੧੯. ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਵਿਸੁਦ੍ਧਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੬੭੮. ਅਨਨ੍ਤਰਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਵਿਸਯਭਾਵੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਏਤਸ੍ਸੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਤਦਞ੍ਞਤੋ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ ਤਦਞ੍ਞਸ੍ਸੇਵ ਅਭਾਵਤੋ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਹੋਤੁ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਿਯਂ ਪਨ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਨਾਮਰੂਪਂ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇਨਾਤਿ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਹੇਤੁ ਹਿਸ੍ਸ ਅਦ੍ਧਤ੍ਤਯਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਂ ਹੋਤੀਤਿ, ਕਰਣੇ ਵਾ ਏਤਂ ਕਰਣਵਚਨਂ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਸਾਧਕਤਮਭਾਵਤੋ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਕਿਰਿਯਾਯ. ਯਦਾ ਹਿਸ੍ਸ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਨਿਜ੍ਜਟੋ ਨਿਗ੍ਗੁਮ੍ਬੋ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਸਿਜ੍ਝਤਿ, ਤਦਾਨੇਨ ਕਙ੍ਖਾ ਵਿਤਰੀਯਤੀਤਿ. ਵਿਤਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ, ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਪਨ ਞਾਣਂ ਤਥਾਧਿਗਤਂ ਵਸੀਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਝਾਨਂ ਵਿਯ ਯੋਗਿਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਠਿਤਂ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ.
ਤਨ੍ਤਿ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ. ਤਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤੁਕਾਮੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਯਾਥਾਵਤੋ ਦਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਤਿਵਿਧਦੁਕ੍ਖਤਾਯੋਗਤੋ ਰੋਗੋ ਵਿਯ. ਪਚ੍ਚਯਾ ਚਸ੍ਸ ਰੋਗਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਯ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਨਾਮ…ਪੇ… ਪਰਿਯੇਸਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਨਿਮੁਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਤਤੋ ਵਿਮੋਚੇਤੁਕਾਮਤਾਵਸੇਨ ਅਨੁਕਮ੍ਪਿਤਬ੍ਬਤਾ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਮੇਵ ਠਿਤੇ ਯਦੇਕੇ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਨੁਕਮ੍ਪੇਤਬ੍ਬਕੁਮਾਰਕਦਸ੍ਸਨੇਨ ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤੁਆਵਜ੍ਜਨਂ ਇਧ ਅਨੁਦਾਹਰਣਂ ਨਿਰੋਧੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਅਨੁਕਮ੍ਪਿਤਬ੍ਬਤਾਭਾਵਤੋ’’ਤਿ, ਤਦਪਾਹਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਵਸ੍ਸਞ੍ਚੇਤਂ ਏਵਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਵੇਨੇਯ੍ਯਪੁਗ੍ਗਲਸਨ੍ਤਾਨੇ ਸਤ੍ਥੁ ਮਹਾਕਰੁਣਾਪਵਤ੍ਤਿ ਏਵ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ. ਮਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧਿਤਾਯ ਮਨ੍ਦਂ. ਵੁਡ੍ਢਤਰੋਪਿ ਕੋਚਿ ਮਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧਿ ਹੋਤੀਤਿ ਤਤੋ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਕੁਮਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੋ ਕੋਚਿ ਪਠਮਵਯੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ‘‘ਕੁਮਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਤਤੋ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਦਹਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਯੋ ਆਧਾਵਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਧਾਵਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚਾਰਣਕੋ ਤਰੁਣਦਾਰਕੋ, ਸੋਪਿ ‘‘ਦਹਰੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਤਤੋ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਉਤ੍ਤਾਨਸੇਯ੍ਯਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਤੂਹਿਪਿ ਪਦੇਹਿ ਕਰੁਣਾਯਿਤਬ੍ਬਤਂਯੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਕਰੋਤਿ.
ਯਥਾ ਪਨਸ੍ਸ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਪਰਿਯੇਸਨਾਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮੁਖੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਸਾਧਿਤੋ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਸਾਧਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਹੇਤੁਕਭਾਵਂ ਤਾਵ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਤਾਵਿਦਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਅਹੇਤੁਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਹੇਤੁਮਨ੍ਤਰੇਨ ਸਤਿ ਸਮ੍ਭਵੇ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਹੇਤੁਅਭਾਵੋ ਸਮਾਨੋਤਿ ਸਬ੍ਬਸਮਾਨਤਾ ਸਿਯਾ, ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਸੋਤਪਦੇਸਾਦੀਸੁ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਹੇਤੁਅਭਾਵੋਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ, ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ, ਪਰਿਭੇਦਤੋ ਉਦ੍ਧਞ੍ਚ ਹੇਤੁਅਭਾਵੋਤਿ ਸਬ੍ਬਦਾ ਚ ਅਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਅਰੂਪੀਨਂ, ਅਸਞ੍ਞੀਨਞ੍ਚ ਹੇਤੁਅਭਾਵੋਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਞ੍ਚ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਹਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਹੇਤੁਅਭਾਵਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਤਞ੍ਚ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਦਾ ਸਬ੍ਬੇਸਞ੍ਚ ਏਕਸਦਿਸਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ’’ਤਿ. ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ ਯਦਿਦਂ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਸੁ ਹੀ’’ਤਿ. ਯਤ੍ਤਕਾ ਲੋਕੇ ਵਿਸੇਸਾ, ਤੇਹਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ, ਸਬ੍ਬਕਾਲਞ੍ਚ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਾ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਗਹਣਂ ਕਤਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਹੇਤੁਕਭਾਵੇ ਵਿਸਿਟ੍ਠਤਾਯ ਅਸਮ੍ਭਵੋ ਏਵਾਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਏਕਸਦਿਸਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ, ਸਬ੍ਬਦਾ ਏਕਸਦਿਸਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਏਕਸਦਿਸਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਅਹੇਤੁਭਾਵੇ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧੇ ਵਿਸਮਹੇਤੁਵਾਦੀ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘‘ਨ ਇਦਂ ਅਹੇਤੁਕਂ ਕਿਞ੍ਚਰਹਿ ਸਹੇਤੁਕਂ, ਕੇਨ ਪਨ ਹੇਤੁਨਾ ਸਹੇਤੁਕਨ੍ਤਿ? ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਨਾ’’ਤਿ.
ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਕਤਿਪੁਰਿਸਪਜਾਪਤਿਕਾਲਾਦੀਨਂ ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਨ ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਹੇਤੁਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਨ ਨਾਮਰੂਪਂ ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਹੇਤੁਕਂ ਨਾਮਰੂਪਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ ਇਸ੍ਸਰਪਕਤਿਆਦਿਨਮੇਵ ਅਭਾਵਤੋ. ਯਦਿ ਪਨ ਅਸਤੋ ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਤੋ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਸਾ ਏਵ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਦਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਏਕਸਦਿਸਤਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਥ ਨਾਮਰੂਪਮਤ੍ਤਮੇਵ ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਹੇਤੁਕਂ, ਨਾਮਰੂਪਞ੍ਚ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਂ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਨਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਸ੍ਸਰਾਦੀਹਿਪਿ ਤਾਦਿਸੇਹਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ਚ ਤਦਪਿ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ ਸਙ੍ਖਤਮੇਵਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਅਥ ਤਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਹੇਤੁਕਤਾ ਤਸ੍ਸ ਆਪਨ੍ਨਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਹੇਤੁਕਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ’’ਤਿ.
ਅਪਿਚ ਨ ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਹੇਤੁਕਂ ਨਾਮਰੂਪਂ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਕਮੇਨ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਯਦਿ ਹਿ ਏਵਂ ਨਿਚ੍ਚਂ ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਸਞ੍ਞਿਤਂ ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿਨਿਰਪੇਕ੍ਖਕਾਰਣਮ੍ਪਿ ਸਿਯਾ, ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਏਕਜ੍ਝਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸਿਯਾ, ਯਤ੍ਤਕੇਹਿ ਤਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਭਾਵਤੋ. ਯਦਿ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਾਸਞ੍ਚ ਇਚ੍ਛਾਨਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਕੋ ਵਿਬਨ੍ਧੋ. ਅਥ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿਅਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਚੇ? ਤਦੇਵ ਹੇਤੁ ਕਾਰਣਂ, ਕਿਮਞ੍ਞੇਨ ਅਦਿਟ੍ਠਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇਨ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤੇਨ ਪਯੋਜਨਂ? ਦਿਟ੍ਠਞ੍ਹਿ ਕਮ੍ਮਾਦੀਨਂ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ ਤਦਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਧਾਨੇਪਿ ਤਦਭਾਵੇ ਅਭਾਵਤੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਰੂਪਾਲੋਕਮਨਸਿਕਾਰਸਨ੍ਨਿਧਾਨੇਪਿ ਚਕ੍ਖੁਨੋ ਅਭਾਵੇ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਭਾਵਂ, ਭਾਵੇ ਚ ਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਨੋ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਾਦਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਯ੍ਵਾਯਂ ਯਮਕਾਨਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਾਨਂ ਜਨਕਜਨਨੀਸੁਕ੍ਕਸੋਣਿਤਾਦਿਬਾਹਿਰਪਚ੍ਚਯਸਮਭਾਵੇਪਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਹੀਨਪਣੀਤਤਾਦਿਵਿਸੇਸੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਚ ਸਸਨ੍ਤਾਨੇ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਹੇਤੁਨੋ ਅਭਾਵਾ ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸਹੇਤੁਕੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਸਮਤ੍ਥਤਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨ ਏਵਮਿਸ੍ਸਰਾਦਿਕਸ੍ਸ. ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਹਿ ਭਾਵਾਭਾਵੇ ਫਲਸ੍ਸ ਭਾਵਾਭਾਵੇਹਿ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਸਮਤ੍ਥਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯੇਯ੍ਯ. ਨ ਚ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤੇ ਤਦਕਾਰਣਸ੍ਸ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਵੇਕਲ੍ਲੇਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਕਾਰਣਮਿਸ੍ਸਰੋ.
ਅਥਾਪਿ ਸਗ੍ਗੋ ਏਵਂ ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਹੇਤੁਕੋ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ, ਸੋਪਿ ਸਗ੍ਗਪ੍ਪਕਾਰੋ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਤਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਨ ਹਿ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਕਾਰਣਸ੍ਸ ਫਲਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਾ. ਨਿਚ੍ਚੇ ਚ ਸਤਿ ਅਞ੍ਞਨਿਰਪੇਕ੍ਖਕਾਰਣੇ ਸਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਦਿਯੇਵ ਨ ਯੁਤ੍ਤੋ, ਯਾਵ ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਕਂ ਕਾਰਣਂ, ਤਾਵ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ. ਅਥਾਪਿ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘‘ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਯਥਾਰਹਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿਯੇਵ, ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਕਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਯਦੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਯਦਿ ਪਰੋ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘‘ਇਧ ਬੁਦ੍ਧਿਪੁਬ੍ਬੋ ਭਾਵਾਨਂ ਰਚਨਾਵਿਸੇਸੋ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਯਥਾ ਤਂ ਘਟਗੇਹਾਦੀਨਂ. ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਾਨਂ ਸਰੀਰਪਦੁਮਾਦੀਨਂ ਰਚਨਾਵਿਸੇਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਨਾਪਿ ਬੁਦ੍ਧਿਪੁਬ੍ਬੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਸ੍ਸ ਚ ਸੋ ਬੁਦ੍ਧਿਪੁਬ੍ਬੋ, ਸੋ ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਕੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਨ ਨਾਮਰੂਪਸਞ੍ਞਿਤਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਕਾਰਣੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਯਿਦਂ ਅਸਿਦ੍ਧਂ, ਰਚਿਤਾ ਸਰੀਰਪਦੁਮਾਦਯੋਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਿ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸਵਸੇਨ ਤਥਾ ਤਥਾ ਪਟ੍ਠਪਨਂ ‘‘ਰਚਨਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕੋ ਚਾਯਂ ਅਬੁਦ੍ਧਿਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ. ਦਿਟ੍ਠੋ ਹਿ ਨ੍ਹਾਰੁਆਦੀਨਂ ਅਗ੍ਗਿਸਂਯੋਗੇਨ ਰਚਨਾਵਿਸੇਸੋ, ਤਥਾ ਵਿਸੁਸ੍ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਚਮ੍ਮਾਦੀਨਂ. ਯਦਿ ਪਨਾਯਮਿਸ੍ਸਰਾਦਿਕੋ ਗਵਸ੍ਸਜਗਦ੍ਰਭਾਦੀਨਂ ਕਰੀਸਾਵਤ੍ਤੇ ਪਟਿਮਹੁਤਂ ਰਚੇਯ੍ਯ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਸਿਯਾ. ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਲੋਕਂ ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਤ੍ਥਂ ਵਾ ਸਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਲੋਕਤ੍ਥਂ ਵਾ.
ਤਤ੍ਥ ਚ ਯਦਿ ਪੁਰਿਮੋ ਮਕ੍ਖੋ ਕਤਕਿਚ੍ਚੋ ਨ ਸਿਯਾ ਲੋਕੇਨ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਤੋ. ਅਥ ਦੁਤਿਯੋ, ਕਸ੍ਮਾ ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਹਿਤਦੁਕ੍ਖਾਵਹਂ ਪਾਪਂ ਨਿਰਯਾਦਿਂ, ਜਰਾਮਰਣਾਦਿਞ੍ਚ ਸਜਤਿ? ਅਥ ਤਦੁਭਯਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਕੀਲ਼ਤ੍ਥਂ ਸਜਤਿ. ਕੀਲ਼ਾ ਚ ਨਾਮ ਰਤਿਅਤ੍ਥਾ ਹੋਤਿ. ਵਿਨਾ ਕੀਲ਼ਾਯ ਰਤਿਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾਨਂ ਰਤਿਅਤ੍ਥਞ੍ਚ ਕੀਲ਼ਮਾਰਭਨ੍ਤੋ ਰਤਿਯਂ ਇਸ੍ਸਰੋ ਅਨਿਸ੍ਸਰੋ ਸਿਯਾ. ਅਥ ਪਯੋਜਨਨਿਰਪੇਕ੍ਖੋ, ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਸਜੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਚਾਯਂ ਸਜਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਅਹੇਤੁਕਾ ਵਾ ਸਿਯਾ ਸਹੇਤੁਕਾ ਵਾ. ਅਹੇਤੁਕਾ ਚੇ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਿਯਾ ਸਹੇਤੁਕਾ ਵਾ. ਅਹੇਤੁਕਾ ਚੇ, ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਸਿਯਾ. ਅਥ ਸਹੇਤੁਕਾ, ਸੋ ਚਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਪਰਤੋ ਵਾ ਸਮ੍ਭੂਤੋ ਸਿਯਾ ਅਤ੍ਤਤੋ ਵਾ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਤੋ ਚੇ ਸਮ੍ਭੂਤੋ, ਯਦਸ੍ਸ ਸੋ ਲਦ੍ਧੋ, ਤਸ੍ਸਾਯਂ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਕਰਸਦਿਸੋ ਸਿਯਾ. ਅਥ ਅਤ੍ਤਤੋ ਤਦੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਯਂ ਕੀਦਿਸੋ ਲੋਕੋ ਚਾਤਿ ਸਬ੍ਬਮਿਦਂ ਆਲੁਨਵਿਸਿਣਂ ਆਕੁਲਬ੍ਯਾਕੁਲਂ ਗੋਯੂਥੇਨ ਗਤਮਗ੍ਗਸਦਿਸਫੇਣਪਿਣ੍ਡਸਮਂ ਅਵਿਮਦ੍ਦਕ੍ਖਮਂ ਅਸਾਰਂ. ਤਿਟ੍ਠਤੁ ਪਸਙ੍ਗੋ, ਯਥਾਧਿਕਤਮੇਵ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਇਦਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਨ ਅਹੇਤੁਕਂ, ਨਾਪਿ ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਵਿਸਮਹੇਤੁਕਂ, ਤਸ੍ਮਾ. ਤੇਤਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ.
੬੭੯. ਓਲ਼ਾਰਿਕਤ੍ਤਾ, ਸੁਪਾਕਟਤ੍ਤਾ ਚ ਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਸੁਕਰੋਤਿ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਤਾਵ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਠਮਂ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਵਿਧਿਂ ਆਰਭਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਅਹੇਤੁਵਿਸਮਹੇਤੁਵਾਦਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗਾਵਹਭਾਵੇਨ ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਰਤਿਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਤਂ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਸੁਚਿਭਾਵਪਟਿਸੇਧਨਮੁਖੇਨ ਅਸੁਚਿਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਅਯਂ ਕਾਯੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਲਾਦੀਨਿ ਅਸੁਚਿਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਿਪਿ ਸਯਂ ਸੁਚਿਸਮ੍ਮਤਾਨੇਵਾਤਿ ਤਂਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਗ੍ਗਹਣਂ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –
‘‘ਯਥਾ ਸਙ੍ਕਾਰਧਾਨਸ੍ਮਿਂ, ਉਜ੍ਝਿਤਸ੍ਮਿਂ ਮਹਾਪਥੇ;
ਪਦੁਮਂ ਤਤ੍ਥ ਜਾਯੇਥ, ਸੁਚਿਗਨ੍ਧਂ ਮਨੋਰਮ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੫੮);
‘‘ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਵਤ੍ਤੀਸੁ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਠਮਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹਾਰਸ੍ਸ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਪਚ੍ਚਯਤਾਵਚਨਂ, ਉਦਰਪਟਲਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਤੋ ਕਰਣਾਦਿਵਚਨਂ, ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਜੇਗੁਚ੍ਛਪਟਿਕ੍ਕੂਲਤਾਵਚਨਞ੍ਚ ਸਮਤ੍ਥਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਮਵਟ੍ਠਿਤੇ ਯਦੇਕਚ੍ਚੇਹਿ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ, ਪੁਰਤੋ ਚ ਕਰਣਂ ਕਿਂ ਸਿਯਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾਲੇਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਅਪਾਹਤਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਬੀਜਂ ਵਿਯ ਅਙ੍ਕੁਰਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਯੋ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਅਸਾਧਾਰਣਕਾਰਣਤਾਯ ਹੇਤੂਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਅਙ੍ਕੁਰਸ੍ਸ ਪਥਵੀਸਲਿਲਪਾਰਿਸਿਆਦਯੋ ਵਿਯ ਆਹਾਰੋ ਸਾਧਾਰਣਕਾਰਣਤਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਯੋ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਯਥਾਰਹਂ ਹੇਤੁ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਵੇਸੁ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਦੋਸਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਪਤ੍ਥਨਾ ਦਲ਼੍ਹਗ੍ਗਾਹਭਾਵੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਭਵਾਨਂ ਹੇਤੁਭੂਤਾ ਜਨਕਸਹਾਯਤਾਯ ਭਵਨਿਕਨ੍ਤਿ ਤਂਸਹਜਾਤਆਸਨ੍ਨਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾ, ਅਪਸ੍ਸਯਭੂਤਾ ਚਾਤਿ ‘‘ਮਾਤਾ ਵਿਯ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਪਿਤੁ ਜਨਿਤਸੁਕ੍ਕੇ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਪਿਤਾ ਜਨਕੋ, ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਂ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕਤ੍ਤਾ ਜਨਕਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਧਾਤਿ ਜਾਤਸ੍ਸ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਪੋਸਨਵਸੇਨ ਸਨ੍ਧਾਰਿਕਾ, ਏਵਂ ਆਹਾਰੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸਾਤਿ ਸਨ੍ਧਾਰਕੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.
ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਯੋ ਨਾਮਕਾਯਸ੍ਸਾਪਿ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੇਨ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਪਾਕਟਂ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚਾਤਿ ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਵਜ੍ਜਨਾਦਿਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਪਚ੍ਚਯਜਾਤਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਰੂਪੇ ਚਾਤਿ ਪਨ ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਯਥਾ ਬਹੁਲਂ ਬਾਹਿਰਰੂਪਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ, ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਬਾਹਿਰਂ ਪਚ੍ਚਯਜਾਤਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਲਦ੍ਧਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਪੁਰੇਜਾਤਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਵਸੇਨ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪੁਰੇਜਾਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਵਸੇਨ, ਇਤਰੇਸਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਾਦਿਸਹਜਾਤਾਦਿਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਚਨਭੇਦੇ ਪਨ ਕਾਰਣਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਚ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਸਹਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿਆਦਿਪਾਠਸ੍ਸ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੪; ੩.੪੨੧, ੪੨੫-੪੨੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪੩-੪੫; ਕਥਾ. ੪੬੫, ੪੬੭) ਵਿਯ ‘‘ਸੋਤਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਪਾਠਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਸਨੁਪਗਂ ਸਬ੍ਬਂ ਨਾਮਂ ਸਹਪਚ੍ਚਯੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਾਮਕਾਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ.
ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ਏਤਰਹਿ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾਮਤ੍ਤਮੇਵ ਪਚ੍ਚਾਮਟ੍ਠਂ, ਅਥ ਖੋ ਯਾਦਿਸੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਏਤਰਹਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਾਦਿਸੇਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇਹੇਵ ਅਤੀਤੇਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਥਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਸਦਿਸਤਾਪਿ ਪਚ੍ਚਾਮਟ੍ਠਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
੬੮੦. ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤਂ ਖਨ੍ਧਪ੍ਪਬਨ੍ਧਕੋਟ੍ਠਾਸਂ. ਆਰਬ੍ਭਾਤਿ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ. ਅਹੋਸਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਨ ਨੁ ਖੋ ਅਹੋਸਿਨ੍ਤਿ ਸਸ੍ਸਤਾਕਾਰਂ, ਅਧਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਆਕਾਰਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਤੀਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਞ੍ਚ ਕਙ੍ਖਤਿ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹੋਸਿਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਲਿਙ੍ਗੂਪਪਤ੍ਤਿਯੋ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ‘‘ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਨੁ ਖੋ ਅਹੋਸਿਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦੀਸੁ ਗਹਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਦੇਵਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿ ਕਙ੍ਖਤਿ. ਕਥਂ ਨੁ ਖੋਤਿ ਸਣ੍ਠਾਨਾਕਾਰਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ‘‘ਦੀਘੋ ਨੁ ਖੋ ਅਹੋਸਿਂ, ਰਸ੍ਸਓਦਾਤਕਾਲ਼ਪਮਾਣਿਕਅਪ੍ਪਮਾਣਿਕਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਅਞ੍ਞਤਰੋ’’ਤਿ ਕਙ੍ਖਤਿ. ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਾਦਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ‘‘ਕੇਨ ਨੁ ਖੋ ਪਕਾਰੇਨ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਕਾਰਤੋ ਕਙ੍ਖਤੀਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਅਹੋਸਿਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਆਦਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ‘‘ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨੁ ਖੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਹੋਸਿਂ…ਪੇ… ਦੇਵੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨੁ ਖੋ ਮਨੁਸ੍ਸੋ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਕਙ੍ਖਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇਵ ਚ ਅਦ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਲਾਧਿਵਚਨਂ. ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨੁ ਖੋਤਿ ਸਸ੍ਸਤਾਕਾਰਂ, ਉਚ੍ਛੇਦਾਕਾਰਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਨਾਗਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਞ੍ਚ ਕਙ੍ਖਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਏਤਰਹਿ ਵਾ ਪਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਦ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿ ਇਦਾਨਿ ਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਮਾਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚੁਤਿਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲਂ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਕਥਂਕਥੀ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਹੋਤਿ. ਅਹਂ ਨੁ ਖੋਸ੍ਮੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਕਙ੍ਖਤਿ. ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਪਨੇਤਨ੍ਤਿ. ਯੁਤ੍ਤਂ ਅਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕਾ ਏਤ੍ਥ ਚਿਨ੍ਤਾ. ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਵਿਯ ਹਿ ਬਾਲਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ. ਨੋ ਨੁ ਖੋਸ੍ਮੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਕਙ੍ਖਤਿ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋਸ੍ਮੀਤਿ ਖਤ੍ਤਿਯੋਵ ਸਮਾਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਖਤ੍ਤਿਯਭਾਵਂ ਕਙ੍ਖਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁ. ਕਥਂ ਨੁ ਖੋਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਕੇਵਲਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ‘‘ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਜੀਵੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਦੀਘਾਦਿਭਾਵਂ ਕਙ੍ਖਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਥਂ ਨੁ ਖੋਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ ਕਙ੍ਖਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਰੀਰਸਣ੍ਠਾਨਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਕੁਤੋ ਆਗਤੋ, ਸੋ ਕੁਹਿਂ ਗਾਮੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਆਗਤਿਗਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਙ੍ਖਤਿ. ਸਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਪਹੀਯਤੀਤਿ ਸਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਸੋਲ਼ਸਵਿਧਾਪਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਪਹੀਯਤਿ.
੬੮੧. ਕੁਸਲਾਦਿਭੇਦਤੋ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸਾਪਿ ਨਾਮਸ੍ਸ ਸਾਧਾਰਣੋ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ, ਤਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਮਨਸਿਕਾਰਾਦਿਕੋ ਕੁਸਲਾਦਿਭੇਦਤੋ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸਾਪਿ ਨਾਮਸ੍ਸ ਅਸਾਧਾਰਣੋ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਚ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਕੁਸਲਾਦਿਭੇਦਤੋਤਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਭੇਦਤੋ. ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾਦਿਅਞ੍ਞਤਰਭੇਦਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸਾਪਿ. ਯਂ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਛਦ੍ਵਾਰਿਕਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਛਦ੍ਵਾਰਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਗਹਿਤਂ ਯਥਾ ਛਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਂ ਛਲ਼ਾਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣੇਨਾਤਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸਾਪੀ’’ਤਿ. ਤਤੋਤਿ ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਾਦਿਤੋ. ਮਨਸਿਕਾਰਾਦਿਕੋਤਿ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਾਦਿਕੋ, ਕਮ੍ਮਭਵਙ੍ਗਾਦਿਕੋ ਚ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਦ੍ਵਾਰਚ੍ਛਕ੍ਕਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਾਦਿਵਸੇਨ ਨਾਮਸ੍ਸੇਵ ਸਾਧਾਰਣੋ, ਅਸਾਧਾਰਣੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਂ ਪਨ ਅਵਿਸੇਸਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਨ ਕਮ੍ਮਂ ਵਿਪਾਕਨਾਮਸ੍ਸ, ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚੇਤਸਿਕਨਾਮਸ੍ਸ, ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਸਾਧਾਰਣੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਚ ਨਾਮਸ੍ਸ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਚ ਤਦਞ੍ਞਨਾਮਰੂਪਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਅਸਾਧਾਰਣੋ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਤਥਾ ਸਭਾਗੋ, ਉਤੁਸਭਾਗੋ ਚ ਆਹਾਰੋ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਦਞ੍ਞਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਅਸਾਧਾਰਣੋਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸਾਪਿ ਸਾਧਾਰਣੋ, ਅਸਾਧਾਰਣੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯਥਾਰਹਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤਬ੍ਬੋ. ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਨਾਮ ਅਨਧਿਗਤਾਰਹਤ੍ਤੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਤਦਪੇਕ੍ਖਾਯ ‘‘ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਾਦਿਕੋ ਕੁਸਲਸ੍ਸੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਸ੍ਸ, ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਵਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਚਕ੍ਕਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਵਿਪਰੀਤੋ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸਾਤਿ ਵਚਨਤੋ ਯਥਾ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਾਦਿਵਿਪਰੀਤੋ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸੇਵ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਥਾ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਾਦਿ ਕੁਸਲਸ੍ਸੇਵ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਕੁਸਲਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਅਕੁਸਲਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਿ ਵਾ, ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਮੇਤਂ. ਕਮ੍ਮਾਦਿਕੋਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਯੋ ਵਿਯ ਗਤਿਕਾਲਾਦਯੋਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਭਵਙ੍ਗਾਦਿਕੋਤਿ ਭਵਙ੍ਗਸਨ੍ਤੀਰਣਪਰਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਾਰਹਤ੍ਤਾਦਿਕੋ. ਤਤ੍ਥ ਭਵਙ੍ਗਂ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਕਿਰਿਯਾਨਂ, ਸਨ੍ਤੀਰਣਂ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਸ੍ਸ, ਪਰਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਾ ਯਥਾਰਹਂ ਪਰਿਤ੍ਤਮਹਗ੍ਗਤਕਿਰਿਯਾਨਂ, ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਆਵਜ੍ਜਨਵਜ੍ਜਾਨਂ ਸਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਚੇਤਨਾਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਸਾ ਚ ਖੋ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਚੇਤਨਾ ਵਿਪਾਕਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ, ਕਟਤ੍ਤਾ ਚ ਰੂਪਾਨਂ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੨੭). ਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ. ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ‘‘ਹੇਤੂ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਞ੍ਚ ਰੂਪਾਨਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੧). ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਕਮ੍ਮਾਦੀਸੁ ਰੂਪਜਨਕਪਚ੍ਚਯੇਸੁ. ਅਤੀਤਤੋ ਏਵ ਕਮ੍ਮਤੋ ਫਲਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਮ੍ਮਂ ਅਤੀਤਮੇਵ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਹਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤੋ ਕਮ੍ਮਤੋ ਫਲਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਆਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਫਲੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਮਿਚ੍ਛਿਤਂ ਵਾ. ਨ ਹਿ ਲੋਕੇ ਕੁਦਾਚਨਂ ਕਰਿਯਮਾਨਮੇਵ ਕਮ੍ਮਂ ਫਲਂ ਦੇਨ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਤਥਾਰੂਪੋ ਵਾ ਆਗਮੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਇਦਮਪਿ ਨ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਯਂ ਵਿਨਟ੍ਠਤੋ ਹੇਤੁਤੋ ਫਲਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ, ਮਤੋ ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਟੋ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੋਤਿ? ਸਚ੍ਚਮਦਿਟ੍ਠਂ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਬਨ੍ਧਵਿਚ੍ਛੇਦੇ, ਇਦਂ ਪਨ ਅਰੂਪਂ ਪਬਨ੍ਧੋਪਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਉਪਮਾ ਨ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ. ਕਮ੍ਮਤੋ ਹਿ ਅਤੀਤਤੋ ਏਵ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ, ਉਪਚਿਤਤ੍ਤਾ ਚ ਫਲਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਕਾਮਾਵਚਰਸ੍ਸ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਉਪਚਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਪਾਕਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਧ. ਸ. ੪੩੧). ਯਸ੍ਮਾ ਅਨਨ੍ਤਰਾਦਿਪਚ੍ਚਯਲਾਭਤੋ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬਲਵਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਮੇਵ ਰੂਪਂ ਜਨੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਰੂਪਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਬਲਵਤਾ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਲਾਭਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਤੁਆਹਾਰਾ…ਪੇ… ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ, ਬਾਹਿਰਂ ਉਤੁਂ, ਆਹਾਰਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਉਤੁਆਹਾਰਾ ਰੂਪਂ ਜਨੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਏਵਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਾਧਾਰਣਾਸਾਧਾਰਣਵਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ.
੬੮੨. ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਤਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ. ਭਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਮਰਣਂ. ਜਰਾਮਰਣਂ ਨਾਮ ਜਾਤਿਯਾ ਸਤੀਤਿਆਦਿ ਫਲਦਸ੍ਸਨਾਨੁਪੁਬ੍ਬਿਯਾ ਹੇਤੁਦਸ੍ਸਨਕ੍ਕਮੇਨ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਸੁਕਰੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਸਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਭਵੇ ਸਤਿ.
੬੮੩. ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਅਨੁਲੋਮਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨਾਤਿ ਪਰਿਯੋਸਾਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਟਿਲੋਮਨਯੇਨ ਆਦਿਪਾਪਨਵਸੇਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਅਨੁਲੋਮਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ. ‘‘ਅਸਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਨਤ੍ਥਿ ਜਰਾਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪) ਹਿ ਪਟਿਲੋਮਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤੇ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੇ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਤੋ, ਅਨ੍ਵਯਤੋ ਚ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਸੁਕਰੋਤਿ.
੬੮੪. ਪੁਰਿਮਕਮ੍ਮਭਵਸ੍ਮਿਂ ਮੋਹੋਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵ. ਕਮ੍ਮਸਹਾਯਤ੍ਤਾ ਕਿਲੇਸਵਟ੍ਟਂ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਵਸੇਨਾ’’ਤਿ.
੬੮੫. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭੂਤੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ, ਤਤ੍ਥ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਫਲਂ ਕਮ੍ਮਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਵਤੋ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਫਲਂ ਕਮ੍ਮਂ ਉਪਪਜ੍ਜਵੇਦਨੀਯਂ. ਅਪਰਾਪਰਿਯਾਯੇਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਰਾਨਾਗਤਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਰਿਯਾਯੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਰਿਵਤ੍ਤੇ. ਅਹੋਸਿਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਹੋਸਿ ਏਵ ਕਮ੍ਮਂ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੋ ਅਹੋਸਿ, ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਵਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਕਮ੍ਮਂ. ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਹਿ ਅਨਭਿਭੂਤਤਾਯ, ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸੇਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਵਿਸੇਸਤਾਯ ਚ ਬਲਵਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਾ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਾਤਿਸਯਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਠਮਜਵਨਚੇਤਨਾ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਫਲਦਾਯਿਨੀ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਾ ਨਾਮ. ਸਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ ਬਲਵਤਿ ਜਵਨਸਨ੍ਤਾਨੇ ਗੁਣਵਿਸੇਸਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪਕਾਰਾਪਕਾਰਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ, ਆਸੇਵਨਾਲਾਭੇਨ ਅਪ੍ਪਵਿਪਾਕਤਾਯ ਚ ਪਠਮਜਵਨਚੇਤਨਾ ਇਤਰਦ੍ਵਯਂ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੁਪਰਮਾਪੇਕ੍ਖਂ, ਓਕਾਸਲਾਭਾਪੇਕ੍ਖਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਇਧੇਵ ਪੁਪ੍ਫਮਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਮਤ੍ਤਂ ਫਲਂ ਦੇਤਿ. ਤਥਾ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਦਾਨਂ ਨਾਮ ਉਪਧਿਪਯੋਗਾਦਿਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਸਮਵਾਯੇਨੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਤਦਭਾਵਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਵਿਪਾਕਂ ਦਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਥਸਾਧਿਕਾਤਿ ਦਾਨਾਦਿਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਫਾਦਿਕਾ. ਕਾ ਪਨ ਸਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤ੍ਤਮਜਵਨਚੇਤਨਾ’’ਤਿ. ਸਾ ਹਿ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਪਕਚੇਤਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਵਿਸੇਸਾ, ਪੁਰਿਮਜਵਨਚੇਤਨਾਹਿ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਾ ਚ ਸਮਾਨਾ ਅਨਨ੍ਤਰਤ੍ਤਭਾਵੇ ਵਿਪਾਕਦਾਯਿਨੀ ਉਪਪਜ੍ਜਵੇਦਨੀਯਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ‘‘ਸਤਿ ਸਂਸਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਸਤਿ ਸਂਸਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਅਹੋਸਿਕਮ੍ਮਪਕ੍ਖੇ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਵਿਪਚ੍ਚਨੋਕਾਸਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ.
੬੮੬. ਯਂ ਗਰੁਕਨ੍ਤਿ ਯਂ ਅਕੁਸਲਂ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਂ, ਕੁਸਲਂ ਮਹਾਨੁਭਾਵਂ ਕਮ੍ਮਂ. ਯਂ ਬਹੁਲਨ੍ਤਿ ਯਂ ਬਹੁਲਂ ਅਭਿਣ੍ਹਸੋ ਕਤਂ ਸਮਾਸੇਵਿਤਂ. ਮਰਣਕਾਲੇ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤਨ੍ਤਿ ਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਮਰਣਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਕਾਲੇ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤਂ. ਆਸਨ੍ਨਕਾਲੇ ਕਤੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਯਂ ਬਹੁਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਕਮ੍ਮਤੋ ਵਿਸੇਸੇਤਿ. ਤਥਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਆਕਡ੍ਢਨਾਨੁਜਾਨਨਤੋ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਜਨਕਵਸੇਨ ਹਿ ਗਰੁਕਾਦਿਕਮ੍ਮਚਤੁਕ੍ਕਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਤਤ੍ਥ ਗਰੁਕਂ ਸਬ੍ਬਪਠਮਂ ਵਿਪਚ੍ਚਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਂ ਗਰੁਕਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਗਰੁਕੇ ਅਸਤਿ ਬਹੁਲੀਕਤਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਆਸਨ੍ਨਂ, ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਅਸਤਿ ‘‘ਕਟਤ੍ਤਾ ਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪੁਰਿਮਜਾਤੀਸੁ ਕਤਕਮ੍ਮਂ ਵਿਪਚ੍ਚਤਿ. ਬਹੁਲਾਸਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਕਤੇਸੁ ਚ ਬਲਾਬਲਂ ਵਾ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਪਾਪਤੋ ਪਾਪਨ੍ਤਰਂ, ਕਲ੍ਯਾਣਞ੍ਚ, ਕਲ੍ਯਾਣਤੋ ਚ ਕਲ੍ਯਾਣਨ੍ਤਰਂ, ਪਾਪਞ੍ਚ, ਬਹੁਲੀਕਤਤੋ ਚ ਮਹਤੋ ਚ ਪੁਬ੍ਬਕਤਾਦਿ, ਅਪ੍ਪਞ੍ਚ. ਬਹੁਲਾਨੁਸ੍ਸਰਣੇਨ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਦਿਜਨਨਤੋ ਪਟਿਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਤਾਯ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ, ਕਮ੍ਮਸੇਸਸ੍ਸ ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਿਯਾਯੇ ਵੇਦਨੀਯਸ੍ਸ ਅਪਰਿਕ੍ਖੀਣਤਾਯ ਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਪਰਿਣਾਮਵਿਸੇਸਤੋਤਿ ਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਆਹਿਤਬਲਂ ਪਠਮਂ ਵਿਪਚ੍ਚਤਿ. ਮਹਾਨਾਰਦਕਸ੍ਸਪਜਾਤਕੇ ਵਿਦੇਹਰਞ੍ਞੋ ਸੇਨਾਪਤਿ ਅਲਾਤੋ, ਬੀਜਕੋ ਦਾਸੋ, ਰਾਜਕਞ੍ਞਾ ਰੁਚਾ ਚ ਏਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ –
‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਇਧ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ…ਪੇ… ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾਸ੍ਸ ਤਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਵਾਸ੍ਸ ਤਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਂ, ਮਰਣਕਾਲੇ ਵਾਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ, ਤੇਨ ਸੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਖੋ ਸੋ ਇਧ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੇ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਉਪਪਜ੍ਜ ਵਾ ਅਪਰੇ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇ.
‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਇਧ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ…ਪੇ… ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾਸ੍ਸ ਤਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਕਮ੍ਮਂ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਵਾਸ੍ਸ ਤਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਕਮ੍ਮਂ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਂ, ਮਰਣਕਾਲੇ ਵਾਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ, ਤੇਨ ਸੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਖੋ ਸੋ ਇਧ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੇ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਉਪਪਜ੍ਜ ਵਾ ਅਪਰੇ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇ.
‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਇਧ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾਸ੍ਸ ਤਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਕਮ੍ਮਂ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਵਾਸ੍ਸ ਤਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਕਮ੍ਮਂ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਂ, ਮਰਣਕਾਲੇ ਵਾਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ, ਤੇਨ ਸੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਖੋ ਸੋ ਇਧ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੇ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਉਪਪਜ੍ਜ ਵਾ ਅਪਰੇ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇ.
‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਇਧ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ…ਪੇ… ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾਸ੍ਸ ਤਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਵਾਸ੍ਸ ਤਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਂ, ਮਰਣਕਾਲੇ ਵਾਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ, ਤੇਨ ਸੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ …ਪੇ… ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਖੋ ਸੋ ਇਧ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੇ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਉਪਪਜ੍ਜ ਵਾ ਅਪਰੇ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੦੩).
ਕਿਂ ਬਹੁਨਾ ਯਂ ਤਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਞਾਣਂ, ਤਸ੍ਸੇਵਾਯਂ ਵਿਸਯੋ, ਯਦਿਦਂ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਤੇਨ ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਿਪਾਕਤਾ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ.
੬੮੭. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਪਾਕਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਂ ਜਨਕਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਮ੍ਪਿ ਪਵਤ੍ਤੇਪਿ ਰੂਪਾਰੂਪਵਿਪਾਕਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਜਨੇਤੀ’’ਤਿ. ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ, ਨਾਮਰੂਪਪ੍ਪਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਾ ਚਿਰਤਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭੂਤਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇਤਿ, ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿ. ਉਪਪੀਲ਼ਕਂ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਬਨ੍ਧੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਸਣਿਕਂ ਸਣਿਕਂ ਤਂ ਹਾਪੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪੀਲ਼ੇਤਿ ਬਾਧਤਿ, ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਨ ਦੇਤੀ’’ਤਿ. ਘਾਤੇਤ੍ਵਾਤਿ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ. ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਂ ਨਾਮ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਪਟਿਬਾਹਨਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਓਕਾਸਕਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਓਕਾਸਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ. ਵਿਪਚ੍ਚਨਾਯ ਕਤੋਕਾਸਂ ਕਮ੍ਮਂ ਵਿਪਕ੍ਕਮੇਵ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਵਂ ਪਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਕਤੇ ਓਕਾਸੇ ਤਂ ਵਿਪਾਕਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਉਪਪੀਲ਼ਕਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਸਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਾਕਂ ਦੇਤਿ. ਉਪਘਾਤਕਂ ਪਨ ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਕਮ੍ਮਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਾਕਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਬਵ੍ਹਾਬਾਧਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯੂਪਨਿਪਾਤੇਨ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਵਿਬਾਧਕਂ ਉਪਪੀਲ਼ਕਂ, ਤਥਾ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸੇਵ ਉਪਚ੍ਛੇਦਕਂ ਉਪਘਾਤਕਂ. ਕਮ੍ਮਂ ਉਪਘਾਤੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਓਕਾਸਕਰਣੇਨ ਵਿਪਚ੍ਚਨੇ ਸਤਿ ਜਨਕਮੇਵ ਸਿਯਾ, ਜਨਕਾਦਿਭਾਵੋ ਨਾਮ ਵਿਪਾਕਂ ਪਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਕਮ੍ਮਂ ਪਤੀਤਿ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸੇਵ ਉਪਘਾਤਕਤਾ ਯੁਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ.
ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਵਿਸੇਸੋ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਬਲਾਬਲਭੇਦੋ. ਵਿਪਾਕਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਕਵਿਸੇਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਹੀਨਪਣੀਤਤਾਦਿਭੇਦੋ. ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਮ੍ਮੇ ਕਤੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ, ਪਵਤ੍ਤੇ ਚ ਵਿਪਾਕਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਜਨਕਂ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਕਤੇ ਅਞ੍ਞੇਨ ਜਨਿਤਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਾ ਅਨਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਾ ਫਲਸ੍ਸ ਵਿਬਾਧਕਵਿਚ੍ਛੇਦਕਪਚ੍ਚਯਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਉਪਬ੍ਰੂਹਨਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਜਨਕਾਨੁਭਾਵਾਨੁਰੂਪਂ ਪਰਿਪੋਸਚਿਰਤਰਪ੍ਪਬਨ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਂ. ਜਨਕੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਂ ਕੁਸਲਫਲਂ ਵਾ ਅਕੁਸਲਫਲਂ ਵਾ ਯੇਨ ਪਚ੍ਚਨੀਕਭੂਤੇਨ ਰੋਗਧਾਤੁਸਮਤਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾਯ ਬਾਧੀਯਤਿ, ਤਂ ਉਪਪੀਲ਼ਕਂ. ਯੇਨ ਪਨ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਜਨਕਸਾਮਤ੍ਥਿਯਵਸੇਨ ਚਿਰਤਰਪ੍ਪਬਨ੍ਧਾਰਹਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਚ੍ਛੇਦਕਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਹਞ੍ਞਤਿ ਵਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਉਪਘਾਤਕਂ. ਤਤ੍ਥ ਕੇਚਿ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਕੁਸਲਭਾਵਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਗਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਦੀਘਾਯੁਕਤਾਸਂਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ, ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਕੁਸਲਭਾਵਂ ਬਵ੍ਹਾਬਾਧਅਪ੍ਪਾਯੁਕਤਾਸਂਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤਿ. ਦੇਵਦਤ੍ਤਾਦੀਨਂ, ਪਨ ਨਾਗਾਦੀਨਂ, ਇਤੋ ਅਨੁਪਦਿਨ੍ਨੇਨ ਯਾਪਨਕਪੇਤਾਨਞ੍ਚ ਨਰਕਾਦੀਸੁ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨੁਪਪੀਲ਼ਨੁਪਘਾਤਕਾਨਿ ਨ ਨ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਕੁਸਲਾਕੁਸਲਭਾਵੋ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਬੁਦ੍ਧਾਵੇਣਿਕਤਾਯ ਅਸਾਧਾਰਣਸ੍ਸੇਵ ਞਾਣਸ੍ਸ ਗੋਚਰਭਾਵਤੋ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਾਦਿ ‘‘ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਸਾਵਕੇਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕਦੇਸਤੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਜਾਨਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਵਿਸਯਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਅਜਾਨਨੇ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਨ ਪਰਿਪੂਰਤੀਤਿ.
੬੮੮. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਿਪਾਕਪ੍ਪਬਨ੍ਧਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮੇਕਦੇਸਤਾਯ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਲੇਸਵਟ੍ਟਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਸਹਾਯਤਾਯ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਪਕ੍ਖਿਕਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਵਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਯਾਦਿਸਤੋ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਅਦ੍ਧਾਨੇ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਤਾਦਿਸਤੋ ਏਵ ਇਤਰਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਅਦ੍ਧਦ੍ਵਯੇਤਿ ਯਥਾ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤੇ ਨਯਂ ਨੇਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਗਤੇਪਿ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ ਏਵ-ਸਦ੍ਦਂ ‘‘ਏਤਰਹਿ ਅਤੀਤੇਪੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਅਦ੍ਧਤ੍ਤਯੇਪਿ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯਫਲਮਤ੍ਤਤਾਦਸ੍ਸਨਪਰਤ੍ਤਾ ਚੋਦਨਾਯ. ਇਤਿ ਕਮ੍ਮਞ੍ਚੇਵਾਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਗਮਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਰਾਪਰਂ ਵਟ੍ਟਨਟ੍ਠੇਨ ਵਟ੍ਟਂ. ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਨਂ ਪਵਤ੍ਤਂ. ਹੇਤੁਫਲਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਸਨ੍ਤਤਿ, ਪਬਨ੍ਧੋ. ਕਰਣਟ੍ਠੇਨ, ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਕਰੀਯਤੀਤਿ ਵਾ ਕਿਰਿਯਾ.
ਕਮ੍ਮਾਤਿ ਕਮ੍ਮਤੋ. ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਸਮ੍ਭਵੋ, ਕਮ੍ਮਂ ਸਮ੍ਭਵੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਭਵੋ, ਵਿਪਾਕੋ.
ਕਾਰਣਸਾਮਗ੍ਗਿਯਂ ਦਾਨਾਦੀਹਿ ਸਾਧਿਤਕਿਰਿਯਾਯ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਕਾਰਣਮਤ੍ਤੇ ਕਤ੍ਤੁਵੋਹਾਰੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨੇਵ ਕਾਰਣਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਕਾਰਕਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਕਰੋਤੀਤਿ ਹਿ ਕਾਰਕਂ. ਵਿਪਾਕਪਟਿਸਂਵੇਦਕਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਾਮਂ ਬਾਲਾਪਿ ‘‘ਕਾਰਕੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦਕੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਪਨ ਵਿਪਰੀਤਾਭਿਨਿਵੇਸਵਸੇਨਾਪਿ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਤਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮਞ੍ਞਾਮਤ੍ਤੇਨ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਵੋਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
੬੮੯. ਏਵੇਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂਵਿਧਂ ਏਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ, ਸਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਂ, ਅਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਬੀਜਰੁਕ੍ਖਾਦਿਕਾਨਂਵਾਤਿ ਯਥਾ ਬੀਜਤੋ ਰੁਕ੍ਖੋ, ਰੁਕ੍ਖਤੋ ਪੁਨ ਬੀਜਨ੍ਤਿ ਅਨਾਦਿਕਾਲਿਕਤ੍ਤਾ ਬੀਜਰੁਕ੍ਖਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕੋਟਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਪਾਕੋ, ਵਿਪਾਕਪਚ੍ਚਯਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਨਾਦਿਕਾਲਿਕਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਕੁਕ੍ਕੁਟਿਯਾ ਅਣ੍ਡਂ, ਅਣ੍ਡਤੋ ਕੁਕ੍ਕੁਟੀ, ਪੁਨਪਿ ਕੁਕ੍ਕੁਟਿਯਾ ਅਣ੍ਡ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਅਨਾਗਤੇਪਿ ਸਂਸਾਰੇਤਿ ਯਥਾ ਅਤੀਤੇ, ਏਵਂ ਅਨਾਗਤੇਪਿ ਅਦ੍ਧਾਨੇ ‘‘ਖਨ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਪਟਿਪਾਟੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੧੯; ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੯੫ ਅਪਸਾਦਨਾਵਣ੍ਣਨਾ; ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨.੬੦; ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੪.੧੯੯; ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਕਥਾ; ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੨੬ ਸਙ੍ਖਾਰਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸ; ਸੁ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੫੨੩; ਉਦਾ. ਅਟ੍ਠ. ੩੯; ਇਤਿਵੁ. ਅਟ੍ਠ. ੧੪, ੫੮; ਥੇਰਗਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੬੭, ੯੯; ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧.੧੧੭; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੬; ਬੁ. ਵਂ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੫੮) ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਂਸਾਰੇ ਸਤਿ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਾਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਾਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਏਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਏਤਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ‘‘ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਾਰਕੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੮੯) ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ. ਅਸਯਂਵਸੀਤਿ ਨ ਸਯਂਵਸਿਨੋ, ਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸਪਰਵਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਰੋਧਿਤਾਤਿ ਇਤਰੀਤਰਵਿਰੋਧਿਤਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਨ ਵਿਰੋਧਿਤਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾ.
ਗਮ੍ਭੀਰਞਾਣਗੋਚਰਤਾਯ ਗਮ੍ਭੀਰਂ. ਤਥਾ ਨਿਪੁਣਂ. ਸਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾਯ, ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਭਾਵਸੁਞ੍ਞਤਾਯ ਚ ਸੁਞ੍ਞਂ. ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਂ, ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਪਟਿਵੇਧੇਨੇਵ ਚ ਸਬ੍ਬਂ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਕਮ੍ਮਂ ਨਤ੍ਥਿ ਵਿਪਾਕਮ੍ਹੀਤਿਆਦੀਸੁ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ.
ਪਚ੍ਚਯਸੁਞ੍ਞਂ ਫਲਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਉਪਮਾਯ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਨ ਸੂਰਿਯੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸੂਰਿਯਾਦੀਨਂ. ਸੋਤਿ ਅਗ੍ਗਿ. ਸਮ੍ਭਾਰੇਹੀਤਿ ਆਤਪਾਦੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ.
ਯਦਿ ਚ ਹੇਤੁ ਚ ਫਲਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਰਹਿਤਂ, ਕਥਂ ਹੇਤੁਤੋ ਫਲਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਖੋ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਕਮ੍ਮਫਲਮੇਵ ਸੁਞ੍ਞਂ ਕਤ੍ਤੁਰਹਿਤਂ, ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਕਾਰਕਰਹਿਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨ ਹੇਤ੍ਥ ਦੇਵੋ’’ਤਿ ਗਾਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਹੇਤੁਸਮ੍ਭਾਰਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਹੇਤੁਸਮੂਹਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਾ.
੬੯੦. ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਨ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਤੀਸੁ ਅਦ੍ਧਾਸੁ ਪਹੀਨਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਸ੍ਸ ਅਦ੍ਧਤ੍ਤਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਾਗਤਭਵੇਸੁ ਚ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਨੁਪਦਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਤਥਾਪਰਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਅਕਤਤ੍ਤਾ. ਸਾਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿ ਯਾਯ ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹਂ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਕਰੋਤਿ, ਸਾ ਅਸ੍ਸ ਯੋਗਿਨੋ ‘‘ਇਦਂ ਨਾਮਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ, ‘‘ਤਸ੍ਸ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਏਤ੍ਤਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਞਾਤਵਤੀ ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ.
ਇਦਾਨਿ ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਦ੍ਧਤ੍ਤਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਭਵਨ੍ਤਰਸਙ੍ਕਮੋ ਨਾਮ ਨ ਕਦਾਚਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਜ੍ਝਾਯ ਮਨ੍ਤੋਦਕਪਾਨ ਮੁਖਮਣ੍ਡਨ ਪਦੀਪਸੀਖੂਪਮਾਹਿ ਤਮੇਵ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਙ੍ਕਮਾਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਮਨੋਧਾਤੁਅਨਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਕਿਰਿਯਮਨੋਧਾਤੁਯਾ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਨ ਚੇਵ ਆਗਤਨ੍ਤਿ ਕਿਰਿਯਮਨੋਧਾਤੁਤੋ ਨ ਚੇਵ ਆਗਤਂ ਕਿਰਿਯਮਨੋਧਾਤੁਯਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਨਾਪਿ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਅਨਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਕਿਰਿਯਮਨੋਧਾਤੁਤੋ ਅਨਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗਿਲਾਭੇਨ ਤਤੋ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਨਾਪਿ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਯਥਾਯਂ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ, ਤਥੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਮ੍ਹਿ ਵਤ੍ਤਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਤਿ, ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਤੋ ਅਨਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਂ ਤਤੋ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਨਾਪਿ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗਿਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਨ੍ਤਤਿਗਹਣੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਕੁਤੋਚਿ ਆਗਮਾਭਾਵਮੇਵ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਹੇਤੁਫਲਭਾਵੇਨ ਹਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤਾਤਿ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਤੀਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਰਿਮਂ ਭਿਜ੍ਜਤੇ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਪੁਰਿਮਨ੍ਤਿ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਂ. ਭਿਜ੍ਜਤੇਤਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਪਚ੍ਛਿਮਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਂ. ਤਤੋਤਿ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਤੋ ਅਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਜਾਯਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਹਿ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਤੋ ਦੂਰੇਪਿ ਕਾਲਨ੍ਤਰੇਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਜਾਯਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤਰਿਕਾ ਨਤ੍ਥਿ ਤੇਸਂ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਬ੍ਯਵਧਾਯਕਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਵੀਚਿ ਤੇਸਂ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਇਤੋਤਿ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਤੋ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਨ ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਂ ਤਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਚਾਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਮੇਵ ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਜਾਯਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪੁਨਪਿ ਸਙ੍ਕਮਾਭਾਵਮੇਵ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਨਾਮਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ ਨਿਗਮੇਤਿ.
੬੯੧. ਨਾਮਰੂਪਗ੍ਗਹਣੇਨ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਗ੍ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ‘‘ਵਿਦਿਤਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾ ਅਧਿਗਤਾ. ਥਾਮਗਤਂ ਹੋਤਿ ਅਨੇਕਾਕਾਰਵੋਕਾਰਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਵਿਧਿਨੋ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ. ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਪਹੀਯਤਿ ਤਿਯਦ੍ਧਗਤਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਗਤਸਮ੍ਮੋਹਤ੍ਤਾ. ਸਾ ਏਵਾਤਿ ਸੋਲ਼ਸਵਿਧਾ ਕਙ੍ਖਾ ਏਵ. ਯਸ੍ਮਾ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੋ, ਧਮ੍ਮੋ, ਸਙ੍ਘੋ, ਸਿਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਚ ਕਙ੍ਖਾਯ ਗੋਚਰਭੂਤਾ ਲੋਕਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਨ ਹਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇ ਆਰਬ੍ਭ ਕਿਲੇਸਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ. ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤੀਤਾ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਯੋ. ਅਪਰਨ੍ਤੋਤਿ ਅਨਾਗਤਾ. ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਪਰਨ੍ਤੋਤਿ ਤਦੁਭਯਂ, ਅਦ੍ਧਾਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਾ ਤਦੁਭਯਭਾਗਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਾਦਿਗ੍ਗਹਣੇਨ, ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚ ਗਹਿਤੋ ਅਟ੍ਠਮੋ ਕਙ੍ਖਾਵਿਸਯੋ ਨਾਮਰੂਪਮਤ੍ਤਂ, ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾਗ੍ਗਹਣੇਨ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਗਹਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋਲ਼ਸਵਤ੍ਥੁਕਾਯ ਕਙ੍ਖਾਯ ਪਹੀਨਾਯ ਅਟ੍ਠਵਤ੍ਥੁਕਾ ਕਙ੍ਖਾ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਾਵ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ…ਪੇ… ਪਹੀਯਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ.
ਦਿਟ੍ਠੇਕਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਯਥਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਸਮੁਚ੍ਛਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂਯੇਵ ਸਮੁਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਯਮਾਨਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂਯੇਵ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੀਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾ ਹਿ ‘‘ਅਹੋਸਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੮; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨੦) ਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਸੋਲ਼ਸਵਤ੍ਥੁਕਾ ਕਙ੍ਖਾ, ਸਾ ਏਵ ਚ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਦਿਵਤ੍ਥੁਕਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸਵਤ੍ਥੁਕਾਨਿ ਚ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ, ਬੁਦ੍ਧਾਦਿਵਤ੍ਥੁਕਾ ਚ ਕਙ੍ਖਾ ਤਦੇਕਟ੍ਠਾਤਿ. ਧਰੀਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯੇਹੀਤਿ ਧਮ੍ਮਾ, ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਦਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਫਲਨ੍ਤਿ ਠਿਤਿ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਠਿਤਿ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿ, ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮੋ. ਅਥ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਕਾਰਣਂ ‘‘ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੭੧੮ ਆਦਯੋ) ਵਿਯ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿ ਸਭਾਵੋ, ਧਮ੍ਮਤੋ ਚ ਅਞ੍ਞੋ ਸਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿ, ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਯਂ ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਞਾਣਂ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਯਂ ਯਂ ਭੂਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿ ਯਥਾਭੂਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਂ. ਸਮ੍ਮਾ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਂ.
ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਹੇਤੁਆਦਿਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਯਥਾਰਹਂ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਉਭੋਪੇਤੇਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਿ ਆਸਵਾਦਿਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਸਮ੍ਭੂਤਾਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਉਭਯੇਪਿ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਇਤੀਤਿ ਏਵਂ. ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜ ਗਹਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਞਾਣਂ.
ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਤੇ ਹਿ ਘਨਸਞ੍ਞਾਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵਤੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਸਵਿਗ੍ਗਹਭਾਵੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਨਤੋ ਵਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਨਾਮ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਵਿਪਰੀਤਾਕਾਰੋ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਚ੍ਚਤਾਯ ਲੇਸਸ੍ਸਾਪਿ ਅਭਾਵਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਜਾਨਾਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਞਾਣਂ ਅਵਿਪਰੀਤਗ੍ਗਹਣਤਾਯ ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨਾ ਚ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਵਿਯ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤੇਸੁਪਿ ਨਯਂ ਨੇਨ੍ਤੇਨ ਤੇ ਸੁਪਰਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.
ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਚ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਮਤੋ, ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਸਿਜ੍ਝਮਾਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੀ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕਙ੍ਖਪ੍ਪਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ…ਪੇ… ਪਹੀਯਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਦਨ੍ਵਯੇਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਨੁਗਮਨੇਨ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਯਥਾਦਿਟ੍ਠੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕ੍ਖਨ੍ਧਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਕਿਲੇਸਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਪਵਤ੍ਤਿਤਤ੍ਤਾ ਸਾਤਿਸਯਂ ਦੁਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਠਾਨਨਿਸਜ੍ਜਾਦਿਵਸੇਨ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਤਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਪਰੇ. ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਪਵਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਸਨ੍ਤਾਨਸਞ੍ਞਿਤੇ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਨਾਮਰੂਪੇ ਯਾਥਾਵਤੋ ਪਵਤ੍ਤਾ ਏਕਾਵ ਪਞ੍ਞਾ ਪਰਿਯਾਯਵਸੇਨ ‘‘ਯਥਾਭੂਤਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਤਤ੍ਥ ਕਙ੍ਖਾਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੇਨ ‘‘ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਾ’’ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾ ‘‘ਰੁਕ੍ਖੋ ਪਾਦਪੋ ਤਰੂ’’ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਯਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.
ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਸਾਸਨੇ ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਨਾਮ ਅਰਿਯਫਲਂ, ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਨਾਮ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ, ਅਯਂ ਪਨ ਅਨਧਿਗਤਮਗ੍ਗਫਲੋਪਿ ਤਦਧਿਗਮੁਪਾਯਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਲਦ੍ਧਸ੍ਸਾਸੋ ਵਿਯ, ਲਦ੍ਧਪਤਿਟ੍ਠੋ ਵਿਯ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਲਦ੍ਧਸ੍ਸਾਸੋ ਲਦ੍ਧਪਤਿਟ੍ਠੋ’’ਤਿ. ਅਪਰਿਹੀਨਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਵਿਸੁਦ੍ਧਿਕੋ ਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਲੋਕਿਯਾਹਿ ਸੀਲਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਾਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਰਿ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਸੁਗਤਿਪਰਾਯਣੋ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਿਯਤਗਤਿਕੋ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਏਵ ਚੂਲ਼ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹਿ ਖੀਣਾਪਾਯਦੁਗ੍ਗਤਿਵਿਨਿਪਾਤੋਤਿ.
ਅਥ ਵਾ ਲਦ੍ਧਸ੍ਸਾਸੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿਸਮਧਿਗਮੇਨ. ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਹਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਕੇ ਸਭਾਵਸਰਸਤੋ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਸਾਸਨੇ ਧਮ੍ਮੁਪਸਂਹਿਤਪਾਮੋਜ੍ਜਪ੍ਪਟਿਲਾਭੇਨ ਲਦ੍ਧਸ੍ਸਾਸੋ ਹੋਤਿ. ਲਦ੍ਧਪਤਿਟ੍ਠੋ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਵਿਸੁਦ੍ਧਿਸਮਧਿਗਮੇਨ. ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਨਾਮਰੂਪਦਸ੍ਸਨੇਨ ਹਿ ਪਰਿਮਦ੍ਦਿਤਦਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕੋ ਵਿਨਿਦ੍ਧਤਅਹੇਤੁਵਿਸਮਹੇਤੁਵਾਦੋ ਯਥਾਸਕਂ ਪਚ੍ਚਯੇਹੇਵ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਸਾਸਨੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਸਦ੍ਧੋ ਲਦ੍ਧਪਤਿਟ੍ਠੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਨਾਮਰੂਪਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ, ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਞਾਣੇਨ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਪਰਭਾਗੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਾਰਾਦਿਵਿਧਿਨਾ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਞ੍ਚ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇ ਨਿਰੋਧੇ ਏਕਂਸੇਨੇਵ ਨਿਨ੍ਨਜ੍ਝਾਸਯਤਾਯ ਲੋਕਿਯੇਨੇਵ ਞਾਣੇਨ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਂ ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾ ਅਪਾਯੇਸੁ ਅਭਬ੍ਬੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕੋ, ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਭੂਮਿਯਂ ਭਬ੍ਬੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕੋ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਿਯਤਗਤਿਕੋ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚੂਲ਼ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਮਹਾਨਿਸਂਸਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ. ਸਦਾਤਿ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਰਤ੍ਤਿਞ੍ਚੇਵ ਦਿਵਾ ਚ. ਸਬ੍ਬਸੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਹੇਤੁਆਦਿਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ.
ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਵਿਸੁਦ੍ਧਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਇਤਿ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਣ੍ਣਨਾ.