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਭਙ੍ਗੋ ਨਾਮ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਯ ਪਰਮਾ ਕੋਟੀ’’ਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਤੋ ਪਨ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਤੇਨ ਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਚ ਨ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਿਯਾਦਿਰੂਪਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਰਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਤੋ ਞਾਣਪਰਿਕਮ੍ਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਇਤਰਾਸਮ੍ਪਿ ਛਨ੍ਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨੋ ਨਿਚ੍ਚਤੋਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਸੁਂ ਦਸ੍ਸਨਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਭਙ੍ਗਦਸ੍ਸਨੇਨੇਵ ਸਬ੍ਬਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਤਤੋ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਅਨੇਕਾਕਾਰਵੋਕਾਰਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਵ. ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕਾ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੫੧) ਪਾਲ਼ਿ, ‘‘ਅਨੇਕੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਆਗਤਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾ ਚ ਵਿਰੋਧਿਤਾ ਸਿਯਾ. ਤਦੇਵ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦਿਟ੍ਠਮੇਵ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਗਤਂ.
ਨ ਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਂ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਨ੍ਦਨਵਸੇਨ ‘‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਨ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਤਤ੍ਥ ਰਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤੇ ਰਞ੍ਜਨਵਸੇਨ ਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਂ, ਕਾਮਰਾਗੋ, ਭਵਰਾਗੋ ਵਾ ਨ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰਾਗਂ ਨਿਰੋਧੇਤੀਤਿ ਰਾਗਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਨਿਰੋਧਂ ਪਾਪੇਤਿ, ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਲੋਕਿਕੇਨੇਵ ਤਾਵ ਞਾਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਸਤਿ ਚ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੇ ਕਥਂ ਸਮੁਦਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨੋ ਸਮੁਦੇਤਿ, ਸਮੁਦਯਂ ਨ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ.
ਏਵਂ ਵਿਰਤ੍ਤੋਤਿ ਏਵਂ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵਿਰਤ੍ਤੋ. ਯਥਾ ਦਿਟ੍ਠਂ ਸਮ੍ਪਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਂ ਨਿਰੋਧੇਤਿ ਨਿਰੋਧਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਅਦਿਟ੍ਠਮ੍ਪਿ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਂ ਅਨ੍ਵਯਞਾਣਵਸੇਨ ਯਥਾ ਇਦਂ ਏਤਰਹਿ, ਏਵਂ ਇਤਰੇਪੀਤਿ ਅਨੁਮਿਨਨ੍ਤੋ ਨਿਰੋਧੇਤਿ ਮਨਸਿਕਤਸ੍ਸਾਪਿ ਨਿਰੋਧਂ ਕਰੋਤਿ. ਨੋ ਸਮੁਦੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ, ਨੋ ਸਮੁਦਯਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ. ਸਦ੍ਧਿਂ ਖਨ੍ਧਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨਤੋਤਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ, ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਚ ਸਹ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਜਹਨਤੋ. ਕਿਲੇਸੇ ਹਿ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਕਮ੍ਮਂ, ਤਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਕੇ ਖਨ੍ਧੇ ਚ ਪਜਹਤਿ ਨਾਮ. ਸਙ੍ਖਤਦੋਸਦਸ੍ਸਨੇਨਾਤਿ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਤਾਦਿਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨੇਨ. ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤੇਤਿ ਨਿਚ੍ਚਸੁਖਾਦਿਸਭਾਵੇ. ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਤਾਯਾਤਿ ਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤਤਾਯ. ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਸਦ੍ਦੋ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਤ੍ਥੋ, ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਤ੍ਥੋ ਚਾਤਿ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਸ੍ਸ ਦੁਵਿਧਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਂ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਂ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਤਦਙ੍ਗਾਦਿਪ੍ਪਹਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਨ, ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਚ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਵਸੇਨਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਨਵਸੇਨ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਹਿ ਕਿਲੇਸੇ ਆਦਿਯਤੀਤਿ ਤੇ ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਕਿਲੇਸੇ ਨ ਆਦਿਯਤਿ ਨਾਮ. ਅਦੋਸਦਸ੍ਸਿਤਾਵਸੇਨਾਤਿ ਦੋਸਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਾਵਿਭਾਵੇਨ. ਸਙ੍ਖਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਆਦਿਯਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਅਨਾਦੀਨਵਦਸ੍ਸਿਤਾਯ ਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਆਦਿਯਤੀਤਿ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਿਤਾਯ ਤੇ ਨ ਆਦਿਯਤਿ ਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ.
੭੪੩. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਯੋਗਿਨੋ. ਤੇਹਿ ਞਾਣੇਹੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਞਾਣੇਹਿ. ਤਨ੍ਤਿ ਪਹਾਨਂ. ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਨਿਚ੍ਚਗਾਹਂ, ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਸੁਖਸਞ੍ਞਂ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਪ੍ਪੀਤਿਕਂ ਤਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਸਉਪ੍ਪਿਲਾਵਿਤਂ ਅਭਿਪਤ੍ਥਨਂ.
੭੪੪. ‘‘ਵਤ੍ਥੁਸਙ੍ਕਮਨਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਂ ‘‘ਵਤ੍ਥੂ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਰੂਪਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਕਮਨਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਏਕਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਞ੍ਞਦੇਵ ਰੂਪਭਙ੍ਗਵਿਸਯਂ ਞਾਣਂ, ਅਞ੍ਞਦੇਵ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਚਿਤ੍ਤਭਙ੍ਗਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਕੁਤੋ ਸਙ੍ਕਮਨਾ. ਪਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟਨਾਯਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ. ਵਯਸ੍ਸੇਵ ਗਹਣਵਸੇਨ ਉਦਯਤੋ ਵਿਨਿਵਟ੍ਟਨਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਦਯਂ ਪਹਾਯ ਵਯੇ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਆਵਜ੍ਜਨਸਮਤ੍ਥਤਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਗੁਣਬਲਵਭਾਵਮਾਹ.
੭੪੫. ਉਭੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਟ੍ਠਭਾਵੇਨ ਦ੍ਵੇਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ. ਏਕਵਵਤ੍ਥਨਾਤਿ ਖਣਭਙ੍ਗੁਰਤਾਯ ਸਮਾਨਾਤਿ ਵਵਤ੍ਥਾਪਨਾ.
ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਮ੍ਹੀਤਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਉਪਲਬ੍ਭਮਾਨੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਦਸ੍ਸਨੋਤਿ ਭਙ੍ਗਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਪਰਿਬਨ੍ਧਵਿਧਮਨੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਞਾਣੋ, ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਭਙ੍ਗਦਸ੍ਸਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਦਨ੍ਵਯਂ ਨੇਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਙ੍ਖਾਰਭਙ੍ਗਦਸ੍ਸਿਨੋ ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਨ੍ਵਯਂ ਅਨੁਗਤਭੂਤਂ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਕਤ੍ਥ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤੀਤਨਾਗਤੇ’’ਤਿ, ਅਤੀਤੇ, ਅਨਾਗਤੇ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤੇ. ਸਬ੍ਬੇਪੀਤਿਆਦਿ ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ.
ਭਙ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤੇ ਨਿਰੋਧੇ, ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਸਾਤਿ ਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਵਯੇਨ ਉਭੋ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਟ੍ਠੇ ਖਣਭਙ੍ਗੁਰਤਾਯ ਏਕਭਾਵੇਨ ਵਵਤ੍ਥਾਪਨਾ, ਏਸਾ ਵਯਲਕ੍ਖਣੇ ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੭੪੬. ਆਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਤਿਆਦਿ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦਲ਼੍ਹੀਕਰਣਂ. ਤਯਿਦਂ ਭਙ੍ਗਦਸ੍ਸਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਾਵਬੋਧਨੇਨ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਾਯਾਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਚ ਉਪਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਹਿ ਭਙ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਭਙ੍ਗਮਨੁਪਸ੍ਸਤੋ ਵਿਸੇਸਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਸੁਞ੍ਞਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਸੇਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.
ਨ ਚਤ੍ਥਿ ਅਞ੍ਞੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਅਞ੍ਞੋ ਖਨ੍ਧਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਕੋਚਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇਸਂ ਖਯਂ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਖਣੇ ਖਣੇ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਂ ਭਙ੍ਗਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਯ ਅਪ੍ਪਮਾਦਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ. ਯਥਾ ਕਿਂ? ਮਣਿਂਵ ਵਿਜ੍ਝਂ ਵਜਿਰੇਨ ਯੋਨਿਸੋ ਯਥਾ ਨਾਮ ਕੁਸਲੋ ਪੁਰਿਸੋ ਉਪਾਯੇਨ ਮਣਿਂ ਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਮਣਿਸ੍ਸ ਛਿਦ੍ਦਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਮਣਿਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਾਦਿਂ, ਏਵਮੇਵ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਭਙ੍ਗਮੇਵ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਥਾ ਵਾ ਵਜਿਰੇਨ ਮਣਿਂ ਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਦ੍ਧਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਪੁਨ ਰੁਹਤਿ, ਏਵਂ ਵਜਿਰਸਦਿਸੇਨ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਨ ਭਙ੍ਗੇ ਦਿਟ੍ਠੇ ਨ ਪੁਨ ਨਿਚ੍ਚਗਾਹੋ ਰੁਹਤਿ, ਏਵਂ ਭਙ੍ਗਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਯਾ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਪਟਿਸਙ੍ਖਾਤਿ ‘‘ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੫੧) ਏਵਮਾਗਤਾ ਯਾ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਪਟਿਸਙ੍ਖਾ, ‘‘ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਯਾ ਚ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਾਵ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਭੇਦੋ ਮਰਣਂ, ਨ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਯਞ੍ਚ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਯਂ ਏਵਂ ਤਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾਪਿ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੭੪੭. ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦੀਸੂਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸੁ. ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਦੀਸੂਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸੁ. ਤਯੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨੇਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧੇ ਉਪਟ੍ਠਾਨੇ. ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਹਿ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਭਯਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਤੋ, ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨਤ੍ਤਤੋਤਿ. ਦਿਟ੍ਠੀਸੂਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨ ਵੇਧਤਿ. ਤਾ ਹਿ ਅਸਂਹੀਰਤਾਯ ਨ ਚਲਤਿ.
੭੪੮. ਦੁਬ੍ਬਲਭਾਜਨਸ੍ਸ ਵਿਯਾਤਿ ਤਿਨ੍ਤਆਮਮਤ੍ਤਿਕਾਭਾਜਨਸ੍ਸ ਵਿਯ ਭੇਦਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਦੁਬ੍ਬਲਭਾਜਨੂਪਮਾ ਸਰਸਭਿਦੁਰਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਵਿਪ੍ਪਕਿਰਿਯਮਾਨਸੁਖੁਮਰਜੂਪਮਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਭਿਜ੍ਜਿਯਮਾਨਤਿਲੂਪਮਾ ਖਣੇ ਖਣੇ ਭਿਜ੍ਜਨਕਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਭੇਦਮੇਵਾਤਿ ਵਿਨਾਸਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦੀਨਂ ਅਗ੍ਗਹਣਤੋ. ਏਵਮੇਵਾਤਿ ਯਥਾ ਉਦਕਬੁਬ੍ਬੁਲ਼ਕਾਨਿ ਉਦਕਤਲਾਦਿਪਚ੍ਚਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿ ਨ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕਾਨਿ ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਸਬ੍ਬੇ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਕਮ੍ਮਾਦਿਪਚ੍ਚਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖਣਟ੍ਠਿਤਿਕਾ ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਭੇਦਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤੁਰਿਤਤੁਰਿਤਞ੍ਹਿ ਨੇਸਂ ਭੇਦਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਆਮੇਡਿਤਵਚਨਂ.
ਮਰੀਚਿਪਿ ਇਤ੍ਤਰਕਾਲਿਕਾਵ, ਨਿਸ੍ਸਯਪਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਪਨ ਚਿਰਤਰੁਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਥਾ ਪਸ੍ਸੇ ਮਰੀਚਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਅਯਾਥਾਵੁਪਟ੍ਠਾਨਤੋਵ. ਲੋਕਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਲੋਕਂ. ਮਚ੍ਚੁਰਾਜਾ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਾਧਿਗਮੇਨ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਾਵਤੋ.
੭੪੯. ਭਵਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਂ. ਨ ਹਿ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਭਙ੍ਗਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤੋ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਵਸਰੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਤੋ ਏਵ ਜੀਵਿਤੇ ਨਿਰਾਲਯਤ੍ਤਾ ਜੀਵਿਤਨਿਕਨ੍ਤਿਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋ. ਸਦਾਤਿ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ. ਭਾਵਨਾਯ ਯੁਤ੍ਤਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ. ਇਚ੍ਛਾਚਾਰਾਨਂ ਦੂਰੀਭਾਵਤੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵਿਤਾ. ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਪ੍ਪਹਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਾਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਅਬ੍ਯਾਵਟਤਾ ਤਿਬ੍ਬਸਂਵੇਗਤ੍ਤਾ. ਵਿਗਤਭਯਤਾ ਕੁਤੋਚਿਪਿ ਨਿਬ੍ਭਯਤਾ ਅਤ੍ਤਸਿਨੇਹਾਭਾਵਤੋ. ਖਨ੍ਤਿਸੋਰਚ੍ਚਪਟਿਲਾਭੋ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਯ ਸੁਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ. ਪਨ੍ਤਸੇਨਾਸਨੇਸੁ ਅਧਿਕੁਸਲੇਸੁ ਚ ਅਰਤਿਯਾ, ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਰਤਿਯਾ ਚ ਸਹਨਤੋ ਅਭਿਭਵਨਤੋ ਅਰਤਿਰਤਿਸਹਨਤਾ.
ਇਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠਗ੍ਗੁਣਮੁਤ੍ਤਮਾਨੀਤਿ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮ-ਕਾਰੋ ਚ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ, ਭਵਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਹਾਨਾਦਿਕੇ ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਉਤ੍ਤਮਾਨਿਸਂਸੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਹਿਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਞਾਣਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੭੫੦. ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਾਨਨ੍ਤਿ ਤੇਭੂਮਕਾਨਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ. ਅਧਿਕਾਰਵਸੇਨ ਹਿ ਪਦੇਸਸਬ੍ਬਵਿਸਯੋ ਇਧ ਸਬ੍ਬਸਦ੍ਦੋ. ਆਸੇਵਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਆਦਰਵਸੇਨ ਸੇਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰੂਹੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਪਭੇਦਕਾਤਿ ਖਣੇ ਖਣੇ ਭਿਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪਭੇਦਕਾ. ਆਜੀਵਿਕਾ ਬ੍ਯਾਧਿਆਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਮਰਿਤੁਕਾਮਸ੍ਸ, ਅਮਰਿਤੁਕਾਮਸ੍ਸਾਪਿ ਸੂਰਸ੍ਸ ਭਾਯਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਨ ਭਯਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ‘‘ਸੁਖੇਨ ਜੀਵਿਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਭੀਰੁਕਪੁਰਿਸਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਭੀਰੁਕਜਾਤਿਕਸ੍ਸ ਸੀਹਾਦਯੋ ਸਨ੍ਤਾਸਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਭਯਾਨਕਭਾਵਤੋ, ਤਥਾ ਯੋਗਿਨੋ ਭਙ੍ਗਤੋ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੀਹ…ਪੇ… ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਅਦ੍ਧਾਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਦੀਘਤਰਪਬਨ੍ਧਾ, ਖਣਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸੁਖੁਮਤਰਾ ਇਤ੍ਤਰਕਾਲਾ, ਸਨ੍ਤਤਿਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਜ੍ਝਿਮਾ ਇਧ ਆਦਿਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਭਯਤੋ ਭਾਯਿਤਬ੍ਬਤੋ ਉਪਤਿਟ੍ਠਨਕੇਸੁ ਞਾਣਂ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਞਾਣਂ.
ਯਥਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸੀਸਸ੍ਸ ਛਿਨ੍ਨਤਾ ਛਿਜ੍ਜਮਾਨਤਾ ਗਯ੍ਹਮਾਨਾ ਭਯਾਵਹਾ, ਏਵਂ ਯੋਗਿਨੋ ਤਿਯਦ੍ਧਗਤਾਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਰੋਧਾ ਗਯ੍ਹਮਾਨਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਕਿਰ ਇਤ੍ਥਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਯਥਾ ਪੂਤਿਭੂਤਂ ਓਦਨਾਦਿ ਨ ਸਭਾਵੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਯਸ੍ਸਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਵਿਜਾਤਵਿਜਾਤਾ ਪੁਤ੍ਤਾ ਨ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਮਰਨ੍ਤਿ ਏਵ, ਸਾ ‘‘ਪੂਤਿਪਜਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਪੂਤਿਪਜਾਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਤੋ ਗਬ੍ਭਗਤਮਰਣਚਿਨ੍ਤਾਦਸ੍ਸਨੇਨ ਯੋਗਿਨੋ ਅਨਾਗਤਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧੋ ਹਿਸ੍ਸ ਸੁਪਾਕਟੋ ਏਵਾਤਿ ਨ ਸੋ ਉਪਮਾਯ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਨ੍ਤਿਮਭਵਿਕਸ੍ਸ ਚ ਯੋਗਿਨੋ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਰਮਾਦਿਭਾਵਿਨੋ ਅਤੀਤੇ ਦੁਕ੍ਖਬਹੁਤਾਯ, ਅਨਾਗਤਦੁਕ੍ਖਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯ ਚ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਬਹੁਪਜਾਵ ਇਤ੍ਥੀ ਨਿਦਸ੍ਸਿਤਾ.
ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਤਸ੍ਸਾ ਨਵ ਪੁਤ੍ਤਾ ਮਤਾ, ਏਵਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦਾ ਅਤੀਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਵੁਸਿਤਪੁਬ੍ਬਾ ਵਾ ਨਵ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ, ਮੀਯਮਾਨਪੁਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਜਾਤਪੁਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਅਨਾਗਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਭਾਵੀ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਏਵਮਵਟ੍ਠਿਤੇ ਯਦੇਕੇ ਦਸਪੁਤ੍ਤਮਾਤਰਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਵਪੁਤ੍ਤਮਾਤੁਗ੍ਗਹਣਂ ਸਾਤ੍ਥਕਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਦਪਾਹਤਂ ਹੋਤਿ. ਦਾਰਕਾਨਂ ਮਰਣਸ੍ਸ ਚਿਰਕਾਲਿਕਤ੍ਤਾ ਮਰਣਾਨੁਸ੍ਸਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਗਬ੍ਭਗਤੋ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤਾਯ ਭਾਵੀਪਕ੍ਖੇਯੇਵ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਕੁਚ੍ਛਿਗਤੋ ਅਨਾਗਤਸਙ੍ਖਾਰਟ੍ਠਾਨਿਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇਤਿ ਭਙ੍ਗਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਭਯਾਨਕਭਾਵੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਨਕ੍ਖਣੇ.
੭੫੧. ਨ ਭਾਯਤਿ ਞਾਣਸ੍ਸ ਭਾਯਨਾਕਾਰੇਨ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਪਟਿਘਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ ਹਿ ਭਾਯਨਂ, ਞਾਣਂ ਪਨ ਭਾਯਿਤਬ੍ਬਵਤ੍ਥੁਂ ਭਾਯਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਾਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤੀਤਾ…ਪੇ… ਤੀਰਣਮਤ੍ਤਮੇਵਾ’’ਤਿ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਯੋ ਅਤਿਤਾਪੇਨ ਤਿਕ੍ਖਮਜ੍ਝਮੁਦੁਭੇਦਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕਾਮਭਵਾਦੀਨਞ੍ਹਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਭਵਾਨਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨ ਤਾਸਂ ਗਹਣਂ, ਤਥਾ ਖਦਿਰਾਦਿਸੂਲਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਣੀਤਾਦਿਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕੇਵਲਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਞਾਣਸ੍ਸ. ਬ੍ਯਸਨਾਪਨ੍ਨਾਤਿ ਨਾਨਾਵਿਧਵਿਪੁਲਾਨਤ੍ਥਪਤਿਤਾ. ਭਯਤੋਤਿ ਭਾਯਿਤਬ੍ਬਤੋ.
ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਸਮੂਹਾਦਿਘਨਵਸੇਨ, ਸਕਿਚ੍ਚਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤਾਯ ਚ ਸਵਿਗ੍ਗਹਾਨਂ ਵਿਯ ਉਪਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪਨ ਤਥਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤੀਤਾ…ਪੇ… ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਰਣਮੇਵਾਤਿ ਭਙ੍ਗਮੇਵ. ਤੇਨਾਤਿ ਭਙ੍ਗਦਸ੍ਸਨੇਨ. ਖਣੇ ਖਣੇ ਭਙ੍ਗਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤੋ ਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਪਵਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਕਾਮਂ ਸਬ੍ਬਾ ਭਵਪਵਤ੍ਤਿ, ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਾਯ ਪਨ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਬ੍ਬਭਵੇਸੁ ਅਭਿਣ੍ਹਸਮ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਸ੍ਸ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਤੋ ਸਨ੍ਤਸੁਖਾਭਿਮਤਾਪਿ ਭਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸਭਾਵਤਾਯ ਭਯਤੋ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵਪਵਤ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਭਯਨ੍ਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਪਵਤ੍ਤਞ੍ਚ. ਦ੍ਵਯਮ੍ਪਿ ਹਿ ਤਂ ਅਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਮੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਤੀਤਿ.
ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਞਾਣਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
ਆਦੀਨਵਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੭੫੨. ਤਾਣਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਹੇਤੁਕਾ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਰਕ੍ਖਣਂ. ਨੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਸਬ੍ਬਭਵਾਦੀਨਂ ਸਾਦੀਨਵਤਾਯ ਏਕਸਦਿਸਤ੍ਤਾ. ਲੇਣਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਹਰਣਤਾਣਾਯ ਉਪਲੀਯਨਂ. ਗਤੀਤਿ ਤਦਤ੍ਥਂ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਂ. ਪਟਿਸਰਣਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਟਿਸਰਣਟ੍ਠਾਨਂ. ਪਤ੍ਥਨਾਤਿ ਆਸੀਸਨਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਏਤੇਨ ‘‘ਨੇਤਂ ਮਮਾ’’ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਗਾਹਾਭਾਵਮਾਹ. ਪਰਾਮਾਸੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸੋ. ਤੇਨ ‘‘ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਾਹਾਭਾਵਮਾਹ. ਤਣ੍ਹਾਗਾਹਾਭਾਵੇਨੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਏਸੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਮਾਨਗਾਹਾਭਾਵੋਪਿ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਵਾ-ਸਦ੍ਦਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਾ.
ਇਦਾਨਿ ਪਤ੍ਥਨਾਦੀਨਮਭਾਵੇ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਯੋ ਭਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਯੋ ਭਵਾ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਯੋ ਵਿਯ ਜਾਤਿਆਦਿਦੁਕ੍ਖਾਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ ਮਹਾਭਿਤਾਪਤਾਯ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਭੂਤਾ ਕਟ੍ਠਮੁਖਪੂਤਿਮੁਖਅਗ੍ਗਿਮੁਖਸਤ੍ਥਮੁਖਸਙ੍ਖਾਤਾ ਘੋਰਵਿਸਆਸੀਵਿਸਾ ਵਿਯ ਕਾਯਸ੍ਸ ਥਦ੍ਧਤਾਵਿਸ੍ਸਨ੍ਦਨਦਾਹਚ੍ਛੇਦਦੁਕ੍ਖਵਿਧਾਨਤੋ ਵਿਸੇਸਤੋ, ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਪਨ ਆਸਯਤੋ, ਵਿਸਵਿਕਾਰਤੋ, ਅਨਤ੍ਥਦਾਨਤੋ, ਦੁਰੁਪਚਾਰਤੋ, ਦੁਰਾਸਦਤੋ, ਅਕਤਞ੍ਞੁਤੋ, ਅਵਿਸੇਸਕਾਰਿਤੋ, ਅਨੇਕਾਦੀਨਵੂਪਦ੍ਦਵਤੋ ਚ. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਸੀਵਿਸਾ ਉਗ੍ਗਤੇਜਾ ਘੋਰਵਿਸਾਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਨ੍ਨੇਤਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੩੮) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਏਕਕ੍ਖਨ੍ਧਭੇਦੇ ਅਞ੍ਞਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਵਟ੍ਠਾਨਤੋ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਘਾਤਨਤੋ, ਮਰਣਦੁਕ੍ਖਾਵਹਨਤੋ ਚ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਸਿਕਵਧਕਾ ਵਿਯ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ‘‘ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਸਿਕੋ ਵਧਕੋਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨੇਤਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਛ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਾਨਿ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਾਨਿਪਿ ਤਤੋ ਰਿਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਸੁਞ੍ਞਗਾਮੋ ਵਿਯ ਭੋਜਨਾਦਿਗਯ੍ਹੁਪਗਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਵਿਟ੍ਠਸੁਞ੍ਞਗਾਮੋ ਵਿਯ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ –
‘‘ਸੁਞ੍ਞਗਾਮੋਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਨ੍ਨੇਤਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਚਕ੍ਖੁਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਮੇਧਾਵੀ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਰਿਤ੍ਤਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ, ਤੁਚ੍ਛਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ, ਸੁਞ੍ਞਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੩੮) –
ਆਦਿ. ਛ ਬਾਹਿਰਾਯਤਨਾਨਿ ਗਾਮਘਾਤਕਚੋਰਾ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਘਾਤਕਭਾਵਤੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਚੋਰਾ ਗਾਮਘਾਤਕਾਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਨ੍ਨੇਤਂ ਬਾਹਿਰਾਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਚਕ੍ਖੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਞ੍ਞਤਿ ਮਨਾਪਾਮਨਾਪੇਸੁ ਰੂਪੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਰਾਗਗ੍ਗਿਆਦੀਹਿ ਏਕਾਦਸਹਿ ਅਗ੍ਗੀਹਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –
‘‘ਚਕ੍ਖੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦਿਤ੍ਤਂ. ਕੇਨ ਆਦਿਤ੍ਤਂ? ਰਾਗਗ੍ਗਿਨਾ ਦੋਸਗ੍ਗਿਨਾ ਮੋਹਗ੍ਗਿਨਾ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਸੋਕੇਹਿ ਪਰਿਦੇਵੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਾਯਾਸੇਹੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੮) –
ਆਦਿ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਗਣ੍ਡਾਦਿਸਦਿਸਤਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ. ਨਿਰਸ੍ਸਾਦਾਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਬ੍ਬਰਹਿਤਾ ਦੁਕ੍ਖਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਨਿਰਸਾਤਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਿਤਾ ਵਿਪਤ੍ਤਿਪਰਿਯੋਸਾਨਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਯਥਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨਿਰਸ੍ਸਾਦਾ ਨਿਰਸਾ ਮਹਾਆਦੀਨਵਰਾਸਿਭੂਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਏਵਂ ਉਪਰਿਪਿ ‘‘ਸਵਾਲ਼ਕਮਿਵ ਵਨਗਹਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਤਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ.
ਸਸਦ੍ਦੂਲਾਤਿ ਸਬ੍ਯਗ੍ਘਾ. ਗਾਹਾ ਕੁਮ੍ਭਿਲਾਦਯੋ. ਰਕ੍ਖਸੋ ਦਕਰਕ੍ਖਸੋ. ‘‘ਨਿਰਸਂ ਨਿਰਸ੍ਸਾਦ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਆਦੀਨਵਸ੍ਸ ਅਬ੍ਬੋਕਿਣ੍ਣਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਥਾ ਹਿਸ੍ਸ ਯੋਗਿਨੋ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਭਵਾਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਤੋ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯਂ, ਤਂ ਸਾਦੀਨਵਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਸੇਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.
ਯਨ੍ਤਿ ਆਦੀਨਵਞਾਣਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਦਸਵਤ੍ਥੁਕਂ ਦ੍ਵਾਦਸਵਾਰਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਂ ਅਨ੍ਵਯਬ੍ਯਤਿਰੇਕਵਸੇਨ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਦਭਾਜਨਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਭਯਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਅਖੇਮਟ੍ਠੇਨ ਭਯਵਤ੍ਥੁਤਾਯ ਭਯਂ. ਉਪ੍ਪਾਦਮੂਲਕਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਸਬ੍ਬਵਤ੍ਥੁਕਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਯਸਨਂ. ਪਵਤ੍ਤਂ ਭਯਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋ, ਨ ਵਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਿਗਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਆਯਤਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਤਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਸੋ ਭਯਾਭਾਵਤੋ ਪਰਮਸ੍ਸਾਸਭੂਤਤ੍ਤਾ ਨਿਬ੍ਭਯਟ੍ਠੇਨ ਖੇਮਨ੍ਤਿ. ਸਨ੍ਤਿਪਦੇਤਿ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੂਪਸਮਭੂਤੇ ਅਮਤਪਦੇ. ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿਆਦੀਹਿਪਿ ਪਵਤ੍ਤਾਦਿਪਟਿਕ੍ਖੇਪਮੁਖੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਵਦਤਿ. ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਨਿਵਤ੍ਤਿਯਂ ਆਨਿਸਂਸਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਸੀਘਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਨ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਭਯਂ, ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ ਖੇਮ’’ਨ੍ਤਿ ਤਤਿਯਵਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਛਟ੍ਠਵਾਰਾਦੀਸੁਪਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਸੇਸੋ, ਭਯਂ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਂ ਸਾਮਞ੍ਞਭਾਵਤੋਤਿ ਸਤਿਪਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਦਾਨਂ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਭਾਵੇ ਲਿਙ੍ਗਭੇਦੋ ਗਹਿਤੋ. ਯਥਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੫੪; ਮ. ਨਿ. ੩.੩੭੪). ਏਸ ਨਯੋ ‘‘ਗਤਿ ਭਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ.
ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਂ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਭੇਦਤੋ ਵਿਹਿਤਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਮੇਵ ਤੇਸਂ ਵਿਭਾਗਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਿਯਮਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਵਚਨਭੇਦੋ ਕਤੋ.
ਆਯੂਹਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਞਾਣਂ ਆਦੀਨਵੇ ਇਦਨ੍ਤਿ ਆਦੀਨਵੇ ਵਿਸਯਭੂਤੇ ਇਦਂ ਪਞ੍ਚਵਤ੍ਥੁਕਂ ਞਾਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਞਾਣਂ ਸਨ੍ਤਿਪਦੇਤਿ ਸਨ੍ਤਿਪਦੇ ਨਿਨ੍ਨਾਦਿਭਾਵੇਨ ਠਿਤਂ ਇਦਂ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੭੫੩. ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਵੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਪਾਕਟਤਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਰਿਮਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਾ ਇਧ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਪਵਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਇਧ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੀਤਿ ਤਿਯਦ੍ਧਗਤਂ ਰੂਪਾਰੂਪਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਦਿਵਿਭਾਗਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ. ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਏਤਰਹਿ ਪਵਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਪਵਤ੍ਤਆਯੂਹਨਗ੍ਗਹਣੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਦ੍ਧਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਗਹਿਤਾ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਨਾਗਤਦ੍ਧਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਉਪਾਦਿਤ੍ਤਾ. ਉਪ੍ਪਾਦਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚ ਅਤੀਤਦ੍ਧਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਕਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਰਾ ਉਲ੍ਲਿਙ੍ਗਤ੍ਤਾ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣੇਨ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਗਹਿਤਾ. ਯਾਯ ਗਤਿਯਾ ਸਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਹੋਤਿ ਸਾ ਨਿਰਯਾਦਿਭੇਦਾ ਗਤਿ ਸੁਚਰਿਤਦੁਚ੍ਚਰਿਤਵਸੇਨ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਸਾ ਪਨਤ੍ਥਤੋ ਤਂਤਂਕਮ੍ਮਨਿਯਮਿਤਾ ਭਵਸਮਞ੍ਞਾਰਹਾ ਵਿਪਾਕਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਕਟਤ੍ਤਾ ਚ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਂ. ਪਾਕਟਾ ਏਵ ਸਚ੍ਚਵਿਭਙ੍ਗੇ ਲਕ੍ਖਣਾਦਿਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ. ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਖਾਤਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ. ਯਦਿ ਤੇ ਪਞ੍ਚੇਵ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵੇਨ ਇਚ੍ਛਿਤਾ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਸੇਸਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੇਸਾ ਤੇਸਂ ਵੇਵਚਨਵਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਕਾਨਂ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸਯਸਂਵਡ੍ਢਨਤ੍ਥਂ ਦੇਸਨਾ ਵਡ੍ਢਿਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਅਨ੍ਵਯਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸ ਆਦੀਨਵਞਾਣਸ੍ਸ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਤੋ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਭਯਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ‘‘ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ, ਅਨੁਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਆਚਿਣ੍ਣਮੇਤਂ ਯਥਾ ਪੁਰਿਮਂ ਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਦੇਸਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਥਾ ਲੋਕੇ ਕਸ੍ਸਚਿ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਮ੍ਪਿ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਇਦਂ, ਇਦਂ ਪਨ ਸਾਤ੍ਥਕਮੇਵਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਨਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਦਾਹਾਭਿਭੂਤਸ੍ਸ ਸੀਤਨਿਨ੍ਨਤਾ ਵਿਯ ਸੁਟ੍ਠੁ ਦਿਟ੍ਠਾਦੀਨਵਤੋ ਏਕਂਸੇਨ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾਭਾਵਤੋ.
ਭਯਨ੍ਤਿ ਭਾਯਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਨਿਯਮਤੋ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਭਾਯਿਤਬ੍ਬਤਾਤਿ ਭਾਯਿਤਬ੍ਬਤਾ ਦੁਕ੍ਖਭਾਵਂ ਨ ਬ੍ਯਭਿਚਰਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਟ੍ਟਾਮਿਸਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਂ, ਵਟ੍ਟਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਞ੍ਚ ਵਟ੍ਟਾਮਿਸਂ. ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਆਮਸਿਤਬ੍ਬਤੋ ਲੋਕਾਮਿਸਂ, ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ. ਕਿਲੇਸਾ ਏਵ ਕਿਲੇਸਾਮਿਸਂ. ਸਙ੍ਖਾਰਮਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਵ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸਙ੍ਖਾਰਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਸਾਮਿਸਤਾਲੇਸੋਪਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ਮਤ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਨ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਤਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਨ ਹਿ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਗਤਂ ਸਾਮਿਸਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ‘‘ਭਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਭਾਵੇਨ ਨਿਯਤਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਯਂ ਭਯਂ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਸਭਾਵਮੇਵ, ਤਥਾ ਸਤਿ ਭਯਾਦੀਸੁ ਏਕੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਥਾ ਤੇਸੁ ਏਵ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਆਕਾਰਨਾਨਤ੍ਤਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਾਨਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਭਯਾਕਾਰਾਦਿਆਕਾਰਨਾਨਤ੍ਤਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਾਨਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਭਯਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਞਾਣਂ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਞਾਣਂ, ਇਤਰਾਕਾਰਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਆਦੀਨਵਞਾਣਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਯਸ੍ਮਾ ਆਦੀਨਵਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਪਨ੍ਨਰਸਾਪਿ ਅਤ੍ਥਾ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦੀਸੁ ਪਞ੍ਚਸ੍ਵੇਵ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਞਾਣਂ ਅਨ੍ਵਯਬ੍ਯਤਿਰੇਕਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਦਸਵਿਧਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਦਸ ਞਾਣੇ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ. ਪਜਾਨਨਞ੍ਚ ਸਾਤਿਸਯਂ ਵਿਸਯਗਤਸਮ੍ਮੋਹਵਿਗਮੇਨ ਅਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹਂ, ਅਤ੍ਤਨਿਪਿ ਅਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹਮੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਪਜਾਨਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤੀ’’ਤਿ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਕੁਸਲਸਦ੍ਦਯੋਗੇਨ ਹਿ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ ਯਥਾ ‘‘ਕੁਸਲਾ ਨਚ੍ਚਗੀਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਜਾ. ੨.੨੨.੯੪). ਕੁਸਲਤਾਤਿ ਕਰਣੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਕੁਸਲਤਾਯਾ’’ਤਿ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਞਾਣਾਨਂ ਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਯਾਥਾਵਤੋ ਦਿਟ੍ਠਤਾਯ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਸਨ੍ਤਿਪਦਂ ਸੁਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਮੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਮਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਾਨਾਦਿਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹਵਸੇਨ ਨ ਵਿਚਲਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਪਰਿਦਿਟ੍ਠਾਦੀਨਵਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਾਨਾਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਨ ਕਮ੍ਪਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵ.
ਆਦੀਨਵਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੭੫੪. ਸਙ੍ਖਾਰਗਤੇਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਤੇਭੂਮਕੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ. ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਞਾਣਨਿਬ੍ਬਿਦੇਨ ਨਿਬ੍ਬੇਦਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਥਾਭੂਤੋ ਚ ਤਤ੍ਥ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਨ੍ਤੋ, ਅਨਭਿਰਮਨ੍ਤੋ ਚ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਤਿ ਨਾਭਿਰਮਤੀ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਅਨਭਿਰਮਣਸ੍ਸ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨੋਤਤ੍ਤਦਹਂ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੇਸੁ ਦ੍ਵਿਯੋਜਨਸਤੁਬ੍ਬੇਧੇਸੁ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਸਾਨੁਅਞ੍ਜਨਰਜਤਸੁਵਣ੍ਣਸਤ੍ਤਰਤਨਮਯੇਸੁਗਨ੍ਧਮਾਦਨਕਾਲ਼ਕੇਲਾਸਸੁਦਸ੍ਸਨਚਿਤ੍ਤਕੂਟਭੇਦੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਹਿਮਵਤੋ ਮਹਾਸਿਖਰੇਸੁ ਪਚ੍ਛਿਮੋ ਚਿਤ੍ਤਕੂਟਪਬ੍ਬਤੋ ਨਾਮ. ਸੀਹਪਪਾਤਾਦੀਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਮਹਾਸਰੇਸੁ.
ਸੁਵਣ੍ਣਪਞ੍ਜਰੇਤਿ ਸੁਵਣ੍ਣਮਯੇ ਸੀਹਪਞ੍ਜਰੇ. ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਤਿ ਨਿਰੁਦ੍ਧੋ. ਤਿਵਿਧੇ ਸੁਗਤਿਭਵੇਤਿ ਕਾਮਸੁਗਤਿਆਦਿਕੇ ਤਿਵਿਧੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵੇ.
ਹਤ੍ਥਪਾਦਵਾਲਵਤ੍ਥਿਕੋਸੇਹਿ ਭੂਮਿਫੁਸਨੇਹਿ ਸਤ੍ਤਹਿ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋਤਿ ਸਤ੍ਤਪਤਿਟ੍ਠੋ. ਨਗਰਮਜ੍ਝੇ ਨਾਭਿਰਮਤਿ ਦ੍ਵਾਰਪਞ੍ਜਰਨਾਲ਼ਨਾਦਿਅਵਬਾਧਨਭਯੇਨ. ਦਿਟ੍ਠੇਤਿ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਪੁਬ੍ਬਕੇਨ ਅਨ੍ਵਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਤਪ੍ਪੋਣਤਪ੍ਪਬ੍ਭਾਰਮਾਨਸੋ’’ਤਿ.
ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
੭੫੫. ਤਂ ਪਨੇਤਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਞਾਣਮਾਹ. ਞਾਣਦ੍ਵਯੇਨਾਤਿ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਵਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਦ੍ਵਯੇਨ. ਯਸ੍ਮਾ ਭਯਤੋ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਾ ਏਵ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਮਹਾਦੀਨਵਾ, ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਮ੍ਪਿ ਤਂ ਞਾਣਂ ਤਥਾਭਾਵਨਾਬਲਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਯੁਤ੍ਤਂ ਤਿਵਿਧਕਿਚ੍ਚਸਾਮਤ੍ਥਿਯਵਨ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇ’’ਤਿਆਦਿ.
ਤਯਿਦਂ ਤਾਸਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਪਨ ਭਿਨ੍ਨਸਭਾਵਾ ਏਵ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਉਪ੍ਪਾਦੇਸੀਤਿ ਪਾਤ੍ਵਾਕਾਸਿ, ਵਿਭਾਵੇਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾਞਾਣਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੭੫੬. ਨ ਸਜ੍ਜਤਿ ਬਹ੍ਵਾਦੀਨਵਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ. ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਾਮਂ ਨਿਸ੍ਸਰਿਤੁਕਾਮਂ ਹੋਤਿ ਅਨਾਦਿਕਾਲਿਕਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਾਮਤਾ ਤਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧੇਤੁਕਾਮਤਾ ਨਿਸ੍ਸਰਿਤੁਕਾਮਤਾ ਅਪਗਨ੍ਤੁਕਾਮਤਾ. ਪਞ੍ਜਰਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਤਿ ਪਞ੍ਜਰੇਨ ਸਮੋਰੁਦ੍ਧੋ. ਏਵਮਾਦਯੋਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਆਦਿਤ੍ਤਅਙ੍ਗਾਰਉਪਸਟ੍ਠਦੇਸਬ੍ਯਾਲ਼ਸਾਪਦਾਕੁਲਵਨਗਹਨਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾਞਾਣਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੭੫੭. ‘‘ਸਬ੍ਬਭਵ …ਪੇ… ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਾਮੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਾਤਿ ਸਬ੍ਬਗ੍ਗਹਣਂ ਸਾਤਿਸਯਮੁਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਧਿਕਵਚਨਂ ਅਞ੍ਞਮਤ੍ਥਂ ਬੋਧੇਤੀਤਿ. ਯਞ੍ਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਅਨਨੁਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਮੁਞ੍ਚਨਂ, ਤਂ ਸਾਤਿਸਯਂ ਮੁਞ੍ਚਨਂ. ਤਂ ਪਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਯ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪੁਨ ਤੇ ਏਵਂ ਸਙ੍ਖਾਰੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਕਤਨ੍ਤਿ ਪੁਨਗ੍ਗਹਣਂ. ਭਵਾਦਿਗਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਅਪਰਿਤੁਲਿਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ‘‘ਤੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਕਾਰਸ੍ਸ ਅਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਨਾਮ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਅਨਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕਤੋਤਿਆਦੀਸੁ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਪਠਮੇਨ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਆਦਿਅਨ੍ਤਵਨ੍ਤਤੋ ਨਿਚ੍ਚਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ.
ਦੁਤਿਯੇਨ ‘‘ਉਦਯਬ੍ਬਯਪਟਿਪੀਲ਼ਨਤੋ ਸੁਖਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ.
ਅਜਞ੍ਞਤੋਤਿ ਅਮਨੁਞ੍ਞਤੋ, ਅਸੋਭਨਤੋ ਵਾ. ਜੇਗੁਚ੍ਛਤੋਤਿ ‘‘ਧੀ’’ਤਿ ਜਿਗੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤੋ. ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਤੋਤਿ ਅਭਿਰੁਚਿਯਾ ਪਟਿਲੋਮਨੇਨ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਭਾਵਤੋ. ਨ ਮਣ੍ਡਨੇਨ ਹਤਾ ਅਮਣ੍ਡਨਹਤਾ, ਅਮਣ੍ਡਨੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਏਤੇਸਂ ਸੁਭਭਾਵਂ ਹਨ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਮਣ੍ਡਨੇਨ ਵਾ ਤੇਸਂ ਅਸੁਭਤਾ ਪਾਕਟਾ ਹੋਤੀਤਿ ਅਮਣ੍ਡਨਹਤਾ. ਮਣ੍ਡਨੇਨ ਵਾ ਨ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬਸਭਾਵਾ ‘‘ਅਸੂਰਿਯਪਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਿਯ ਅਮਣ੍ਡਨਹਤਾ. ਤਤੋ ਅਮਣ੍ਡਨਹਤਭਾਵਤੋਤਿ ਰੂਪਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਵਿਰੂਪਤੋਤਿ ਅਸੁਨ੍ਦਰਤੋ. ਪਟਿਘਸਂਯੋਜਨਵਤ੍ਥੁਤਾਯ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਅਤ੍ਤਨਿ ਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਬੀਭਚ੍ਛਂ ਅਤਿਵਿਯ ਵਿਰੂਪਂ. ਯਂ ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤਮੇਵ ਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਜਞ੍ਞਜਿਗੁਚ੍ਛਨੀਯਤਾ ਹਿ ਗੂਥਂ ਵਿਯ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤਬ੍ਬਂ ਵਾ ਬੀਭਚ੍ਛਂ. ਇਧ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਅਸੁਚਿਤੋ ਅਮਨਾਪਤੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ.
ਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਅਪਰਿਣਾਯਕਤੋ ਅਤ੍ਤਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ.
੭੫੮. ਅਯਨ੍ਤਿ ਯੋਗਾਵਚਰੋ. ਮੁਞ੍ਚਨਸ੍ਸਾਤਿ ਪੁਨ ਅਨਨੁਬਨ੍ਧਨਤ੍ਥਂ ਸੁਮੁਤ੍ਤਮੁਞ੍ਚਨਸ੍ਸ. ਉਪਾਯਸਮ੍ਪਾਦਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਪਰਿਮਦ੍ਦਨਾ ਉਪਾਯੋ, ਤਸ੍ਸ ਸਾਧਨਤ੍ਥਂ.
ਮਚ੍ਛਗਹਣਤ੍ਥਂ ਉਦਕੇ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਖਿਪਨ੍ਤਿ ਏਤਨ੍ਤਿ ਖਿਪ੍ਪਂ, ਮਚ੍ਛਾਨਂ ਗਹਣਕੂਟਪਂ. ਓਡ੍ਡਾਪੇਸੀਤਿ ਓਸਾਰੇਸਿ, ਖਿਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਕਣ੍ਹਸਪ੍ਪਂ. ਗਹਣੇਤਿ ਯਥਾਗਹਿਤਂ ਸਪ੍ਪਂ ਅਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਗਹਣੇ. ਹਤ੍ਥਂ ਨਿਬ੍ਬੇਠੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸਪ੍ਪੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭੋਗੇਨ ਵੇਠਿਤਂ ਹਤ੍ਥਪਦੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬੇਠੇਤ੍ਵਾ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ. ਆਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਆਵੇਠਿਕਪ੍ਪਹਾਪਨੇਨ ਭਮੇਤ੍ਵਾ. ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ.
ਤਤ੍ਥਾਤਿਆਦਿ ਉਪਮਾਸਂਸਨ੍ਦਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਆਦਿਤੋਵਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤਕਾਲੇ. ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਮੂਹਾਦਿਘਨਗ੍ਗਹਣਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ. ਸੁਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ‘‘ਵਿਸਮਂ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੪.੭੦) ਵਿਯ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਆਕਾਰੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾ ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਦਿਭੇਦਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਾਤਿਸਯਂ ਬਲਵਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਸਾ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਆਕਾਰਸ੍ਸ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਿਲਕ੍ਖਣਾਰੋਪਨੇਨ…ਪੇ… ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬੁਦ੍ਧਕਰਣੇ ਬਲਵਤਰੇਨ ਪਟਿਮਲ੍ਲੇਨ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਮੁਟ੍ਠਿਪ੍ਪਹਾਰਾਦਿਨਾ ਵਿਮਥਿਤੋ ਇਤਰੋ ਤੇਨ ਯੁਜ੍ਝਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਂ ਪਾਪਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਂ ਪਾਪਿਤੋਵ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਮਰਣਂ ਵਾ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਏਵਮੇਤੇਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਏਵਂ ਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵਂ ਪਾਪਿਤਾ ਉਪਰਿਞਾਣਾਨੁਭਾਵੇਨ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਵਨਤਂ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਭਙ੍ਗਞ੍ਚ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੀਤਿ.
੭੫੯. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਤਿ ਏਵਂ ‘‘ਅਨਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਰੋਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾਯ ਆਕਾਰੇਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਭਾਵਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੇਨ.
ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋਤਿਆਦੀਸੁ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਕਥਾਯਂ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੭੫੦) ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ‘‘ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ‘‘ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਿਰਿਯਾਨਂ ਸਮਾਨਖਣਤ੍ਤਾ ਅਸਤਿਪਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਕਾਲਤ੍ਤੇ ਸਦ੍ਦਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤੇਨ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਾਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੇਨ ‘‘ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੫੩), ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਿਮਿਰਂ ਸਬ੍ਬਂ, ਉਗ੍ਗਤੋਯਂ ਦਿਵਾਕਰੋ’’ਤਿ ਚ ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਵਿਯ ਸਮਾਨਕਾਲਵਸੇਨਾਯਂ ਸਦ੍ਦਪਯੋਗੋਤਿ. ਤਥਾ ਮਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਪਠਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਚ੍ਛਾ ਨ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਏਵਮਿਧਾਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਨਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਦਿਸੋ ਸਦ੍ਦਪਯੋਗੋ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਲੋਕੇ ਪੁਬ੍ਬਕਾਲਵਸੇਨੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬਕਾਲਵਸੇਨੇਵ ਇਧਾਪਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਕਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵਾ…ਪੇ… ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਅਪਰਾਪਰਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਞਾਣੇਸੁ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਕਿਰਿਯਾ, ਤਦਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਿਰਿਯਾ ਚ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਚ ਤਾਨਿ ਭੇਦਤੋ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਏਕਸਨ੍ਤਾਨਪਤਿਤਤਾਯ ਏਕਤ੍ਤਨਯਵਸੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਤਿ. ਇਤਰਸ੍ਮਿਂ ਪਦਦ੍ਵਯੇਤਿ ‘‘ਪਵਤ੍ਤਂ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਦਦ੍ਵਯੇ.
ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੭੬੦. ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਾਕਾਰਾਦਿਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਅਨਤ੍ਤਾਕਾਰਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਪਧਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਸੁਞ੍ਞਾਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਸਚ੍ਚਸਮ੍ਪਟਿਵੇਧੋ ਇਜ੍ਝਤਿ, ਨ ਅਸਤਿ. ਤਦਭਾਵਤੋ ਹਿ ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਞਾਪਕਮ੍ਪਿ ਸਰਭਙ੍ਗਸਤ੍ਥਾਰਾਦੀਨਂ ਸਾਸਨਂ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਮੇਵ ਜਾਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਤੇਸਂ ਨਿਚ੍ਚਸਾਰਾਦੀਹਿ ਰਿਤ੍ਤਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਸੁਞ੍ਞਾਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਞ੍ਹਿ ਯਤੋ ਰਿਤ੍ਤਕਂ, ਤਂ ਤੇਨ ਸੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾਯ ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵਤੋ ਅਨੇਕਵਾਰਂ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾਯਪਿ ਸੁਞ੍ਞਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਦਲ਼੍ਹੀਭਾਵਾਪਾਦਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਪੁਨ ਸੁਞ੍ਞਮਿਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਤ੍ਤਤਾ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਅਨਤ੍ਤਨਿਯਾ. ਸਤਿ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਤ੍ਤਨਿਯੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਅਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਿਯੇਨ ਵਾ’’ਤਿ. ਦ੍ਵਿਕੋਟਿਕਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਅਂਸਿਕਂ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨੇਵ ਦਿਸ੍ਵਾ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ, ਅਨੁਮਾਨਤੋ ਚ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਨੀਯਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਰਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਤ੍ਤਂ, ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਭਾਵੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਸਾਧਨਭਾਵੇ ਠਿਤਂ ਨ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਪੁਨ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਸੁਞ੍ਞਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਧਿਕਾਰੇ.
ਕ੍ਵਚੀਤਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਠਾਨੇ, ਕਾਲੇ, ਧਮ੍ਮੇ ਵਾ. ਅਥ ਵਾ ਕ੍ਵਚੀਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਸਕਤ੍ਤਾਨਂ. ‘‘ਅਯਂ ਖੋ ਭਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾ…ਪੇ… ਸੇਟ੍ਠੋ ਸਜਿਤਾ ਵਸੀ ਪਿਤਾ ਭੂਤਭਬ੍ਯਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੪੨) ਪਰੇਹਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਞ੍ਚਨਭੂਤਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਸ੍ਸਚੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਪਰਜਾਤਿ, ਪਰੋ ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ ਚ ਏਵਂ ਗਹਿਤਸ੍ਸ. ਨ ਚ ਮਮ ਕ੍ਵਚਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਮ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਟ੍ਠਾਨੇ ਪਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਮ-ਸਦ੍ਦਂ ਤਾਵ ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਪਰਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ. ‘‘ਪਰੋ ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ ਏਵਂਭੂਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਮਮਤ੍ਥਾਯ ਠਿਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਮਯ੍ਹਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਏਵਂ ਏਕਚ੍ਚਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਵਸੇਨ ਪਰਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਤਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਞ੍ਚਨਭੂਤਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਚ ਕ੍ਵਚਨੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਨਾਹਂ ਕ੍ਵਚਨੀਤਿ ਸਕਅਤ੍ਤਨੋ ਅਭਾਵਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਨ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਞ੍ਚਨਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਸਕਅਤ੍ਤਨੋ ਏਵ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਨਤ੍ਤਨਿਯਤਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਨ ਚ ਮਮਾਤਿ ਏਤਂ ਦ੍ਵਯਂ ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ. ਨ ਚ ਕ੍ਵਚਨਿ ਪਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਭਾਵਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਮ ਕਿਞ੍ਚਨਤਾ ਨ ਚਤ੍ਥੀਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨਤ੍ਤਨਿਯਤਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਸੁਞ੍ਞਤਾ ਸੁਦ੍ਧਸਙ੍ਖਾਰਪੁਞ੍ਜਤਾ ਚਤੁਕੋਟਿਕਸੁਞ੍ਞਤਾਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨੇਨ ਦਿਟ੍ਠਾ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਵਮਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.
੭੬੧. ‘‘ਛਹਾਕਾਰੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸਾਦੀਸੁ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਆਗਤੇ ਪਕਾਰੇ ਸੁਞ੍ਞਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹਨਂ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਛਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿ ਛਹਿ ਗਹਣਾਕਾਰੇਹਿ, ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰੇਹਿ ਵਾ. ਨਿਚ੍ਚੇਨਾਤਿ ‘‘ਨਿਚ੍ਚੋ’’ਤਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਕੇਨਚਿ. ਨਿਚ੍ਚੇਨਾਤਿ ਵਾ ਨਿਚ੍ਚਭਾਵੇਨ. ਧੁਵਾਦਯੋ ‘‘ਨਿਚ੍ਚੋ’’ਤਿ ਗਹਿਤਸ੍ਸੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰਾ. ਤਬ੍ਬਿਭਾਗੇਨ ਹਿ ਇਮਸ੍ਸ ਛਕ੍ਕਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਚ੍ਚਤਾ ਨਾਮ ਕੂਟਟ੍ਠਤਾ. ਧੁਵਭਾਵੋ ਥਿਰਤਾ. ਸਦਾ ਭਾਵਿਤਾ ਸਸ੍ਸਤਤਾ. ਨਿਬ੍ਬਿਕਾਰਤਾ ਅਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਤਾ. ਯਾਵ ਜਰਾਮਰਣਾਤਿ ਪੇਯ੍ਯਾਲਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਪਦਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
੭੬੨. ਨ ਸਾਰਨ੍ਤਿ ਅਸਾਰਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਸ੍ਸ ਸਾਰਨ੍ਤਿ ਨਿਸ੍ਸਾਰਂ. ਸਾਰਤੋ ਅਪਗਤਂ, ਸਾਰਂ ਵਾ ਤਤੋ ਅਪਗਤਨ੍ਤਿ ਸਾਰਾਪਗਤਂ. ਕੇਚਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਸਾਰਸਾਰੇਨ ਵਾ ਸੁਖਸਾਰਸਾਰੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਤਸਾਰਸਾਰੇਨ ਵਾ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਅਸਾਰਂ ਨਿਸ੍ਸਾਰਂ ਸਾਰਾਪਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਤ੍ਤਯਂ ਏਕੋ ਸੁਞ੍ਞਤਾਪਰਿਗ੍ਗਹਾਕਾਰੋ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਤ੍ਤੇਵ ਆਕਾਰਾ ਸਿਯੁਂ, ਨ ਅਟ੍ਠਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਸੁਭਸਾਰਸਾਰੇਨਾਤਿਪਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ‘ਅਸਾਰਂ ਨਿਸ੍ਸਾਰਂ ਸਾਰਾਪਗਤ’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਪਦਤ੍ਤਯਂ ‘ਨਿਚ੍ਚਸਾਰਸਾਰੇਨਾ’ਤਿਆਦੀਸੁ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸੇਤਵਚ੍ਛੋਤਿ ਸੇਤਵਰੁਣਕੋ. ‘‘ਮਿਨਰੁਕ੍ਖੋ’’ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਾਲ਼ਿਭਦ੍ਦਕੋਤਿ ਕਿਂਸੁਕੋ.
੭੬੩. ਨਿਚ੍ਚਸਾਰਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵਤੋ ਰਿਤ੍ਤਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਪਰਿਤ੍ਤਤੋ, ਲਾਮਕਤ੍ਤਾ ਵਾ ਤੁਚ੍ਛਤੋ. ਅਤ੍ਤਸਾਰਾਭਾਵੇਨ ਸੁਞ੍ਞਤੋ. ਸਯਂ ਅਨਤ੍ਤਤਾਯ ਅਨਤ੍ਤਤੋ. ਇਸ੍ਸਰਿਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ, ਕੇਨਚਿ ਇਸ੍ਸਰਿਯਂ ਕਾਰੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਾਯ ਚ ਅਨਿਸ੍ਸਰਿਯਤੋ. ਫੇਣਪਿਣ੍ਡੇਨ ਭਾਜਨਾਦਿਂ ਕਾਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਵਿਯ ਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਂ ਕਾਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਤਂ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ, ਸਕਇਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਵਾ ਕਾਚਿ ਕਿਰਿਯਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਕਾਮਕਾਰਿਯਤੋ. ‘‘ਏਵਂ ਰੂਪਂ ਹੋਤੁ, ਮਾ ਏਵ’’ਨ੍ਤਿ ਅਲਬ੍ਭਨੀਯਤੋ. ਸਯਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਸੇ ਨ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਨਾਪਿ ਅਞ੍ਞਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸੇ ਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਅਵਸਵਤ੍ਤਕਤੋ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਸਯਂ ਤਸ੍ਸ ਪਰੋ ਵਿਯ ਅਵਿਧੇਯ੍ਯਤਾਯ ਪਰਤੋ. ਕਾਰਕਾਦਿ ਵਿਯ ਕਾਰਣੇਹਿ, ਫਲੇਨ ਚ ਵਿਵਿਤ੍ਤਤੋ. ਨ ਹਿ ਕਾਰਣੇਨ ਫਲਂ, ਫਲੇਨ ਵਾ ਕਾਰਣਂ ਸਗਬ੍ਭਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਵੇਦਨਾਦੀਸੁਪਿ.
੭੬੪. ਰੂਪਂ ਨ ਸਤ੍ਤੋਤਿਆਦੀਸੁ ਯੋ ਲੋਕਵੋਹਾਰੇਨ ਸਤ੍ਤੋ, ਰੂਪਂ ਸੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਇਧ ਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ਤਸ੍ਸਾਵੁਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਲੋਕੋ ਰੂਪਮਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੋਹਰਤਿ, ਬਾਹਿਰਕਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤੋ ਪਨ ਅਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਸੋ ਹਿ ਤੇਹਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਸਤ੍ਤਵਿਸਤ੍ਤਤਾਯ ਪਰੇਸਂ ਸਞ੍ਜਾਪਨਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਸਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਰੂਪਂ ਸੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਞ੍ਞਤਾਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਞ੍ਹੇਤਨ੍ਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਨ ਜੀਵੋਤਿਆਦੀਸੁਪਿ. ਤਤ੍ਥ ਜੀਵਨਟ੍ਠੇਨ ਜੀਵੋ. ਨਰਨਟ੍ਠੇਨ ਨੇਤੁਭਾਵੇਨ ਨਰੋ. ‘‘ਅਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਮਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਮਾਨੋ ਏਤ੍ਥ ਵਾਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਮਾਨਵੋ. ਥਿਯਤਿ ਏਤ੍ਥ ਗਬ੍ਭੋਤਿ ਇਤ੍ਥੀ. ਪਧਾਨਭਾਵੇਨ ਪੁਰਿ ਸੇਤੀਤਿ ਪੁਰਿਸੋ. ਆਹਿਤੋ ਅਹਂਮਾਨੋ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾ. ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਹਂਕਾਰਵਤ੍ਥੁਤਾਯ ‘‘ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੇਹਿ ਅਤ੍ਤਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਰੂਪਂ ਪਨ ਤਾਦਿਸਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਸੁਞ੍ਞਤਾਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਰੂਪਂ ਨ ਸਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠਹਿਪਿ ਪਦੇਹਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾਵ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਇਤਰੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਤਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਨਤਾਭਾਵੋ. ਤਤ੍ਥ ਨ ਮਮਾਤਿ ਮਯ੍ਹਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਕਸ੍ਸਚਿਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਂ ਨ ਹੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋਯੇਵ ਅਭਾਵਤੋ. ‘‘ਨ ਅਤ੍ਤਨਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦੇਨ ਪਕਾਸਿਤੋ ਏਵਤ੍ਥੋ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਰੇਹਿ ਤੀਹਿਪਿ ਪਦੇਹਿ ਪਕਾਸਿਤੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਵੇਦਨਾਦੀਸੁਪਿ.
੭੬੫. ਹੇਟ੍ਠਾ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਸ੍ਸ ਦਲ਼੍ਹਭਾਵਾਯ ਵੁਤ੍ਤਸਮ੍ਮਸਨਨਯਾਪਿ ਸੁਞ੍ਞਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਦਲ਼੍ਹਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਵਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਭਯਸ੍ਸ ਅਹਿਂਸਨੇਨ ਅਸਰਣਤੋ. ‘‘ਸਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤੁਂ ਅਯੁਤ੍ਤਤਾਯ ਅਸਰਣੀਭੂਤਤੋ. ‘‘ਅਨਸ੍ਸਾਦਤੋ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਤਿ ਚ ਤੇਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਆਕਾਰਾ ਸਿਯੁਂ. ਰੂਪਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਸਬ੍ਬਾਦੀਨਵੂਪਲਦ੍ਧਿਯਾ ਆਦੀਨਵਤੋ. ‘‘ਸਮੁਦਯਤੋ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਤੋ’’ਤਿ ਇਦਂ ਦ੍ਵਯਂ ਯਥਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਪਨਾਲ਼ਿਕਾਯ, ਨਿਚ੍ਚਸਾਰਵਿਰਹਦੀਪਨੇਨ ਵਾ ਸੁਞ੍ਞਤਾਵਿਭਾਵਨਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸੁਞ੍ਞਤਾਵਿਭਾਵਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ‘‘ਯਂ ਖੋ ਰੂਪਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਅਯਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੨੬) ਦਸ੍ਸਨਂ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾਵਿਭਾਵਨੇਨ ਸੁਞ੍ਞਤਾਵਿਭਾਵਨਂ. ‘‘ਯਂ ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਂ, ਅਯਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਆਦੀਨਵੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੨੬) ਚ ਦਸ੍ਸਨਂ ਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਸੁਞ੍ਞਤਾਭਾਵਨਤੋ. ਤਥਾ ‘‘ਯੋ ਰੂਪੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਵਿਨਯੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਇਦਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸਮੁਦਯਾਦਿਦਸ੍ਸਨਾਨਂ, ਇਤਰੇਸਞ੍ਚ ਯਥਾਰਹਂ ਸੁਞ੍ਞਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨੁਬ੍ਰੂਹਨਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਯਂ ਪਨ ਆਦੀਨਵਤੋ ਦਸ੍ਸਨਂ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਤ੍ਵਾਪਿ ਪੁਨ ਵਚਨਂ ਅਸ੍ਸਾਦਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਵੇਦਨਾਦੀਸੁਪਿ ਦ੍ਵਾਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਆਕਾਰਾ ਨੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵੇਦਨਂ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ…ਪੇ… ਨਿਸ੍ਸਰਣਤੋ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਏਤਂ ਸੁਞ੍ਞਤਾਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਕਥਾਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਂ ‘‘ਅਸੁਕਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਤਸ੍ਸ ਫਲਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ.
੭੬੬. ਏਵਂ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਦ੍ਵਾਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾਯ ਆਕਾਰੇਹਿ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਪਿ ਤਿਵਿਧਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨੇਵ ਭਾਵਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਵਂ ਸੁਞ੍ਞਤੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋਤਿ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ. ਭਯਞ੍ਚ ਨਨ੍ਦਿਞ੍ਚ ਵਿਪ੍ਪਹਾਯਾਤਿ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਕਤਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਭਯਞ੍ਚੇਵ ਤੇਸਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਪੀਤਿਞ੍ਚ ਪਜਹਿਤ੍ਵਾ. ਅਥ ਵਾ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਞਾਣਭਯਞ੍ਚ ਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਪੀਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਨ੍ਦਿਞ੍ਚ ਪਹਾਯ. ਨ ਹਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸੁਞ੍ਞਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਾਯ ਭਯਨਨ੍ਦੀਨਂ ਅਵਸਰੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਥ ਖੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵ ਸਣ੍ਠਾਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਉਦਾਸੀਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹੇਨ ਅਨੁਦਾਸੀਨਤਾ ਸਿਯਾ, ਤਦਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਹਨ੍ਤਿ ਵਾ ਮਮਨ੍ਤਿ ਵਾ ਨ ਗਣ੍ਹਾਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਦਾਨਿਸ੍ਸ ਉਦਾਸੀਨਤਾਯ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਭਰਿਯੋ ਵਿਯ ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਦਾਸੀਨਤਾਪੁਬ੍ਬਿਕਾ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਇਧ ਓਪਮ੍ਮਤ੍ਥਂ ਫਰਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤਿਵਿਯ ਨਂ ਮਮਾਯੇਯ੍ਯ ਇਤ੍ਥੀਨਂ ਸਾਠੇਯ੍ਯਕੂਟੇਯ੍ਯਵਙ੍ਕੇਯ੍ਯਾਦੀਨਂ ਅਜਾਨਨਤੋ. ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਾਮੋ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਾਮੋਵ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਤਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਯਂ ਯੋਗਾਵਚਰੋ. ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਾਮਤਾਯ ਉਦ੍ਧਂ ਯਾਵ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਂ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਾਵ ਪਵਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ’’ਤਿ.
ਪਤਿਲੀਯਤੀਤਿ ਏਕਪਸ੍ਸੇਨ ਨਿਲੀਯਤਿ ਨਿਲੀਨਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਪਤਿਕੁਟਤੀਤਿ ਸਙ੍ਕੁਚਤਿ. ਪਟਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵਿਵਟ੍ਟਤਿ. ਨ ਸਮ੍ਪਸਾਰਿਯਤੀਤਿ ਨ ਵਿਸਰਤਿ, ਅਭਿਰਤਿਵਸੇਨ ਨ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਇਚ੍ਚਸ੍ਸਾਤਿ ਇਤਿ ਏਵਂ ਅਸ੍ਸ ਯੋਗਿਨੋ.
੭੬੭. ਤਿਕ੍ਖਵਿਸਦਸੂਰਭਾਵੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨੇ ਸਿਜ੍ਝਮਾਨੇ ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਂ ਅਨੇਕਵਾਰਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਪਰਿਪਾਕਗਮਨੇਨ ਅਨੁਲੋਮਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਨ੍ਤਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿ ਨਾਮ. ਤਥਾਭੂਤਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਂ ਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਨਾਮ. ਤਯਿਦਂ ਇਧ ਞਾਣਂ ਅਨੁਲੋਮਗੋਤ੍ਰਭੁਞਾਣੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਤ੍ਤਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਏਕਤ੍ਤਨਯਵਸੇਨ. ਨੋ ਚੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਨ੍ਤਤੋ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਤਾਵ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਸ੍ਸ ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਤਮੇਵਾਹ. ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਤਰਨ੍ਤੀਤਿ ਸਾਮੁਦ੍ਦਿਕਾ, ਸਂਯਤ੍ਤਿਕਾ. ਦਿਸਾਜਾਨਨਕੋ ਕਾਕੋ ਦਿਸਾਕਾਕੋ, ਲਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ ਯੋ ਕੋਚਿ ਤਾਦਿਸੋ ਸਕੁਨ੍ਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਵਿਦੇਸਨ੍ਤਿ ਅਦੇਸਂ ਸਮੁਦ੍ਦੇ ਅਪਰਿਚਿਤਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ਅਨੁ ਅਨੁ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ.
ਤਯਿਦਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ. ਪਿਟ੍ਠਂ ਵਟ੍ਟਯਮਾਨਂ ਵਿਯਾਤਿ ਥੂਲਥੂਲਤੋ ਵਿਵੇਚਨਵਸੇਨ ਨਿਪ੍ਫੋਟਿਯਮਾਨਂ ਸਣ੍ਹਂ ਸਣ੍ਹਂ ਪਿਟ੍ਠਚੁਣ੍ਣਂ ਵਿਯ. ਨਿਬ੍ਬਟ੍ਟਿਤਕਪ੍ਪਾਸਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਟ੍ਟਿਤਬੀਜਂ ਕਪ੍ਪਾਸਂ. ਵਿਹਨਮਾਨਂ ਵਿਯਾਤਿ ਧਨੁਕੇਨ ਵਿਹਞ੍ਞਮਾਨਂ ਵਿਯ. ਉਪਮਾਦ੍ਵਯੇਨਪਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਮ੍ਮਸਨੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਸ੍ਸ ਸੁਖੁਮਤਰਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਮਾਹ. ਯਥਾ ਯਥਾ ਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਨਾਬਲੇਨ ਤਿਕ੍ਖਾ, ਵਿਸਦਾ, ਸੂਰਾ ਚ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਸੁਖੁਮਤਰਾਪਿ ਹੋਤੀਤਿ. ਸਙ੍ਖਾਰਵਿਚਿਨਨੇਤਿ ਪਵਿਚਯਸ੍ਸ ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਤਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਵਿਯ ਤੇਸਂ ਵਿਚਿਨਨੇਪਿ ਉਦਾਸੀਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਵਿਧਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ‘‘ਸਤ੍ਤਧਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸਧਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾਪਿ ਹਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਪਕਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦੀਸ੍ਵੇਵ ਤੀਸੁ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਤਿ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਤਾਸਂ ਏਵ ਵਸੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ.
੭੬੮. ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਭਾਵਾਪਜ੍ਜਨੇ, ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਵਿਭਾਗਪਚ੍ਚਯਤ੍ਥੇ ਚ. ਇਦਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ. ਤਿਣ੍ਣਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ. ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਵਸੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਧਿਪਤਿਭਾਵਵਸੇਨ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਬਹੁਲਸ੍ਸ ਹਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਬਲਵਂ ਹੋਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਬਹੁਲਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਬਹੁਲਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਬਲਵਤਰਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਾਨਿ ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਭਾਵਂ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਿਵਿਧਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ…ਪੇ… ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ. ਤਿਵਿਧਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਭਾਵਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੇ ਪਨ ਤਯੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾ, ਕਾਨਿ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਾਨੀਤਿ ਅਨ੍ਤੋਲੀਨੇ ਅਨੁਯੋਗੇ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਾਧੀਨਤ੍ਤਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਾਨਿ ਤਾਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਹਿ…ਪੇ… ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਪਾਲ਼ਿਤੋ ਏਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਲੋਕਨਿਯ੍ਯਾਨਾਯਾਤਿ ਲੋਕਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨਾਯ, ਸਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ਵਾ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨਾਯ. ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪਰਿਵਟੁਮਤੋਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਵਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ ਚੇਵ ਪਰਿਵਟੁਮਤੋ ਚ. ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਤਾਯਾਤਿ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਨੁ ਅਨੁ ਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਆਦਿਤੋ ਉਦਯੇਨ, ਅਨ੍ਤਤੋ ਵਯੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਆਦਿਅਨ੍ਤਵਨ੍ਤਤਾਯ ਹਿ ਤੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ. ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਯ ਚ ਧਾਤੁਯਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਰਹਤੋ ‘‘ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਾਯ ਅਸਙ੍ਖਤਾਯ ਧਾਤੁਯਾ. ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਤਾਯਾਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਲੋਮਞਾਣਾਦਿਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪਵਿਸਨਤ੍ਥਾਯ. ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਾਯਾਤਿ ਰਾਗਪਣਿਧਿਆਦੀਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ‘‘ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਾ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਾਯ. ਸੁਞ੍ਞਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾਯ ‘‘ਸੁਞ੍ਞਤਾ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਾਯ.
ਗਤਿਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਂ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਸਭਾਵਵਿਭਾਵਨੇਨ ਸਂਵੇਜਿਯਮਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਨੋਸਮੁਤ੍ਤੇਜਨਤਾਯਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਂਵੇਜਨਤਾਯਾ’’ਤਿ. ਮਮਂਕਾਰੇਨ ਅਤ੍ਤਨਿਯਸਞ੍ਞਿਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਸਾਮਿਭੂਤੋ ਅਤ੍ਤਾ ਪਠਮਂ ਪਰਾਮਸੀਯਤਿ, ਤਤੋ ਅਤ੍ਤਨਿਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਾਹਂ, ਨ ਮਮਾਤਿ ਏਵਂ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਤਾਯਾ’’ਤਿ. ਤੀਣਿ ਪਦਾਨੀਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪਰਿਵਟੁਮ, ਮਨੋਸਮੁਤ੍ਤੇਜਨ, ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਪਦਾਨੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ‘‘ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਪਨ ਤੀਣਿ ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਤੀਣਿ ਪਦਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਤੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਪਦਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਪਞ੍ਹਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਤਿ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੋ ਕਥਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ.
੭੬੯. ਏਵਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਤਮੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ. ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਬਹੁਲੋਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਹੁਲੋ. ਯਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਤਿਕ੍ਖਾ ਸੂਰਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਹਿ ਆਦਿਤੋ ਸਦ੍ਧਾਮਤ੍ਤਕੇਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਾਯ ਤਰੁਪਲ੍ਲਵਾਦੀਸੁ ਵਿਯ ਮਣਿਕਨਕਾਦੀਸੁਪਿ ਤੇਸਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤਂ ਸਾਤਿਸਯਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਤ ਸੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥਰਿ ਸਦ੍ਧਾ ਬਲਵਤੀ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਸੋ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਬਹੁਲੋ, ਅਧਿਮਤ੍ਤਸਦ੍ਧੋ ਚ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਬਹੁਲਤਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਾਕਾਰਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸੋ ‘‘ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਂ ਪਟਿਲਭਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਬਹੁਲੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਸੁਖੋ ਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ ਚ ਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਪਣੀਤਸੁਖਭਾਵਂ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੋ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਸਮਾਯੋਗਤੋ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਬਹੁਲੋ ਹੋਤਿ. ਤਤੋ ਚ ਅਧਿਮਤ੍ਤਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਟਿਲਾਭੇਨ ਰਾਗਪਣਿਧਿਯਾ ਦੂਰੀਭਾਵਤੋ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਵਿਮੋਕ੍ਖਸਮਧਿਗਮੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਤੋ…ਪੇ… ਪਟਿਲਭਤੀ’’ਤਿ. ਵੇਦਬਹੁਲੋਤਿ ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾਯ ਨਿਪੁਣਞਾਣਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਞਾਣਬਹੁਲੋ ਹੋਤਿ. ਤਤੋ ਚ ਅਧਿਮਤ੍ਤਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਟਿਲਾਭੇਨ ਮੋਹਸ੍ਸ ਦੂਰੀਭਾਵਤੋ ਸੁਞ੍ਞਤਵਿਮੋਕ੍ਖਸਮਧਿਗਮੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨਤ੍ਤਤੋ…ਪੇ… ਪਟਿਲਭਤੀ’’ਤਿ.
ਯੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਨਿਮਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਯਤ੍ਥ ਇਦਂ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਂ ‘‘ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਮਗ੍ਗੇਨ ਘਟੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗੋ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਕਾਰੋ ਨੇਵ ਮਗ੍ਗੇਨ ਕਤੋ, ਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ, ਅਥ ਖੋ ਸਭਾਵਸਿਦ੍ਧੋ. ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਤਾਯ ਚ ਮਗ੍ਗੋ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਯੋ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਪਣਿਧਿਯਾ ਦੂਰੀਭਾਵਕਰਣੇਨ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਂ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੋ, ਯੋ ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤੂਪਲਦ੍ਧਿਯਾ ਦੂਰੀਭਾਵਕਰਣੇਨ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੋਤਿ ਚ ਆਦਿਨਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.
੭੭੦. ਯਦਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖਨਾਮਂ ਲਭਤਿ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਵਿਮੋਕ੍ਖਦ੍ਵਯਮੇਵ ਆਗਤਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਯਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਨ੍ਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਵਿਮੋਕ੍ਖਦ੍ਵਯਵਚਨਂ. ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਗਮਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਉਜੁਕਮੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਤੋ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਨਾਮਾਗਮਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਆਗਮਨੀਯਟ੍ਠਾਨੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਦਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਕਾਮਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਭਾਵੇਹਿ, ਮਾਨਾਨੁਸਯਮੁਜ੍ਜਹਾ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੩੪੪) ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਕਥਿਤਾ, ਸਾ ਪਨ ਨਿਚ੍ਚਨਿਮਿਤ੍ਤਧੁਵਨਿਮਿਤ੍ਤਅਤ੍ਤਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਉਗ੍ਘਾਟੇਨ੍ਤੀਪਿ ਸਯਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਏਵ ਚਰਤੀਤਿ ਸਨਿਮਿਤ੍ਤਾਵ ਹੋਤੀਤਿ. ਅਪਿਚ ਅਭਿਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ ਪਰਮਤ੍ਥਦੇਸਨਾ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਹੇਤੁਵੇਕਲ੍ਲਮੇਵ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਹਿ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਕਥਿਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ ਏਕਙ੍ਗਮ੍ਪਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਮਗ੍ਗਙ੍ਗਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਦਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਇਤਰੇਸੁ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਵਿਮੋਕ੍ਖੋ, ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਸੇਨ ਸੁਞ੍ਞਤਵਿਮੋਕ੍ਖੋ.
ਤੇਸੁ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਵਿਮੋਕ੍ਖੇਨ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਸੁਞ੍ਞਤਵਿਮੋਕ੍ਖੇਨ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਤਾਨਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਦਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਤਦਭਾਵਤੋਤਿ ਕੇਚਿ. ਯੇ ਪਨ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਆਗਮਨਤੋ ਨਾਮਂ ਅਲਭਨ੍ਤੋਪਿ ਸਗੁਣਤੋ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਚ ਨਾਮਂ ਲਭਤੀ’’ਤਿ, ਤੇਸਂ ਮਤੇਨ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਸੁਞ੍ਞਤਮਗ੍ਗਾਪਿ ਸਗੁਣਤੋ ਏਵ, ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਏਵ ਚ ਨਾਮਂ ਲਭੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ? ਤਂ ਅਯੁਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਮਗ੍ਗੋ ਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਨਾਮਂ ਲਭਤਿ ਸਰਸਤੋ ਚ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਚਾਤਿ, ਸਭਾਵਤੋ ਚ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਮਗ੍ਗੋ ਹਿ ਰਾਗਪਣਿਧਿਆਦੀਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਸੁਞ੍ਞਤਮਗ੍ਗੋ ਰਾਗਾਦੀਹਿ ਸੁਞ੍ਞੋ ਏਵਾਤਿ ਤੇ ਸਰਸਤੋ ਨਾਮਂ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਮਗ੍ਗੋ ਪਣਿਧਿਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ, ਸੁਞ੍ਞਤਮਗ੍ਗੋ ਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸਸ੍ਸ ਏਵਾਤਿ ਤੇ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਨਾਮਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਪਨ ਰਾਗਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ, ਨਿਚ੍ਚਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਵਾ ਅਭਾਵੇਨ ਸਰਸਤੋ ਏਵ ਨਾਮਂ ਲਭਤਿ, ਨੋ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ. ਨ ਹਿ ਸੋ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ, ਸਾ ਪਨਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮਭਾਵੇ ਠਿਤਾਤਿ ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਗਮਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾ’’ਤਿ.
ਯਸ੍ਮਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨੀ ਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਯਂ ਯਂ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੀ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਆਗਮਨੀਯਟ੍ਠਾਨੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਦੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗੋ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤੋ, ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਞ੍ਞਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਏਸਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਇਧ ਤਯੋਪਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾ ਉਦ੍ਧਟਾ. ਯਂ ਪਨ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗੇ ਅਭਿਨਿਵੇਸਨਿਮਿਤ੍ਤਪਣਿਧਿਮੁਞ੍ਚਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਤਦਾਗਮਨਵਸੇਨ ਤਦਨ੍ਵਯਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਸੁਞ੍ਞਤਵਿਮੋਕ੍ਖਾਦਿਭਾਵੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਯਭਾਵੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗੇ ‘‘ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤੋ, ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਚ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.
ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਞਾਣਂ. ਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਭਿਨਿਵੇਸਂ ਮੁਞ੍ਚਤੀਤਿ ‘‘ਤੇ ਨਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ ਨਿਚ੍ਚਾਕਾਰਤੋ ਪਵਤ੍ਤਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸਵਿਦ੍ਧਂਸਨਵਸੇਨ, ਤਦਨ੍ਵਯਂ ਪਨ ਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਮੁਞ੍ਚਤਿ. ਇਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਾ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਭਿਨਿਵੇਸਤੋ ਰਿਤ੍ਤਤਾਯ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਤਾਯ ਚ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਤਨ੍ਤਿ ਤਿਵਿਧਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਯਤੋ, ਯਸ੍ਸ ਚ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਨਾਮਲਾਭੋ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ, ਅਥ ਖੋ ਪਰਿਯਾਯੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਕਥਾਭਾਵਤੋ. ਵਿਮੋਕ੍ਖਦ੍ਵਯਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧਿਕਾਰੇ. ‘‘ਤਿਵਿਧਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਭਾਵਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਉਦ੍ਦੇਸਵਚਨੇ.
੭੭੧. ਤੇਸਂ ਵਿਭਾਗਾਯਾਤਿ ਤੇਸਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰਿਆਦਿਭਾਵੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਸਭਾਵਤਾਯ.
੭੭੨. ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਟਿਲਭਤੀਤਿ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰਿਭਾਵਿਤਾਕਾਰਣਭੂਤਂ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਬਹੁਲਤਾਯ, ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਧਿਮਤ੍ਤਤਾਯ ਚ ਕਾਰਣਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਅਪਿਚ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਅਨਿਚ੍ਚਾਕਾਰਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾਭਿਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਤੋ ਤਦਨ੍ਵਯੇ ਮਗ੍ਗੇ ਸਦ੍ਧਾ ਤਿਕ੍ਖਤਰਾ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਅਟ੍ਠਮਕੋ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਸੇਸੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ਪਠਮਫਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਅਗ੍ਗਫਲਾ ਸਤ੍ਤਸੁ ਠਾਨੇਸੁ. ‘‘ਸਤ੍ਤਸੁ ਠਾਨੇਸੂ’’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਸੇਸੇਸੁ ਛਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਅਗ੍ਗਫਲੇ ਪਨ ਸਚਾਯਂ ਅਰੂਪਜ੍ਝਾਨਲਾਭੀ, ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚੇ ਅਰੂਪਜ੍ਝਾਨਲਾਭੀ, ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਹਿ –
‘‘ਕਤਮੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤਾ ਚਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਟ੍ਠਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਚਸ੍ਸ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਕਚ੍ਚੇ ਆਸਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਚ ਖੋ ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ (ਪੁ. ਪ. ੨੦੮) –
ਏਕਚ੍ਚਾਸਵਪਰਿਕ੍ਖਯਵਚਨਤੋ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੇਕ੍ਖਭਾਵੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨ ਅਸੇਕ੍ਖਭਾਵੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਧੁਰਾਨਿ, ਦ੍ਵੇ ਅਭਿਨਿਵੇਸਾ, ਦ੍ਵੇ ਸੀਸਾਨੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਅਰਹਤੋ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤਤਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ. ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਕਥਾ ਹਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮੋ, ਇਧ ਪਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤਤਾ, ਕੋ ਪਨ ਸੋ ਪਰਿਯਾਯੋ? ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਵਯਤਾ. ਯੋ ਹਿ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਅਗ੍ਗਫਲਕ੍ਖਣੇਪਿ ਤਦਨ੍ਵਯਤਾਯ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗੇ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਇਧਾਪਿ ਤਥੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤਸਦਿਸਤਾਯ ਅਰਹਾ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਕਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਦਿਸਤਾ? ਯਥਾ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯੋ ਕੁਣ੍ਠੇਨ ਅਸਿਨਾ ਕਦਲਿਚ੍ਛੇਦਸਦਿਸੋ ‘‘ਨੋ ਚ ਖੋ ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ, ਏਵਂ ਤਦਨ੍ਵਯਸ੍ਸਾਪਿ ਅਰਹਤੋਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਦਿਸਤਾ. ਕਿਂ ਪਨ ਨੇਸਂ ਕਿਲੇਸਪਹਾਨੇ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ? ਨਤ੍ਥਿ. ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤੀਤਿ? ਆਗਮਨੀਯਨਾਨਤ੍ਤੇਨ. ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹਿ ਆਗਮਨਮ੍ਹਿ ਕਿਲੇਸੇ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਕਸਿਰੇਨ ਅਕਿਲਮਨ੍ਤੋ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਕਿਚ੍ਛੇਨ ਕਸਿਰੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਅਪਿਚ ਪਞ੍ਞਾਯਪਿ ਨੇਸਂ ਵੇਮਤ੍ਤਤਾ. ਸਾ ਚ ਯਾਵਤਿਕਾ ਲਬ੍ਭਤੇਵਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਪਠਮਮਗ੍ਗਾਦੀਸੁ ਸਤਿਪਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮਤ੍ਤੇ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਤਿਕ੍ਖਤਾਵਚਨਮ੍ਪਿ ਸਮਤ੍ਥਿਤਂ ਹੋਤਿ.
੭੭੩. ਸੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਅਟ੍ਠਸੁਪਿ ਠਾਨੇਸੁ. ਨਨੁ ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਧੁਰਾਨੀ’’ਤਿ ਨਿਯਮਿਤਤ੍ਤਾ ਪਠਮਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀ ਵਾ ਸਿਯਾ, ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀ ਵਾ? ਇਧ ਨ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀ ਯੁਤ੍ਤੋ, ਕਾਯਸਕ੍ਖਿਤਾਪਿ ਅਰਹਤੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਹਿ –
‘‘ਕਤਮੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਾਯਸਕ੍ਖੀ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਟ੍ਠ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇ ਕਾਯੇਨ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਚਸ੍ਸ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਕਚ੍ਚੇ ਆਸਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਾਯਸਕ੍ਖੀ’’ਤਿ (ਪੁ. ਪ. ੨੦੮) –
ਏਕਚ੍ਚਾਸਵਪਰਿਕ੍ਖਯਵਚਨਤੋ ਕਾਯਸਕ੍ਖਿਨੋ ਸੇਕ੍ਖਭਾਵੋਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ, ਇਧ ਪਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੋ ਪਨ ਸੋ ਪਰਿਯਾਯੋਤਿ? ਕਾਯਸਕ੍ਖਿਸਦਿਸਤਾ. ਉਪਚਾਰਰੂਪਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿਤੋ ਹਿ ਸਾਤਿਸਯਂ ਅਰੂਪਸਮਾਧਿਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਲਦ੍ਧਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਤਿ ਏਕਚ੍ਚਾਸਵਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਉਪਾਦਾਯ ‘‘ਕਾਯਸਕ੍ਖੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਸਾਤਿਸਯਸਮਾਧਿਸਮ੍ਫਸ੍ਸਤਦਧਿਟ੍ਠਾਨਾਸਵਪਰਿਕ੍ਖਯਸਾਮਞ੍ਞਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸਕ੍ਖੀ ਵਿਯ ਕਾਯਸਕ੍ਖੀਤਿ ਅਰਹਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਇਧਾਪਿ ਤਮੇਵ ਨਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤੋਪਿ ਕਾਯਸਕ੍ਖਿਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਹੇਸਾਤਿ. ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਨ ਪਠਮਫਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਛਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਕਾਯਸਕ੍ਖੀ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਚ ਖੋ ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਲਾਭੀ, ਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾਨਿਕੋ ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕੋ, ਉਪਚਾਰਮਤ੍ਤਲਾਭੀ, ਰੂਪਜ੍ਝਾਨਮਤ੍ਤਲਾਭੀ ਵਾ. ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਬਹੁਲੋਤਿ ਚ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸੀਸੇਨ ਸਮਾਧਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਸਾਤਿਸਯਸਮਾਧਿਲਾਭੀ ਸਮਥਯਾਨਿਕੋਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਸਮਥਯਾਨਿਕਸ੍ਸੇਵ ਚ ਕਾਯਸਕ੍ਖਿਭਾਵੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਰੂਪਜ੍ਝਾਨਨ੍ਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਅਰੂਪਜ੍ਝਾਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਏਕਮ੍ਪਿ ਲਦ੍ਧਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਏਵ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਰੂਪਜ੍ਝਾਨ’’ਮਿਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰੂਪਜ੍ਝਾਨਾਨੀ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਯਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ, ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧੋ ਹੋਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਕਾਯਸਕ੍ਖਿਮ੍ਹਿਪਿ. ਦ੍ਵੀਹਿ ਭਾਗੇਹਿ ਦ੍ਵੇ ਵਾਰੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ.
੭੭੪. ਪਞ੍ਞਵਤੋ ਨਿਪੁਣਤਰਾ, ਗਮ੍ਭੀਰਾ ਚ ਅਤ੍ਥਾ ਪਾਕਟਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੋ ਵੇਦਬਹੁਲਤਾ, ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਟਿਲਾਭੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀ ਹੋਤਿ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਪਞ੍ਞਾ ਹਿ ਇਧ ‘‘ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਧਮ੍ਮੋ ਧਿਤਿ ਚਾਗੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ (ਜਾ. ੧.੧.੫੭).
੭੭੫. ਯਸ੍ਸਾ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਸੇਨ ਇਧ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤਾਦਿਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
੭੭੬. ‘‘ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਾਧਕਂ ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸਦ੍ਦਹਨ੍ਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਸਬ੍ਬਥਾ ਅਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾਮਤ੍ਤੇਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੇਕ੍ਖਭਾਵਮੇਵ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵਾ ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਫੁਟ੍ਠਨ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤੋਤਿ ਫੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਫੁਟ੍ਠਨ੍ਤੋ, ਫੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਰੂਪਜ੍ਝਾਨਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰੋ ਕਾਲੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗੇ ਚੇਤਂ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ, ਫੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਰਕਾਲਮੇਵ ਸਚ੍ਛਿਕਰਣੂਪਾਯੇਨ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਂ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਂ ਵਾ ਏਤਂ ਯਥਾ ‘‘ਏਕਮਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੨). ਯੋ ਹਿ ਅਰੂਪਜ੍ਝਾਨੇਨ ਰੂਪਕਾਯਤੋ, ਨਾਮਕਾਯੇਕਦੇਸਤੋ ਚ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਮੋਕ੍ਖੇਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਤੇਨ ਨਿਰੋਧਸਙ੍ਖਾਤੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਆਲੋਚਿਤੋ ਪਕਾਸਿਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ, ਨ ਪਨ ਕਾਯੇਨ ਸਚ੍ਛਿਕਤੋ, ਨਿਰੋਧਂ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਚ੍ਚੇਸੁ ਆਸਵੇਸੁ ਖੇਪਿਤੇਸੁ ਤੇਨ ਸੋ ਸਚ੍ਛਿਕਤੋਵ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਂ ਯਥਾਆਲੋਚਿਤਂ ਨਾਮਕਾਯੇਨ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸੀਤਿ ਕਾਯਸਕ੍ਖੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਤੁ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਆਸਵਾਨਂ ਅਪਰਿਕ੍ਖੀਣਤ੍ਤਾ. ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਠਮਫਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਹਿ ਯਾਵ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਾ ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ. ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਦਸ੍ਸਨਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਨਿਰੋਧਂ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮੇ ਚ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤਾਦਯੋ ਤਯੋ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਪਰਿਯੋਸਿਤਞਾਣਕਿਚ੍ਚਾਤਿ ਤਂ ਨਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਦ੍ਦਹਨ੍ਤੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਝਾਨਫਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸਾਤਿਸਯਂ ਝਾਨਫਸ੍ਸਂ. ਤੇਨ ਅਰੂਪਜ੍ਝਾਨਫਸ੍ਸੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਹੋਤਿ.
‘‘ਦੁਕ੍ਖਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਞਾਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧਮਾਹ, ‘‘ਸੁਖੋ ਨਿਰੋਧੋਤਿ ਞਾਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧਂ. ਤਦੁਭਯੇਨ ਚ ਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧਂ ਨਾਨਨ੍ਤਰਿਯਕਭਾਵਤੋ. ‘‘ਞਾਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਦੁਤਿਯਮਗ੍ਗਕਿਚ੍ਚਂ, ‘‘ਦਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਤਿਯਮਗ੍ਗਕਿਚ੍ਚਂ, ‘‘ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗਕਿਚ੍ਚਂ, ‘‘ਸਚ੍ਛਿਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਠਮਫਲਕਿਚ੍ਚਂ, ‘‘ਫੁਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੇਸਫਲਦ੍ਵਯਕਿਚ੍ਚਂ. ਇਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਫਲਞਾਣਬ੍ਯਾਪਾਰਦਸ੍ਸਨਾਨਿ ਇਮਾਨਿ ਪਦਾਨੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
੭੭੭. ਇਤਰੇਸੂਤਿ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰਿਆਦਿਪਦੇਸੁ. ਸਦ੍ਧਂ ਅਨੁਸਰਤੀਤਿ ਆਗਮਨੀਯਟ੍ਠਾਨੇ ਠਿਤਂ ਸਦ੍ਧਂ ਅਨੁਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਥਾ ਸਾ ਤਿਕ੍ਖਾ ਸੂਰਾ ਅਹੋਸਿ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਪਿ ਤਦਨੁਰੂਪਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਦ੍ਧਾਯ ਵਾ ਅਨੁਸਰਤੀਤਿ ਸਦ੍ਧਾਯ ਕਾਰਣਭੂਤਾਯ ਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਂ ਸਰਤਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਪਟਿਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦ੍ਵੀਹਿਪਿ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੇਹਿ ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤਤਂਯੇਵ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਭਾਗੇਹਿ ਦ੍ਵੇ ਵਾਰੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਰੂਪਕਾਯਤੋ ਚ ਨਾਮਕਾਯਤੋ ਚ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਰੂਪਜ੍ਝਾਨੇਨ ਰੂਪਕਾਯਤੋ ਚ ਨਾਮਕਾਯੇਕਦੇਸਤੋ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਨਾਮਕਾਯਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਉਭੋਹਿ ਭਾਗੇਹਿ ਦ੍ਵੇ ਵਾਰੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਫਸ੍ਸੇਨ ਵਿਨਾ ਪਰਿਜਾਨਨਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਤੇਸਂ ਕਿਚ੍ਚਾਨਂ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਕਿਚ੍ਚਤਾਯ ਵਿਸੇਸੇਨ ਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ.
ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਸਙ੍ਖੇਪਕਥਾ – ਯਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚਾਕਾਰਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਬਹੁਲੋ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਤਿਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਪਠਮਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਮਜ੍ਝੇ ਛਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਅਗ੍ਗਫਲਕ੍ਖਣੇ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਯਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਾਕਾਰਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਬਹੁਲਤਾਯ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖੁਪਨਿਸਾਯ ਸਦ੍ਧਾਯਪਿ ਤਿਬ੍ਬਤਰਤ੍ਤਾ, ਧੁਰਨਿਯਮਤੋ ਚ. ਸੋਪਿ ਪਠਮਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀ ਏਵ ਹੋਤਿ, ਮਜ੍ਝੇ ਛਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਅਨ੍ਤੇ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਚ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਅਨਤ੍ਤਾਕਾਰਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਵੇਦਬਹੁਲੋ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਤਿਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਪਠਮਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀ ਏਵ ਹੋਤਿ, ਮਜ੍ਝੇ ਛਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਅਨ੍ਤੇ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਏਵ ਹੋਤਿ. ਇਮੇ ਪਨ ਨ ਅਟ੍ਠਵਿਮੋਕ੍ਖਲਾਭਿਨੋ, ਅਟ੍ਠਵਿਮੋਕ੍ਖਲਾਭੀ ਪਨ ਪਠਮਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀ ਵਾ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀ ਵਾ ਸਿਯਾ. ਮਜ੍ਝੇ ਛਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਕਾਯਸਕ੍ਖੀ, ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ.
ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਂ.
੭੭੮. ਯਂ ਤਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਭਾਵਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਵਿਭਾਗਾਯ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਂ. ਪੁਰਿਮੇਨ ਞਾਣਦ੍ਵਯੇਨਾਤਿ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਦ੍ਵਯੇਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ, ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਭੇਦਤੋ ਨਾਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ, ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਚ ਸਾਧੇਤੁਂ ‘‘ਤੇਨਾਹੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾਮੁਞ੍ਚਨੁਪਾਯਕਰਣਞਾਣਾਨਿਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਉਦਾਸੀਨਭਾਵੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਸਮਞ੍ਞਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਦਂ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਂ ਏਕਮੇਵ ਤੀਣਿ ਨਾਮਾਨਿ ਲਭਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਵੋਹਾਰੋ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾਦਿਞਾਣਸਮੁਦਾਯਵਿਸਯੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
੭੮੦. ਉਪ੍ਪਾਦਾਦੀਨੀਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਪਵਤ੍ਤਾਦਿਅਪਦੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ. ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤੁਕਾਮਤਾਤਿ ਤਪ੍ਪਟਿਬਨ੍ਧਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੁਕਾਮਤਾ. ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਨ੍ਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਤੀਰਣਂ. ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾਤਿ ਨਿਰਾਲਯਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਪੇਕ੍ਖਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ. ਅਵਸਾਨੇਤਿ ਤਥਾਕਰਣਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਕਾਲਂ. ਯਾਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮ੍ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਾ ਨ ਇਜ੍ਝਤਿ, ਤਾਵ ਵਿਚਿਨਨੇਪਿ ਉਦਾਸੀਨਤਾਯ ਞਾਣਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨਾ’’ਤਿ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਾਕਾਰਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ‘‘ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾ ਚ ਸਾ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨਾ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ.
੭੮੧. ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਇਮੇ ਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਞਾਣਪਰਿਯਾਯੋ ਵਾ ਇਧ ਧਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਾਨਿ ਞਾਣਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕਤ੍ਤਾਤਿ ਏਕਸਭਾਵਾ.
੭੮੨. ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨੀ ਹੋਤਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਮਨਤੋ. ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਦਿਞਾਣਤ੍ਤਯਸ੍ਸਾਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਨੁਲੋਮਗੋਤ੍ਰਭੁਸਞ੍ਞਿਤਸ੍ਸ ਞਾਣਤ੍ਤਯਸ੍ਸ. ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨਪਿ ਲੋਕਿਯਞਾਣਾਨਂ ਉਪਰਿ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਤ੍ਤਮਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਤੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਤੋ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠਵਤ੍ਥੁਤੋ’’ਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਗੋਚਰਕਰਣਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਭਿਨਿਵੇਸੇਨ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠਵਤ੍ਥੁਨ੍ਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਸਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਪਰਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਤਾਯ ‘‘ਬਹਿਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਦੇਵ ਹਿ ‘‘ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਪਵਤ੍ਤਤੋਤਿ ਸਸਨ੍ਤਾਨੇ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਪਵਤ੍ਤਨਆਦਿਤੋ, ਤਦਨੁਵਤ੍ਤਕਕਿਲੇਸਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਚ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਸਨ੍ਤਤਿਯਂ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਭਾਵਤੋ, ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਸਤਿ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕ੍ਖਨ੍ਧਪਵਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਚ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵੁਟ੍ਠਹਨਞ੍ਚ ਨੇਸਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਕਰਣਂ, ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਾਪਾਦਨਞ੍ਚ. ਘਟਿਯਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਮਗ੍ਗਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ.
੭੮੩. ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠਵਤ੍ਥੁਤੋ ਵੁਟ੍ਠਹਨਤੋ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਵਚਨੇ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਰੂਪਪਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਵਸੇਨ ਅਯਂ ਮਾਤਿਕਾ ਉਦ੍ਦੇਸੋ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾ ਵੁਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਯਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਪਨ ਮਗ੍ਗੋ ਸਬ੍ਬਤੋਪਿ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ. ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵੁਟ੍ਠਾਤੀਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨਾਤਿ ਏਕਜ੍ਝਂ, ਤਂ ਪਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਦਿਵਿਭਾਗਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੯੮; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੮੧; ਮਹਾਵ. ੧੬; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੩੦) ਅਵਿਭਾਗੇਨ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਯਿਦਂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਦੇਸਨਾਨੁਸਾਰੇਨ ਞਾਣਂ ਪੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਞਾਣੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
੭੮੪. ਸੁਦ੍ਧਅਜ੍ਝਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਮਗ੍ਗਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਹੋਤਿ ਮਮਂਕਾਰਵਤ੍ਥੁਨੋਪਿ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਮਗ੍ਗੇਨ ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਮਗ੍ਗਵੁਟ੍ਠਾਨਂ.
੭੮੫. ਰਾਸਿਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਂ ਅਨ੍ਤਰਭੇਦਵਸੇਨ ਅਨੇਕਭੇਦਮ੍ਪਿ ‘‘ਰੁਪ੍ਪਨਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਪਿਣ੍ਡਤੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਯਥਾ ਰੂਪੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾਨਿਕਸ੍ਸ, ਏਵਂ ਅਰੂਪੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸਮਥਯਾਨਿਕਸ੍ਸ ਹੋਤਿ. ਅਭਿਨਿਵੇਸੋਤਿ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਠਮਂ ਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਰੂਪੇ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ.
੭੮੬. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਕਾਮਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਯਥਾਉਪਟ੍ਠਿਤੇ ਪਨ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇ, ਤੇਸਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਚਾਰੇਨ੍ਤੋ ਞਾਣੁਤ੍ਤਰੋ ਯਥਾਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਞਾਣਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨ ਪਞ੍ਚਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ ਨਾਮ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਏਕੇਨੇਵ ਲੋਕਿਯਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਪਰਿਜਾਨਨਾਦੀਨਂ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਸਪ੍ਪਟਿਘਾਦਿਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਏਕਵਾਰਂ ਞਾਣੇਨ ਫਸ੍ਸਿਤਂ, ਪੁਨ ਤਂ ਫਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਮੇਵ, ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
੭੮੮. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਅਕਾਰਣਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਪਮਾਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਵਿਮੋਕ੍ਖਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਵਿਭਾਗਾਪਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਚ ਯੋਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਯੋਪਿ ਜਨਾਤਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਭੇਦੇ ਅਸਤਿਪਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਵਸੇਨੇਵ ਲਦ੍ਧਂ ਭੇਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੭੮੯. ਸਦ੍ਧਿਂ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਞਾਣੇਹੀਤਿ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਾਦਿਪੁਰਿਮਞਾਣੇਹਿ ਚੇਵ ਗੋਤ੍ਰਭੁਆਦਿਪਚ੍ਛਿਮਞਾਣੇਹਿ ਚ ਸਹ. ਉਦ੍ਦਾਨਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸੋ.
ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ…ਪੇ… ਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯੁਂ ਤਂਤਂਞਾਣਟ੍ਠਾਨਿਯਸ੍ਸ ਉਪਮਾਵਤ੍ਥੁਨੋ ਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਠਾਨੇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਦੇਸੇ. ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਞਾਣਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਵਾ ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ ਵੇਮਜ੍ਝੇ ਠਤ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵਿਯਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਵੁਤ੍ਤਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਕਥਾਯਂ.
੭੯੦. ਨਿਲੀਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਉਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ. ਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾਤਿ ਵੀਮਂਸਿਤ੍ਵਾ.
ਗਯ੍ਹੁਪਗਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ਗਹਣਯੋਗ੍ਗਂ ਨਿਚ੍ਚਸਾਰਾਦਿਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਙ੍ਕਭਾਵਕਰਾਨਂ ਮਾਯਾਦੀਨਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੇਨ ਅਨੁਲੋਮਸ੍ਸ ਉਜੁਕਸਾਖਾਸਦਿਸਤਾ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਲੋਚਨਤੋ ਗੋਤ੍ਰਭੁਞਾਣਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਂ ਉਲ੍ਲੋਕਨਸਦਿਸਤਾ. ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਆਕਾਸੇ ਉਪ੍ਪਤਨਸਦਿਸਤਾ.
੭੯੧. ਸਪ੍ਪਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਵਿਯ ਗੋਤ੍ਰਭੁਞਾਣਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਗਤਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਆਲਮ੍ਬਨਤੋ. ਆਗਤਮਗ੍ਗਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਠਾਨਂ ਵਿਯ ਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਅਸਮ੍ਮੋਹਪਟਿਵੇਧਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋਪਿ ਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਅਭਯਟ੍ਠਾਨੇ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਭਯਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਮਾਹ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਪਾਪੁਣਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ.
੭੯੨. ਅਤ੍ਤਤ੍ਥਾਦੀਨਂ ਅਨਵਬੁਜ੍ਝਨਤੋ ‘‘ਅਹਂ, ਮਮਾ’’ਤਿ ਗਹਣਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੋਕ੍ਕਮਨਸਦਿਸਤਾ. ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨਾਪਿ ਗਹਿਤਾ. ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਤਾਸਂ ਸਂਸਾਰਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਤਾਯ ਨਿਕ੍ਖਮਨਮਗ੍ਗੋਲੋਕਨਸਦਿਸਤਾ. ਮਗ੍ਗੇ ਦਿਟ੍ਠੇ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਅਨੁਲੋਮੇ ਸਿਦ੍ਧੇ ਮਗ੍ਗੋ ਸਿਦ੍ਧੋ ਏਵਾਤਿ ਅਨੁਲੋਮਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਦਸ੍ਸਨਸਦਿਸਤਾ. ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਆਦਿਤ੍ਤਘਰਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨਂ ਵਿਯ ਗੋਤ੍ਰਭੁਞਾਣਂ. ਵੇਗੇਨਗਮਨਂ ਵਿਯ ਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਗਹੇਤਬ੍ਬਪਦੇਸੇਸੁ ਸਾਧਨਕਿਚ੍ਚਵਿਸੇਸਯੋਗਤੋ.
੭੯੩. ਪਰਤੋ ਨ ਮਮਾਯਿਤਬ੍ਬਤੋ ਚ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ‘‘ਅਹਂ, ਮਮਾ’’ਤਿ ਗਹਣਸ੍ਸ ਰਾਜਗੋਣਾਨਂ ਸਕਗਹਣਸਦਿਸਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.
੭੯੪. ਸਭਯੇ ਅਭਯਦਸ੍ਸਨਹੇਤੁਤਾਯ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ‘‘ਅਹਂ, ਮਮਾ’’ਤਿ ਗਹਣਸ੍ਸ ਯਕ੍ਖਿਨਿਯਾ ਸਂਵਾਸਸਦਿਸਤਾ. ਸੁਸਾਨਵਿਜਹਨਂ ਵਿਯ ਸਙ੍ਖਾਰਸੁਸਾਨਂ ਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਗੋਤ੍ਰਭੁ.
੭੯੫. ਪੁਤ੍ਤਗਿਦ੍ਧਿਨੀਤਿ ਪੁਤ੍ਤਵਚ੍ਛਲਾ. ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਮਾਨਾਤਿ ਸਾਰਜ੍ਜਯਮਾਨਾ. ਓਲ਼ਾਰਿਕਓਲ਼ਾਰਿਕਲੋਭਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਚ੍ਚਜਨਤੋ ਅਨੁਲੋਮਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥੇਵ ਦਾਰਕੋਰੋਪਨਸਦਿਸਤਾ.
੭੯੬. ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਯਾ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਪੁਰਿਮਾਸੁ ਵਿਯ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁ ਠਿਤਸ੍ਸ ਭਾਯਨਾਦਿਆਕਾਰਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ, ਚਿਰਾਨੁਬਨ੍ਧਤੋ, ਦੁਸ੍ਸਹਤੋ ਚ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸਦਿਸਂ ਜਿਘਚ੍ਛਾਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਂਸਾਰਵਟ੍ਟਜਿਘਚ੍ਛਾਯਾ’’ਤਿ. ਕਾਯਗਤਾਸਤਿ ਏਵ ਭੋਜਨਂ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿਭੋਜਨਂ. ਸਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਵਸੇਨ ਅਮਤਰਸਪਰਿਭੋਗਤਾਯ ਚ ‘‘ਅਮਤਰਸਂ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿਭੋਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਅਮਤਂ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੬੦੦).
ਫਲਰਸਾਮਲਕਸਿਙ੍ਗੀਵੇਰਮੁਗ੍ਗਮਾਸਾਦਿ ਅਨੇਕਙ੍ਗਸਮ੍ਭਾਰਂ.
ਕਪਣਾਸੇਰਿਭਾਵਾਦਿਕਰਣੇਨ ਤਣ੍ਹਾਸਿਨੇਹਸ੍ਸ ਸੀਤਸਦਿਸਤਾ. ਮਗ੍ਗਤੇਜਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤਂ ਇਨ੍ਦਗ੍ਗਿਂ.
ਰਾਗਗ੍ਗਿਆਦਯੋ ਏਕਾਦਸਗ੍ਗੀ ਵੂਪਸਮਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਕਾਦਸਗ੍ਗਿਵੂਪਸਮਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ.
ਅਨ੍ਧਕਾਰਪਰੇਤੋਤਿ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਤਤ੍ਥਂ ਵਾ ਪਰਤ੍ਥਂ ਵਾ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਭਾਵੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ. ਞਾਣਮਯੋ ਆਲੋਕੋ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਞਾਣਾਲੋਕਾ, ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾ.
ਅਮਤਭੂਤਂ, ਅਮਤਭਾਵਸਾਧਕਂ ਵਾ ਓਸਧਂ ਅਮਤੋਸਧਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਬ੍ਯਾਪਾਰਂ ਨਿਗਮਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
੭੯੭. ਨਿਰਾਲਯਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਭਵਾਦੀਸੁ ਅਵਿਸਟਜ੍ਝਾਸਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਸਙ੍ਕੁਚਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਪਤਿਲੀਨਭਾਵੇਨ ਚਰਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪਤਿਲੀਨਚਰੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਤਿਲੀਨਚਰਸ੍ਸ. ਸਂਸਾਰੇ ਭਯਸ੍ਸ ਇਕ੍ਖਨਤਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਵਿਵਿਤ੍ਤਮਾਸਨਂ ਭਜਮਾਨਸ੍ਸ. ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਨ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਪਤਿਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਵਨੇਤਿ ਕਾਮਭਵਾਦਿਕੇ ਤਿਵਿਧੇਪਿ ਭਵੇ. ਸੋ ਹਿ ਇਧ ਭਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਨ ਦਸ੍ਸਯੇਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਨ ਦਸ੍ਸੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਨ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦਯੋ ਅਰਿਯਾ ਆਹੂਤਿ ਯੋਜਨਾ.
ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾਤਿ ਨਿਯਤਂ ਏਕਂਸਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਵਿਸੇਸਂ, ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਵਿਸੇਸਂ, ਝਾਨਙ੍ਗਵਿਸੇਸਂ, ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੇਸਂ, ਵਿਮੋਕ੍ਖਵਿਸੇਸਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਸਦ੍ਦੋ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਵਿਸੇਸਨ੍ਤਿ ਛਸਤ੍ਤਭਾਵੋ ਸਤ੍ਤਟ੍ਠਭਾਵੋ ਪਞ੍ਚਾਦਿਭਾਵੋਤਿ ਇਮਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਦੀਨਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਭੇਦਂ. ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਯਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ ਝਾਨਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾਤਿ ਮਗ੍ਗਾਸਨ੍ਨਾਯ ਏਵ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਯਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਗੋਚਰਭੂਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਿਤਾ. ਪੁਗ੍ਗਲਜ੍ਝਾਸਯੋਤਿ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਭੇਦੇ ਸਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਸਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਠਮਂ ਕੇਚੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਤਿਪਿਟਕਚੂਲ਼ਨਾਗਤ੍ਥੇਰੋ. ਦੁਤਿਯਂ ਕੇਚੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਮੋਰਵਾਪੀਵਾਸਿਮਹਾਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋ. ਤਤਿਯਂ ਕੇਚੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਤਿਪਿਟਕਚੂਲ਼ਾਭਯਤ੍ਥੇਰੋ.