੯. ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵਨਾਕਥਾ

੨੪੦. ਅਨੁਸ੍ਸਤਿਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਸੁ ਪਨ ਮੇਤ੍ਤਾ, ਕਰੁਣਾ, ਮੁਦਿਤਾ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਇਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੇਸੁ ਮੇਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਤੁਕਾਮੇਨ ਤਾਵ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕੇਨ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਪਲਿਬੋਧੇਨ ਗਹਿਤਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਨ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਤ੍ਤਸਮ੍ਮਦਂ ਪਟਿਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾ ਵਿਵਿਤ੍ਤੇ ਪਦੇਸੇ ਸੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਸੁਖਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨ ਆਦਿਤੋ ਤਾਵ ਦੋਸੇ ਆਦੀਨਵੋ, ਖਨ੍ਤਿਯਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋ.

ਕਸ੍ਮਾ? ਇਮਾਯ ਹਿ ਭਾਵਨਾਯ ਦੋਸੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ, ਖਨ੍ਤਿ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਨ ਚ ਸਕ੍ਕਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਦਿਟ੍ਠਾਦੀਨਵਂ ਪਹਾਤੁਂ, ਅਵਿਦਿਤਾਨਿਸਂਸਂ ਵਾ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਦੁਟ੍ਠੋ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਦੋਸੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤੋ ਪਾਣਮ੍ਪਿ ਹਨਤੀ’’ਤਿਆਦੀਨਂ (ਅ. ਨਿ. ੩.੭੨) ਵਸੇਨ ਦੋਸੇ ਆਦੀਨਵੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

‘‘ਖਨ੍ਤੀ ਪਰਮਂ ਤਪੋ ਤਿਤਿਕ੍ਖਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਮਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾ’’; (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੯੦; ਧ. ਪ. ੧੮੪);

‘‘ਖਨ੍ਤਿਬਲਂ ਬਲਾਨੀਕਂ, ਤਮਹਂ ਬ੍ਰੂਮਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ’’. (ਧ. ਪ. ੩੯੯; ਸੁ. ਨਿ. ੬੨੮);

‘‘ਖਨ੍ਤਾ ਭਿਯ੍ਯੋ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦੀਨਂ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੫੦) ਵਸੇਨ ਖਨ੍ਤਿਯਂ ਆਨਿਸਂਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਥੇਵਂ ਦਿਟ੍ਠਾਦੀਨਵਤੋ ਦੋਸਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵੇਚਨਤ੍ਥਾਯ, ਵਿਦਿਤਾਨਿਸਂਸਾਯ ਚ ਖਨ੍ਤਿਯਾ ਸਂਯੋਜਨਤ੍ਥਾਯ ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵਨਾ ਆਰਭਿਤਬ੍ਬਾ. ਆਰਭਨ੍ਤੇਨ ਚ ਆਦਿਤੋਵ ਪੁਗ੍ਗਲਭੇਦੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਇਮੇਸੁ ਪੁਗ੍ਗਲੇਸੁ ਮੇਤ੍ਤਾ ਪਠਮਂ ਨ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ, ਇਮੇਸੁ ਨੇਵ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.

ਅਯਞ੍ਹਿ ਮੇਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਿਯਪੁਗ੍ਗਲੇ, ਅਤਿਪ੍ਪਿਯਸਹਾਯਕੇ, ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇ, ਵੇਰੀਪੁਗ੍ਗਲੇਤਿ ਇਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਪਠਮਂ ਨ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ. ਲਿਙ੍ਗਵਿਸਭਾਗੇ ਓਧਿਸੋ ਨ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ. ਕਾਲਕਤੇ ਨ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾਵ. ਕਿਂਕਾਰਣਾ ਅਪ੍ਪਿਯਾਦੀਸੁ ਪਠਮਂ ਨ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ? ਅਪ੍ਪਿਯਂ ਹਿ ਪਿਯਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਕਿਲਮਤਿ. ਅਤਿਪ੍ਪਿਯਸਹਾਯਕਂ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਕਿਲਮਤਿ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੇਪਿ ਚਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਆਰੋਦਨਾਕਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਗਰੁਟ੍ਠਾਨੇ ਚ ਪਿਯਟ੍ਠਾਨੇ ਚ ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਕਿਲਮਤਿ. ਵੇਰਿਮਨੁਸ੍ਸਰਤੋ ਕੋਧੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਿਯਾਦੀਸੁ ਪਠਮਂ ਨ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ.

ਲਿਙ੍ਗਵਿਸਭਾਗੇ ਪਨ ਤਮੇਵ ਆਰਬ੍ਭ ਓਧਿਸੋ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਰਾਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਕਿਰ ਅਮਚ੍ਚਪੁਤ੍ਤੋ ਕੁਲੂਪਕਤ੍ਥੇਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਕਸ੍ਸ ਮੇਤ੍ਤਾ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ? ਥੇਰੋ ‘‘ਪਿਯਪੁਗ੍ਗਲੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਰਿਯਾ ਪਿਯਾ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸਾ ਮੇਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਭਿਤ੍ਤਿਯੁਦ੍ਧਮਕਾਸਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਲਿਙ੍ਗਵਿਸਭਾਗੇ ਓਧਿਸੋ ਨ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ.

ਕਾਲਕਤੇ ਪਨ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਨੇਵ ਅਪ੍ਪਨਂ, ਨ ਉਪਚਾਰਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਕਿਰ ਦਹਰਭਿਕ੍ਖੁ ਆਚਰਿਯਂ ਆਰਬ੍ਭ ਮੇਤ੍ਤਂ ਆਰਭਿ. ਤਸ੍ਸ ਮੇਤ੍ਤਾ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਸੋ ਮਹਾਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਪਗੁਣਾਵ ਮੇ ਮੇਤ੍ਤਾਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਮਿ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਥੇਰੋ ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਗਵੇਸਾਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਮਤਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਆਰਬ੍ਭ ਮੇਤ੍ਤਾਯਨ੍ਤੋ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਪ੍ਪੇਸਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਲਕਤੇ ਨ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾਵ.

੨੪੧. ਸਬ੍ਬਪਠਮਂ ਪਨ ‘‘ਅਹਂ ਸੁਖਿਤੋ ਹੋਮਿ ਨਿਦ੍ਦੁਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਵਾ, ‘‘ਅਵੇਰੋ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜੋ ਅਨੀਘੋ ਸੁਖੀ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ਏਵਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਅਤ੍ਤਨਿਯੇਵ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ.

ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਯਂ ਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੬੪੩) ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਕਥਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ? ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਏਕਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਪਿਯਂ ਮਨਾਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮੇਤ੍ਤਾਯੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤੇ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਫਰਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਯਞ੍ਚ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ (ਪਟਿ. ਮ. ੨.੨੨) –

‘‘ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਨੋਧਿਸੋਫਰਣਾ ਮੇਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਅਵੇਰਾ ਹੋਨ੍ਤੁ’’ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾ ਅਨੀਘਾ ਸੁਖੀ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੁ. ਸਬ੍ਬੇ ਪਾਣਾ… ਸਬ੍ਬੇ ਭੂਤਾ… ਸਬ੍ਬੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ… ਸਬ੍ਬੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਅਵੇਰਾ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾ ਅਨੀਘਾ ਸੁਖੀ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੂ’’ਤਿਆਦਿ –

ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਞ੍ਚ ਮੇਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤੇ (ਖੁ. ਪਾ. ੯.੩; ਸੁ. ਨਿ. ੧੪੫) –

‘‘ਸੁਖਿਨੋਵ ਖੇਮਿਨੋ ਹੋਨ੍ਤੁ,

ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤੁ ਸੁਖਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿ. –

ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਨਿ ਭਾਵਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਚੇ. ਤਞ੍ਚ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਤਞ੍ਹਿ ਅਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਂ ਸਕ੍ਖਿਭਾਵਵਸੇਨ.

ਸਚੇਪਿ ਹਿ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਂ ਵਾ ‘‘ਅਹਂ ਸੁਖਿਤੋ ਹੋਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਤਨਿ ਮੇਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਨੇਵਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ‘‘ਅਹਂ ਸੁਖਿਤੋ ਹੋਮੀ’’ਤਿ ਭਾਵਯਤੋ ਪਨ ਯਥਾ ਅਹਂ ਸੁਖਕਾਮੋ ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਕ੍ਕੂਲੋ ਜੀਵਿਤੁਕਾਮੋ ਅਮਰਿਤੁਕਾਮੋ ਚ, ਏਵਂ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਕ੍ਖਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਸਤ੍ਤੇਸੁ ਹਿਤਸੁਖਕਾਮਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਭਗਵਤਾਪਿ –

‘‘ਸਬ੍ਬਾ ਦਿਸਾ ਅਨੁਪਰਿਗਮ੍ਮ ਚੇਤਸਾ,

ਨੇਵਜ੍ਝਗਾ ਪਿਯਤਰਮਤ੍ਤਨਾ ਕ੍ਵਚਿ;

ਏਵਂ ਪਿਯੋ ਪੁਥੁ ਅਤ੍ਤਾ ਪਰੇਸਂ,

ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਹਿਂਸੇ ਪਰਮਤ੍ਤਕਾਮੋ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੧੯; ਉਦਾ. ੪੧); –

ਵਦਤਾ ਅਯਂ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ.

੨੪੨. ਤਸ੍ਮਾ ਸਕ੍ਖਿਭਾਵਤ੍ਥਂ ਪਠਮਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਸੁਖਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਯ੍ਵਾਯਂ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ ਗਰੁ ਭਾਵਨੀਯੋ ਆਚਰਿਯੋ ਵਾ ਆਚਰਿਯਮਤ੍ਤੋ ਵਾ ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ ਵਾ ਉਪਜ੍ਝਾਯਮਤ੍ਤੋ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਦਾਨਪਿਯਵਚਨਾਦੀਨਿ ਪਿਯਮਨਾਪਤ੍ਤਕਾਰਣਾਨਿ ਸੀਲਸੁਤਾਦੀਨਿ ਗਰੁਭਾਵਨੀਯਤ੍ਤਕਾਰਣਾਨਿ ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਸ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸੁਖੀ ਹੋਤੁ ਨਿਦ੍ਦੁਕ੍ਖੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਮੇਤ੍ਤਾ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ.

ਏਵਰੂਪੇ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਕਾਮਂ ਅਪ੍ਪਨਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤਾਵਤਕੇਨੇਵ ਤੁਟ੍ਠਿਂ ਅਨਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸੀਮਾਸਮ੍ਭੇਦਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੇਨ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਅਤਿਪ੍ਪਿਯਸਹਾਯਕੇ, ਅਤਿਪ੍ਪਿਯਸਹਾਯਕਤੋ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇ, ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤੋ ਵੇਰੀਪੁਗ੍ਗਲੇ ਮੇਤ੍ਤਾ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ. ਭਾਵੇਨ੍ਤੇਨ ਚ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਮੁਦੁਂ ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰੇ ਤਦਨਨ੍ਤਰੇ ਉਪਸਂਹਰਿਤਬ੍ਬਂ.

ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਵੇਰੀਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਪੁਰਿਸਜਾਤਿਕਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਨਤ੍ਥਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਪਿ ਪਰੇ ਵੇਰੀਸਞ੍ਞਾਵ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤੇਨ ‘‘ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਮੇ ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ ਜਾਤਂ, ਇਦਾਨਿ ਨਂ ਵੇਰਿਮ੍ਹਿ ਉਪਸਂਹਰਾਮੀ’’ਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਰੋਵ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤੋ ਵੇਰੀਪੁਗ੍ਗਲੇ ਮੇਤ੍ਤਾ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.

੨੪੩. ਸਚੇ ਪਨਸ੍ਸ ਵੇਰਿਮ੍ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਮੁਪਸਂਹਰਤੋ ਤੇਨ ਕਤਾਪਰਾਧਾਨੁਸ੍ਸਰਣੇਨ ਪਟਿਘਮੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਥਾਨੇਨ ਪੁਰਿਮਪੁਗ੍ਗਲੇਸੁ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਮੇਤ੍ਤਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਮੇਤ੍ਤਾਯਨ੍ਤੇਨ ਪਟਿਘਂ ਵਿਨੋਦੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਏਵਮ੍ਪਿ ਵਾਯਮਤੋ ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਤਿ, ਅਥ –

ਕਕਚੂਪਮਓਵਾਦ-ਆਦੀਨਂ ਅਨੁਸਾਰਤੋ;

ਪਟਿਘਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ, ਘਟਿਤਬ੍ਬਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ.

ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਇਮਿਨਾ ਆਕਾਰੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਓਵਦਨ੍ਤੇਨੇਵ ‘‘ਅਰੇ ਕੁਜ੍ਝਨਪੁਰਿਸ, ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘ਉਭਤੋਦਣ੍ਡਕੇਨ ਚੇਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਕਚੇਨ ਚੋਰਾ ਓਚਰਕਾ ਅਙ੍ਗਮਙ੍ਗਾਨਿ ਓਕਨ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਯੋ ਮਨੋ ਪਦੋਸੇਯ੍ਯ. ਨ ਮੇ ਸੋ ਤੇਨ ਸਾਸਨਕਰੋ’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੩੨) ਚ,

‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਤੇਨ ਪਾਪਿਯੋ, ਯੋ ਕੁਦ੍ਧਂ ਪਟਿਕੁਜ੍ਝਤਿ;

ਕੁਦ੍ਧਮਪ੍ਪਟਿਕੁਜ੍ਝਨ੍ਤੋ, ਸਙ੍ਗਾਮਂ ਜੇਤਿ ਦੁਜ੍ਜਯਂ.

‘‘‘ਉਭਿਨ੍ਨਮਤ੍ਥਂ ਚਰਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰਸ੍ਸ ਚ;

ਪਰਂ ਸਙ੍ਕੁਪਿਤਂ ਞਤ੍ਵਾ, ਯੋ ਸਤੋ ਉਪਸਮ੍ਮਤੀ’ਤਿ ਚ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੮੮); –

‘‘‘ਸਤ੍ਤਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਪਤ੍ਤਕਨ੍ਤਾ ਸਪਤ੍ਤਕਰਣਾ ਕੋਧਨਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਇਤ੍ਥਿਂ ਵਾ ਪੁਰਿਸਂ ਵਾ. ਕਤਮੇ ਸਤ੍ਤ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਇਚ੍ਛਤਿ ਅਹੋ ਵਤਾਯਂ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸਹੇਤੁ? ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਵਤਾਯ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਕੋਧਨਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤੋ ਕੋਧਪਰੇਤੋ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸੋ ਹੋਤਿ ਸੁਨ੍ਹਾਤੋ ਸੁਵਿਲਿਤ੍ਤੋ ਕਪ੍ਪਿਤਕੇਸਮਸ੍ਸੁ ਓਦਾਤਵਤ੍ਥਵਸਨੋ, ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੋਵ ਹੋਤਿ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤੋ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਪਤ੍ਤਕਨ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਕਰਣੋ ਕੋਧਨਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ ਇਤ੍ਥਿਂ ਵਾ ਪੁਰਿਸਂ ਵਾ. ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਇਚ੍ਛਤਿ ਅਹੋਵਤਾਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਯੇਯ੍ਯਾਤਿ…ਪੇ… ਨ ਪਚੁਰਤ੍ਥੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ…ਪੇ… ਨ ਭੋਗਵਾ ਅਸ੍ਸਾਤਿ…ਪੇ… ਨ ਯਸਵਾ ਅਸ੍ਸਾਤਿ…ਪੇ… ਨ ਮਿਤ੍ਤਵਾ ਅਸ੍ਸਾਤਿ…ਪੇ… ਨ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਗਤਿਗਮਨੇਨ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਕੋਧਨਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤੋ ਕੋਧਪਰੇਤੋ ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ, ਵਾਚਾਯ ਮਨਸਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ. ਸੋ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ ਮਨਸਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤੋ’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੭.੬੪) ਚ,

‘‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਵਾਲਾਤਂ ਉਭਤੋਪਦਿਤ੍ਤਂ ਮਜ੍ਝੇ ਗੂਥਗਤਂ ਨੇਵ ਗਾਮੇ ਕਟ੍ਠਤ੍ਥਂ ਫਰਤਿ, ਨ ਅਰਞ੍ਞੇ ਕਟ੍ਠਤ੍ਥਂ ਫਰਤਿ. ਤਥੂਪਮਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਵਦਾਮੀ’ਤਿ ਚ,

‘‘ਸੋ ਦਾਨਿ ਤ੍ਵਂ ਏਵਂ ਕੁਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਨ ਚੇਵ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਕਰੋ ਭਵਿਸ੍ਸਸਿ, ਪਟਿਕੁਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਚ ਕੁਦ੍ਧਪੁਰਿਸਤੋਪਿ ਪਾਪਿਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨ ਦੁਜ੍ਜਯਂ ਸਙ੍ਗਾਮਂ ਜੇਸ੍ਸਸਿ, ਸਪਤ੍ਤਕਰਣੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਅਤ੍ਤਾਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਰਿਸ੍ਸਸਿ, ਛਵਾਲਾਤੂਪਮੋ ਚ ਭਵਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ.

੨੪੪. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਘਟਯਤੋ ਵਾਯਮਤੋ ਸਚੇ ਤਂ ਪਟਿਘਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ. ਨੋ ਚੇ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਅਥ ਯੋ ਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵੂਪਸਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ, ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਯਮਾਨੋ ਪਸਾਦਂ ਆਵਹਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤ੍ਵਾ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ.

ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਹਿ ਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋਵ ਉਪਸਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਉਪਸਨ੍ਤਭਾਵੋ ਚਸ੍ਸ ਬਹੁਂ ਵਤ੍ਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਜਨੇਨ ਞਾਯਤਿ. ਵਚੀਸਮਾਚਾਰਮਨੋਸਮਾਚਾਰਾ ਪਨ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਅਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸਮਾਚਾਰਵੂਪਸਮੋਯੇਵ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋਵ ਉਪਸਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਉਪਸਨ੍ਤਭਾਵੋ ਚਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਜਨੇਨ ਞਾਯਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਪਕਤਿਯਾ ਚ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਕੁਸਲੋ ਹੋਤਿ ਸਖਿਲੋ ਸੁਖਸਮ੍ਭਾਸੋ ਸਮ੍ਮੋਦਕੋ ਉਤ੍ਤਾਨਮੁਖੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਸੀ ਮਧੁਰੇਨ ਸਰੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਓਸਾਰੇਤਿ, ਪਰਿਮਣ੍ਡਲੇਹਿ ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਕਥੇਤਿ. ਕਾਯਸਮਾਚਾਰਮਨੋਸਮਾਚਾਰਾ ਪਨ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਅਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵਚੀਸਮਾਚਾਰਵੂਪਸਮੋਯੇਵ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਮਨੋਸਮਾਚਾਰੋਵ ਉਪਸਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਉਪਸਨ੍ਤਭਾਵੋ ਚਸ੍ਸ ਚੇਤਿਯਵਨ੍ਦਨਾਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬਜਨਸ੍ਸ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਹਿ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਚੇਤਿਯਂ ਵਾ ਬੋਧਿਂ ਵਾ ਥੇਰੇ ਵਾ ਵਨ੍ਦਮਾਨੋ ਨ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਵਨ੍ਦਤਿ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਮਣ੍ਡਪੇ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਵਾ ਪਚਲਾਯਨ੍ਤੋ ਵਾ ਨਿਸੀਦਤਿ. ਉਪਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਪਨ ਓਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਤਿ, ਓਹਿਤਸੋਤੋ ਅਟ੍ਠਿਂਕਤ੍ਵਾ ਕਾਯੇਨ ਵਾ ਵਾਚਾਯ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਸਾਦਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ. ਇਤਿ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਮਨੋਸਮਾਚਾਰੋਵ ਉਪਸਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਕਾਯਵਚੀਸਮਾਚਾਰਾ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਅਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਮਨੋਸਮਾਚਾਰਵੂਪਸਮੋਯੇਵ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਨ ਇਮੇਸੁ ਤੀਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਏਕੋਪਿ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਏਸ ਇਦਾਨਿ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਚਰਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਕਤਿਪਾਹਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਅਟ੍ਠਮਹਾਨਿਰਯਸੋਲ਼ਸਉਸ੍ਸਦਨਿਰਯਪਰਿਪੂਰਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਕਾਰੁਞ੍ਞਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਕਾਰੁਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਹਿ ਪਟਿਚ੍ਚ ਆਘਾਤੋ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ.

ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਤਯੋਪਿਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵੂਪਸਨ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਯਂ ਯਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਾਦਿਸੇ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਨ ਦੁਕ੍ਕਰਾ ਹੋਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵਨਾਤਿ.

ਇਮਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਆਵਿਭਾਵਤ੍ਥਂ – ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਆਘਾਤਪਟਿਵਿਨਯਾ. ਯਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਆਘਾਤੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਟਿਵਿਨੋਦੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੫.੧੬੨) ਇਦਂ ਪਞ੍ਚਕਨਿਪਾਤੇ ਆਘਾਤਪਟਿਵਿਨਯਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ.

੨੪੫. ਸਚੇ ਪਨਸ੍ਸ ਏਵਮ੍ਪਿ ਵਾਯਮਤੋ ਆਘਾਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿਯੇਵ, ਅਥਾਨੇਨ ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਾ ਓਵਦਿਤਬ੍ਬੋ –

‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਸਯੇ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਕਤਂ ਤੇ ਯਦਿ ਵੇਰਿਨਾ;

ਕਿਂ ਤਸ੍ਸਾਵਿਸਯੇ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਸਚਿਤ੍ਤੇ ਕਤ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ.

‘‘ਬਹੂਪਕਾਰਂ ਹਿਤ੍ਵਾਨ, ਞਾਤਿਵਗ੍ਗਂ ਰੁਦਮ੍ਮੁਖਂ;

ਮਹਾਨਤ੍ਥਕਰਂ ਕੋਧਂ, ਸਪਤ੍ਤਂ ਨ ਜਹਾਸਿ ਕਿਂ.

‘‘ਯਾਨਿ ਰਕ੍ਖਸਿ ਸੀਲਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਮੂਲਨਿਕਨ੍ਤਨਂ;

ਕੋਧਂ ਨਾਮੁਪਲ਼ਾਲੇਸਿ, ਕੋ ਤਯਾ ਸਦਿਸੋ ਜਲ਼ੋ.

‘‘ਕਤਂ ਅਨਰਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਪਰੇਨ ਇਤਿ ਕੁਜ੍ਝਸਿ;

ਕਿਂ ਨੁ ਤ੍ਵਂ ਤਾਦਿਸਂਯੇਵ, ਯੋ ਸਯਂ ਕਤ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ.

‘‘ਦੋਸੇਤੁਕਾਮੋ ਯਦਿ ਤਂ, ਅਮਨਾਪਂ ਪਰੋ ਕਰਿ;

ਦੋਸੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਤਸ੍ਸੇਵ, ਕਿਂ ਪੂਰੇਸਿ ਮਨੋਰਥਂ.

‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਤਸ੍ਸ ਚ ਨਾਮ ਤ੍ਵਂ, ਕੁਦ੍ਧੋ ਕਾਹਸਿ ਵਾ ਨਵਾ;

ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਨਿਦਾਨੇਵ, ਕੋਧਦੁਕ੍ਖੇਨ ਬਾਧਸਿ.

‘‘ਕੋਧਂ ਵਾ ਅਹਿਤਂ ਮਗ੍ਗਂ, ਆਰੂਲ਼੍ਹਾ ਯਦਿ ਵੇਰਿਨੋ;

ਕਸ੍ਮਾ ਤੁਵਮ੍ਪਿ ਕੁਜ੍ਝਨ੍ਤੋ, ਤੇਸਂਯੇਵਾਨੁਸਿਕ੍ਖਸਿ.

‘‘ਯਂ ਦੋਸਂ ਤਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ, ਸਤ੍ਤੁਨਾ ਅਪ੍ਪਿਯਂ ਕਤਂ;

ਤਮੇਵ ਦੋਸਂ ਛਿਨ੍ਦਸ੍ਸੁ, ਕਿਮਟ੍ਠਾਨੇ ਵਿਹਞ੍ਞਸਿ.

‘‘ਖਣਿਕਤ੍ਤਾ ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਯੇਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਤੇ ਕਤਂ;

ਅਮਨਾਪਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ ਤੇ, ਕਸ੍ਸ ਦਾਨੀਧ ਕੁਜ੍ਝਸਿ.

‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਕਰੋਤਿ ਯੋ ਯਸ੍ਸ, ਤਂ ਵਿਨਾ ਕਸ੍ਸ ਸੋ ਕਰੇ;

ਸਯਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਹੇਤੁਤ੍ਤ, ਮਿਤਿ ਕਿਂ ਤਸ੍ਸ ਕੁਜ੍ਝਸੀ’’ਤਿ.

੨੪੬. ਸਚੇ ਪਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਓਵਦਤੋਪਿ ਪਟਿਘਂ ਨੇਵ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਅਥਾਨੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰਸ੍ਸ ਚ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਨੋ ਤਾਵ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾ ‘‘ਅਮ੍ਭੋ ਤ੍ਵਂ ਤਸ੍ਸ ਕੁਦ੍ਧੋ ਕਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਸਿ? ਨਨੁ ਤਵੇਵ ਚੇਤਂ ਦੋਸਨਿਦਾਨਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ? ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕੋ ਹਿ ਤ੍ਵਂ ਕਮ੍ਮਦਾਯਾਦੋ ਕਮ੍ਮਯੋਨਿ ਕਮ੍ਮਬਨ੍ਧੁ ਕਮ੍ਮਪਟਿਸਰਣੋ, ਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਸਿ, ਤਸ੍ਸ ਦਾਯਾਦੋ ਭਵਿਸ੍ਸਸਿ, ਇਦਞ੍ਚ ਤੇ ਕਮ੍ਮਂ ਨੇਵ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ, ਨ ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਂ, ਨ ਸਾਵਕਭੂਮਿਂ, ਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਤਸਕ੍ਕਤ੍ਤਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਪਦੇਸਰਾਜਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸਾਧੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਂ, ਅਥ ਖੋ ਸਾਸਨਤੋ ਚਾਵੇਤ੍ਵਾ ਵਿਘਾਸਾਦਾਦਿਭਾਵਸ੍ਸ ਚੇਵ ਨੇਰਯਿਕਾਦਿਦੁਕ੍ਖਵਿਸੇਸਾਨਞ੍ਚ ਤੇ ਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ. ਸੋ ਤ੍ਵਂ ਇਦਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਉਭੋਹਿ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਵੀਤਚ੍ਚਿਤੇ ਵਾ ਅਙ੍ਗਾਰੇ, ਗੂਥਂ ਵਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਂ ਪਹਰਿਤੁਕਾਮੋ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਪਠਮਂ ਦਹਸਿ ਚੇਵ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਞ੍ਚ ਕਰੋਸੀ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਰਸ੍ਸਪਿ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾ ‘‘ਏਸੋਪਿ ਤਵ ਕੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ? ਨਨੁ ਏਤਸ੍ਸੇਵੇਤਂ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ? ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕੋ ਹਿ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਕਮ੍ਮਦਾਯਾਦੋ…ਪੇ… ਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦਾਯਾਦੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਇਦਞ੍ਚਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਂ ਨੇਵ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ, ਨ ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਂ, ਨ ਸਾਵਕਭੂਮਿਂ, ਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਤਸਕ੍ਕਤ੍ਤਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਪਦੇਸਰਾਜਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸਾਧੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਂ, ਅਥ ਖੋ ਸਾਸਨਤੋ ਚਾਵੇਤ੍ਵਾ ਵਿਘਾਸਾਦਾਦਿਭਾਵਸ੍ਸ ਚੇਵ ਨੇਰਯਿਕਾਦਿਦੁਕ੍ਖਵਿਸੇਸਾਨਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਇਦਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਟਿਵਾਤੇ ਠਤ੍ਵਾ ਪਰਂ ਰਜੇਨ ਓਕਿਰਿਤੁਕਾਮੋ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਓਕਿਰਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘‘ਯੋ ਅਪ੍ਪਦੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਨਰਸ੍ਸ ਦੁਸ੍ਸਤਿ,

ਸੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪੋਸਸ੍ਸ ਅਨਙ੍ਗਣਸ੍ਸ;

ਤਮੇਵ ਬਾਲਂ ਪਚ੍ਚੇਤਿ ਪਾਪਂ,

ਸੁਖੁਮੋ ਰਜੋ ਪਟਿਵਾਤਂਵ ਖਿਤ੍ਤੋ’’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੧੨੫; ਸੁ. ਨਿ. ੬੬੭);

੨੪੭. ਸਚੇ ਪਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋ ਨੇਵ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਅਥਾਨੇਨ ਸਤ੍ਥੁ ਪੁਬ੍ਬਚਰਿਯਗੁਣਾ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤਬ੍ਬਾ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਨਯੋ – ਅਮ੍ਭੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ, ਨਨੁ ਤੇ ਸਤ੍ਥਾ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸਮ੍ਬੋਧਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋਪਿ ਸਮਾਨੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨਿ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਞ੍ਚ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰਯਮਾਨੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਧਕੇਸੁਪਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਪ੍ਪਦੂਸੇਸਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ, ਸੀਲਵਜਾਤਕੇ ਤਾਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੇਵਿਯਾ ਪਦੁਟ੍ਠੇਨ ਪਾਪਅਮਚ੍ਚੇਨ ਆਨੀਤਸ੍ਸ ਪਟਿਰਞ੍ਞੋ ਤਿਯੋਜਨਸਤਂ ਰਜ੍ਜਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਸੇਧਨਤ੍ਥਾਯ ਉਟ੍ਠਿਤਾਨਂ ਅਮਚ੍ਚਾਨਂ ਆਵੁਧਮ੍ਪਿ ਛੁਪਿਤੁਂ ਨ ਅਦਾਸਿ. ਪੁਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਮਚ੍ਚਸਹਸ੍ਸੇਨ ਆਮਕਸੁਸਾਨੇ ਗਲਪ੍ਪਮਾਣਂ ਭੂਮਿਂ ਖਣਿਤ੍ਵਾ ਨਿਖਞ੍ਞਮਾਨੋ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਦੋਸਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਕਤ੍ਵਾ ਕੁਣਪਖਾਦਨਤ੍ਥਂ ਆਗਤਾਨਂ ਸਿਙ੍ਗਾਲਾਨਂ ਪਂਸੁਵਿਯੂਹਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪੁਰਿਸਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਜੀਵਿਤੋ ਯਕ੍ਖਾਨੁਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਿਰਿਗਬ੍ਭਂ ਓਰੁਯ੍ਹ ਸਿਰਿਸਯਨੇ ਸਯਿਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕੋਪਂ ਅਕਤ੍ਵਾਵ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਪਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮਿਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪਯਿਤ੍ਵਾ ਆਹ –

‘‘ਆਸੀਸੇਥੇਵ ਪੁਰਿਸੋ, ਨ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ ਪਣ੍ਡਿਤੋ;

ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਵੋਹਮਤ੍ਤਾਨਂ, ਯਥਾ ਇਚ੍ਛਿਂ ਤਥਾ ਅਹੂ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧.੫੧);

ਖਨ੍ਤਿਵਾਦੀਜਾਤਕੇ ਦੁਮ੍ਮੇਧੇਨ ਕਾਸਿਰਞ੍ਞਾ ‘‘ਕਿਂਵਾਦੀ ਤ੍ਵਂ ਸਮਣਾ’’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ‘‘ਖਨ੍ਤਿਵਾਦੀ ਨਾਮਾਹ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਕਣ੍ਟਕਾਹਿ ਕਸਾਹਿ ਤਾਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਪਾਦੇਸੁ ਛਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਕੋਪਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਾਕਾਸਿ.

ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਞ੍ਚੇਤਂ, ਯਂ ਮਹਲ੍ਲਕੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜੂਪਗਤੋ ਏਵਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਚੂਲ਼ਧਮ੍ਮਪਾਲਜਾਤਕੇ ਪਨ ਉਤ੍ਤਾਨਸੇਯ੍ਯਕੋਪਿ ਸਮਾਨੋ –

‘‘ਚਨ੍ਦਨਰਸਾਨੁਲਿਤ੍ਤਾ, ਬਾਹਾ ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਪਾਲਸ੍ਸ;

ਦਾਯਾਦਸ੍ਸ ਪਥਬ੍ਯਾ, ਪਾਣਾ ਮੇ ਦੇਵ ਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੫.੪੯);

ਏਵਂ ਵਿਪ੍ਪਲਪਮਾਨਾਯ ਮਾਤੁਯਾ ਪਿਤਰਾ ਮਹਾਪਤਾਪੇਨ ਨਾਮ ਰਞ੍ਞਾ ਵਂਸਕਲ਼ੀਰੇਸੁ ਵਿਯ ਚਤੂਸੁ ਹਤ੍ਥਪਾਦੇਸੁ ਛੇਦਾਪਿਤੇਸੁ ਤਾਵਤਾਪਿ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਂ ਅਨਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸੀਸਮਸ੍ਸ ਛਿਨ੍ਦਥਾਤਿ ਆਣਤ੍ਤੇ ‘‘ਅਯਂ ਦਾਨਿ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਕਾਲੋ, ਇਦਾਨਿ ਅਮ੍ਭੋ ਧਮ੍ਮਪਾਲ, ਸੀਸਚ੍ਛੇਦਾਣਾਪਕੇ ਪਿਤਰਿ, ਸੀਸਚ੍ਛੇਦਕੇ ਪੁਰਿਸੇ, ਪਰਿਦੇਵਮਾਨਾਯ ਮਾਤਰਿ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਚਾਤਿ ਇਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸਮਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਹੀ’’ਤਿ ਦਲ਼੍ਹਂ ਸਮਾਦਾਨਮਧਿਟ੍ਠਾਯ ਪਦੁਟ੍ਠਾਕਾਰਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਾਕਾਸਿ.

ਇਦਞ੍ਚਾਪਿ ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਮੇਵ, ਯਂ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੋ ਏਵਮਕਾਸਿ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਭੂਤੋਪਿ ਪਨ ਛਦ੍ਦਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਵਾਰਣੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸਪ੍ਪਿਤੇਨ ਸਲ੍ਲੇਨ ਨਾਭਿਯਂ ਵਿਦ੍ਧੋਪਿ ਤਾਵ ਅਨਤ੍ਥਕਾਰਿਮ੍ਹਿ ਲੁਦ੍ਦਕੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਪ੍ਪਦੂਸੇਸਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਸਮਪ੍ਪਿਤੋ ਪੁਥੁਸਲ੍ਲੇਨ ਨਾਗੋ,

ਅਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਲੁਦ੍ਦਕਂ ਅਜ੍ਝਭਾਸਿ;

ਕਿਮਤ੍ਥਯਂ ਕਿਸ੍ਸ ਵਾ ਸਮ੍ਮ ਹੇਤੁ,

ਮਮਂ ਵਧੀ ਕਸ੍ਸ ਵਾਯਂ ਪਯੋਗੋ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧੬.੧੨੪);

ਏਵਂ ਵਤ੍ਵਾ ਚ ਕਾਸਿਰਞ੍ਞੋ ਮਹੇਸਿਯਾ ਤਵ ਦਨ੍ਤਾਨਮਤ੍ਥਾਯ ਪੇਸਿਤੋਮ੍ਹਿ ਭਦਨ੍ਤੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਸ੍ਸਾ ਮਨੋਰਥਂ ਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਛਬ੍ਬਣ੍ਣਰਸ੍ਮਿਨਿਚ੍ਛਰਣਸਮੁਜ੍ਜਲਿਤਚਾਰੁਸੋਭੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਨ੍ਤੇ ਛੇਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ.

ਮਹਾਕਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾਯੇਵ ਪਬ੍ਬਤਪਪਾਤਤੋ ਉਦ੍ਧਰਿਤੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ –

‘‘ਭਕ੍ਖੋ ਅਯਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ, ਯਥੇਵਞ੍ਞੇ ਵਨੇ ਮਿਗਾ;

ਯਂਨੂਨਿਮਂ ਵਧਿਤ੍ਵਾਨ, ਛਾਤੋ ਖਾਦੇਯ੍ਯ ਵਾਨਰਂ.

‘‘ਆਹਿਤੋਵ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਮਂਸਮਾਦਾਯ ਸਮ੍ਬਲਂ;

ਕਨ੍ਤਾਰਂ ਨਿਤ੍ਥਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਾਥੇਯ੍ਯਂ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧੬.੨੦੫-੨੦੬); –

ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸਿਲਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਮਤ੍ਥਕੇ ਸਮ੍ਪਦਾਲਿਤੇ ਅਸ੍ਸੁਪੁਣ੍ਣੇਹਿ ਨੇਤ੍ਤੇਹਿ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਉਦਿਕ੍ਖਮਾਨੋ –

‘‘ਮਾ ਅਯ੍ਯੋਸਿ ਮੇ ਭਦਨ੍ਤੇ, ਤ੍ਵਂ ਨਾਮੇਤਾਦਿਸਂ ਕਰਿ;

ਤ੍ਵਂ ਖੋਸਿ ਨਾਮ ਦੀਘਾਵੁ, ਅਞ੍ਞਂ ਵਾਰੇਤੁਮਰਹਸੀ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧੬.੨੦੯); –

ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਰਿਸੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਦੂਸੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵ ਪੁਰਿਸਂ ਖੇਮਨ੍ਤਭੂਮਿਂ ਸਮ੍ਪਾਪੇਸਿ.

ਭੂਰਿਦਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਨਾਗਰਾਜਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਙ੍ਗਾਨਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਵਮ੍ਮਿਕਮੁਦ੍ਧਨਿ ਸਯਮਾਨੋ ਕਪ੍ਪੁਟ੍ਠਾਨਗ੍ਗਿਸਦਿਸੇਨ ਓਸਧੇਨ ਸਕਲਸਰੀਰੇ ਸਿਞ੍ਚਿਯਮਾਨੋਪਿ ਪੇਲ਼ਾਯ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪੇ ਕੀਲ਼ਾਪਿਯਮਾਨੋਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਮਨੋਪਦੋਸਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਅਕਾਸਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਪੇਲ਼ਾਯ ਪਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੇਪਿ, ਮਦ੍ਦਨ੍ਤੇਪਿ ਚ ਪਾਣਿਨਾ;

ਅਲਮ੍ਪਾਨੇ ਨ ਕੁਪ੍ਪਾਮਿ, ਸੀਲਖਣ੍ਡਭਯਾ ਮਮਾ’’ਤਿ. (ਚਰਿਯਾ. ੨.੧੬);

ਚਮ੍ਪੇਯ੍ਯੋਪਿ ਨਾਗਰਾਜਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਹਿਤੁਣ੍ਡਿਕੇਨ ਵਿਹੇਠਿਯਮਾਨੋ ਮਨੋਪਦੋਸਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨੁਪ੍ਪਾਦੇਸਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਤਦਾਪਿ ਮਂ ਧਮ੍ਮਚਾਰਿਂ, ਉਪਵੁਤ੍ਥਉਪੋਸਥਂ;

ਅਹਿਤੁਣ੍ਡਿਕੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਰਾਜਦ੍ਵਾਰਮ੍ਹਿ ਕੀਲ਼ਤਿ.

‘‘ਯਂ ਸੋ ਵਣ੍ਣਂ ਚਿਨ੍ਤਯਤਿ, ਨੀਲਂ ਪੀਤਂ ਵ ਲੋਹਿਤਂ;

ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਵਤ੍ਤਨ੍ਤੋ, ਹੋਮਿ ਚਿਨ੍ਤਿਤਸਨ੍ਨਿਭੋ.

‘‘ਥਲਂ ਕਰੇਯ੍ਯਂ ਉਦਕਂ, ਉਦਕਮ੍ਪਿ ਥਲਂ ਕਰੇ;

ਯਦਿਹਂ ਤਸ੍ਸ ਕੁਪ੍ਪੇਯ੍ਯਂ, ਖਣੇਨ ਛਾਰਿਕਂ ਕਰੇ.

‘‘ਯਦਿ ਚਿਤ੍ਤਵਸੀ ਹੇਸ੍ਸਂ, ਪਰਿਹਾਯਿਸ੍ਸਾਮਿ ਸੀਲਤੋ;

ਸੀਲੇਨ ਪਰਿਹੀਨਸ੍ਸ, ਉਤ੍ਤਮਤ੍ਥੋ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ. (ਚਰਿਯਾ. ੨.੨੧-੨੪);

ਸਙ੍ਖਪਾਲਨਾਗਰਾਜਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਖਿਣਾਹਿ ਸਤ੍ਤੀਹਿ ਅਟ੍ਠਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਓਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਪਹਾਰਮੁਖੇਹਿ ਸਕਣ੍ਟਕਾ ਲਤਾਯੋ ਪਵੇਸੇਤ੍ਵਾ ਨਾਸਾਯ ਦਲ਼੍ਹਂ ਰਜ੍ਜੁਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਭੋਜਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਕਾਜੇਨਾਦਾਯ ਵਯ੍ਹਮਾਨੋ ਧਰਣੀਤਲੇ ਘਂਸਿਯਮਾਨਸਰੀਰੋ ਮਹਨ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਨ੍ਤੋ ਕੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਓਲੋਕਿਤਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਸਬ੍ਬੇ ਭੋਜਪੁਤ੍ਤੇ ਭਸ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋਪਿ ਸਮਾਨੋ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਮ੍ਮੀਲੇਤ੍ਵਾ ਪਦੁਟ੍ਠਾਕਾਰਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਅਕਾਸਿ.

ਯਥਾਹ –

‘‘ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਂ ਪਞ੍ਚਦਸਿਞ੍ਚਲ਼ਾਰ,

ਉਪੋਸਥਂ ਨਿਚ੍ਚਮੁਪਾਵਸਾਮਿ;

ਅਥਾਗਮੁਂ ਸੋਲ਼ਸ ਭੋਜਪੁਤ੍ਤਾ,

ਰਜ੍ਜੁਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ ਦਲ਼੍ਹਞ੍ਚ ਪਾਸਂ.

‘‘ਭੇਤ੍ਵਾਨ ਨਾਸਂ ਅਤਿਕਸ੍ਸ ਰਜ੍ਜੁਂ,

ਨਯਿਂਸੁ ਮਂ ਸਮ੍ਪਰਿਗਯ੍ਹ ਲੁਦ੍ਦਾ;

ਏਤਾਦਿਸਂ ਦੁਕ੍ਖਮਹਂ ਤਿਤਿਕ੍ਖਂ,

ਉਪੋਸਥਂ ਅਪ੍ਪਟਿਕੋਪਯਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੨.੧੭.੧੮੦-੧੮੧);

ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਏਤਾਨੇਵ, ਅਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਮਾਤੁਪੋਸਕਜਾਤਕਾਦੀਸੁ ਅਨੇਕਾਨਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯਾਨਿ ਅਕਾਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਇਦਾਨਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤਂ ਸਦੇਵਲੋਕੇ ਕੇਨਚਿ ਅਪ੍ਪਟਿਸਮਖਨ੍ਤਿਗੁਣਂ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਅਪਦਿਸਤੋ ਪਟਿਘਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੁਂ ਅਤਿਵਿਯ ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਤਿਰੂਪਨ੍ਤਿ.

੨੪੮. ਸਚੇ ਪਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਸਤ੍ਥੁ ਪੁਬ੍ਬਚਰਿਤਗੁਣਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋਪਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਦਾਸਬ੍ਯਂ ਉਪਗਤਸ੍ਸ ਨੇਵ ਤਂ ਪਟਿਘਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਅਥਾਨੇਨ ਅਨਮਤਗ੍ਗਿਯਾਨਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਤਤ੍ਰ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਨ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤੋ ਸੁਲਭਰੂਪੋ, ਯੋ ਨ ਮਾਤਾਭੂਤਪੁਬ੍ਬੋ, ਯੋ ਨ ਪਿਤਾਭੂਤਪੁਬ੍ਬੋ, ਯੋ ਨ ਭਾਤਾ, ਯੋ ਨ ਭਗਿਨੀ, ਯੋ ਨ ਪੁਤ੍ਤੋ, ਯੋ ਨ ਧੀਤਾਭੂਤਪੁਬ੍ਬਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੩੭-੧੪੨).

ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਂ, ‘‘ਅਯਂ ਕਿਰ ਮੇ ਅਤੀਤੇ ਮਾਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦਸਮਾਸੇ ਕੁਚ੍ਛਿਯਾ ਪਰਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਮੁਤ੍ਤਕਰੀਸਖੇਲ਼ਸਿਙ੍ਘਾਣਿਕਾਦੀਨਿ ਹਰਿਚਨ੍ਦਨਂ ਵਿਯ ਅਜਿਗੁਚ੍ਛਮਾਨਾ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਉਰੇ ਨਚ੍ਚਾਪੇਨ੍ਤੀ ਅਙ੍ਗੇਨ ਪਰਿਹਰਮਾਨਾ ਪੋਸੇਸਿ, ਪਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਜਪਥਸਙ੍ਕੁਪਥਾਦੀਨਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਣਿਜ੍ਜਂ ਪਯੋਜਯਮਾਨੋ ਮਯ੍ਹਮਤ੍ਥਾਯ ਜੀਵਿਤਮ੍ਪਿ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਉਭਤੋਬ੍ਯੂਲ਼੍ਹੇ ਸਙ੍ਗਾਮੇ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਨਾਵਾਯ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਚ ਦੁਕ੍ਕਰਾਨਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ‘ਪੁਤ੍ਤਕੇ ਪੋਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਉਪਾਯੇਹਿ ਧਨਂ ਸਂਹਰਿਤ੍ਵਾ ਮਂ ਪੋਸੇਸਿ. ਭਾਤਾ, ਭਗਿਨੀ, ਪੁਤ੍ਤੋ, ਧੀਤਾ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾਪਿ ਇਦਞ੍ਚਿਦਞ੍ਚੁਪਕਾਰਂ ਅਕਾਸੀਤਿ ਤਤ੍ਰ ਮੇ ਨਪ੍ਪਤਿਰੂਪਂ ਮਨਂ ਪਦੂਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ.

੨੪੯. ਸਚੇ ਪਨ ਏਵਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿਯੇਵ, ਅਥਾਨੇਨ ਏਵਂ ਮੇਤ੍ਤਾਨਿਸਂਸਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾ – ‘‘ਅਮ੍ਭੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ, ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਆਸੇਵਿਤਾਯ ਭਾਵਿਤਾਯ ਬਹੁਲੀਕਤਾਯ ਯਾਨੀਕਤਾਯ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾਯ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾਯ ਪਰਿਚਿਤਾਯ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾਯ ਏਕਾਦਸਾਨਿਸਂਸਾ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ. ਕਤਮੇ ਏਕਾਦਸ? ਸੁਖਂ ਸੁਪਤਿ, ਸੁਖਂ ਪਟਿਬੁਜ੍ਝਤਿ, ਨ ਪਾਪਕਂ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪਿਯੋ ਹੋਤਿ, ਅਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪਿਯੋ ਹੋਤਿ, ਦੇਵਤਾ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਨਾਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਿ ਵਾ ਵਿਸਂ ਵਾ ਸਤ੍ਥਂ ਵਾ ਕਮਤਿ, ਤੁਵਟਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤਿ, ਮੁਖਵਣ੍ਣੋ ਪਸੀਦਤਿ, ਅਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਕਾਲਙ੍ਕਰੋਤਿ, ਉਤ੍ਤਰਿਮਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੂਪਗੋ ਹੋਤੀ’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧੧.੧੫).

‘‘ਸਚੇ ਤ੍ਵਂ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਸ੍ਸਸਿ, ਇਮੇਹਿ ਆਨਿਸਂਸੇਹਿ ਪਰਿਬਾਹਿਰੋ ਭਵਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ.

੨੫੦. ਏਵਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੇਨ ਪਨ ਧਾਤੁਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਕਥਂ? ‘‘ਅਮ੍ਭੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ, ਤ੍ਵਂ ਏਤਸ੍ਸ ਕੁਜ੍ਝਮਾਨੋ ਕਸ੍ਸ ਕੁਜ੍ਝਸਿ? ਕਿਂ ਕੇਸਾਨਂ ਕੁਜ੍ਝਸਿ, ਉਦਾਹੁ ਲੋਮਾਨਂ, ਨਖਾਨਂ…ਪੇ… ਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕੁਜ੍ਝਸਿ? ਅਥ ਵਾ ਪਨ ਕੇਸਾਦੀਸੁ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਕੁਜ੍ਝਸਿ, ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ, ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ, ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਕੁਜ੍ਝਸਿ? ਯੇ ਵਾ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਾਨਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਧਾਤੁਯੋ ਉਪਾਦਾਯ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤੇਸੁ ਕਿਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਕੁਜ੍ਝਸਿ, ਉਦਾਹੁ ਵੇਦਨਾ ਸਞ੍ਞਾ ਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਕੁਜ੍ਝਸਿ? ਕਿਂ ਵਾ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਸ੍ਸ ਕੁਜ੍ਝਸਿ, ਕਿਂ ਰੂਪਾਯਤਨਸ੍ਸ ਕੁਜ੍ਝਸਿ…ਪੇ… ਕਿਂ ਮਨਾਯਤਨਸ੍ਸ ਕੁਜ੍ਝਸਿ, ਕਿਂ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਸ੍ਸ ਕੁਜ੍ਝਸਿ? ਕਿਂ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁਯਾ ਕੁਜ੍ਝਸਿ, ਕਿਂ ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ, ਕਿਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ…ਪੇ… ਕਿਂ ਮਨੋਧਾਤੁਯਾ, ਕਿਂ ਧਮ੍ਮਧਾਤੁਯਾ, ਕਿਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ’’ਤਿ? ਏਵਞ੍ਹਿ ਧਾਤੁਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਂ ਕਰੋਤੋ ਆਰਗ੍ਗੇ ਸਾਸਪਸ੍ਸ ਵਿਯ ਆਕਾਸੇ ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਯ ਚ ਕੋਧਸ੍ਸ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਹੋਤਿ.

੨੫੧. ਧਾਤੁਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਂ ਪਨ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੇਨ ਦਾਨਸਂਵਿਭਾਗੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਂ ਪਰਸ੍ਸ ਦਾਤਬ੍ਬਂ, ਪਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਪਰੋ ਭਿਨ੍ਨਾਜੀਵੋ ਹੋਤਿ ਅਪਰਿਭੋਗਾਰਹਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਮੇਵ ਦਾਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਕਰੋਤੋ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ. ਇਤਰਸ੍ਸ ਚ ਅਤੀਤਜਾਤਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਨੁਬਨ੍ਧੋਪਿ ਕੋਧੋ ਤਙ੍ਖਣਞ੍ਞੇਵ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਲਪਬ੍ਬਤਵਿਹਾਰੇ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਵੁਟ੍ਠਾਪਿਤਸੇਨਾਸਨੇਨ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਿਕਤ੍ਥੇਰੇਨ ‘‘ਅਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਟ੍ਠਕਹਾਪਣਗ੍ਘਨਕੋ ਪਤ੍ਤੋ ਮਮ ਮਾਤਰਾ ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਦਿਨ੍ਨੋ ਧਮ੍ਮਿਯਲਾਭੋ, ਮਹਾਉਪਾਸਿਕਾਯ ਪੁਞ੍ਞਲਾਭਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਂ ਪਤ੍ਤਂ ਲਦ੍ਧਮਹਾਥੇਰਸ੍ਸ ਵਿਯ. ਏਵਂ ਮਹਾਨੁਭਾਵਮੇਤਂ ਦਾਨਂ ਨਾਮ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –

‘‘ਅਦਨ੍ਤਦਮਨਂ ਦਾਨਂ, ਦਾਨਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਸਾਧਕਂ;

ਦਾਨੇਨ ਪਿਯਵਾਚਾਯ, ਉਨ੍ਨਮਨ੍ਤਿ ਨਮਨ੍ਤਿ ਚਾ’’ਤਿ.

੨੫੨. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਵੇਰੀਪੁਗ੍ਗਲੇ ਵੂਪਸਨ੍ਤਪਟਿਘਸ੍ਸ ਯਥਾ ਪਿਯਾਤਿਪ੍ਪਿਯਸਹਾਯਕਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇਸੁ, ਏਵਂ ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਮੇਤ੍ਤਾਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਅਥਾਨੇਨ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਮੇਤ੍ਤਾਯਨ੍ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨਿ ਪਿਯਪੁਗ੍ਗਲੇ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਵੇਰੀਪੁਗ੍ਗਲੇਤਿ ਚਤੂਸੁ ਜਨੇਸੁ ਸਮਚਿਤ੍ਤਤਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੇਨ ਸੀਮਾਸਮ੍ਭੇਦੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਸਿਦਂ ਲਕ੍ਖਣਂ, ਸਚੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਪਿਯਮਜ੍ਝਤ੍ਤਵੇਰੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਤ੍ਤਚਤੁਤ੍ਥੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਚੋਰਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਏਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਤਂ ਮਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਲਲੋਹਿਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਬਲਿਕਰਣਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਤ੍ਰ ਚੇਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘‘ਅਸੁਕਂ ਵਾ ਅਸੁਕਂ ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਅਕਤੋਵ ਹੋਤਿ ਸੀਮਾਸਮ੍ਭੇਦੋ. ਸਚੇਪਿ ‘‘ਮਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੁ, ਮਾ ਇਮੇ ਤਯੋ’’ਤਿਪਿ ਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਅਕਤੋਵ ਹੋਤਿ ਸੀਮਾਸਮ੍ਭੇਦੋ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਸ੍ਸ ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਗਹਣਮਿਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਹਿਤੇਸੀ ਹੋਤਿ, ਇਤਰੇਸਂਯੇਵ ਹਿਤੇਸੀ ਹੋਤਿ.

ਯਦਾ ਪਨ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਜਨਾਨਮਨ੍ਤਰੇ ਏਕਮ੍ਪਿ ਚੋਰਾਨਂ ਦਾਤਬ੍ਬਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਚ ਤੇਸੁ ਚ ਤੀਸੁ ਜਨੇਸੁ ਸਮਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਕਤੋ ਹੋਤਿ ਸੀਮਾਸਮ੍ਭੇਦੋ. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –

‘‘ਅਤ੍ਤਨਿ ਹਿਤਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇ, ਅਹਿਤੇ ਚ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੇ;

ਯਦਾ ਪਸ੍ਸਤਿ ਨਾਨਤ੍ਤਂ, ਹਿਤਚਿਤ੍ਤੋਵ ਪਾਣਿਨਂ.

‘‘ਨ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਮੇਤ੍ਤਾਯ, ਕੁਸਲੀਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ;

ਯਦਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਸੀਮਾਯੋ, ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ.

‘‘ਸਮਂ ਫਰਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਯ, ਸਬ੍ਬਲੋਕਂ ਸਦੇਵਕਂ;

ਮਹਾਵਿਸੇਸੋ ਪੁਰਿਮੇਨ, ਯਸ੍ਸ ਸੀਮਾ ਨ ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ.

੨੫੩. ਏਵਂ ਸੀਮਾਸਮ੍ਭੇਦਸਮਕਾਲਮੇਵ ਚ ਇਮਿਨਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਉਪਚਾਰਞ੍ਚ ਲਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ. ਸੀਮਾਸਮ੍ਭੇਦੇ ਪਨ ਕਤੇ ਤਮੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਆਸੇਵਨ੍ਤੋ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਕਸਿਰੇਨੇਵ ਪਥਵੀਕਸਿਣੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਪ੍ਪਨਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਨੇਨ ਅਧਿਗਤਂ ਹੋਤਿ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਵਿਪ੍ਪਹੀਨਂ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਤਿਵਿਧਕਲ੍ਯਾਣਂ ਦਸਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤਂ. ਅਧਿਗਤੇ ਚ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਦੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਆਸੇਵਨ੍ਤੋ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਚਤੁਕ੍ਕਨਯੇ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਨਿ, ਪਞ੍ਚਕਨਯੇ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਾਨਿ ਚ ਪਾਪੁਣਾਤਿ.

ਸੋ ਹਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਵਸੇਨ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ. ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ (ਵਿਭ. ੬੪੨; ਦੀ. ਨਿ. ੧.੫੫੬). ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਹਿ ਅਯਂ ਵਿਕੁਬ੍ਬਨਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.

੨੫੪. ਏਤ੍ਥ ਚ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨਾਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ. ਚੇਤਸਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ. ਏਕਂ ਦਿਸਨ੍ਤਿ ਏਕਮੇਕਿਸ੍ਸਾ ਦਿਸਾਯ ਪਠਮਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਸਤ੍ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਏਕਦਿਸਾਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਸਤ੍ਤਫਰਣਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਫਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ ਇਰਿਯਾਪਥਵਿਹਾਰਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਦੀਸੁ ਦਿਸਾਸੁ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਥੇਵ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਦੁਤਿਯਂ ਤਤਿਯਂ ਚਤੁਤ੍ਥਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਉਪਰਿਮਂ ਦਿਸਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਧੋ ਤਿਰਿਯਨ੍ਤਿ ਅਧੋਦਿਸਮ੍ਪਿ ਤਿਰਿਯਂਦਿਸਮ੍ਪਿ ਏਵਮੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਅਧੋਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ. ਤਿਰਿਯਨ੍ਤਿ ਅਨੁਦਿਸਾਸੁ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਦਿਸਾਸੁ ਅਸ੍ਸਮਣ੍ਡਲੇ ਅਸ੍ਸਮਿਵ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਾਰੇਤਿਪਿ ਪਚ੍ਚਾਸਾਰੇਤਿਪੀਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਓਧਿਸੋ ਮੇਤ੍ਤਾਫਰਣਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ.

ਸਬ੍ਬਧੀਤਿਆਦਿ ਪਨ ਅਨੋਧਿਸੋ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਧੀਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਹੀਨਮਜ੍ਝਿਮੁਕ੍ਕਟ੍ਠਮਿਤ੍ਤਸਪਤ੍ਤਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦੇਸੁ ਅਤ੍ਤਤਾਯ. ‘‘ਅਯਂ ਪਰਸਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਿਭਾਗਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਸਮਤਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਚਿਤ੍ਤਭਾਗੇਨ ਈਸਕਮ੍ਪਿ ਬਹਿ ਅਵਿਕ੍ਖਿਪਮਾਨੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਵਨ੍ਤਂ, ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਲੋਕਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਲੋਕਂ. ਵਿਪੁਲੇਨਾਤਿਏਵਮਾਦਿਪਰਿਯਾਯਦਸ੍ਸਨਤੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪੁਨ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਓਧਿਸੋ ਫਰਣੇ ਵਿਯ ਪੁਨ ਤਥਾਸਦ੍ਦੋ ਇਤਿਸਦ੍ਦੋ ਵਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਨ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਗਮਵਸੇਨ ਵਾ ਏਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਪੁਲੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਫਰਣਵਸੇਨ ਵਿਪੁਲਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਭੂਮਿਵਸੇਨ ਪਨ ਏਤਂ ਮਹਗ੍ਗਤਂ ਪਗੁਣਵਸੇਨ ਚ ਅਪ੍ਪਮਾਣਸਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਚ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ, ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਅਵੇਰਂ, ਦੋਮਨਸ੍ਸਪ੍ਪਹਾਨਤੋ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਂ, ਨਿਦ੍ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਵਿਕੁਬ੍ਬਨਾਯ ਅਤ੍ਥੋ.

੨੫੫. ਯਥਾ ਚਾਯਂ ਅਪ੍ਪਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਵਿਕੁਬ੍ਬਨਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਥਾ ਯਮ੍ਪਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ (ਪਟਿ. ਮ. ੨.੨੨) ‘‘ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਨੋਧਿਸੋਫਰਣਾ ਮੇਤ੍ਤਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਸਤ੍ਤਹਾਕਾਰੇਹਿ ਓਧਿਸੋਫਰਣਾ ਮੇਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਦਸਹਾਕਾਰੇਹਿ ਦਿਸਾਫਰਣਾ ਮੇਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਤਤ੍ਥ ਚ ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਅਵੇਰਾ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾ ਅਨੀਘਾ ਸੁਖੀ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੁ, ਸਬ੍ਬੇ ਪਾਣਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਭੂਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਅਵੇਰਾ…ਪੇ… ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੂਤਿ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਨੋਧਿਸੋਫਰਣਾ ਮੇਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਸਬ੍ਬਾ ਇਤ੍ਥਿਯੋ ਅਵੇਰਾ…ਪੇ… ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੁ, ਸਬ੍ਬੇ ਪੁਰਿਸਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਅਰਿਯਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਅਨਰਿਯਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਦੇਵਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾ ਅਵੇਰਾ…ਪੇ… ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੂਤਿ ਇਮੇਹਿ ਸਤ੍ਤਹਾਕਾਰੇਹਿ ਓਧਿਸੋਫਰਣਾ ਮੇਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਸਬ੍ਬੇ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਸਤ੍ਤਾ ਅਵੇਰਾ…ਪੇ… ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੁ. ਸਬ੍ਬੇ ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ, ਸਬ੍ਬੇ ਉਤ੍ਤਰਾਯ ਦਿਸਾਯ, ਸਬ੍ਬੇ ਦਕ੍ਖਿਣਾਯ ਦਿਸਾਯ, ਸਬ੍ਬੇ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਅਨੁਦਿਸਾਯ, ਸਬ੍ਬੇ ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਅਨੁਦਿਸਾਯ, ਸਬ੍ਬੇ ਉਤ੍ਤਰਾਯ ਅਨੁਦਿਸਾਯ, ਸਬ੍ਬੇ ਦਕ੍ਖਿਣਾਯ ਅਨੁਦਿਸਾਯ, ਸਬ੍ਬੇ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ, ਸਬ੍ਬੇ ਉਪਰਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਸਤ੍ਤਾ ਅਵੇਰਾ…ਪੇ… ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੁ. ਸਬ੍ਬੇ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਪਾਣਾ, ਭੂਤਾ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ, ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ, ਅਵੇਰਾ…ਪੇ… ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੁ. ਸਬ੍ਬਾ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਇਤ੍ਥਿਯੋ, ਸਬ੍ਬੇ ਪੁਰਿਸਾ, ਅਰਿਯਾ, ਅਨਰਿਯਾ, ਦੇਵਾ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ, ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾ ਅਵੇਰਾ…ਪੇ… ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੁ. ਸਬ੍ਬਾ ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ, ਉਤ੍ਤਰਾਯ, ਦਕ੍ਖਿਣਾਯ, ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਅਨੁਦਿਸਾਯ, ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ, ਉਤ੍ਤਰਾਯ, ਦਕ੍ਖਿਣਾਯ ਅਨੁਦਿਸਾਯ, ਹੇਟ੍ਠਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ, ਉਪਰਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਇਤ੍ਥਿਯੋ…ਪੇ… ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾ ਅਵੇਰਾ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾ ਅਨੀਘਾ ਸੁਖੀ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੂਤਿ ਇਮੇਹਿ ਦਸਹਾਕਾਰੇਹਿ ਦਿਸਾਫਰਣਾ ਮੇਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

੨੫੬. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਤਿ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਮੇਤਂ. ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਛਨ੍ਦਰਾਗੇਨ ਸਤ੍ਤਾ ਵਿਸਤ੍ਤਾਤਿ ਸਤ੍ਤਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –