੧੬. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੫੨੫. ਬਾਵੀਸਤੀਤਿ ਗਣਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਧਮ੍ਮਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿਆਦਿ ਤੇਸਂ ਸਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਇਨ੍ਦਟ੍ਠਂ ਕਾਰੇਤਿ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਭਾਵੇ ਤਂਦ੍ਵਾਰਿਕੇਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਇਨ੍ਦਭਾਵਂ ਪਰਮਿਸ੍ਸਰਭਾਵਂ ਕਾਰਯਤੀਤਿ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਤੇ ਰੂਪਗ੍ਗਹਣੇ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਤੇ ਚ ਤਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਇਨ੍ਦਟ੍ਠਂ ਕਾਰੇਤੀਤਿ. ਕਾਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣੇ ਇਨ੍ਦਟ੍ਠਂ ਕਾਰੇਤੀਤਿ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਇਤ੍ਥਿਭਾਵਲਕ੍ਖਣੇ, ਪਰਿਸਭਾਵਲਕ੍ਖਣੇ, ਅਨੁਪਾਲਨਲਕ੍ਖਣੇ, ਸੁਖਲਕ੍ਖਣੇ, ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣੇ, ਸੋਮਨਸ੍ਸਲਕ੍ਖਣੇ, ਦੋਮਨਸ੍ਸਲਕ੍ਖਣੇ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਲਕ੍ਖਣੇ, ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣੇ, ਪਗ੍ਗਹਲਕ੍ਖਣੇ, ਉਪਟ੍ਠਾਨਲਕ੍ਖਣੇ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਲਕ੍ਖਣੇ, ਦਸ੍ਸਨਲਕ੍ਖਣੇ, ਅਨਞ੍ਞਾਤਂ ਞਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤੇ ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣੇ, ਞਾਤਾਨਂ ਏਵ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪੁਨ ਆਜਾਨਨੇ ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਭਾਵੇ ਇਨ੍ਦਟ੍ਠਂ ਕਾਰੇਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ.
ਵਿਜਾਨਿਯਾਤਿ ਵਿਜਾਨੇਯ੍ਯ. ਭੂਮਿਤੋ ਚਾਤਿ ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਵੁਤ੍ਤਸਮ੍ਪਿਪਣ੍ਡਨਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ਤਾਵਤ੍ਵਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਂ ਪਨ ਤਾਵਤ੍ਵਂ ਪਰਤੋ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮ. ਅਸਮ੍ਮਸਨੁਪਗਾਨਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਤਾ ਇਧ ਨ ਗਹਿਤਾ.
ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਤੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ. ਅਨਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਨ ਅਞ੍ਞਾਤਂ ਨ ਅਧਿਗਤਂ. ਨਿਚ੍ਚਤਾਯ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਸ੍ਸ ਮਤਂ ਭਙ੍ਗੋ, ਨ ਵਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਿਗਤੇ ਮਰਣਨ੍ਤਿ ਅਮਤਂ, ਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ ਪਦਞ੍ਚਾਤਿ ਅਮਤਪਦਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ‘‘ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਵਸੇਨੇਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਏਵਂ ਵੋਹਰੀਯਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਆਜਾਨਨਤੋਤਿ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਨ ਦਿਟ੍ਠਮਰਿਯਾਦਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਵ ਜਾਨਨਤੋ. ਯੇਨ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਵਾ ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਭਾਵੋ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਕਿਚ੍ਚਜਾਨਨਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਾਵਭੂਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ‘‘ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਲਿਙ੍ਗੇਤਿ ਗਮੇਤਿ ਞਾਪੇਤੀਤਿ ਲਿਙ੍ਗਂ, ਲਿਙ੍ਗੀਯਤਿ ਵਾ ਏਤੇਨਾਤਿ ਲਿਙ੍ਗਂ. ਕਿਂ ਲਿਙ੍ਗੇਤਿ, ਕਿਂ ਵਾ ਲਿਙ੍ਗੀਯਤੀਤਿ? ਇਨ੍ਦਂ, ਇਨ੍ਦੋ ਵਾ. ਇਨ੍ਦਸ੍ਸ ਲਿਙ੍ਗ ਇਨ੍ਦਲਿਙ੍ਗਂ, ਇਨ੍ਦਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਤਂਸਭਾਵੋ ਇਨ੍ਦਲਿਙ੍ਗਟ੍ਠੋ, ਇਨ੍ਦਲਿਙ੍ਗਮੇਵ ਵਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਇਨ੍ਦਲਿਙ੍ਗਟ੍ਠੋ. ਸਜ੍ਜਿਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਨ੍ਤਿ ਸਿਟ੍ਠਂ, ਇਨ੍ਦੇਨ ਸਿਟ੍ਠਂ ਇਨ੍ਦਸਿਟ੍ਠਂ. ਜੁਟ੍ਠਂ ਸੇਵਿਤਂ. ਕਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦਸ੍ਸ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ, ਤੇਨ ਚ ਸਿਟ੍ਠਾਨੀਤਿ ਕਮ੍ਮਜਾਨੇਵ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾਨਿ, ਤੇ ਚ ਦ੍ਵੇ ਅਤ੍ਥਾ ਕਮ੍ਮੇ ਏਵ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ, ਇਤਰੇ ਚ ਭਗਵਤਿ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਥਾਯੋਗ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਤਿ ਭਗਵਤੋ, ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਇਨ੍ਦਤ੍ਤਾ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤੇਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ. ਉਲ੍ਲਿਙ੍ਗੇਨ੍ਤਿ ਞਾਪੇਨ੍ਤਿ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤਿ ਫਲਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਪਤ੍ਤੀਹਿ ਕਾਰਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਪਤ੍ਤਿਅਵਬੋਧਤੋ. ‘‘ਸੋ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਆਸੇਵਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੯.੩੫) ਗੋਚਰਕਰਣਮ੍ਪਿ ਆਸੇਵਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਾਨਿਚਿ ਗੋਚਰਾਸੇਵਨਾਯਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਗੋਚਰਿਕਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤੇਪਿ ‘‘ਕਾਨਿਚੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਅਵਿਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾਨਂ ਬਹੁਲਂ ਮਨਸਿਕਰਣੇਨ ਅਨਾਸੇਵਨੀਯਤ੍ਤਾ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨਾਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹਿ ਤੇਸੁ ਹੋਤੀਤਿ. ‘‘ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਮਗ੍ਗਂ ਆਸੇਵਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੪.੧੭੦) ਭਾਵਨਾ ਆਸੇਵਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾਨਿ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਿ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਕਾਨਿਚਿ ਭਾਵਨਾਸੇਵਨਾਯਾ’’ਤਿ.
ਆਧਿਪਚ੍ਚਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ. ਅਸਤਿਪਿ ਚ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਤਂਸਹਿਤਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਞ੍ਞਾਕਾਰੇਨ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਹਿ ਲਿਙ੍ਗਾਦੀਹਿ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨੀਯਭਾਵੇ ਆਧਿਪਚ੍ਚਂ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਚ ਅਤ੍ਥੇ ਇਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਪਰਿਮਿਸ੍ਸਰਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿਚ੍ਚੇਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ. ਚਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਦਸ੍ਸਿਤੇਨ ਨਯੇਨ ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਜੀਵਿਤਾਦੀਨਂ ਤਦਨੁਵਤ੍ਤੀਸੁ ਆਧਿਪਚ੍ਚਂ ਯਥਾਰਹਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.
ਅਮੋਹੋਯੇਵ ਨ ਵਿਸੁਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਕਥਾਯਂ ਵਿਭਾਵਿਤਾਨਿ ਲਕ੍ਖਣਾਦੀਨਿ ਤੇਸਞ੍ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸੇਸਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਲਕ੍ਖਣਾਦੀਹਿ ਅਰੂਪੇਨੇਵ ਆਗਤਾਨਿ.
੫੨੬. ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਰਿਯਭੂਮਿਪਟਿਲਾਭੋ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾਯ ਸਾਧਾਰਣਂ, ਪਦਾਨਞ੍ਚ ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਾਯ ਸਤਿਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਞ੍ਞਾਪਨਾਯ ਮੂਲਭਾਵਤੋ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਸਾਤਿਸਯਾ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਿ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦਿਯਾਦੀਨੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੧੯). ਅਭਿਧਮ੍ਮਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਨ੍ਤਰਂ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਇਧਾਪਿ ‘‘ਤਤੋ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਯਮਕਦੇਸਨਾਯ (ਯਮ. ੩.ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਯਮਕ.੧ ਆਦਯੋ) ਸਮੇਤਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੨੧੯ ਆਦਯੋ) ਪਨ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਨ੍ਤਰਂ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ ਅਜ੍ਝਾਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਾਨਂ ਅਨੁਪਾਲਕਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਤੇਸ ਮਜ੍ਝੇ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਞ੍ਚ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵੇਦਯਿਤਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਯਾਵ ਚ ਦੁਵਿਧਤ੍ਤਭਾਵਾਨੁਪਾਲਕਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਤਾਵ ਦੁਕ੍ਖਭੂਤਾਨਂ ਏਤੇਸਂ ਵੇਦਯਿਤਾਨਂ ਅਨਿਵਤ੍ਤੀਤਿ ਞਾਪਨਤ੍ਥਂ, ਤੇਨ ਚ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਬਨ੍ਧਤਾਯ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਂ ਞਾਪੇਤਿ. ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਤਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਅਨਞ੍ਞਾਤਞ੍ਞਸ੍ਸਾਮੀਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸੇਵ. ਤਤੋ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਭਾਵਨਾਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਸ੍ਸਨਾਨ੍ਤਰਾ ਹਿ ਭਾਵਨਾਤਿ.
ਭੇਦੋਤਿ ਇਧ ਸਭਾਵਤੋ ਭੇਦੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਨ ਭੂਮਿਪੁਗ੍ਗਲਾਦਿਵਸੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੇਸਾਨਂ ਅਭੇਦੋ’’ਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਨੁਪਾਲਨਲਕ੍ਖਣਂ ਸਭਾਵੋ, ਤੇਨਸ੍ਸ ਦੁਵਿਧਸ੍ਸਾਪਿ ਅਭੇਦੋਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਰੂਪਾਰੂਪਸਭਾਵਕਤੋ ਭੇਦੋ ਗਹਿਤੋ, ਨ ਏਵਂ ਸੇਸਾਨਂ ਕੋਚਿ ਭੇਦੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਤੇਸਂ ਅਭੇਦੋਤਿ ਭੇਦਾਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਨਨੁ ਚੇਤ੍ਥ ਵੇਦਨਾ, ਪਞ੍ਞਾ ਚ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ? ਨ, ਯਥਾ ਦੇਸਿਤੇਸੁ ਬਾਵੀਸਤਿਯਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਭੇਦਾਭੇਦਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ.
੫੨੭. ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਂ ਸਤਿਪਿ ਪੁਰੇਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਮੇਵ ਕਿਚ੍ਚਂ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਕਥਾਯ ਚ ਅਧਿਕਤਤ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਤਿਕ੍ਖਮਨ੍ਦਾਦਿਆਕਾਰੋ ਅਤ੍ਤਾਕਾਰੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਵਤ੍ਤਾਪਨਂ ਅਤ੍ਤਾਕਾਰਾਨੁਵਤ੍ਤਾਪਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਿਕ੍ਖਮਨ੍ਦਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤਅਤ੍ਤਾਕਾਰਾਨੁਵਤ੍ਤਾਪਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਤਿਕ੍ਖਮਨ੍ਦਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਤਾਕਾਰਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਵਤ੍ਤਾਪਨਂ ਤਿਕ੍ਖ…ਪੇ… ਵਤ੍ਤਾਪਨਂ. ਵਿਸੁਂ ਅਤ੍ਤਾਕਾਰਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਰੂਪਾਵਭਾਸਨਾਦਿਕਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਹਿ ਰੂਪਾਭਿਹਨਨਯੋਗ੍ਯਤਾਸਙ੍ਖਾਤੇ ਰੂਪਾਵਭਾਸਨਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇ ਅਸਤਿ ਨ ਕਦਾਚਿਪਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਕਿਚ੍ਚਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੋਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਸੁਪਿ. ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਭਾਵੇਨ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਵਸਾਵਤ੍ਤਾਪਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ. ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਿਪਿ ਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਤਬ੍ਬਸੇਨੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤਿ ਚੇਤਸਿਕਭਾਵਤੋ, ਨ ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਅਯਞ੍ਹਿਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਚ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਕਾਰੋ ਅਨੁਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਤਿਪਿ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨੇ, ਅਨੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨੇ ਚ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵੋ ਅਨੁਵਿਧਾਨਂ.
ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਜੋਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਸਯਮੇਵ ਪਾਕਟਾ ਹੋਤਿ, ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਾ ਚ ਤਸ੍ਸਾ ਵਸੇਨ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਬਾਵਪ੍ਪਤਾ ਵਿਯ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਥਾਸਕਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਕਾਰਾਨੁਪਾਪਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਸਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਪਣੀਤਸ੍ਸਪਿ ਅਕੁਸਲਤਬ੍ਬਿਪਾਕਾਦਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਰਹਂ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਕਾਰਾਨੁਪਾਪਨਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਮਾਨਜਾਤਿਯੇਹਿ ਵਾ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਸਨ੍ਤਪਣੀਤਾਕਾਰਾਨੁਪਾਪਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਟਿਪਕ੍ਖਾਭਿਭਵਨਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾਦਿਪਟਿਪਕ੍ਖਾਭਿਭਵਨਂ. ਪਸਨ੍ਨਾਕਾਰਾਦਾਤਿ ਪਸਨ੍ਨਪਗ੍ਗਹਿਤਉਪਟ੍ਠਿਤਸਮਾਹਿਤਦਸ੍ਸਨਾਕਾਰਾਨੁਪਾਪਨਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ. ਬ੍ਯਾਪਾਦਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਉਦ੍ਧਮ੍ਭਾਗਿਯਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਗਹਿਤਾਨਿ. ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਚ ਅਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਤੇਨੇਵ ਚ ਫਲਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਂਤਂਸਂਯੋਜਨਪ੍ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਪਹਾਨਕਿਚ੍ਚਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਤੀਤਿ. ਕਤਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਕਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਅਮਤਾਭਿਮੁਖਮੇਵ ਤਬ੍ਭਾਵਪਚ੍ਚਯੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਨ ਇਤਰਾਨਿ ਵਿਯ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਰਪਸੁਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਮਤਾਭਿਮੁਖਭਾਵਪਚ੍ਚਯਤਾ ਚਾ’’ਤਿ.
੫੨੮. ਭੂਮਿਤੋ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥੋ ਏਵ. ਏਤ੍ਥਾਹ – ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਏਤ੍ਤਕੇਨੇਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਏਤਾਨਿ ਏਵ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ? ਆਧਿਪਚ੍ਚਟ੍ਠਵਸੇਨ, ਆਧਿਪਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਇਸ੍ਸਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵੇਤਂ. ਤਯਿਦਂ ਆਧਿਪਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚੇ, ਫਲੇ ਚਾਤਿ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ? ਪਚ੍ਚਯਾਧੀਨਵੁਤ੍ਤਿਕਾ ਹਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਸਿਯਾ ਫਲਹੇਤੁਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨਾਨੁਵਤ੍ਤਨੀਯਤਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਸ੍ਵਾਯਂ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਞ੍ਹਿ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਸਿਦ੍ਧਮਾਧਿਪਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੧੯) ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਦਸ੍ਸਿਤੋਯੇਵ. ਅਪਿਚ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕੇ ਯਾਯਂ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਸੇਸਨਿਸ੍ਸਯੋ ‘‘ਛ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਆਯਤਨਾਨੀ’’ਤਿ ਤਾਨਿ ਤਾਵ ਆਧਿਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ…ਪੇ…ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਤੋ (ਵਿਭ. ੨੧੯) ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਇਮੇਸਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਇਤ੍ਥੀ ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ ਸਮਞ੍ਞਂ ਲਭਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਭਾਵਦ੍ਵਯਂ. ਤਯਿਮੇ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਧਮ੍ਮਾ ਯੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਤੇਸਂ ਠਿਤਿਹੇਤੂਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਸਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਤੋ ਧਮ੍ਮਪੁਞ੍ਜੋ ਪਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਇਮਾਹਿ ਵੇਦਨਾਹਿ ਸਂਕਿਲਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੇਦਨਾਪਞ੍ਚਕਂ. ਤਤੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਕਾਮਾਨਂ ਵੋਦਾਨਸਮ੍ਭਾਰਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਸਦ੍ਧਾਦਿਪਞ੍ਚਕਂ. ਸਮ੍ਭਵਵੋਦਾਨਸਮ੍ਭਾਰਾ ਇਮੇਹਿ ਵਿਸੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਕਿਚ੍ਚਾਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਨਞ੍ਞਾਤਞ੍ਞਸ੍ਸਾਮੀਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਿ ਤੀਣਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ‘‘ਆਧਿਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧੀਤਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਅਗ੍ਗਹਣਂ.
ਅਥ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਵਤ੍ਤੀਨਂ ਨਿਸ੍ਸਰਾਦਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਏਤਾਨਿਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਹਿ ਵਿਸੇਸਤੋ ਮੂਲਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾਨਿ ਛ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਾਨਿ. ਯਥਾਹ ‘‘ਛਸੁ ਲੋਕੋ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੭੧). ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਵਿਸਭਾਗਵਤ੍ਥੁਸਰਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸਤ੍ਤਕਾਯਸ੍ਸ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾ ਗਬ੍ਭਸ੍ਸ ਅਵਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ ਮਾਤਾ ਚ ਉਤੁਨੀ ਹੋਤਿ, ਗਨ੍ਧਬ੍ਬੋ ਚ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਚ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੦੮; ਮਿ. ਪ. ੪.੧.੬). ਅਵਟ੍ਠਾਨਂ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਤੇਨ ਅਨੁਪਾਲੇਤਬ੍ਬਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਆਯੁ ਠਿਤਿ ਯਪਨਾ ਯਾਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਧ. ਸ. ੧੯). ਉਪਭੋਗੋ ਵੇਦਨਾਹਿ. ਵੇਦਨਾਵਸੇਨ ਹਿ ਇਟ੍ਠਾਦਿਸਬ੍ਬਵਿਸਯੂਪਭੋਗੋ. ਯਥਾਹ ‘‘ਵੇਦਯਤਿ ਵੇਦਯਤੀਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੫੦). ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਸ੍ਸਯਸਮੁਪ੍ਪਾਦਟ੍ਠਿਤਿਸਮ੍ਭੋਗਦਸ੍ਸਨਤ੍ਤਂ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਯਾਵ ਉਪੇਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ ਚੁਦ੍ਦਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਦੇਸਿਤਾਨਿ. ਯਥਾ ਚੇਤਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ, ਏਵਂ ਇਤਰਾਨਿ ਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ. ਵਿਵਟ੍ਟਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੇਨ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਾਨਿ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਸ੍ਸਯੋ. ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਅਨਞ੍ਞਾਤਞ੍ਞਸ੍ਸਾਮੀਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਤਸ੍ਸ ਨਿਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਅਵਟ੍ਠਾਨਂ ਅਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ, ਉਪਭੋਗੋ ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਅਗ੍ਗਫਲਸਮੁਪਭੋਗਤੋ. ਖੀਣਾਸਵਾਹਿ ਵਿਸਵਿਤਾਯ ਨਿਬ੍ਬੁਤਿਸੁਖਂ ਪਰਿਭੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਏਤਾਨਿ ਏਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਦੇਸਿਤਾਨਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਅਗ੍ਗਹਣਂ. ਇਮਿਨਾਵ ਨੇਸਂ ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮੋਪਿ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸਚ੍ਚਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੫੨੯. ਅਰਿਯਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸਨਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਸਚ੍ਚਸਦ੍ਦੇਨ ਉਦ੍ਧਿਟ੍ਠਾਨਿਪਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਏਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੀ’’ਤਿ ਆਦ. ਸਮਾਞ੍ਞਜੋਤਨਾ ਹਿ ਵਿਸੇਸੇ ਅਵਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਿਨਾ ਚ ਵਿਸੇਸੋ ਅਨੁਪਯੁਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਵਾ ਵਿਚਾਰਿਤੇਸੁ ਇਤਰਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਿਚਾਰਿਤਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚ ਭੂਮਿਭੂਤਾਨਿ, ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੇਵਾਤਿ ਚ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਚ੍ਚਾਨੀ’’ਤਿ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾਪਿ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਸਾਸਨਕ੍ਕਮੋਤਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਦੇਸਨਾ ਵਾ. ਸਕਲਞ੍ਹਿ ਸਾਸਨਂ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਂ ਸਚ੍ਚਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਵਤ੍ਤਿਤਦੁਭਯਹੇਤੁਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਕਮਤਿ, ਸੀਲਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵਾ ਸਾਸਨਂ ਏਤੇਸੁ ਕਮਤਿ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਮਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਕਮੋ, ਕਿਂ ਕਮਤਿ? ਸਾਸਨਂ. ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਕਮੋ ‘‘ਸਾਸਨਕ੍ਕਮੋ’’ਤਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸਾਸਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤਂਦੇਸਨਾ ਚ ਤਬ੍ਬੋਹਾਰੇਨਾਤਿ.
ਤਥਾਤਿ ਤਂਸਭਾਵਾ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਸਭਾਵਾ. ਅਵਿਤਥਾਤਿ ਅਮੁਸਾਸਭਾਵਾ ਬਾਧਨਾਦਿਭਾਵੇਨ ਭੂਤਸਭਾਵਾ. ਅਨਞ੍ਞਥਾਤਿ ਅਞ੍ਞਾਕਾਰਰਹਿਤਾ ਅਬਾਧਨਾਦਿਆਕਾਰਵਿਵਿਤ੍ਤਾ. ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਤਾਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾਹਿ ਅਧਿਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੋ. ਸਮੇਚ੍ਚ ਸਮ੍ਭੂਯ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਕਤਭਾਵੋ ਸਙ੍ਖਤਟ੍ਠੋ. ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਤਾਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾਹਿ ਪਰਿਦਹਨਂ, ਕਿਲੇਸਦਾਹਸਮਾਯੋਗੋ ਵਾ ਸਨ੍ਤਾਪਟ੍ਠੋ. ਜਰਾਯ, ਮਰਣੇਨ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੇਦਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮੇਤਬ੍ਬਤਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਟ੍ਠੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੋ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਰਸੇਨੇਵ ਆਵਿਭਵਨਾਕਾਰੋ, ਇਤਰੇ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਨਿਰੋਧਦਸ੍ਸਨੇਹਿ ਆਵਿਭਵਨਾਕਾਰਾਤਿ ਅਯਂ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਵਿਸੇਸੋ. ਤਤ੍ਰਤ੍ਰਾਭਿਨਨ੍ਦਨਵਸੇਨ ਬ੍ਯਾਪਿਤ੍ਵਾ ਊਹਨਂ ਰਾਸਿਕਰਣਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਂ ਆਯੂਹਨਂ ਆਕਾਰਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ. ਆਗਚ੍ਛਤਿ ਸਮੁਦਯਤੋਤਿ ਵਾ ਆਯਂ, ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਸ੍ਸ ਊਹਨਂ ਪਵਤ੍ਤਨਂ ਆਯੂਹਨਂ, ਅਯਂ ਸਰਸੇਨੇਵ ਆਵਿਭਵਨਾਕਾਰੋ. ਨਿਦਦਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਨਿਦਾਨਂ, ‘‘ਇਦਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਪੇਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਂ ਨਿਦਾਨਟ੍ਠੋ ਦੁਕ੍ਖਦਸ੍ਸਨੇਨ ਆਵਿਭਵਨਾਕਾਰੋ. ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖੇਨ ਸਂਯੋਜਨਂ ਸਂਯੋਗਟ੍ਠੋ. ਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਨਨਿਵਾਰਣਂ ਪਲਿਬੋਧਟ੍ਠੋ. ਇਮੇ ਚ ਸਂਯੋਗਪਲਿਬੋਧਟ੍ਠਾ ਨਿਰੋਧਮਗ੍ਗਦਸ੍ਸਨੇਹਿ ਆਵਿਭਵਨਾਕਾਰਾ. ਨਿਸ੍ਸਰਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾ ਏਤ੍ਥ, ਸਯਮੇਵ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਟਂ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤੇਹਿ ਸਬ੍ਬੂਪਧਿਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਭਾਵਤੋਤਿ ਨਿਸ੍ਸਰਨਂ. ਅਯਮਸ੍ਸ ਸਭਾਵੇਨ ਆਵਿਭਵਨਾਕਾਰੋ, ਇਤਰੇ ਵਿਵੇਕਾਸਙ੍ਖਾਤਾਮਤਟ੍ਟਾ, ਸਮੁਦਯਕ੍ਖਰਅਪਚ੍ਚਯਅਵਿਨਾਸਿਤਾ ਵਾ ਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਦੁਕ੍ਖਦਸ੍ਸਨੇਨ ਆਵਿਭਵਨਾਕਾਰਾ.
ਸਂਸਾਰਤੋ ਨਿਗ੍ਗਮਨਂ ਨਿਯ੍ਯਾਨਂ. ਅਯਮਸ੍ਸ ਸਰਸੇਨ ਆਵਿਭਵਨਾਕਾਰੋ. ਪਰਿਬੋਧੂਪਚ੍ਛੇਦਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਗਮੋਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਹੇਤੁਟ੍ਠੋ. ਪਞ੍ਞਾਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਚਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਦਸ੍ਸਨਂ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਦਸ੍ਸਨਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੋ. ਚਤੁਸਚ੍ਚਦਸ੍ਸਨੇ, ਕਿਲੇਸਦੁਕ੍ਖਸਨ੍ਤਾਪਵੂਪਸਮਨੇ ਚ ਆਧਿਪਚ੍ਚਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਸੋ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠੋ. ਵਿਸੇਸਤੋ ਵਾ ਆਲਮ੍ਬਨਾਧਿਪਤਿਭੂਤਾ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ‘‘ਮਗ੍ਗਾਧਿਪਤਿਨੋ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਤਿਕਮਾਤਿਕਾ ੧੬) ਵਚਨਤੋਤਿ ਸੋ ਤੇਸਂ ਆਕਾਰੋ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠੋ. ਏਤੇ ਹੇਤੁਦਸ੍ਸਨਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠਾ ਸਮੁਦਯਨਿਰੋਧਦੁਕ੍ਖਦਸ੍ਸਨੇਹਿ ਆਵਿਭਵਨਾਕਾਰਾ. ਏਵਮਾਦਿ ਆਹਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਭਿਸਮਯਟ੍ਠੋਤਿ ਅਭਿਸਮੇਤਬ੍ਬਟ੍ਠੋ. ਅਭਿਸਮਯਸ੍ਸ ਵਾ ਵਿਸਯਭੂਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਅਭਿਸਮਯਟ੍ਠੋ. ਅਥ ਵਾ ਅਭਿਸਮਯਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰੋ ਅਭਿਸਮਯਟ੍ਠੋ. ਸੋ ਚੇਤ੍ਥ ਅਭਿਸਮੇਤਬ੍ਬੇਨ ਪੀਲ਼ਨਾਦਿਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
੫੩੦. ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਸਾਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
‘‘ਸਮਾਗਮੋ ਸਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਆਗਮਸਦ੍ਦਸ੍ਸ, ਏਤ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਚ ਪਯੋਗੇ ਸਂਯੋਗਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਨਤੋ, ਸਂ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਚ ਸਂਯੋਗੇ ਉਪਲਬ੍ਭਨਤੋ ‘‘ਸਂਯੋਗਂ ਦੀਪੇਤੀ’’ਤਿ ਆਹ ਅਨ੍ਵਯਤੋ, ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਤੋ ਚ ਤਦਤ੍ਥਜੋਤਕਤਾਸਿਦ੍ਧਿਤੋ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਉਦਿਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਗਤਿਅਤ੍ਥੇ ਸਿਦ੍ਧੋ ਹੇਤੁਸਦ੍ਦੋਵਿਯ ਕਾਰਣਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਨਿਪ੍ਫਾਦਨੇਨ ਅਯਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਏਤਿ ਵਾ ਏਤਸ੍ਮਾ ਫਲਨ੍ਤਿ ਅਯੋਤਿ, ਸਂਯੋਗੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਂ ਸਮੁਦਯੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਵਿਸੁਂ ਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨਾਪਿ ਉਪਸਗ੍ਗਸਦ੍ਦਾ ਸਧਾਤੁਕਂ ਸਂਯੋਗਤ੍ਥਂ, ਉਪ੍ਪਾਦਤ੍ਥਞ੍ਚ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਕਿਰਿਯਾਵਿਸੇਸਕਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
‘‘ਅਭਾਵੋ ਏਤ੍ਥ ਰੋਧਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਵਿਵਿਤ੍ਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਮਧਿਗਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਦਧਿਗਮਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਰੋਧਾਭਾਵੋ ਪਵਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਰੋਧਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਾਯ ਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾਤਿ. ਏਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੇ ਅਭਾਵੋ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਰੋਧਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਰੋਧੋ ਇਚ੍ਚੇਵ ਪਦਸਮਾਸੋ. ਦੁਕ੍ਖਾਭਾਵੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ, ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸੇਵ. ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ ਏਵ ਨਿਰੋਧੋ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੋ. ਆਯਤਿਂ ਭਵਾਦੀਸੁ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ, ਨ ਪਨ ਭਙ੍ਗੋਤਿ ਭਙ੍ਗਵਾਚਕਂ ਨਿਰੋਧਸਦ੍ਦਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਵਾਚਕਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਕਾਰਣੇ ਫਲੂਪਚਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਰੋਧਪਚ੍ਚਯੋ ਨਿਰੋਧੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ.
ਪਟਿਪਦਾ ਚ ਹੋਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਦਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਨਨੁ ਚ ਸਾ ਏਵ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਦਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਏਵ ਸਾ ਪਟਿਪਦਾਤਿ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ, ਯੇਹਿ ਸੋ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਤੇਸਂ ਕਾਰਣਭੂਤਾਨਂ ਪਟਿਪਦਾਭਾਵੇਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਸਚ੍ਛਿ ਕਿਰਿਯਾਸਚ੍ਛਿਕਰਣਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਹਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਭਾਵੇਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਧਮ੍ਮਭਾਵੇਹਿ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਫਲਂ, ਸਯਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਪ੍ਪਤ੍ਤਿਭੂਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਸਮਯਭੂਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਟਿਪਦਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
੫੩੧. ਬੁਦ੍ਧਾਦਯੋ ਅਰਿਯਾ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾਦਿਵੋਹਾਰਂ ‘‘ਅਗਮਾ ਰਾਜਗਹਂ ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸੁ. ਨਿ. ੪੧੦) ਵਿਯ ਭਾਵਿਨਿ ਭੂਤੇ ਵਿਯ ਉਪਚਾਰੋਤਿ ਪੁਰਿਮਕਾਲੇਪਿ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਾਦਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦਯੋ ਚਤੂਹਿ ਮਗ੍ਗੇਹਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਰਿਯਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ ਪੁਰਿਮਪਦੇ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੋ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾਗਤੇਨ ਹਿ ਸਯਂ ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾ, ਪਵੇਦਿਤਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਏਵ ਚ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਧਿਗਮਨੀਰਤ੍ਤਾ ਤਾਨਿ ਤਸ੍ਸ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਅਰਿਯਭਾਵਸਿਦ੍ਧਿਤੋਪੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਰਿਯਸਾਧਕਾਨਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਯ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਰਿਯਾਨਿ ਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿਪੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਵਿਤਥਭਾਵੇਨ ਅਰਣੀਯਤ੍ਤਾ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਰਿਯਾਨਿ, ਅਰਿਯਸਮਞ੍ਞਾ ਵਾ ਅਵਿਸਂਵਾਦਕੇ ਅਵਿਤਥੇ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
੫੩੨. ਬਾਧਨਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵੋ, ਉਦਯਵਯਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤਭਾਵੋ ਵਾ ਬਾਧਨਂ. ਭਵਾਦੀਸੁ ਜਾਤਿਆਦਿਵਸੇਨ, ਚਕ੍ਖੁਰੋਗਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਅਨੇਕਦਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਮੇਵ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਾਪਨਂ, ਤਦਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਂ ਰਸੋਤਿ ਸਨ੍ਤਾਪਨਰਸਂ. ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਵਤ੍ਤੀਸੁ ਸਂਸਾਰਵਿਮੋਕ੍ਖੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਪਭਵਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਪੁਰਿਮਭਵੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵੋ ਘਟਿਤੋ ਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪਭਾਵੋ. ‘‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਣ੍ਹਾਨੁਸਯੇ ਅਨੂਹਤੇ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ ਦੁਕ੍ਖਮਿਦਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਪ. ੩੩੮; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੩੦) ਏਵਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਨਂ ਅਨੁਪਚ੍ਛੇਦਕਰਣਂ. ਭਵਨਿਸ੍ਸਰਣਨਿਵਾਰਣਂ ਪਲਿਬੋਧੋ. ਤਣ੍ਹਕ੍ਖਯਾਦਿਭਾਵੇਨ ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਸਨ੍ਤਤਾ ਸਨ੍ਤਿ. ਅਚ੍ਚੁਤਿਰਸਨ੍ਤਿ ਅਚ੍ਚੁਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕਂ ਅਚਵਨਕਿਚ੍ਚਂ ਵਾ. ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਚ ਚਵਨਾਭਾਵਂ ਕਿਚ੍ਚਮਿਵ ਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਚਵਨਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸਭਾਵਾਪਰਿਚ੍ਚਜਨਂ ਅਵਿਕਾਰਿਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਮਿਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾਯ ਅਵਿਗ੍ਗਹਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਨੁਸਯਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨੇਨ ਸਂਸਾਰਚਾਰਕਤੋ ਨਿਗ੍ਗਮਨੂਪਾਯਭਾਵੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਂ. ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਨਂ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਕਰਣਂ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ, ਪਵਤ੍ਤਤੋ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ.
੫੩੩. ਅਸੁਵਣ੍ਣਾਦਿ ਸੁਵਣ੍ਣਾਦਿ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਂ ਮਾਯਾਤਿ ਵਤ੍ਥੁਸਬ੍ਭਾਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਪਰੀਤਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਉਦਕਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਾ ਪਨ ਮਰੀਚਿ ਉਪਗਤਾਨਂ ਤੁਚ੍ਛਾ. ਵਤ੍ਥੁਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਸਾ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਿਸਂਵਾਦਿਕਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਮਰੀਚਿਮਾਯਾਅਤ੍ਤਵਿਧੁਰੋ ਭਾਵੋ ਤਚ੍ਛਾਵਿਪਰੀਤਭੂਤਭਾਵੋ. ਅਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸਾਤਿ ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਅਵਿਤਥਗ੍ਗਾਹਕਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ, ਤੇਨ ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਂ ਵਿਯ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਮ੍ਪਿ ਗਹਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਸਂ ਗੋਚਰਭਾਵੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤਾ, ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੋ ਚ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਗ੍ਗਿਲਕ੍ਖਣਂ ਉਣ੍ਹਤ੍ਤਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਕਟ੍ਠਾਦਿਉਪਾਦਾਨਭੇਦੇ ਵਿਸਂਵਾਦਕਂ, ਵਿਪਰੀਤਂ, ਅਭੂਤਂ ਵਾਕਦਾਚਿਪਿ ਨ ਹੋਤਿ. ‘‘ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਾ ਜਰਾਧਮ੍ਮਾ, ਅਥੋ ਮਰਣਧਮ੍ਮਿਨੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੩੯; ੫.੫੭) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਜਾਤਿਆਦਿਕਾ ਲੋਕਪਕਤਿ. ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾਨਂ ਤਿਰਿਯਂ ਦੀਘਤਾ, ਮਨੁਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਉਦ੍ਧਂ ਦੀਘਤਾ, ਵੁਦ੍ਧਿਨਿਟ੍ਠਂ ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਪੁਨ ਅਵਡ੍ਢਨਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਾ ਚ ਲੋਕਪਕਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਚ੍ਛਾਵਿਪਰੀਤਭੂਤਭਾਵੇਸੁ ਪਚ੍ਛਿਮੋ ਤਥਤਾ. ਪਠਮੋ ਅਵਿਤਥਤਾ, ਮਜ੍ਝਿਮੋ ਅਨਞ੍ਞਤਤਾਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ,
ਦੁਕ੍ਖਾ ਅਞ੍ਞਂ ਨ ਬਾਧਕ ਨ੍ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਤਣ੍ਹਾਪਿ ਜਾਤਿ ਵਿਯ ਦੁਕ੍ਖਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾਯ ਬਾਧਿਕਾਤਿ? ਨ, ਬਾਧਕਪ੍ਪਭਵਭਾਵੇਨ ਵਿਸੁਂ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਏਵਮ੍ਹਿ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਪਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁ ਚ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਬੋਧਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਵਿਯ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵੋ, ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਤਾ ਚ ਬਾਧਕਤਾ, ਨ ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਭਵਤਾਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਭਵਭਾਵੇਨ ਵਿਸੁਂ ਗਹਿਤਾਯ ਬਾਧਕਭਾਵਪਸਙ੍ਗੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾ ਅਞ੍ਞਂ ਨ ਬਾਧਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਬਾਧਕਤ੍ਤਨਿਯਾਮੇਨਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਬਾਧਕਮੇਵ, ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਬਾਧਕਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦ੍ਵਿਧਾਪਿ ਬਾਧਕਤ੍ਤਾਵਧਾਰਨੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਬਾਧਕਤ੍ਤਨਿਯਾਮੇਨਾਤਿ ਹਿ ਬਾਧਕਸ੍ਸ, ਬਾਧਕਤ੍ਤੇ ਚ ਨਿਯਾਮੇਨ. ਯਤਾ ਬਾਧਕਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖੇ ਨਿਯਤਤਾ, ਏਵਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਬਾਧਕਤ੍ਤੇ ਨਿਯਤਤਾਤਿ.
ਤਂ ਵਿਨਾ ਨਾਞ੍ਞਤੋਤਿ ਸਤਿਪਿ ਅਵਸੇਸਕਿਲੇਸਅਵਸੇਸਾਕੁਸਲਸਾਸਵਕੁਸਲਮੂਲਾਵਸੇਸਸਾਸਵਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਹੇਤੁਭਾਵੇ ਨ ਤਣ੍ਹਾਯ ਵਿਨਾ ਤੇਸਂ ਦੁਕ੍ਖਹੇਤੁਭਾਵੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇਹਿ ਪਨ ਵਿਨਾਪਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਦੁਕ੍ਖਹੇਤੁਭਾਵੋ ਅਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਹਿ ਵਿਨਾ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਰੂਪਾਵਚਰਾਦਿਕੁਸਲੇਹਿ ਵਿਨਾ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦੀਹਿ ਚ ਤਣ੍ਹਾਯ ਦੁਕ੍ਖਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਤ੍ਤਾ. ਸਨ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ, ਸਨ੍ਤਭਾਵੇ ਵਾ ਨਿਯਾਮੋ ਸਨ੍ਤਭਾਵਨਿਯਾਮੋ, ਤੇਨ ਸਨ੍ਤਭਾਵਨਿਯਾਮੇਨ. ਤਚ੍ਛਨਿਯ੍ਯਾਨਭਾਵਤ੍ਤਾਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾਪਿ ਨਿਯਾਮੇਨ ਤਚ੍ਛੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਭਾਵੋ ਏਤਸ੍ਸ, ਨ ਮਿਚ੍ਛਾਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਿਯ ਵਿਪਰੀਤਤਾਯ, ਨ ਲੋਕਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਿਯ ਵਾ ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕਤਾਯ ਅਤਚ੍ਛੋਤਿ ਤਚ੍ਛਨਿਯ੍ਯਾਨਭਾਵੋ, ਮਗ੍ਗੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਤਚ੍ਛਨਿਯ੍ਯਾਨਭਾਵਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਚ੍ਛਨਿਯ੍ਯਾਨਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਦ੍ਵਿਧਾਪਿ ਨਿਯਾਮੇਨ ਤਚ੍ਛਾਵਿਪਰੀਤਭੂਤਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਤਿ ਤਚ੍ਛਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ’’ਤਿਆਦਿ.
੫੩੪. ਸਚ੍ਚਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਉਦ੍ਧਰਣਂ, ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੇ ਵਾ ਅਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਰਣਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਂ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਵਾਰੋ. ਵਿਰਤਿਸਚ੍ਚੇਤਿ ਮੁਸਾਵਾਦਵਿਰਤਿਯਂ. ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਵਿਰਤੀਸੁ ਸਚ੍ਚਸਦ੍ਦੋ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ. ਯੇ ਪਨ ‘‘ਵਿਰਤਿਸਚ੍ਚਂ ਸਮਾਦਾਨਵਿਰਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਨ ਸਮਾਦਾਨਮਤ੍ਤਂ ਵਿਰਤਿਸਚ੍ਚਂ, ਅਥ ਖੋ ਸਮਾਦਾਨਾਵਿਸਂਵਾਦਨਂ. ਤਂ ਪਨ ਪਟਿਞ੍ਞਾਸਚ੍ਚਂ ਮੁਸਾਵਾਦਵਿਰਤਿਯੇਵ ਹੋਤਿ. ‘‘ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ, ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੧੮੭, ੨੦੨-੨੦੩, ੪੨੭; ੩.੨੭-੨੯) ਪਵਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ‘‘ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨਵੁਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿਸਚ੍ਚਂ. ਅਮੋਸਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਂ. ‘‘ਅਮੋਸਧਮ੍ਮਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਤਦਰਿਯਾ ਸਚ੍ਚਤੋ ਵਿਦੂ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੭੬੩) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਤਂਸਮ੍ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਚ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਜਾਨਨਾ ਪਟਿਵੇਧੋ ਅਵਿਵਾਦਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਏਕਂ ਹਿ ਸਚ੍ਚਂ ਨ ਦੁਤਿਯਮਤ੍ਥਿ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਜਾ ਨੋ ਵਿਵਦੇ ਪਜਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ (ਸੁ. ਨਿ. ੮੯੦; ਮਹਾਨਿ. ੧੧੯) ਗਾਥਾਯ ‘‘ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੫੩੫. ‘‘ਨੇਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਦੁਕ੍ਖਅਰਿਯਸਚ੍ਚਭਾਵੇ ਅਵਿਪਰੀਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਬਾਧਕਭਾਵਤੋ. ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਦੁਕ੍ਖਅਰਿਯਸਚ੍ਚਭਾਵਸ੍ਸ ਜਾਤਿਆਦੀਸੁ ਨਿਯਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਥਭਾਵਤੋ. ਸਚੇਪਿ ਕਥਞ੍ਚਿ ਕੋਚਿ ਏਵਂਚਿਤ੍ਤੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਪਞ੍ਞਾਪਨੇ ਪਨ ਸਹਧਮ੍ਮੇਨ ਞਾਪਨੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾਦਸ੍ਸ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨੇ ਸਮਤ੍ਥੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਹਮੇਤਂ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਪੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਅਨਞ੍ਞਥਤਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਚ ਤਤਾਭੂਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋਯੇਵੇਤ੍ਥ ਠਾਨਾਭਾਵੋ. ਸਚੇਪਿ ਕੋਚਿ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਆਗਚ੍ਛਤੁ, ਠਾਨਂ ਪਨ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਦੁਤਿਯਸੁਤ੍ਤੇਪਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਟਿਲਾਭੇਨੇਵ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਪਤ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਮੁਖੀਭਾਵੋ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤਾ ਚ ਪਠਮਤਾ, ਯਤੋ ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਪਠਮਂ ਦੇਸਿਤਂ, ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾ ਦੁਤਿਯਤਾ, ਤਦੁਪਸਮਤਾ ਤਤਿਯਤਾ, ਤਂਸਮ੍ਪਾਪਕਤਾ ਚਤੁਤ੍ਥਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
‘‘ਏਤਪਰਮਤੋ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਚਤੂਹਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਹਿ ਪਵਤ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਮਾਹ. ਨਿਬ੍ਬੁਤਿਕਾਮੇਨ ਪਰਿਜਾਨਨਾਦੀਹਿ ਅਞ੍ਞਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਞਾਣਕਿਚ੍ਚਂ ਵਾ ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਦੀਨਿ ਚ ਏਤਪਰਮਾਨੇਵਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਣ੍ਹਾਯ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਾਵੀਨਂ ਵਸੇਨ ਤਣ੍ਹਾਵਤ੍ਥੁਆਦੀਨਂ ਏਤਪਰਮਤਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਆਲਯੇ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਸਙ੍ਖਾਤੇ, ਸਕਲਵਤ੍ਥੁਕਾਮਸਙ੍ਖਾਤੇ, ਭਵਤ੍ਤਯਸਙ੍ਖਾਤੇ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖੇ ਦੋਸਦਸ੍ਸਾਵੀਨਂ ਵਸੇਨ ਆਲਯਾਦੀਨਂ ਏਤੇਪਰਮਤਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੫੩੬. ‘‘ਓਲ਼ਾਰਿਕਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਦੁਕ੍ਖਭਾਵਸ੍ਸ ਪਚੁਰਜਨਪਾਕਟਤਾਮਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਅਰਿਯੇਨ ਞਾਣੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਾਕਾਰਂ. ਤਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਅਕਤਨ੍ਤਿ ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਂ, ਅਨਿਪ੍ਫਾਦਿਤਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕਾਰਣੇ ਹਿ ਸਿਦ੍ਧੇ ਫਲਂ ਸਿਦ੍ਧਮੇਵ ਹੋਤਿ. ‘‘ਨੇਵ ਅਕਤਂ ਆਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਚ ਇਮਿਨਾ ਅਹੇਤੁਵਾਦਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ‘‘ਨ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਾਦਿਤੋ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਪਜਾਪਤਿਪੁਰਿਸਪਕਤਿਕਾਲਾਦਿਵਾਦੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਪਰਤੋ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਸਹੇਤੁਕੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨਾ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਦੁਕ੍ਖਦਸ੍ਸਨੇਨ ਜਨਿਤਸ੍ਸ ਸਂਵੇਗਸ੍ਸ ਸਂਵਡ੍ਢਨਮਾਹ. ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਹਿ ਸਹੇਤੁਕਭਾਵਸਵਸੇਨ ਬਲਵਸਂਵੇਗੋ ਜਾਯਤਿ ਯਾਵਾਯਂ ਹੇਤੁ, ਤਾਵ ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਸਜਨਨਤ੍ਥਂ ਨਿਰੋਧਨ੍ਤਿ ਸਂਵੇਗਜਾਤਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਜਨੇਤੁਂ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਮਾਹ. ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਨਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਹਿ ਨਿਰੋਧਕਥਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਅਤਿਵਿਯ ਅਤਿਵਿਯ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਸਞ੍ਜਨੇਤਿ.
੫੩੭. ਯੇ ਤੇ ਜਾਤਿਆਦਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਬ੍ਯਾਧਿ ਨ ਗਹਿਤੋਤਿ? ਅਨੇਕਨ੍ਤਭਾਵਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੋ ਕਦਾਚਿ, ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਚ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਥਾਹ ‘‘ਤਯੋ ਰੋਗਾ ਪੁਰੇ ਆਸੁਂ, ਇਚ੍ਛਾ ਅਨਸਨਂ ਜਰਾ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੩੧੩). ਬਾਕੁਲਤ੍ਤੇਰਾਦੀਨਂ ਸੋ ਨਾਹੋਸਿਯੇਵ, ਦੁਕ੍ਖਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਾ ਬ੍ਯਾਧਿ ਏਤ੍ਥ ਹਿਤੋਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਹਿ ਧਾਤੁਕ੍ਖੋਭਪਚ੍ਚਯਂ ਕਾਯਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਬ੍ਯਾਧੀਤਿ. ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਏਕਂ ਕੋਟ੍ਠਾਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞੇ ਅਨ੍ਤੋਗਧਭੇਦੇ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਏਕਰੂਪੇਨ ਗਹਿਤਾਪਿ ਤਣ੍ਹਾ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤਾ, ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਰਹਿਤਾ ਕੇਵਲਂ ਕਾਮਸ੍ਸਾਦਭੂਤਾ ਚਾਤਿ ਤਿਧਾਵ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ‘‘ਅਯਮੇਵ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਭਾਵੇਨ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾਪਿ ਸਭਾਵਤੋ ਭਿਨ੍ਨਾ ਏਵ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਟ੍ਠ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ.
ਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਦੁਕ੍ਖਨਿਦ੍ਦੇਸਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਜਾਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
ਭਵੇਤਿ ਆਦਾਨਨਿਕ੍ਖੇਪਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਬਨ੍ਧੋ ਭਵੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ. ਸੋ ਹਿ ਜਾਯਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯੋਨਿਗਤਿਆਦਿਵਿਭਾਗੋਤਿ ਜਾਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਜਾਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਾ ਸਮਾਨਨ੍ਵਯਾਤਿ ਜਾਤਿ, ਨਿਕਾਯੋ. ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣੇਤਿ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇ. ਸੋ ਹਿ ਜਨਨਟ੍ਠੇਨ ਜਾਤਿ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ. ਸਮ੍ਪਾਤਿਜਾਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਜਾਤਿਸਦ੍ਦੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਜਾਯਨਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਪਸੂਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ, ਅਭਿਜਾਤਿਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਜਾਯਤਿ ਏਤਾਯ ਖਤ੍ਤਿਯਾਦਿਸਮਞ੍ਞਾਤਿ ਜਾਤਿ, ਕੁਲਂ.
੫੩੮. ਸਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਸੇਯ੍ਯਾ, ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਸਙ੍ਖਾਤੋ ਗਬ੍ਭੋ ਸੇਯ੍ਯਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਾ, ਅਣ੍ਡਜਾ, ਜਲਾਬੁਜਾ ਚ. ਇਤਰੇਸਨ੍ਤਿ ਸਂਸੇਦਜਾਨਂ, ਓਪਪਾਤਿਕਾਨਞ੍ਚ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਚਾਤਿ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਖਨ੍ਧੇਸ੍ਵੇਵਾ’’ਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵੁਤ੍ਤਕਥਾਪਿ, ਪਗੇਵ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਕਥਾਯਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਪਠਮਪਾਤੁਭਾਵੋ ਜਾਤੀ’’ਤਿ.
ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਵਕ੍ਖਮਾਨਵਿਭਾਗਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਚਿਤ੍ਤਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਪੇਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਵਿਚਿਤ੍ਤਤਾਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ.
੫੩੯. ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿ ਵਦਤੋ ਚੋਦਕਸ੍ਸਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਏਕਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖੇ ਨਿਰਯੇ ਤਾਵ ਜਾਤਿਦੁਕ੍ਖਾ ਹੋਤੁ, ਅਞ੍ਞਾਸੁਪਿ ਵਾ ਦੁਗ੍ਗਤੀਸੁ ਪਾਪਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤੋ ਸੁਖਸਂਵਤ੍ਤਨਿਯਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਸੁ ਪਨ ਸੁਗਤੀਸੁ ਕਥਨ੍ਤਿ. ਇਤਰੋ ‘‘ਨਾਯਂ ਜਾਤਿ ਸਭਾਵਦੁਕ੍ਖਵਸੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਹਿ ਕਾਚਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਥ ਖੋ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨੇਕੇਸਂ ਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵਤੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਦੁਕ੍ਖਸਭਾਵਮ੍ਪਿ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਭਾਵਂ ਦੁਕ੍ਖਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਰੂਪਰੂਪਨ੍ਤਿ.
ਦੁਕ੍ਖੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਤੋਤਿ ‘‘ਅਹੁ ਵਤ ਮੇ, ਤਂ ਵਤ ਨਾਹੋਸੀ’’ਤਿ ਚੇਤਸਿਕਦੁਕ੍ਖੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਤੋ.
‘‘ਯਦਨਿਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧੫, ੪੫, ੭੬, ੭੭, ੮੫; ੨.੪.੧, ੪) ਵਚਨਤੋ ਤੇਭੂਮਕਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ ‘‘ਉਦਯਬ੍ਬਯਪ੍ਪਟਿਪਾਲ਼ਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਯਞ੍ਹਿ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤਂ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਾਰਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਤੇਭੂਮਕਗ੍ਗਹਣਂ.
ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਦੋਮਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸੇ ਵਦਤਿ. ‘‘ਜਾਤਿਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੧੯੦) ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਵਿਭਙ੍ਗੇ ਆਗਤਂ.
ਭਗਵਤਾਪੀਤਿ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਵਤਾ ਅਚ੍ਚਰਿਯਾਪਰਿਮੇਯ੍ਯਦੇਸਨਾਕੋਸਲ੍ਲਵਤਾ ਭਗਵਤਾਪਿ. ਉਪਮਾਵਸੇਨਤਿ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੂਪਮਾਦਿਉਪਮਾਵਸੇਨ.
੫੪੦. ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਦੀਸੂਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨ ਮਣਿਕਨਕਰਜਤਪਵਾਲ਼ਾਦਿਰਤਨਸਨ੍ਨਿਚ੍ਚਯੇ, ਨਾਪਿ ਅਣ੍ਡਜਮੇਣ੍ਡਜਵਾਯਜਾਤਿਕੇ ਸੁਭਮਨੁਞ੍ਞਸਯਨਤਲੇ, ਨਾਪਿ ਰਤਨਮਯਕੁਟ੍ਟਿਮਮਨੋਹਰੇ ਪਾਸਾਦਤਲੇ, ਨਾਪਿ ਸਿਤ੍ਤਸਮ੍ਮਟ੍ਠਕੁਸੁਮੋਪਹਾਰਵਤਿ ਪਾਸਾਦੂਪਚਾਰੇ, ਨਾਪਿ ਮੁਤ੍ਤਾਜਾਲਸਦਿਸਵਾਲਿਕਾਵਿਕਿਣ੍ਣੇ ਵਿਵਿਟਙ੍ਗਣੇ, ਨਾਪਿ ਹਰਿਤਕਮ੍ਬਲਸਦਿਸਮੁਦੁਸਦ੍ਦਲਸਮੋਤਲੇ ਭੂਮਿਭਾਗੇਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਪਰਮਸਮ੍ਬਾਧੇਤਿ ਅਤਿਵਿਯ ਸਮ੍ਬਾਧੇ. ਤਿਬ੍ਬਨ੍ਧਕਾਰੇਤਿ ਬਹਲਨ੍ਧਕਾਰੇ. ਪਿਤ੍ਤਸੇਮ੍ਹਪੁਬ੍ਬਰੁਹਿਰਗੂਥੋਦਰਿਯਾਦਿ ਨਾਨਾਕੁਣਪਸਮ੍ਬਾਧੇ. ਮਾਤਾ ਯਦਿ ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਾ, ਅਥ ਤਿਂਸ, ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾਦਿਵਸ੍ਸਾ, ਤਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਅਧੋਤਵਚ੍ਚਕੂਪਸਦਿਸਤਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤਜੇਗੁਚ੍ਛੇ. ਪੂਤਿਮਚ੍ਛਾ ਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਨ ਸਦਿਸੂਪਮ੍ਮਂ ਤਸ੍ਸ ਵਾਤਾਦਿਵਸੇਨ ਏਕਚ੍ਚਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਾਪਗਮਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਦਸ ਮਾਸੇਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ, ਯੇਭੁਯ੍ਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋਪਿ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਤਤ੍ਥਾਵਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧੋਮੁਖਂ ਠਪਿਤਸਙ੍ਕੁਚਿਤਹਤ੍ਥਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਸ੍ਸੇਵ ਨਿਸੀਦਤੋ ਸਮਿਜ੍ਜਨਪ੍ਪਸਾਰਣਾਦਿਰਹਿਤੋ.
ਅਭਿਮੁਖਂ ਕਡ੍ਢਨਂ ਆਕਡ੍ਢਨਂ. ਪਰਿਤੋ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਕਡ੍ਢਨਂ ਪਰਿਕਡ੍ਢਨਂ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਧੁਨਨਂ ਓਧੂਨਨਂ. ਨਿਧਾਯ ਨਿਧਾਯ ਧੂਨਨਂ ਨਿਦ੍ਧੂਨਨਂ. ਆਕਡ੍ਢਨਾਦਿਸਦਿਸਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਆਕਡ੍ਢਨਾਦੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਰੁਣਵਣਸਦਿਸਂ ਅਤਿਵਿਯ ਸੁਖੁਮਾਲਂ ਗਬ੍ਭਗਤਂ ਸਰੀਰਂ ਸੀਤਾਦਿਅਪ੍ਪਕਮ੍ਪਿ ਨ ਸਹਤੀਤਿ ਸੀਤਨਰਕੂਪਪਨ੍ਨਤਾਦਿ ਨਿਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਅਤਿਵਿਯ ਸੀਤਂ, ਅਤਿਵਿਯ ਉਣ੍ਹਞ੍ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਸਰੀਰਂ ਵਾਸਿਯਾਦੀਹਿ ਤਚ੍ਛੇਤ੍ਵਾ ਖਾਰਾਵਸੇਚਨਕਰਣਂ ਖਾਰਾਪਟਿਚ੍ਛਕਂ. ਦੁਕ੍ਖੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨੇਤਿ ਗਬ੍ਭਾਸਯਸਞ੍ਞਿਤਂ ਤਤਿਯਂ ਆਵਟ੍ਟਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ.
ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾਤਿ ਉਦ੍ਧਂਪਾਦਅਧੋਸੀਸਭਾਵੇਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ. ਇਦਂ ਵਿਜਾਯਨਮੂਲਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਯੇਨ ਮਰਣਦੁਕ੍ਖੇਨ ਚ ਅਟ੍ਟਿਤਾ ਵੇਦਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਾ ਕਤਿਪਯਮਾਸਮਤ੍ਤਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਵਿਸ੍ਸਰਨ੍ਤਿ, ਮਹਨ੍ਧਕਾਰਂ ਮਹਾਵਿਦੁਗ੍ਗਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਵਿਯ ਹੋਨ੍ਤਿ.
ਵਧੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸੋਚਨਪਰਿਦੇਵਨਸੀਸਪਟਿਹਨਨਾਦਿਨਾ ਬਾਧੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਖੁਪ੍ਪਿਪਾਸਾ ਹਿ ਆਤਪਾਵਟ੍ਠਾਨਾਦਿਨਾ ਚ ਆਤਾਪਨਂ. ਪਞ੍ਚਗ੍ਗਿਤਾਪਨਾਦਿਨਾ ਪਰਿਤਾਪਨਂ.
ਇਮਸ੍ਸਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਵਿਧਸ੍ਸ. ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਗਬ੍ਭਕਾਲਾਦੀਸੁ ਤਾਪਨਮਦ੍ਦਨਾਦਿਨਿਰਯਗ੍ਗਿਦਾਹਾਦਿਸਞ੍ਜਨਿਤਸ੍ਸ ਸਕਲਸ੍ਸਾਪਿ. ਵਤ੍ਥੁਮੇਵ ਹੋਤਿ ਤਦਭਾਵੇ ਅਭਾਵਤੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਜਾਯੇਥ ਨੋ ਚੇ’’ਤਿਆਦਿ.
੫੪੧. ਵਿਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਵਿਧਂ, ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਵਾ.
ਇਤਿ ਜਾਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ.
ਜਰਾਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੫੪੨. ਸਙ੍ਖਾਤਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੩੮; ਅ. ਨਿ. ੩.੪੭; ਕਥਾ. ੨੧੪) ਵੁਤ੍ਤਂ ਖਣਿਕਜਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਖਣ੍ਡਿਚ੍ਚਾਦਿਸਮ੍ਮਤੋਤਿ ਖਣ੍ਡਿਚ੍ਚਪਾਲਿਚ੍ਚਵਲਿਤ੍ਤਚਤਾਦਿਨਾ ਸਮਞ੍ਞਤੋ. ਸਾਤਿ ਖਨ੍ਧਪੁਰਾਣਭਾਵਸਞ੍ਞਿਤਾ ਪਾਕਟਜਰਾ. ਖਨ੍ਧਪਰਿਪਾਕੋ ਏਕਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪੁਰਾਣਭਾਵੋ.
ਇਤਿ ਜਰਾਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ.
ਮਰਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੫੪੩. ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਵਯਸਞ੍ਞਿਤਂ ਖਣਿਕਮਰਣਮਾਹ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਯਂ ਖਣਿਕਮਰਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ, ‘‘ਜਰਾਮਰਣਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਧਾਤੁ. ੭੧) ਏਤ੍ਥ ‘‘ਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਨ੍ਤਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੁਪਚ੍ਚੇਦਸਞ੍ਞਿਤਂ ਪਾਕਟਮਰਣਂ. ‘‘ਚਵਨ’’ਨ੍ਤਿ ਲਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਚੁਤਿਲਕ੍ਖਣਂ. ਵਿਯੋਗਰਸਨ੍ਤਿ ਯਥਾਧਿਗਤੇਹਿ ਸਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਵਿਯੋਜਨਰਸਂ. ਯਥੂਪਪਨ੍ਨਾਯ ਗਤਿਯਾ ਵਿਪ੍ਪਵਾਸਵਸੇਨ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਗਤਿਵਿਪ੍ਪਵਾਸਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ.
ਪਾਪਸ੍ਸਾਤਿ ਪਾਪਯੋਗੇਨ ਪਾਪਸ੍ਸ, ਉਪਚਿਤਪਾਪਕਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਾਪਕਮ੍ਮਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਾਪਕਮ੍ਮਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤਂ ਮਰਣਕਾਲੇ ਉਪਟ੍ਠਿਤਂ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਤਮ੍ਹਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਯ ਮਹਾਦੁਕ੍ਖਂ ਹੋਤਿ. ਭਦ੍ਦਸ੍ਸਾਤਿ ਭਦ੍ਦਕਮ੍ਮਸ੍ਸ, ਕਤਕੁਸਲਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਕਾਮਂ ਇਟ੍ਠਮੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਪਿਯਵਿਪ੍ਪਯੋਗਵਤ੍ਥੁਕਂ ਪਨ ਮਹਨ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਪਿਯਵਿਪ੍ਪਯੋਗਵਤ੍ਥੁਕਂ ਪਨ ਮਹਨ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਸਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਯੋਗਂ ਪਿਯਵਤ੍ਥੁਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਵਿਸੇਸਤੋਤਿ ਪਾਪਸ੍ਸ, ਭਦ੍ਦਸ੍ਸ ਚ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ. ‘‘ਅਵਿਸੇਸਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾਪਿ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਤਂ ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਮਦ੍ਦਿਤਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਖੀਣਾਸਵਾਨਮ੍ਪਿ ਹੋਤਿਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਵਿਤੁਜ੍ਜਮਾਨਮਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਧਿਬਨ੍ਧਨਾਵਚ੍ਛੇਦਕਵਾਯੁਨਾ ਵਿਜ੍ਝਿਯਮਾਨਮਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਨਂ.
ਇਤਿ ਮਰਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ.
ਸੋਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੫੪੪. ਸੋਤਿ ਸੋਕੋ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਦੋਮਨਸ੍ਸਮੇਵ ਹੋਤਿ ਚੇਤਸਿਕਨ੍ਤਰਾਭਾਵਤੋ. ਦੋਮਨਸ੍ਸਵਿਸੇਸੋ ਪਨ ਹੋਤਿ ਵਿਸਯਵਿਸੇਸੇ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਵਿਸੇਸਸਬ੍ਭਾਵਤੋਤਿ ਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਲਕ੍ਖਣਾਦਿਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨ੍ਤੋ ਨਿਜ੍ਝਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਪੋ. ਪਰਿਜ੍ਝਾਪਨਂ ਰਾਗਦੋਸਪਰਿਲ਼ਾਹਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਦਹਨਂ. ਕਤਾਕਤਕੁਸਲਾਕੁਸਲਵਿਸਯਂ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਅਨੁਸੋਚਨਂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ, ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨਾਦਿਵਿਸਯਂ ਕੇਵਲਂ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਥਾਪਭੂਤਂ ਅਨੁਸੋਚਨਂ ਸੋਕੋਤਿ ਅਨੁਸੋਚਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤੇਪਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ.
ਵਿਸਪੀਤਂ ਸਲ੍ਲਂ ਵਿਸਸਲ੍ਲਂ. ਸੋਕਵਸੇਨ ਅਤਿਸਾਰਾਦਿ ਬ੍ਯਾਧਿਪਿ ਹੋਤਿ, ਸੋਕਬਹੁਲਸ੍ਸ ਸਰੀਰਂ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਜੀਰਤਿ, ਬਲਵਸੋਕਾਭਿਭੂਤੋ ਮਰਣਮ੍ਪਿ ਪਾਪੁਣਾਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮਾਵਹਤਿ ਚ ਬ੍ਯਾਧਿਜਰਾਮਰਣਭੇਦਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਇਤਿ ਸੋਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ.
ਪਰਿਦੇਵਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੫੪੫. ਵਚੀਪਲਾਪੋਤਿ ਵਾਚਾਵਿਪ੍ਪਲਾਪੋ, ਸੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸਦ੍ਦੋ ਏਵ. ਭਿਯ੍ਯੋਤਿ ਸੋਕਦੁਕ੍ਖਤੋ ਉਪਰਿ. ਸੋਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋ ਹਿ ਪਰਿਦੇਵੋ.
ਇਤਿ ਪਰਿਦੇਵਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ.
ਦੁਕ੍ਖਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੫੪੬. ਜਾਤਿਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਯਥਾਰਹਂ ਦੁਕ੍ਖਵਤ੍ਥੁਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਤਾਹਿ ਸਤਿਪਿ ਦੁਕ੍ਖਭਾਵੇ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪੀਲ਼ਨਵਸੇਨ ਇਦਂ ਸਵਿਸੇਸਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਤੋ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.
ਇਤਿ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ.
ਦੋਮਨਸ੍ਸਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੫੪੭. ਮਨੋਵਿਘਾਤਰਸਨ੍ਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਸਮ੍ਪਯੋਗਵਸੇਨ ਮਨਸੋ ਵਿਹਞ੍ਞਨਕਿਚ੍ਚਂ. ਚੇਤੋਦੁਕ੍ਖਸਮਪ੍ਪਿਤਾਤਿ ਚੇਤਸਿਕਦੁਕ੍ਖਸਮਙ੍ਗਿਨੋ. ਆਵਟ੍ਟਨ੍ਤੀਤਿ ਆਮੁਖਂ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ, ਯਂਦਿਸਾਭਿਮੁਖਂ ਪਤਿਤਾ, ਤਂਦਿਸਾਭਿਮੁਖਾ ਏਵ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ. ਵਿਵਟ੍ਟਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਪਰਿਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ. ਉਦ੍ਧਂਪਾਦਂ ਪਪਤਨ੍ਤੀਤਿ ਉਦ੍ਧਂਮੁਖਪਾਦਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਤਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਥਂ ਆਹਰਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਝਨਭੇਦਨਵਸੇਨ ਸਤ੍ਥਂ ਉਪਨੇਨ੍ਤਿ.
ਇਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ.
ਉਪਾਯਾਸਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੫੪੮. ਦੋਸੋਯੇਵਾਤਿ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਆਯਾਸਨਵਸੇਨ ਦੋਸਸ੍ਸੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਯਤੋ ਭੁਸੋ ਆਯਾਸੋਤਿ ਉਪਾਯਾਸੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਯਥਾ ਭੁਸਮਾਦਾਨਂ ਉਪਾਦਾਨਨ੍ਤਿ. ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਚੁਦ੍ਦਸਹਿ ਅਕੁਸਲਚੇਤਸਿਕੇਹਿ ਅਞ੍ਞੋ ਏਕੋ ਚੇਤਸਿਕਧਮ੍ਮੋ, ਯਂ ‘‘ਵਿਸਾਦੋ’’ਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਨਿਤ੍ਥੁਨਨਵਸੇਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਨਿਤ੍ਥੁਨਨਰਸੋ, ਕਾਯੇ ਵਾ ਨਿਤ੍ਥੁਨਨਕਰਣਕਿਚ੍ਚੋ. ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਾਤਿਸਯੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਪਰਿਦਹਨਤੋ, ਕਾਯਵਿਸਾਦਨਤੋ ਚਾ’’ਤਿ ਆਹ.
ਏਤੇ ਚ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵੁਪਾਯਾਸਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਨਾ, ਸਹ ਚ ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਵਿਸੇਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਾਕੋ ਵਿਯਾਤਿ ਰਜਨਾਦਿਨੋ ਪਚਿਤਬ੍ਬਵਤ੍ਥੁਨੋ ਪਾਕੋ ਵਿਯ.
ਇਤਿ ਉਪਾਯਾਸਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ.
ਅਪ੍ਪਿਯਸਮ੍ਪਯੋਗਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੫੪੯. ਸਮੋਧਾਨਂ ਸਮਾਗਮੋ. ਕਾਯਿਕਦੁਕ੍ਖਚਿਤ੍ਤਵਿਘਾਤਾਦਿਅਨਤ੍ਥਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ ਅਨਤ੍ਥਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ.
ਤੇਸਂ ਅਪ੍ਪਿਯਾਨਂ ਕਾਯਿਕਵਾਚਸਿਕਪਯੋਗਸਙ੍ਖਾਤੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਤਦੁਪਕ੍ਕਮੋ, ਤਤੋ ਸਮ੍ਭੂਤੋ ਤਦੁਪਕ੍ਕਮਸਮ੍ਭੂਤੋ.
ਇਤਿ ਅਪ੍ਪਿਯਸਮ੍ਪਯੋਗਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ.
ਪਿਯਵਿਪ੍ਪਯੋਗਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੫੫੦. ਉਪਦ੍ਦਵਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਬ੍ਯਸਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ.
ਇਤਿ ਪਿਯਵਿਪ੍ਪਯੋਗਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ.
ਇਚ੍ਛਿਤਾਲਾਭਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੫੫੧. ਇਚ੍ਛਿਤਾਲਾਭੋ ਨਾਮ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਇਚ੍ਛਿਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਅਲਾਭੋ. ‘‘ਯਮ੍ਪਿਚ੍ਛਂ ਨ ਲਭਤੀ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਪਨ ਇਚ੍ਛਿਤਾਲਾਭਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਹੋ ਵਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਚ੍ਛਾਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਚ੍ਛਾਸਹਿਤੋ ਅਲਾਭੋਵਾਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਪ੍ਪਰਿਯੇਸਨਰਸਾਤਿ ਤੇਸਂ ਅਲਬ੍ਭਨੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੂਨਂ ਪਰਿਯੇਸਨਰਸਾ. ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਅਲਾਭੋ.
ਇਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤਾਲਾਭਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ.
ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੫੫੨. ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਮਿਧਾਤਿ ਇਧ ਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਯਂ ਸਰੂਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਬਾਲਪਣ੍ਡਿਤਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਇਧ ਸਰੂਪਤੋ ਅਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਂ ਇਮੇ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਵਿਨਾ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਮੇਵ ਦੁਕ੍ਖਂ ਖਨ੍ਧੇ ਵਿਬਾਧਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਇਨ੍ਦਨਮਿਵ ਪਾਵਕੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਵਾ ਲਕ੍ਖਂ ਪਹਰਣਪਹਾਰਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਏਵਂ ਖਨ੍ਧਾ ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ. ਯਥਾ ਚ ਗੋਰੂਪਂ ਡਂਸਮਕਸਾਦਿਵਿਬਾਧਾਯ, ਯਥਾ ਚ ਖੇਤ੍ਤਂ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਸਸ੍ਸਲਾਯਨਸ੍ਸ, ਗਾਮੋ ਚ ਗਾਮਘਾਤਕਵਿਬਾਧਾਯ, ਏਵਂ ਖਨ੍ਧਾ ਜਾਤਿਆਦਿਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਲਕ੍ਖਮਿਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਲੋਕੇ ਵਿਬਾਧਕਾ ਵਿਬਾਧੇਤਬ੍ਬਾਧੀਨਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਇਮੇ ਪਨ ਵਿਬਾਧੇਤਬ੍ਬਾਧੀਨਾ ਏਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਿਣਲਤਾਦੀਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਮਂ ਅਨਾਦਿਮਤਿ ਸਂਸਾਰੇ ਆਦਿ ਨਾਮ ਕਸ੍ਸਚਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਏਕਭਵਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਨ ਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਦਿਦੁਕ੍ਖਂ ਜਾਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਪਰਿਯੋਸਾਨਦੁਕ੍ਖਂ ਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਨ ਹੇਤ੍ਥ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਮਰਣਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਮਰਣਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਿਕੇ ਆਸਨ੍ਨੇ ਜਾਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਮਾਰਣਨ੍ਤਿਕਦੁਕ੍ਖਂ. ਪਰਿਦਯ੍ਹਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਪੋ. ਲਾਲਪ੍ਪਨਂ ਅਤਿਵਿਯ ਵਿਪ੍ਪਲਾਪੋ. ਅਨੁਤ੍ਥੁਨਨਂ ਅਨ੍ਤੋ ਨਿਜ੍ਝਾਯਨਂ. ਏਕਮੇਕਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਅਨ੍ਤਰਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾਨਂ, ਜਾਤਿਆਦੀਨਮੇਵ ਵਾ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਾਨਂ ਵਾ ਏਕਮੇਕਂ. ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮਾਸੇਤ੍ਵਾ, ਸਾਮਞ੍ਞਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਵਾ ਸਙ੍ਖੇਪਂ ਕਤ੍ਵਾ.
ਇਤਿ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦ੍ਦੇਸਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.
ਸਮੁਦਯਨਿਦ੍ਦੇਸਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੫੫੩. ਪੁਨਬ੍ਭਵਕਰਣਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ, ਯਥਾ ਵਾ ਅਪੂਪਭਕ੍ਖਨਸੀਲੋ ਆਪੂਪਿਕੋ, ਏਵਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵਕਰਣਸੀਲਾ, ਪੁਨਬ੍ਭਵਂ ਵਾ ਫਲਂ ਅਰਹਤਿ, ਸੋ ਵਾ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਪੋਨੋਭਵਿਕਾ. ਨਨ੍ਦਨਤੋ, ਰਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਨਨ੍ਦੀਰਾਗਭਾਵਂ ਸਬ੍ਬਾਸੁ ਅਵਤ੍ਥਾਸੁ ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਵੁਤ੍ਤਿਯਾ ਨਨ੍ਦੀਰਾਗਸਹਗਤਾ. ਤਾਯ ਚ ਸਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵਾਦਿਕੇ ਕਿਮਿਕੀਟਪਟਙ੍ਗਾਦਿਅਤ੍ਤਭਾਵੇਪਿ ਨਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਰੂਪਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾਦਿਭੂਤਾਯ ਰਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰਾਭਿਨਨ੍ਦਿਨੀ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਨ੍ਦੀਰਾਗੇਨ ਸਹਗਤਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਬ੍ਭਾਵਤ੍ਥੋ ਹਿ ਏਸ ਸਹਗਤਸਦ੍ਦੋ. ਕਾਮਭਵਵਿਭਵਭੇਦਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ, ਭਵਤਣ੍ਹਾ, ਵਿਭਵਤਣ੍ਹਾ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਦਿਭੇਦਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਤਣ੍ਹਾਭਾਵੇਨੇਵ ਏਕਭਾਵਗ੍ਗਹਣੇਨ ਏਕਤ੍ਤਂ ਉਪਨੇਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਸਚਿਪਿ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕੇਨਚਿ ਸਦਿਸਤਾਭਾਵਤੋ ਤਂਤਂਵਿਚਿਤ੍ਤਭਾਵਜਨਕਕਮ੍ਮਨਿਪ੍ਫਾਦਨੇਨ ਅਤਿਵਿਚਿਤ੍ਤਸਭਾਵਾ ਸਕਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ.
ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਾਵ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ? ਵਿਸੇਸਹੇਤੁਭਾਵਤੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਹਿ ਭਵੇਸੁ ਆਦੀਨਵਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਨ੍ਤੀ, ਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਉਪਾਦਾਨਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਨਿਵਿਸਮਾਨਂ ਤਣ੍ਹਂ ਅਭਿਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤੀ ਦੋਸਾਦਯੋਪਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਣ੍ਹਾ ਪਨ ਤਂਤਂਭਵਯੋਨਿਗਤਿਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਸਤ੍ਤਾਵਾਸਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯਕੁਲਭੋਗਿਸ੍ਸਰਿਯਾਦਿਵਿਚਿਤ੍ਤਤਂ ਅਭਿਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤੀ, ਕਮ੍ਮਵਿਚਿਤ੍ਤਤਾਯ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਤਂ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਸਹਾਯਭਾਵਂ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਭਵਾਦਿਵਿਚਿਤ੍ਤਤਂ ਨਿਯਮੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਉਪਾਦਾਨਕਮ੍ਮਾਦੀਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੪੦੦; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੩੩; ੩.੩੭੪) ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ (ਵਿਭ. ੨੦੩) ਚ ਅਵਸੇਸਕਿਲੇਸਾਕੁਸਲਮੂਲਾਦੀਸੁ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਦੁਕ੍ਖਹੇਤੂਸੁ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਤਣ੍ਹਾਵ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਇਤਿ ਸਮੁਦਯਨਿਦ੍ਦੇਸਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.
ਨਿਰੋਧਨਿਦ੍ਦੇਸਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੫੫੪. ਤਸ੍ਸਾਯੇਵਾਤਿ ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਤਣ੍ਹਾ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਤਸ੍ਸਾਯੇਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣਂ. ਸਤਿ ਹਿ ਪਧਾਨਹੇਤੁਨਿਰੋਧੇ ਤਦਞ੍ਞਹੇਤੂ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਬ੍ਯਾਧਿਨਿਮਿਤ੍ਤਵੂਪਸਮਨੇਨ ਬ੍ਯਾਧਿਵੂਪਸਮੋ ਵਿਯ ਹੇਤੁਨਿਰੋਧੇਨ ਫਲਨਿਰੋਧੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮੁਦਯਨਿਰੋਧੇਨ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ. ਨ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਿਕਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਅਨੁਪਦ੍ਦਵੇਤਿ ਪਾਣਕਵਿਜ੍ਝਨਸਤ੍ਥਪ੍ਪਹਾਰਾਦਿਉਪਦ੍ਦਵਰਹਿਤੇ. ਤਤੋ ਏਵ ਦਲ਼੍ਹੇ ਥਿਰੇ. ਸਾਖਾਦਿਛੇਦਨੇਨ ਛਿਨ੍ਨੋਪਿ. ਤਣ੍ਹਾਨੁਸਯੇਤਿ ਕਾਮਰਾਗਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯੇ. ਅਨੂਹਤੇਤਿ ਅਸਮੁਪਘਾਟਿਤੇ.
ਯਥਾ ਸੀਹੋ ਯੇਨਤ੍ਤਨਿ ਸਰੋ ਖਿਤ੍ਤੋ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਸਰੇ, ਤਥਾ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਕਾਰਣੇ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ, ਨ ਫਲੇ. ਯਥਾ ਪਨ ਸਾਰਮੇਯ੍ਯਾ ਕੇਨਚਿ ਲੇਡ੍ਡੁਪ੍ਪਹਾਰੇ ਦਿਨ੍ਨੇ ਭੁਸ੍ਸਨ੍ਤਾ ਲੇਡ੍ਡੁਂ ਖਾਦਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਹਾਰਦਾਯਕੇ ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਰੋਧੇਤੁਕਾਮਾ ਕਾਯਚ੍ਛੇਦਮਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਕਿਲੇਸਨਿਰੋਧਨਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੀਹਸਮਾਨਵੁਤ੍ਤਿਨੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੫੫੫. ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ ਪਲੁਜ੍ਜਤਿ ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਸਮੁਦਯੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਵਿਰਾਗੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮਗ੍ਗੋ. ਵਿਰਜ੍ਜਨਂ ਪਲੁਜ੍ਜਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਂ ਵਿਰਾਗੋਤਿ ਪਹਾਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪਹਾਨਪਰਿਯਾਯੋ ਵਿਰਾਗਸਦ੍ਦੋ, ਨਿਰੋਧਸਦ੍ਦੋ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ. ਅਨੁਸਯਸਮੁਗ੍ਘਾਤਤੋ ਅਸੇਸੋ ਵਿਰਾਗੋ ਅਸੇਸੋ ਨਿਰੋਧੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨੀਯਂ. ਚਾਗਾਦਿਪਦਾਨਿਪਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਦਤਿ ਸਬ੍ਬਾਨੇਵ ਏਤਾਨੀਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਮਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਸੇਸਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਾਦਿਪਦਾਨਿਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਵੇਵਚਨਾਨੀਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਥਾ ਵਿਰਾਗਾਦਿਪਦਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਂਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਂ ਆਗਮ੍ਮਾਤਿ ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਪਤ੍ਵਾ. ਤਣ੍ਹਾ ਵਿਰਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਵਿਰਾਗਵਸੇਨ ਤਣ੍ਹਾ ਵਿਰਜ੍ਜੀਯਤਿ. ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਨਿਰੋਧੀਯਤਿ, ਤੇਨ ਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਸਦ੍ਦਾਨਂ ਅਧਿਕਰਣਸਾਧਨਤਮਾਹ. ਤਦੇਵਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ. ਚਾਗਾਦਯੋ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਚਾਗਾਦਿਹੇਤੁਂ ਫਲਵੋਹਾਰੇਨ ਵਦਤਿ. ‘‘ਕਾਮਗੁਣਾਲਯੇਸੂ’’ਤਿ ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਲਿਖਨ੍ਤਿ, ‘‘ਕਾਮਗੁਣਾਲਯਾਦੀਸੂ’’ਤਿ ਪਨ ਪਾਠੋ.
੫੫੬. ਤਯਿਦਨ੍ਤਿਆਦਿ ਨ ਪੋਰਾਣਪਾਠੋ, ਸਚ੍ਚਤ੍ਥਦੀਪਨੇ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਨਿਯਾਮੇਨ ਤਤੋ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਠਪਿਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿਪਿ ਲਕ੍ਖਣਾਦੀਨਿ ਪੁਨਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਤੋ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਨਮਾਨਸਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਕਰਣਰਸਂ. ਰਾਗਾਦਿਸਬ੍ਬਪਪਞ੍ਚਵੂਪਸਮਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾਯ ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਪੇਤੀਤਿ ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ.
੫੫੭. ਨਤ੍ਥੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਯਦਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਪਟਿਞ੍ਞਾ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸਪਿ ਅਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਥਾ ਸਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਵਿਰੋਧੋ. ਅਥ ਪਰਾਭਿਮਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਧਮ੍ਮਿਅਸਿਦ੍ਧਿ, ਤਤੋ ਚ ਨਿਸ੍ਸਯਾਸਿਦ੍ਧੋ ਹੇਤੁ. ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਨੀਯਤੋਤਿ ਕਿਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ, ਉਦਾਹੁ ਅਨੁਮਾਨਤੋ? ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਂ ਪਕ੍ਖੇ ਚਕ੍ਖਾਦੀਹਿ ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕਤਾ, ਦੁਤਿਯਸ੍ਮਿਂ ਪਰਂ ਪਤਿ ਅਸਿਦ੍ਧੋ ਹੇਤੁ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ, ਉਪਾਯੇਨ ਉਪਲਬ੍ਭਨੀਯਤੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਲਾਭਿਨੋ ਏਵ ਅਰਿਯਾ ਪਰੇਸਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਚ ਅਰਹਾ ਏਵ ਸਬ੍ਬੇਸਂ, ਨ ਸਬ੍ਬੇ, ਏਵਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮ੍ਪਿ ਸੀਲਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਭੂਤੇਨ ਉਪਾਯੇਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਵਚਨਂ ਚੇਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਨ ਪਯੋਗਵਚਨਂ. ਤਂ ਪਰਤੋ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.
੫੫੮. ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਅਰਿਯੇਹਿ ਉਪਲਬ੍ਭਨੀਯਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸਂਸਾਰਤੋ ਸਂਵਿਗ੍ਗਮਾਨਸਾ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਸਮਯਸਿਦ੍ਧੋਯਂ ਨਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਸਨਿਕਮੇਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਦਤਿ ‘‘ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਞ੍ਚੁਭਾਵਾਪਜ੍ਜਨਤੋ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਸਤਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਪੁਰੇਜਵਾਯਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ. ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ ਚਸ੍ਸਾ ਪਧਾਨਭਾਵਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਾ ਪਠਮਂ ਦੇਸਨਾਰੁਲ਼੍ਹਾ, ਨ ਸਬ੍ਬਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਨ ਚਾਯਂ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਵਞ੍ਝਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਾਪਨਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਾਪਕਤੋ. ਤਵ ਮਤੇਨ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸੇਵ ਅਭਾਵਤੋ ਵਞ੍ਝਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਅਭਾਵਪਾਪਕਤ੍ਤਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਿਲੇਸਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਮੁਖੇਨ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਭਾਵਸਮ੍ਪਾਪਕਭਾਵਤੋ, ਨ ਵਞ੍ਝਭਾਵਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਚੇ ਵਦੇਯ੍ਯਾਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਇਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇ. ਯਂ ਤਯਾ ‘‘ਅਭਾਵਪਾਪਕਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ਖਨ੍ਧਾਭਾਵੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਂ, ਤਂ ਨ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਭਾਵੇਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ. ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾ ਹਿ ਖਨ੍ਧਾ ਨ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਭਾਵੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਧਿਗਤਂ ਨਾਮ ਸਿਯਾ, ਸੋ ਪਨ ਨਤ੍ਥੀਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਨਮੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਮ੍ਪੀਤਿ ਤਿਯਦ੍ਧਗਤਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਭਾਵੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਏਕਦੇਸਾਭਾਵੋ ਭਵਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਚੇ, ਨ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਚੇ, ਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਤਿ ‘‘ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ, ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਚਾ’’ਤਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਮੇਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ, ਤੇਸਂ…ਪੇ… ਪਜ੍ਜਨਤੋ’’ਤਿ.
ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ – ਯਦਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਭਾਵੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਯਦਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਦਾ ਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾ ਖਨ੍ਧਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋ ਸਿਯਾ. ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਅਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਤ੍ਤਮਾਨ…ਪੇ… ਦੋਸਤੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਨ ਮਯਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਅਵਤ੍ਤਮਾਨਤਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਦਾਮ. ਕਿਞ੍ਚਰਹੀਤਿ, ਤਦਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਵਤ੍ਤਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਦੋਸੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੋਸਾਭਾਵੋਤਿ? ਯਦਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਵਤ੍ਤਮਾਨਤਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਭਾਵੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਨਿਰਤ੍ਥਕਤਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਤਦਭਾਵਸਿਦ੍ਧਿਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਕਾਰਣਮੇਤਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਨੀਯਤਾ, ਅਭਾਵਮਤ੍ਤਤਾ, ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਞ੍ਝਭਾਵੋ, ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਭਾਵੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਗਮੋ ਚ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਅਭਾਵੋਪਿ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਪਗੇਵ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਵਤ੍ਤਮਾਨਤਾ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਨਿਰਤ੍ਥਕਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵਸਾਧਨਤ੍ਥਂ ਯਦਿਦਂ ‘‘ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਨੀਯਤੋ, ਅਭਾਵਪਾਪਕਤ੍ਤਾ, ਤਦਾ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਵਤ੍ਤਮਾਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਚ ਕਾਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਕਾਰਣਮੇਤਂ, ਅਯੁਤ੍ਤਿਰੇਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੫੫੯. ਆਦਿਵਚਨਤੋਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਜਮ੍ਬੁਖਾਦਕਸੁਤ੍ਤਪਦੇਸਂ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੧੪ ਆਦਯੋ), ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਅਸਙ੍ਖਤਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸਪਾਲ਼ਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਕਤਮਂ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ? ਯੋ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ ਦੋਸਕ੍ਖਯੋ ਮੋਹਕ੍ਖਯੋ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਜਮ੍ਬੁਖਾਦਕਸੁਤ੍ਤੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੧੪ ਆਦਯੋ), ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੁ? ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ ਦੋਸਕ੍ਖਯੋ ਮੋਹਕ੍ਖਯੋ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੧੮੪) ਆਯਤਨਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਰਾਯਮਤ੍ਥੋ – ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੁ ਅਸਙ੍ਖਤਸਭਾਵੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਂ ਆਗਮ੍ਮ ਰਾਗਾਦਯੋ ਖੀਯਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ, ਦੋਸਕ੍ਖਯੋ, ਮੋਹਕ੍ਖਯੋਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਆਗਮ੍ਮਾਤਿ ਚ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਿਸਙ੍ਖਾਰਨਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਗੋਤ੍ਰਭੁਨਾ ਵਿਵਟ੍ਟਿਤਮਾਨਸਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਚ੍ਛਿਕਰਣੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਮਾਨਞ੍ਹਿ ਤਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭੂਤਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇ ਚ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਰਮਸ੍ਸਾਸਭਾਵੇਨ ਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਪਰਮਗਤਿਭਾਵੇਨ ਚ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਖਯਸਙ੍ਖਾਤੋ ਮਗ੍ਗੋ ਰਾਗਾਦਯੋ ਖੇਪੇਤੀਤਿ ਤਂਸਚ੍ਛਿਕਰਣਾਭਾਵੇ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਰੋਧਗਮਨਾਭਾਵਾ ਤਂ ਆਗਮ੍ਮ ਰਾਗਾਦਯੋ ਖੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਏਕਂਸੇਨ ਚੇਤਂ ਏਵਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਇਤਰਥਾ ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਤ੍ਥੇ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਬਹੂ ਦੋਸਾ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਰਹਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਅਗ੍ਗਫਲਪਮੁਖਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਨ ਤਸ੍ਸ ਰਾਗਾਦਿਖਯਮਤ੍ਤਤਾ ਯੁਤ੍ਤਾ. ਤਮ੍ਪਿ ਹਿ…ਪੇ… ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਖੀਣਨ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ‘‘ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥਤ੍ਤਾ. ਏਵਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਗਮ੍ਮ ਰਾਗਾਦਯੋ ਖੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ‘‘ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਸਾਪਿ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਰਾਗਾਦਿਕ੍ਖਯਮਤ੍ਤਤਾਯ ਬਹੂਦੋਸਾ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ.
ਤਤ੍ਥ ਇਤ੍ਤਰਕਾਲਾਦਿਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦੋਸਤੋਤਿ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਖਯਮਤ੍ਤਤਾਯ ਪਰਿਤ੍ਤਕਾਲਤਾ, ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਤਾ, ਪਯੋਗੇਨ ਵਿਨਾ ਸਰਸੇਨੇਵ ਅਧਿਗਨ੍ਧਬ੍ਬਤਾ, ਰਾਗਾਦੀਹਿ ਅਪਰਿਮੁਤ੍ਤਤਾ, ਆਦਿਤ੍ਤਤਾ, ਦੁਕ੍ਖਤਾ, ਅਨੁਪਸਨ੍ਤਤਾ, ਬਹੁਭਾਵੋ, ਓਲ਼ਾਰਿਕਤਾ, ਗੋਤ੍ਰਭੁਮਗ੍ਗਾਨਂ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾਤਿ ਏਵਮਾਦਿਦੋਸਾਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਰਾਗਸ੍ਸੇਵ ਖਯੋ ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ, ਨ ਦੋਸਾਦੀਨਂ. ਤਥਾ ਦੋਸਕ੍ਖਯਾਦਯੋਪੀਤਿ ਅਞ੍ਞੋ ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਦੋਸਕ੍ਖਯੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਮੋਹਕ੍ਖਯੋਤਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਅਕੁਸਲਮੂਲਾਨਂ ਖਯਭੂਤਾਨਿ ਤੀਣਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਿ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਨਾਨਂ ਖਯੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਖਯੇ ਪਞ੍ਚ, ਛਨ੍ਨਂ ਤਣ੍ਹਾਕਾਯਾਨਂ ਖਯੇ ਛ, ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਖਯੇ ਸਤ੍ਤ, ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਾਨਂ ਖਯੇ ਅਟ੍ਠ, ਨਵਨ੍ਨਂ ਤਣ੍ਹਾਮੂਲਕਾਨਂ ਖਯੇ ਨਵ, ਦਸਨ੍ਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਖਯੇ ਦਸ, ਦਿਯਡ੍ਢਕਿਲੇਸਸਹਸ੍ਸਸ੍ਸ ਖਯੇ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਬਹੂਨਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਰਾਗਾਦਿਕ੍ਖਯੋ ਨਾਮ ਅਨ੍ਧਬਾਲਾਨਮ੍ਪਿ ਪਾਕਟੋ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਦੀਪਿਮਿਗਮਕ੍ਕਟਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਗੋਤ੍ਰਭੁਕ੍ਖਣੇ ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਚ ਅਖੀਣਤ੍ਤਾ, ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਸ੍ਸ ਚ ਅਸਮ੍ਭਵੋ ਏਵ. ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਭਾਵਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬਪਰਿਯੋਸਾਨਸ੍ਸ ਰਾਗਾਦਿਕ੍ਖਯਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਭਾਵਤੋ. ਯਤੋ ਖਯਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਸੋ ‘‘ਅਯਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਨਿਯਮੇਤਬ੍ਬੋ ਮਗ੍ਗਫਲਞਾਣਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਖਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ’’ਤਿ.
ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ – ਯੋ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਤੋ ਤਤਿਯਤ੍ਤਭਾਵੇਯੇਵ ਰਾਗਾਦੀਸੁ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਝਾਨਭਾਵਨਾਯ ਤੇ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾ ਅਪਰਿਹੀਨਜ੍ਝਾਨੋ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ, ਤਤ੍ਥ ਯਾਵਤਾਯੁਕਂ ਠਤ੍ਵਾ ਇਧਾਗਤੋਪਿ ਕਾਮੇਸੁ ਵੀਤਰਾਗੋਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਯੋ ਚ ਪਠਮਵਯੇ ਏਵ ਰਾਗਾਦਿਤੋ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਨੋ ਤੇ ਚ ਝਾਨੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਵਯੇ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਤੇਸਂ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਨਿਰੋਧਸਦਿਸਤਾਯ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੇਵ ਨਿਰੋਧੋ. ਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਸਿਯੁਂ, ਨ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਖਯਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਭਾਵੋ. ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਇਤ੍ਤਰਕਾਲਤਾਦਿਦੋਸਸਮਾਯੋਗੋ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਭਾਵੇਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਯਦਿ ‘‘ਖਯੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਯਤੋ ਖਯਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ, ਤਂ ਖਯਮਤ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ‘‘ਖਯੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ਦੁਕਮਾਤਿਕਾ ੧੪੨; ੧੩੮੨) ‘‘ਖਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਦੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਚ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸਾਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਭਾਵਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਯਥਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਪੀਤਿ ਅਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਨਿਰੋਧਸਦਿਸਤਾਯ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ਨਿਰੋਧੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਰੋਧੋ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਮਗ੍ਗੇਨ ਖੇਪੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰੋ, ਯਦਿਦਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਾਪਾਦਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਖਯੋ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਤਂ ਇਤਰਖਯਤੋ ਵਿਸੇਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਰੋਧਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਪਨ ਖਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤਾ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਖਯਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਰੋਧਕ੍ਖਯਕਰਸ੍ਸ ਹਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਤਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਵਿਯਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭਤਿ. ਤਦੁਪਚਾਰੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਫਲਭੂਤਖਯਵੋਹਾਰੇਨ. ਫਲੂਪਚਾਰੇਨ ਹਿ ਕਾਰਣਂ ਵੋਹਰੀਯਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਆਯੁ ਘਤਂ, ਸੇਮ੍ਹੋ ਗੁਲ਼ੋ’’ਤਿ ਚ.
ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ. ‘‘ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਠਾਨਂ ਸੁਦੁਦ੍ਦਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੬੪, ੬੬-੬੭; ਮ. ਨਿ. ੨.੩੩੭; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੭੨; ਮਹਾਵ. ੭-੮) ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋ ਭਗਵਤੋ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਭਾਵਾਵਹਨਤੋ. ‘‘ਤਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਮਾਗਣ੍ਡਿਯ, ਅਰਿਯਂ ਚਕ੍ਖੁਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੇਨ ਤ੍ਵਂ ਅਰਿਯੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੨੧੮) ਵਚਨਤੋ ਅਰਿਯੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ.
੫੬੦. ਯਦਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਾਮ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋ ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੋ ਚ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਚਤੁਮਹਾਪਥੇ ਸਭਾ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਾ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਗ੍ਗਸਮਙ੍ਗਿਨਾ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਅਸਾਧਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਸੁਕਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕਾਲੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪੁਰਿਮਾਯ ਕੋਟਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ ਅਪ੍ਪਭਵਂ. ਮਗ੍ਗਭਾਵੇਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੇ. ਭਾਵਤੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤੋ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬਤੋ.
ਅਣੁਆਦੀਨਨ੍ਤਿ ਅਣੁਪਕਤਿਕਾਲਪੁਰਿਸਾਦੀਨਂ. ਨਿਚ੍ਚਭਾਵਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਸਸ੍ਸਤਭਾਵਸਿਦ੍ਧਿ. ਕੂਟਟ੍ਠਨਿਚ੍ਚਤਾ ਹਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਹੇਤੁਨੋ ਅਭਾਵਾਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਾਧਨਹੇਤੁਨੋ ਅਭਾਵਾ. ਨਿਚ੍ਚਾ ਤੇ ਅਣੁਆਦਯੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਨਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾਤਿ ਅਪੇਕ੍ਖਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾਤਿ ਹੇਤੁਲਕ੍ਖਣਾਨੁਪਪਤ੍ਤਿ. ‘‘ਅਣੁਆਦੀਨਂ ਅਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਾ ਅਣੁਆਦਯੋ’’ਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਿਅਸਿਦ੍ਧਿ, ਤਤੋ ਚ ਨਿਸ੍ਸਯਾਸਿਦ੍ਧੋ ਹੇਤੂਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
੫੬੧. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਯੁਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋਤਿ ‘‘ਅਪ੍ਪਭਵਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੇਤੁਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਅਪ੍ਪਭਵਤਾ ਚਸ੍ਸ ਅਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ, ਤਾਯ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਾਯ ਕੋਟਿਯਾ ਅਭਾਵੋ. ‘‘ਰੂਪਸਭਾਵਾਤਿਕ੍ਕਮਤੋ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਯਥਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਰੁਪ੍ਪਨਸਭਾਵੋ, ਪਟਿਘਾਤਵਨ੍ਤਤਾਯ ਕਲਾਪਸੋ ਵੁਤ੍ਤਿਯਾ ਪਦੇਸਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਚ ਸਭਾਵੋ, ਏਵਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਟਿਘਾਤੋ, ਸਪ੍ਪਦੇਸਤਾ ਚ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ‘‘ਅਸੁਕਦਿਸਾਯ, ਅਸੁਕਦੇਸੇ’’ਤਿ ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਿਸੀਯਤਿ, ਯਤੋ ਤਂ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਮੇਵਾਤਿ.
‘‘ਅਸਿਥਿਲ …ਪੇ… ਗਮਨੀਯਤੋ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਰਿਯਾਨਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਸਿਦ੍ਧਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਵਚਨਤੋ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਤਦਞ੍ਞੇਸਂ ਅਨੁਮਾਨਸਿਦ੍ਧਤਂ, ਤਦੁਭਯੇਨ ‘‘ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਨੀਯਤੋ’’ਤਿ ਪਨਸ੍ਸ ਹੇਤੁਨੋ ਅਸਿਦ੍ਧਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਰਮਤ੍ਥੇਨ ਨਾਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਮੇਵਾਤਿ ਯਥਾਰਦ੍ਧਮਤ੍ਥਂ ਨਿਗਮੇਤ੍ਵਾ ਤਦਤ੍ਥਸਾਧਨਂ ਆਗਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤ’’ਨ੍ਤਿ-. ਆਦਿਮਾਹ.
ਤਤ੍ਥ ਅਜਾਤਂ ਅਭੂਤਂ ਅਕਤਂ ਅਸਙ੍ਖਤਨ੍ਤਿ (ਉਦਾ. ੭੩; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੪੧) ਚਤ੍ਤਾਰਿਪਿ ਪਦਾਨਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵੇਵਚਨਾਨਿ. ਅਥ ਵਾ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਵਿਯ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਕਾਰਣਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਨ ਜਾਤਂ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਜਾਤਂ. ਕਾਰਣੇਨ ਵਿਨਾ, ਸਯਮੇਵ ਚ ਨ ਭੂਤਂ ਨ ਪਾਤੁਭੂਤਂ ਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਅਭੂਤਂ. ਏਵਂ ਅਜਾਤਤ੍ਤਾ, ਅਭੂਤਤ੍ਤਾ ਚ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਕਾਰਣੇਨ ਨ ਕਤਨ੍ਤਿ ਅਕਤਂ. ਜਾਤਭੂਤਕਤਭਾਵੋ ਚ ਨਾਮ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਸਙ੍ਖਤਭਾਵਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਸਙ੍ਖਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਟਿਲੋਮਤੋ ਵਾ ਸਮੇਚ੍ਚ ਸਮ੍ਭੂਯ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਕਤਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਤਂ, ਤਥਾ ਨ ਸਙ੍ਖਤਂ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਰਹਿਤਨ੍ਤਿ ਚ ਅਸਙ੍ਖਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਨੇਕੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਭਾਵੇ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧੇ ‘‘ਪਕਤਿਵਾਦੀਨਂ ਪਕਤਿ ਵਿਯ ਸਿਯਾ ਨੁ ਖੋ ਏਕੇਨੇਵ ਕਾਰਣੇਨ ਏਤਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਸਙ੍ਕਾਯਂ ਕੇਨਚਿ ਨ ਕਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਅਪਚ੍ਚਯਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ‘‘ਸਯਮੇਵ ਨੁ ਖੋ ਇਦਂ ਭੂਤਂ ਪਾਤੁਭੂਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਸਙ੍ਕਾਯਂ ਤਂ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਭੂਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਞ੍ਚੇਤਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖਤਾਕਤਾਭੂਤਭਾਵੋ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਅਜਾਤਿਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਜਾਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਸਤ੍ਥਾ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਪਵੇਦੇਸਿ. ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੋ ਚ ‘‘ਅਹਂ ਧਮ੍ਮਿਸ੍ਸਰੋ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਣਾਮਤ੍ਤੇਨ ਪਵੇਦੇਸਿ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਪਨ ਪਦਪਰਮੇ ਅਨੁਕਮ੍ਪਮਾਨੋ ਯੁਤ੍ਤਿਤੋਪਿ ਪਵੇਦੇਸਿ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਨੋ ਚੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਵਿਸ੍ਸ ਅਜਾਤਂ ਅਭੂਤਂ ਅਕਤਂ ਅਸਙ੍ਖਤਂ, ਨਯਿਧ ਜਾਤਸ੍ਸ ਭੂਤਸ੍ਸ ਕਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਜਾਤਂ ਅਭੂਤਂ ਅਕਤਂ ਅਸਙ੍ਖਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਜਾਤਸ੍ਸ ਭੂਤਸ੍ਸ ਕਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ (ਉਦਾ. ੭੩; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੪੧).
ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਦਿ ਅਜਾਤਾਦਿਸਭਾਵਾ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੁ ਨ ਅਭਵਿਸ੍ਸ ਨ ਸਿਯਾ, ਇਧ ਲੋਕੇ ਜਾਤਾਦਿਸਭਾਵਸ੍ਸ ਰੂਪਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਅਨਵਸੇਸਵੂਪਸਮੋ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯੇਯ੍ਯ ਨ ਉਪਲਬ੍ਭੇਯ੍ਯ ਨ ਸਮ੍ਭਵੇਯ੍ਯ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਯੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾ ਅਨਵਸੇਸਂ ਸਂਕਿਲੇਸੇ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਨੇਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾਪਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਪਗਮੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਏਵਂ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਨੁਗਮਨਵਸੇਨਪਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਨਿਗਮੇਤੁਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਮ੍ਮਾ (ਧ. ਸ. ਦੁਕਮਾਤਿਕਾ ੭-੮). ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਦਾਯਤਨਂ, ਯਤ੍ਥ ਨੇਵ ਪਥਵੀ (ਉਦਾ. ੭੧). ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਠਾਨਂ ਸੁਦੁਦ੍ਦਸਂ, ਯਦਿਦਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਸਮਥੋ ਸਬ੍ਬੂਪਧਿਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੬੪, ੬੭; ਮ. ਨਿ. ੨.੩੩੭; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੭੨; ਮਹਾਵ. ੭-੮). ਅਸਙ੍ਖਤਞ੍ਚ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ ਅਸਙ੍ਖਤਗਾਮਿਨਿਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਹਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੬੬) ਅਨੇਕੇਹਿ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਹਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਜਾਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਉਦਾ. ੭੩; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੪੧) ਇਮਿਨਾ ਚ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਸਬ੍ਭਾਵੋ ਸਬ੍ਬਲੋਕਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਮਾਨੇਨ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਪਕਾਸਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਦਿਪਿ ਕਤ੍ਥ ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਾਰੀਨਮ੍ਪਿ ਸਾਸਨੇ ਅਭਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਸਂਸਯੋ ਨਤ੍ਥਿਯੇਵ. ਯੇ ਪਨ ਪਰਨੇਯ੍ਯਬੁਦ੍ਧਿਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾ, ਤੇਸਂ ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਤ੍ਥਂ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਨਿਦ੍ਧਾਰਣਮੁਖੇਨ ਯੁਤ੍ਤਿਵਿਚਾਰਣਾ.
ਯਥਾ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾਯ ਸਉਤ੍ਤਰਾਨਂ ਕਾਮਾਨਂ, ਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਂ ਤਬ੍ਬਿਧੁਰਸਭਾਵਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਏਵਂ ਸਭਾਵਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤੇਨ ਤਬ੍ਬਿਧੁਰਸਭਾਵੇਨ ਨਿਸ੍ਸਰਣੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਞ੍ਚ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ, ਸਾ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੁ. ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ – ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ, ਅਪਿਚ ਅਨੁਲੋਮਞਾਣਂ ਕਿਲੇਸੇ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ ਪਜਹਤਿ, ਨ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਪਜਹਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਤਥਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਸੁ ਞਾਣਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨੇਵ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤਿ, ਨ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ. ਇਤਿ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਚ ਞਾਣਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨੇ ਅਸਮਤ੍ਥਭਾਵਤੋ ਤੇਸਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨਕਰਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਤਦੁਭਯਵਿਪਰੀਤਸਭਾਵੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਸਾ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੁ.
ਤਥਾ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਜਾਤਂ ਅਭੂਤਂ ਅਕਤਂ ਅਸਙ੍ਖਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਉਦਾ. ੭੩; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੪੧) ਏਵਮਾਦਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਜੋਤਕਵਚਨਂ ਅਵਿਪਰੀਤਤ੍ਥਂ ਭਗਵਤਾ ਭਾਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਯਞ੍ਹਿ ਭਗਵਤਾ ਭਾਸਿਤਂ, ਤਂ ਅਵਿਪਰੀਤਤ੍ਥਂ ਯਥਾ ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੫੩, ੩੫੬; ਧ. ਪ. ੨੭੭-੨੭੯; ਥੇਰਗਾ. ੬੭੬-੬੭੮; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੫), ਤਥਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਦ੍ਦੋ ਕਤ੍ਥਚਿ ਵਿਸਯੇ ਯਥਾਭੂਤਪਰਮਤ੍ਥਵਿਸਯੋ ਉਪਚਾਰਵੁਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਸੀਹਸਦ੍ਦੋਤਿ ਏਵਮਾਦੀਹਿ ਨਯੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤਿਤੋਪਿ ਅਸਙ੍ਖਤਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਯਦਿ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਭਾਵਮਤ੍ਤਮੇਵ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਸ ‘‘ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਦੁਦ੍ਦਸੋ ਦੁਰਨੁਬੋਧੋ ਸਨ੍ਤੋ ਪਣੀਤੋ ਅਤਕ੍ਕਾਵਚਰੋ ਨਿਪੁਣੋ ਪਣ੍ਡਿਤਵੇਦਨੀਯੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੬੪, ੬੭; ਮ. ਨਿ. ੨.੩੩੭; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੭੨; ਮਹਾਵ. ੭-੮) ਗਮ੍ਭੀਰਾਦਿਤਾ, ‘‘ਅਸਙ੍ਖਤਞ੍ਚ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੬੬) ਅਸਙ੍ਖਤਾਦਿਤਾ, ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪਚ੍ਚਯਾਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਧਮ੍ਮਾਦਿਤਾ ਚ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ. ਨ ਹਿ ਅਭਾਵਸ੍ਸ ਕੋਚਿ ਸਭਾਵੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੇਨ ਸੋ ਗਮ੍ਭੀਰਾਸਙ੍ਖਤਾਦਿਆਕਾਰਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯੇਯ੍ਯ. ਅਭਾਵੋ ਹਿ ਅਭਾਵੋ ਏਵ, ਕੁਤੋ ਤਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਾਸਙ੍ਖਾਤਾਦਿਭਾਵਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਿਞ੍ਚਾਯਮਭਾਵੋ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਗਤਾਨਂ ਏਕੋ ਵਾ ਭਵੇਯ੍ਯ ਅਨੇਕੋ ਵਾ. ਯਦਿ ਏਕੋ, ਏਕੇਨੇਵ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਾਭਾਵੋ ਕਤੋ, ਸਚ੍ਛਿਕਤੋ ਚਾਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ, ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਤਾਤਿ ਨ ਸਿਯਾ ਮਗ੍ਗਬਹੁਤਾ, ਏਕਜ੍ਝਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਗਮੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਿਯਾ ਪਨੇਵਂ ਏਕੋ ਏਵ ਸੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਞ੍ਞਿਤੋ ਕਿਲੇਸਾਭਾਵੋ, ਸੋ ਪਨ ਨ ਮਗ੍ਗੇਹਿ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਅਥ ਖੋ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਵਿਸੇਸਤੋ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਨਿਰਤ੍ਥਕਤਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਪ੍ਪਹਾਨਤੋਤਿ ਏਕੋਪਿ ਮਗ੍ਗੋ ਨ ਸਿਯਾ. ਅਸਤਿ ਚ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨੁਪਚ੍ਛੇਦਨਤੋ ਕਿਲੇਸਾਭਾਵਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਾ ਸਿਯਾ, ਅਥ ਪਨ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਸਨ੍ਤਾਨਗਤਸਂਯੋਜਨਤ੍ਤਯਪ੍ਪਹਾਨਾਦਿਪਟਿਨਿਯਤਕਿਚ੍ਚਤਾਯ ਚਤੂਸੁ ਮਗ੍ਗੇਸੁ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਕਿਲੇਸਾਭਾਵੋ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਸਭਾਵਪਭੇਦੇਨ ਵਿਨਾ ਨ ਬਹੁਭਾਵੋਤਿ ਸੋ ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋ ਏਵ ਸਿਯਾ.
ਯੇਸਂ ਅਭਾਵੋ, ਤਪ੍ਪਭੇਦੇਨ ਅਭਾਵੇ ਭੇਦੋਪਚਾਰੋਤਿ ਚੇ? ਯੇਸਂ ਅਭਾਵੋ, ਤੇਸਂ ਸਸਭਾਵਤਾਯ ਤਸ੍ਸ ਸਭਾਵੋਪਚਾਰੋਪਿ ਸਿਯਾ. ਤਥਾ ਚ ਤੇ ਸਂਕਿਲੇਸਸਙ੍ਖਤਤਾਦਿਤੋ ਕਿਲੇਸਸਙ੍ਖਤਤਾਦਿਉਪਚਾਰਾਪਿ ਸਿਯੁਂ. ਨੋ ਚੇ ਤੇ ਇਚ੍ਛਿਤਾ, ਤਪ੍ਪਭੇਦੇਨ ਭੇਦੋਪਚਾਰੋਪਿ ਨ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ. ਨ ਚ ਪਹੋਤਿ ਉਪਚਰਿਤੋ ਬਹੁਭਾਵੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਬਹੁਭਾਵਾਯ. ਨ ਹਿ ਜਲਂ ਅਨਲਨ੍ਤਿ ਉਪਚਰਿਤਂ ਦਹਤਿ, ਪਚਤਿ ਵਾ. ਏਕਤ੍ਤਪਞ੍ਹਮ੍ਪਿ ਚਾਯਮਭਾਵੋ ਅਸਭਾਵਤਾਯ ਨ ਸਹਤੀਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨਤ੍ਥਿਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਅਭੇਦਵੋਹਾਰੋ ਯੁਤ੍ਤਰੂਪੋਤਿ. ਏਕਤ੍ਤੇ ਚ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਾ ਏਵ ਦੋਸਾ, ਬਹੁਭਾਵੇ ਪਨ ਸਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਸਿਦ੍ਧਾ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਤਾ. ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਤ੍ਤੇਪਿ ਚ ਬਹੁਭਾਵੋ ਵਿਯ ਭਾਵਂ ਭਾਵੋਪਿ ਬਹੁਭਾਵਂ ਨ ਬ੍ਯਭਿਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਬਹੁਭਾਵਪਸਙ੍ਗੋ ਸਿਯਾਤਿ ਚੇ? ਨ ਬਹੁਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਅਭਾਵਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ. ਯਦਿ ਹਿ ਯਥਾ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤਾ ਭਾਵਂ, ਏਵਂ ਭਾਵੋਪਿ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤਂ ਨ ਬ੍ਯਭਿਚਰੇਯ੍ਯ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਭਾਵਾਨਂ ਪਥਵੀਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਕੁਤੋ ਭਾਵਸ੍ਸ ਬਹੁਭਾਵੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਵੋਹਾਰਾਨਂ ਵਿਚਿਤ੍ਤਤਾਯ ਯਦਿਪਿ ਬਹੁਤਾ ਭਾਵਾਪੇਕ੍ਖਾ, ਭਾਵਤਾ ਪਨ ਨ ਬਹੁਤਾਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਨ ਭਾਵਸ੍ਸ ਸਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਬਹੁਭਾਵੋ ‘‘ਏਕਾ ਨਿਟ੍ਠਾ ਨ ਪੁਥੁ ਨਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ. ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਚ ਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਦ੍ਵਯਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ.
ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਭਾਵੇ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਨਿਯਤਂ ਨਾਮ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਿਯਾ. ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਸਙ੍ਖਤਤਾਦਿਦੋਸਾਨਤਿਵਤ੍ਤਿਯੇਵ, ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ ਵਾ ਮਗ੍ਗਕਿਚ੍ਚਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਭਾਵੋ. ਤਸ੍ਸ ਚ ਏਕਤ੍ਤੇ ਨ ਮਗ੍ਗਬਹੁਤਾ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਮਗ੍ਗਬਹੁਭਾਵੋ ਚ ਮਗ੍ਗੇਹਿ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਅਪਾਟਵਪਾਟਵਪਾਟਵਤਰਪਾਟਵਤਮਭਾਵੇਨ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਵਿਸੇਸੇਨ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਹਾਨਭੇਦੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਤ੍ਤੇ ਏਵ ਸਿਯਾ. ਅਭਾਵੋਪਿ ਚ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਕਿਚ੍ਚਕਤਾਯ ਕਾਤਬ੍ਬੋ ਏਵ ਸਿਯਾ, ਨ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਕੋ ਹਿ ਸਭਾਵੋ ਅਭਾਵਸ੍ਸ? ਯੋ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ, ਸੋ ਚੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਏਕੇਨੇਵ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਭਾਵੋ ਏਕੋ ਅਭਿਨ੍ਨੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ ਆਪਨ੍ਨੋ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਭਾਵੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਭਾਵਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਵਿਸੇਸਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਚ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਮਗ੍ਗਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਏਕਤ੍ਤੇਨ ਮਗ੍ਗਬਹੁਤਾ ਸਿਯਾ. ਬਹੁਭਾਵੇ ਪਨ ਤੇਸਂ ਸੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਵਿਸੇਸਤੋਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਤਾ. ਖਯਾਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤਾਯ ਪਨੇਤਂ ‘‘ਖਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਖਯੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ਦੁਕਮਾਤਿਕਾ ੧੪੨; ੧੩੮੨) ਹਿ ਵਚਨਤੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਖਯੋ ਨਾਮ. ਤੇਨ ਚੇਤਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਖਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.
ਇਤਿ ਨਿਰੋਧਨਿਦ੍ਦੇਸਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.
ਮਗ੍ਗਨਿਦ੍ਦੇਸਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੫੬੨. ਅਟ੍ਠ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ‘‘ਕਤਮਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ (ਵਿਭ. ੨੦੫) ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਪਟਿਪਦਾਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਆਗਤਾ, ਤਮੇਵ ਚ ਪਾਲ਼ਿਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਇਧ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਯੋ ਅਟ੍ਠ ਧਮ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਕਾਸਿਤਾ, ਨ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਦਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਕਾਸਿਤਾ, ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਂ ਪਨ ਇਧ ਕਥਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਧ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਲੋਕਿਯਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਵਿਰਤਿਯੋ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਸਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾ ਪਨ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਵਿਸੇਸਾਵਬੋਧਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖਸਮੁਗ੍ਘਾਤਾਦਿਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਅਵਬੋਧਨਤ੍ਥਂ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਮਗ੍ਗਕਥਾ ਪਰਤੋ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ’’ਤਿ. ਚਤੁਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਯਥਾ ਚਤੁਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਪੂਰਣਵਸੇਨ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਯੋਗਸ੍ਸ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਯੋਗਿਨੋ. ਕਾਮਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇ ਤਦੇਕਟ੍ਠਕਿਲੇਸਾਨਂ ਲੇਸੋਪਿ ਨਾਵਸਿਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯਸਮੁਗ੍ਘਾਤਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਿਗ੍ਗਹਣੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਧਾਤੁਪ੍ਪਕਾਸਨਰਸਾਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਪਕਾਸਨਰਸਾ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਵਿਭਾਵਨਕਿਚ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਧਮਨਾਕਾਰੋ ਸਾਤਿਸਯਂ ਪਾਕਟੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯਸਮੁਗ੍ਘਾਤਕਤਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਤ੍ਵਾਪਿ ਅਵਿਜ੍ਜਨ੍ਧਕਾਰਵਿਦ੍ਧਂਸਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਦਿਟ੍ਠਿਨੋਤਿ ਯਥਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯਸਮੁਗ੍ਘਾਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਦਿਟ੍ਠਿਨੋ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਯੋਗਿਨੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਤਥਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਪਨ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਚਨੇਨੇਵ ਬੋਧਿਤਾ. ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਿਘਾਤਕਨ੍ਤਿ ਕਾਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਿਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਸਮੁਚ੍ਛੇਦਕਂ. ਅਪ੍ਪਨਾਰਸੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਪ੍ਪਨਾਕਿਚ੍ਚੋ.
ਤਥਾ ਪਸ੍ਸਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕਯਤੋ ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਯ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਸ੍ਸਤੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਰੋਪਯਤੋ. ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸਮੁਗ੍ਘਾਤਿਕਾਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸ੍ਸਪਿ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਿਕਾ. ਮੁਸਾਵਾਦਾਦੀਨਂ ਵਿਸਂਵਾਦਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਤਾਯ ਲੂਖਾਨਂ ਅਪਰਿਗ੍ਗਾਹਕਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਤੋ ਸਿਨਿਦ੍ਧਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਾਹਕਸਭਾਵਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿ. ਕਾਯਿਕਕਿਰਿਯਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਸਯਞ੍ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਹਨਂ ਘਟਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤਾ ਵਿਰਤਿਪਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸਭਾਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਾ ਉਕ੍ਖਿਪਨਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਂ ਕਾਯਿਕਕਿਰਿਯਾਯ ਭਾਰੁਕ੍ਖਿਪਨਂ ਵਿਯ.
ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਯੋਗਿਨੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਵਿਸੁਜ੍ਝਨਤੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਭੂਤਾ. ਜੀਵਮਾਨਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਾ ਸੁਦ੍ਧਿ ਵੋਦਾਨਂ, ਆਜੀਵਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵੁਤ੍ਤਿਯਾ. ਞਾਯਾਜੀਵਸ੍ਸ ਅਬੁਦ੍ਧਪਟਿਕੁਟ੍ਠਾਯ ਸਮ੍ਮਾਜੀਵਿਕਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਤਾਯ ਞਾਯਾਜੀਵਪਵਤ੍ਤਿਰਸੋ. ਇਮਸ੍ਸ ਹਿ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਮਿਚ੍ਛਾਜੀਵੋ ਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ.
ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲਵਿਦ੍ਧਂਸਕੋਪਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ ਉਜੁਪਟਿਪਕ੍ਖਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਕੋਸਜ੍ਜਸਮੁਚ੍ਛੇਦਕੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖਤੋਪਿ ਤਸ੍ਸ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਪਗ੍ਗਹੋ. ਕਾਯਾਦੀਸੁ ਸੁਭਾਦਿਆਕਾਰੁਪਧਾਰਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸੁਭਸਞ੍ਞਾਦਿਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਅਕੁਸਲਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਮਿਚ੍ਛਾਸਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਦ੍ਧਂਸਨੋ ਮਿਚ੍ਛਾਸਤਿਵਿਨਿਦ੍ਧੁਨਨੋ. ਅਸਮ੍ਮੋਸੋਤਿ ਸਮ੍ਮੋਸਵਿਦ੍ਧਂਸਨਤੋ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਯਥਾਸਭਾਵਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ. ‘‘ਆਰਕ੍ਖਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿ, ‘‘ਸਤਾਰਕ੍ਖੇਨ ਚੇਤਸਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੪੮) ਚ ਵਚਨਤੋ ਵਿਸੇਸਤੋ ਸਤਿ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਕ੍ਖਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤਿਯਾ ਸਂਰਕ੍ਖਿਯਮਾਨਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.
੫੬੩. ਸਚ੍ਚਞਾਣਸ੍ਸਾਤਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਨਕਞਾਣਸ੍ਸ, ਨ ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਂ ਵਿਯ ਸਕਿਦੇਵ ਬੁਜ੍ਝਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਅਨੁ ਅਨੁ ਬੋਧੋ ਅਨੁਬੋਧੋ, ਅਨੁਸ੍ਸਵਾਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਅਨੁਗਤੋ ਵਾ ਬੋਧੋ ਅਨੁਬੋਧੋ, ਤਦੇਵ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਅਨੁਬੋਧਞਾਣਂ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਬੁਜ੍ਝਤਿ, ਅਨੁਸ੍ਸਵਾਦਿਵਸੇਨ ਪਨ ਕਪ੍ਪਨਮੁਖੇਨ ਬੁਜ੍ਝਤਿ. ਕਿਚ੍ਚਤੋਤਿ ਪਰਿਜਾਨਨਾਦਿਤੋ. ਤਂਕਿਚ੍ਚਕਰਣੇਨੇਵ ਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਦੀਨਿ ਵਿਯ ਤਾਨਿਪਿ ਤਸ੍ਸ ਪਾਕਟਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਵਿਵਟ੍ਟਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਪਤਿਲੀਯਮਾਨਮਾਨਸਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਵਿਸਙ੍ਖਾਰਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਗਤਞ੍ਚ ਤਣ੍ਹਂ ਪਜਹਤਿ, ਨਿਰੋਧਞ੍ਚ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ ਫੁਸਤਿ. ਆਦਿਚ੍ਚੋ ਵਿਯ ਪਭਾਯ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦੀਹਿ ਸਹ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤਂ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਨ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਅਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਨ ਞਾਣੇਨ ਏਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਪਵਤ੍ਤੇਹਿ ਅਵੁਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਤਾਨਿ ਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਂ ਤਂ ਞਾਣਂ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਵਿਭਾਵੇਤਿ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮੋਹਨਿਵਤ੍ਤਨੇਨਾਤਿ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਪਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਕਪਟਿਵੇਧੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਮ੍ਪਿ ਸੋ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕਾਲਨ੍ਤਰਦਸ੍ਸਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਨ, ‘‘ਯੋ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਮ੍ਪਿ ਸੋ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੧੦੦) ਏਕਦਸ੍ਸਿਨੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਯਦਸ੍ਸਿਤਾਵਿਚਾਰਣਾਯਂ ਤਂਸਾਧਨਤ੍ਥਂ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਗਵਮ੍ਪਤਿਤ੍ਥੇਰੇਨ ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਨੀਤਤ੍ਤਾ, ਪਚ੍ਚੇਕਞ੍ਚ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਯਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਯੋਜਿਤਤ੍ਤਾ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਮਯੇ ਪੁਰਿਮਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾ ਅਦਸ੍ਸਨਤੋ ਸਮੁਦਯਾਦਿਦਸ੍ਸਿਨੋ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਦਸ੍ਸਿਤਾ ਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ. ਯੋਜਿਤਾ ਚ ਸਾ ‘‘ਯੋ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਮ੍ਪਿ ਸੋ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੧੦੦). ਲੋਕਿਯਂ ਸਚ੍ਚਞਾਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਲੋਕਿਯਞਾਣੇ. ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਭਿਭਵੋ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾਭਿਭਵੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ. ਸੁਦ੍ਧਸਙ੍ਖਾਰਪੁਞ੍ਜਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤੋ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ‘‘ਲੋਕਸਮੁਦਯਂ ਖੋ, ਕਚ੍ਚਾਨ, ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯਾ ਲੋਕੇ ਨਤ੍ਥਿਤਾ, ਸਾ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੫) ਵਚਨਤੋ ਸਮੁਦਯਦਸ੍ਸਨਂ ਹੇਤੁਫਲਪਬਨ੍ਧਾਵਿਚ੍ਛੇਦਦਸ੍ਸਨਤੋ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾਭਿਭਵਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ‘‘ਲੋਕਨਿਰੋਧਂ ਖੋ…ਪੇ… ਪਸ੍ਸਤੋ ਯਾ ਲੋਕੇ ਅਤ੍ਥਿਤਾ, ਸਾ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੫) ਵਚਨਤੋ ਨਿਰੋਧਦਸ੍ਸਨਂ ਹੇਤੁਨਿਰੋਧਾ ਫਲਨਿਰੋਧਦਸ੍ਸਨਤੋ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਅਤ੍ਤਕਾਰਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਦਸ੍ਸਨਤੋ ਮਗ੍ਗਦਸ੍ਸਨਂ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਅਤ੍ਤਕਾਰੇ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਰਕਾਰੇ, ਨਤ੍ਥਿ ਪੁਰਿਸਕਾਰੇ’’ਤਿਆਦਿਕਂ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੬੮) ਅਕਿਰਿਯਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਜਹਤਿ. ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਹੇਤੁ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਂਕਿਲੇਸਾਯ, ਅਹੇਤੂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਸਤ੍ਤਾ ਸਂਕਿਲਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਹੇਤੁ…ਪੇ… ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ, ਅਹੇਤੂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਸਤ੍ਤਾ ਵਿਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੬੮; ਮ. ਨਿ. ੨.੧੦੧, ੨੨੭; ਸਂ. ਨਿ. ੩.੨੧੨) ਅਹੇਤੁਕਦਿਟ੍ਠਿ ਚ ਇਧ ਅਕਿਰਿਯਾਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਗਹਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਸਾਪਿ ਹਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹੀਯਤੀਤਿ. ਦੁਕ੍ਖੇ ਞਾਣਂ ਸਮੁਦਯਫਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਦ੍ਧੁਵਾਦਿਭਾਵਂ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਫਲੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ.
ਇਸ੍ਸਰੋ ਲੋਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ ਸਜ੍ਜੇਤਿ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ ਸਂਹਰਤੀਤਿ ਇਸ੍ਸਰਕਾਰਣਿਨੋ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਧਾਨਤੋ ਲੋਕੋ ਆਵਿ ਭਵਤਿ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਚ ਪਤਿਲੀਯਤੀਤਿ ਪਧਾਨਕਾਰਣਿਨੋ.
‘‘ਕਾਲੋ ਕਰੋਤਿ ਭੂਤਾਨਿ, ਕਾਲੋ ਸਂਹਰਤੀ ਪਜਾ;
ਕਾਲੋ ਸੁਤ੍ਤੇ ਜਾਗਰਤਿ, ਕਾਲੋ ਹਿ ਦੁਰਤਿਕ੍ਕਮੋ’’ਤਿ. –
ਕਾਲਵਾਦਿਨੋ. ਕਣ੍ਟਕਸ੍ਸ ਤਿਖਿਣਭਾਵੋ ਵਿਯ, ਕਪਿਟ੍ਠਫਲਾਦੀਨਂ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਤਾ ਵਿਯ, ਮਿਗਪਕ੍ਖਿਸਰੀਸਪਾਦੀਨਂ ਵਿਚਿਤ੍ਤਤਾ ਵਿਯ ਚ ਸਭਾਵੇਨੇਵ ਲੋਕੋ ਸਮ੍ਭੋਤਿ, ਵਿਭੋਤਿ ਚਾਤਿ ਸਭਾਵਵਾਦਿਨੋ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਣੂਹਿ ਲੋਕੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ, ਲੋਕੋ ਨਿਯਤੋ ਅਚ੍ਛੇਜ੍ਜਸੁਤ੍ਤਾਵੁਤਾਭੇਜ੍ਜਮਣਿਸਦਿਸੋ, ਨ ਏਤ੍ਥ ਕਸ੍ਸਚਿ ਪੁਰਿਸਕਾਰੋਤਿ ਨਿਯਤਿਵਾਦਿਨੋ.
‘‘ਯਦਿਚ੍ਛਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਯਦਿਚ੍ਛਾਯ ਨਿਵਤ੍ਤਰੇ;
ਯਦਿਚ੍ਛਾਯ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਾਦਿਚ੍ਛਕੀ ਪਜਾ’’ਤਿ. –
ਯਦਿਚ੍ਛਾਵਾਦਿਨੋ, ਯੇ ਅਧਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਾਦਿਨੋਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਏਵਮਾਦਿਅਕਾਰਣਵਾਦਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਰਾਮੁਦਕਆਲ਼ਾਰਾਦੀਨਂ ਵਿਯ, ਅਰੂਪਲੋਕੇ ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਵਿਯ ਚ ਲੋਕਥੂਪਿਕਾਯਂ ਅਪਵਗ੍ਗੋ ਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਗਹਣਂ ਅਪਵਗ੍ਗਗਾਹੋ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਧਾਨਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ, ਗੁਣਵਿਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਕਤ੍ਤਨਿ ਅਵਟ੍ਠਾਨਂ, ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਸਲੋਕਤਾ, ਸਮੀਪਤਾ, ਸਂਯੋਗੋ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਾਨਵਾਦਾਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਂ ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਧਾਨਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਮਹਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਅਪਰਿਣਾਮੋ, ਅਨਭਿਬ੍ਯਤ੍ਤਿ ਵਾ. ‘‘ਅਹਮਞ੍ਞੋ, ਪਕਤਿ ਅਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਪਕਤਿਪੁਰਿਸਨ੍ਤਰਜਾਨਨੇਨ ਅਤ੍ਤਸੁਖਦੁਕ੍ਖਮੋਹੇਸੁ ਅਵਿਭਾਗਗ੍ਗਹਣੇ ਕਿਰ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਧਾਨਂ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਸੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਕਾਪਿਲਾ. ਗੁਣਵਿਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਿਸੁਖਦੁਕ੍ਖਇਚ੍ਛਾਦੋਸਪ੍ਪਯਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਨਵਹਿ ਅਤ੍ਤਗੁਣੇਹਿ ਵਿਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਣਾਦਮਤਾਨੁਸਾਰਿਨੋ. ਸਲੋਕਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਸਮਾਨਲੋਕਤਾ. ਸਮੀਪਤਾ ਤਸ੍ਸ ਸਮੀਪਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤਾ. ਸਂਯੋਗੋ ਤੇਨ ਏਕੀਭਾਵੂਪਗਮਨਂ. ‘‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤਪ੍ਪਨਪੁਤ੍ਤਮੁਖਦਸ੍ਸਨਾਦੀਹਿ ਵਿਨਾ ਅਪਵਗ੍ਗੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਨਂ ਕਾਮਸੁਖਲ੍ਲਿਕਾਨੁਯੋਗੋ. ਅਨਸਨਕੇਸਲੁਞ੍ਚਨਾਦਿਤਪਚਰਿਯਾਯ ਨਗ੍ਗਸੀਲਗੋਸੀਲਕੁਕ੍ਕੁਰਸੀਲਾਦੀਹਿ ਚ ਅਤ੍ਤਪਰਿਤਾਪਨੇਨ ਮੋਕ੍ਖੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥੋ.
ਸ੍ਵਾਯਂ ਸਬ੍ਬੋ ਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹੋ ਸਚ੍ਚਞਾਣੇ ਸਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਨ ਲਭਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ‘‘ਲੋਕੇ ਲੋਕਪ੍ਪਭਵੇ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹਾਤਿ.
ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਤੋ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫੬੪. ਸੇਸਾ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਤਿ ਸੇਸਾ ਏਕਾਸੀਤਿ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮਾ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰੇਸੁ ਦ੍ਵਾਦਸਸੁ ਆਯਤਨੇਸੁ ਕਾਮਭਵਵਿਭਵਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸਤਿਕਾ ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨਿ, ਖੁਦ੍ਦਕਵਤ੍ਥੁਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵਾ ਆਗਤਨਯੇਨ ਕਾਲਵਿਭਾਗਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਦਾਮਸਨੇ ਹਿ ਅਟ੍ਠਸਤਂ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਏਕਕਤ੍ਤਾ ਕੇਨਚਿ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਂ, ਕੁਤੋ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਪ੍ਪਭੇਦੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵੀਮਂਸਿਦ੍ਧਿਪਾਦਾਦੀਨਂ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾਨਂ ਸਤਿਪਿ ਕਿਚ੍ਚਨਾਨਤ੍ਤੇ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਮੁਖੇਨ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਤਯੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਯੋਤਿ ਲੋਕਿਯਕ੍ਖਣੇ ਅਲੋਭਮੇਤ੍ਤਾਕਰੁਣਾਸਮ੍ਪਯੋਗਵਸੇਨ ਭਿਨ੍ਨਾ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਲੋਭਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਹਿਂਸਾਸਮੁਚ੍ਛੇਦਨਵਸੇਨ ਤਯੋਤਿ ਏਕੋਪਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦੀਸੁ. ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਤਾਨਂ ਪਨ ਭਾਵੇ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਸਮ੍ਭਵਤੋ ਤੇਨ ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਭਵਨ੍ਤਰੇਪਿ ਜੀਵਿਤਹੇਤੁਪਿ ਅਰਿਯੇਹਿ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨੀਯਤ੍ਤਾ ਅਰਿਯਕਨ੍ਤਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਿਸੀਲਾਨਂ ਗਹਣੇਨ ਯੇਨ ਸਦ੍ਧਾਹਤ੍ਥੇਨ ਤਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਸੋ ਸਦ੍ਧਾਹਤ੍ਥੋ ਗਹਿਤੋ ਏਵ ਹੋਤੀਤਿ ਤਤੋ ਅਨਞ੍ਞਾਨਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਦ੍ਧਾਬਲਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਛਨ੍ਦੋ ਪਨ ਸਦ੍ਧਾਨੁਗੁਣੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਛਨ੍ਦਿਦ੍ਧਿਪਾਦਸ੍ਸਾਪਿ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯਾਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਦ੍ਧਾਬਲਛਨ੍ਦਿਦ੍ਧਿਪਾਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਸੀਲਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਤੋ ਤਿਵਿਧੇਨਾਪਿ ਸੀਲੇਨ ਤੇ ਤਯੋਪਿ ਗਹਿਤਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾ. ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਿਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਵਦਤਿ. ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਭਾਵਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩, ੧੯੨; ਪੇਟਕੋ. ੨੨; ਮਿ. ਪ. ੨.੧.੯) ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਮੁਖੇਨ ਸਮਾਧਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਸਮਾਧਿਮੁਖੇਨ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਿਦ੍ਧਿਪਾਦਭਾਵਨਾਯ ਪਨ ਸਮਾਧਿਪਿ ਅਧਿਮਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੀਮਂਸਿਦ੍ਧਿਪਾਦਾਦਿਵਚਨਂ ਵਿਯ ਚਿਤ੍ਤਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਇਧ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਪੀਤਿਮਨਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯੋ ਸੁਖਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਸੁਖਿਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੪੬੬; ੩.੩੫੯; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੭੬; ਅ. ਨਿ. ੩.੯੬; ੧੧.੧੨) ਵਚਨਤੋ ਸਮਾਧਿਉਪਕਾਰਾ ਪੀਤਿਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਾਧਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਾ. ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਪਨ ਸਮਾਧਿਉਪਕਾਰਕਤੋ, ਤਂਸਦਿਸਕਿਚ੍ਚਤੋ ਚ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਾਧਿਸੀਸੇਨ ਏਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਨਂ ਪਭੇਦਵਿਨਿਚ੍ਛਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫੬੫. ਭਾਰੋ ਵਿਯ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਵਿਘਾਤਕਤ੍ਤਾ, ਸਂਹਰਣੀਯਵਸੇਨ ਵਿਹਨ੍ਤਭਾਵਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਾਰਾਦਾਨਮਿਵ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਵਿਘਾਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵਤੋ. ਭਾਰਨਿਕ੍ਖੇਪਨਮਿਵ ਪਵਤ੍ਤਿਦੁਕ੍ਖਵੂਪਸਮਭਾਵਤੋ. ਰੋਗੋ ਵਿਯ, ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖਮਿਵ ਚ ਬਾਧਕਤ੍ਤਾ. ਰੋਗਨਿਦਾਨਂ ਵਿਯ, ਦੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਿ ਵਿਯ ਚ ਪਭਵਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ਦੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠੀਤਿ ਚ ਅਵਸ੍ਸਨਂ ਵਾ ਅਤਿਵਸ੍ਸਨਂ ਵਾ. ਰੋਗਵੂਪਸਮੋ ਵਿਯ, ਸੁਭਿਕ੍ਖਮਿਵ ਚ ਸਨ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ, ਸੁਖਭਾਵਤੋ. ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਮਂ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਪ. ੨੦੩-੨੦੪) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭੇਸਜ੍ਜਮਿਵ, ਸੁਵੁਟ੍ਠਿ ਵਿਯ ਚ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਹੇਤੁਪਚ੍ਛੇਦਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਪਗਮੂਪਾਯਭਾਵਤੋ. ਨਿਯ੍ਯਾਨਲਕ੍ਖਣਞ੍ਹਿ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ. ਅਨਿਟ੍ਠਭਾਵਤੋ, ਸਾਸਙ੍ਕਸਪ੍ਪਟਿਭਯਤੋ ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਰਿਵਿਸਰੁਕ੍ਖਭਯਓਰਿਮਤੀਰੂਪਮਂ. ਵੇਰਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ, ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਭਾਵੋ ਵਾ. ਵੇਰਸਮੁਗ੍ਘਾਤੋ ਵੇਰਵੂਪਸਮੋ ਮੇਤ੍ਤਾ. ਵੇਰਸਮੁਗ੍ਘਾਤੁਪਾਯੋ ਸਙ੍ਗਹਵਤ੍ਥੂਨਿ.
ਉਪਮਾਤੋ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫੬੬. ਏਸ ਨਯੋ ਸਮੁਦਯਾਦੀਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯੋ, ਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ, ਨ ਸਮੁਦਯੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਮੁਦਯੋ ਚੇਵ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਞ੍ਚ, ਅਤ੍ਥਿ ਨੇਵ ਸਮੁਦਯੋ ਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਸੇਸਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾਸਙ੍ਖਤਨਿਯ੍ਯਾਨਭਾਵਾਭਾਵਤੋ. ਇਤਰਂ ਪਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯਨ੍ਤਿ ਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯਮਾਹ. ਸਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਯ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ’’ਤਿ. ਤਥਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਤਥਸਭਾਵੇਨ, ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤੇਨ ਤਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯਂ ‘‘ਸਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ, ਸਿਯਾ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ, ਨ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਸਦ੍ਦਪਰਾ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਸਦ੍ਦਾ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਦਿਭਾਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਸਦ੍ਦਾਨਪੇਕ੍ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਸਦ੍ਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਾਮਞ੍ਞਫਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਦਿਪਦਸਙ੍ਗਹੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਸਦ੍ਦਾਪੇਕ੍ਖਂ ਪਨ ਸਨ੍ਧਾਯ ਚਤੁਤ੍ਥਪਦਸਙ੍ਗਹੋ.
ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ. ਯਥਾ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਦਯੋ ਏਕਙ੍ਗਵਿਕਲਾ, ਏਵਂ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਯੋਗੇਨ ਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਚੇਵ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਤਾਯ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਣ੍ਹਾਯਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਸਿਯਾਤਿ ਤਂਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਤਣ੍ਹਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਸੁਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਭਾਵਤੋ. ਸਮੁਦਯਾਦੀਸੁ ਅਵਸੇਸਕਿਲੇਸਾਦਯੋ ਪਭਵਟ੍ਠੇਨ ਸਮੁਦਯੋ, ਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਅਯਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਨਿਰੋਧੋ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ, ਨ ਸਮੁਦਯੋ. ਇਤਰਂ ਪਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯਂ ਸਿਯਾ ਸਮੁਦਯੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠੇਨ, ਨ ਪਨ ਯਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਵੁਸ੍ਸਤਿ ਤਥਤ੍ਤੇਨ, ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਪਨ ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਯੋ ਚੇਵ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਞ੍ਚ. ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ, ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ ਚ ਯਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਵੁਸ੍ਸਤਿ ਤਥਤ੍ਤੇਨ ਨੇਵ ਸਮੁਦਯੋ, ਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ. ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧੋ, ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਚ ਨਿਰੋਧੋ, ਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ. ਸਮੁਦਯੋ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ, ਨ ਨਿਰੋਧੋ. ਇਤਰਂ ਪਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯਂ ਸਿਯਾ ਨਿਰੋਧੋ ਖਣਨਿਰੋਧਸਬ੍ਭਾਵਤੋ, ਨ ਪਨ ਯਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਵੁਸ੍ਸਤਿ ਤਥਤ੍ਤੇਨ. ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਪਨ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੁ ਨਿਰੋਧੋ ਚੇਵ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਞ੍ਚ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਤੋ ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਮਗ੍ਗਾਨਿ ਮਗ੍ਗੋ, ਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ. ਨਿਰੋਧੋ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ, ਨ ਮਗ੍ਗੋ. ਇਤਰਂ ਪਨ ਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯਂ ਸਿਯਾ ਮਗ੍ਗੋ ਭਵਗਾਮਿਨਿਪਟਿਪਦਾਭਾਵਤੋ, ਨ ਪਨ ਯਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਵੁਸ੍ਸਤਿ ਤਥਤ੍ਤੇਨ, ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਪਨ ਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਪਟਿਪਦਾ ਮਗ੍ਗੋ ਚੇਵ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਞ੍ਚ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
ਚਤੁਕ੍ਕਤੋ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫੬੭. ਸੁਞ੍ਞਾਨੀਤਿ ਵੇਦਕਾਦੀਹਿ ਬਾਹਿਰਕਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤੇਹੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਹਿ ਵੇਦਨੀਯਮ੍ਪਿ ਸਨ੍ਤਂ ਵੇਦਕਰਹਿਤਂ, ਕੇਵਲਂ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦੇਤੀਤਿ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਇਤਰੇਸੁਪਿ.
‘‘ਦੁਕ੍ਖਮੇਵਾ’’ਤਿ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨ ਕੋਚਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਰਿਯਾਵ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਪੁਰਿਮਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਸਙ੍ਗਹਤੋ ਕਾਰਕਸ੍ਸ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸਭਾਵਮਾਹ. ਕਾਤਬ੍ਬਾਪਿ ਹਿ ਕਿਰਿਯਾ ਕਾਰਕਰਹਿਤਾ ਕੇਵਲਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਤਾਯ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਿਤੇ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਬਨ੍ਧੇ ਕਿਰਿਯਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਨਿਬ੍ਬੁਤਗਮਕੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ‘‘ਮਗ੍ਗੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘‘ਮਗ੍ਗਮਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਓਕਾਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋ ਕਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਗਮਕੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬੁਤਿਂ ਗਨ੍ਤਾ.