੧੦. ਆਰੁਪ੍ਪਨਿਦ੍ਦੇਸੋ
ਪਠਮਾਰੁਪ੍ਪਵਣ੍ਣਨਾ
੨੭੫. ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਾਨਨ੍ਤਰਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਸੁ ਪਨ ਚਤੂਸੁ ਆਰੁਪ੍ਪੇਸੁ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਤਾਵ ਭਾਵੇਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਖੋ ਪਨ ਰੂਪਾਧਿਕਰਣਂ ਦਣ੍ਡਾਦਾਨਸਤ੍ਥਾਦਾਨਕਲਹਵਿਗ੍ਗਹਵਿਵਾਦਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਆਰੁਪ੍ਪੇਤਿ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਰੂਪਾਨਂਯੇਵ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨਿਰੋਧਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੧੦੩) ਵਚਨਤੋ ਏਤੇਸਂ ਦਣ੍ਡਾਦਾਨਾਦੀਨਞ੍ਚੇਵ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਰੋਗਾਦੀਨਞ੍ਚ ਆਬਾਧਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਵਸੇਨ ਕਰਜਰੂਪੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਯ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਕਾਸਕਸਿਣਂ ਨਵਸੁ ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ.
ਤਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਕਰਜਰੂਪਂ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਕਸਿਣਰੂਪਮ੍ਪਿ ਯਸ੍ਮਾ ਤਪ੍ਪਟਿਭਾਗਮੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਮ੍ਪਿ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ. ਕਥਂ? ਯਥਾ ਅਹਿਭੀਰੁਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਰਞ੍ਞੇ ਸਪ੍ਪੇਨ ਅਨੁਬਦ੍ਧੋ ਵੇਗੇਨ ਪਲਾਯਿਤ੍ਵਾ ਪਲਾਤਟ੍ਠਾਨੇ ਲੇਖਾਚਿਤ੍ਤਂ ਤਾਲਪਣ੍ਣਂ ਵਾ ਵਲ੍ਲਿਂ ਵਾ ਰਜ੍ਜੁਂ ਵਾ ਫਲਿਤਾਯ ਵਾ ਪਨ ਪਥਵਿਯਾ ਫਲਿਤਨ੍ਤਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਾਯਤੇਵ ਉਤ੍ਤਸਤੇਵ, ਨੇਵ ਨਂ ਦਕ੍ਖਿਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਅਨਤ੍ਥਕਾਰਿਨਾ ਵੇਰਿਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਗਾਮੇ ਵਸਮਾਨੋ ਪੁਰਿਸੋ ਤੇਨ ਵਧਬਨ੍ਧਗੇਹਝਾਪਨਾਦੀਹਿ ਉਪਦ੍ਦੁਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਗਾਮਂ ਵਸਨਤ੍ਥਾਯ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਵੇਰਿਨਾ ਸਮਾਨਰੂਪਸਦ੍ਦਸਮੁਦਾਚਾਰਂ ਪੁਰਿਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਾਯਤੇਵ ਉਤ੍ਤਸਤੇਵ, ਨੇਵ ਨਂ ਦਕ੍ਖਿਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ.
ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਓਪਮ੍ਮਸਂਸਨ੍ਦਨਂ – ਤੇਸਂ ਹਿ ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਅਹਿਨਾ ਵੇਰਿਨਾ ਵਾ ਉਪਦ੍ਦੁਤਕਾਲੋ ਵਿਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਕਰਜਰੂਪਸਮਙ੍ਗਿਕਾਲੋ. ਤੇਸਂ ਵੇਗੇਨ ਪਲਾਯਨਅਞ੍ਞਗਾਮਗਮਨਾਨਿ ਵਿਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਕਰਜਰੂਪਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨਕਾਲੋ. ਤੇਸਂ ਪਲਾਤਟ੍ਠਾਨੇ ਚ ਅਞ੍ਞਗਾਮੇ ਚ ਲੇਖਾਚਿਤ੍ਤਤਾਲਪਣ੍ਣਾਦੀਨਿ ਚੇਵ ਵੇਰਿਸਦਿਸਂ ਪੁਰਿਸਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਯਸਨ੍ਤਾਸਅਦਸ੍ਸਨਕਾਮਤਾ ਵਿਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਸਿਣਰੂਪਮ੍ਪਿ ਤਪ੍ਪਟਿਭਾਗਮੇਵ ਇਦਨ੍ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤੁਕਾਮਤਾ. ਸੂਕਰਾਭਿਹਤਸੁਨਖਪਿਸਾਚਭੀਰੁਕਾਦਿਕਾਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਉਪਮਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
੨੭੬. ਏਵਂ ਸੋ ਤਸ੍ਮਾ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾ ਕਸਿਣਰੂਪਾ ਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਜ ਪਕ੍ਕਮਿਤੁਕਾਮੋ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਚਿਣ੍ਣਵਸੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਗੁਣਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਤਸ੍ਮਿਂ ਝਾਨੇ ‘‘ਇਮਂ ਮਯਾ ਨਿਬ੍ਬਿਣ੍ਣਂ ਰੂਪਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਚ, ‘‘ਆਸਨ੍ਨਸੋਮਨਸ੍ਸਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਚ, ‘‘ਸਨ੍ਤਵਿਮੋਕ੍ਖਤੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਆਦੀਨਵਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਅਙ੍ਗੋਲ਼ਾਰਿਕਤਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਥੇਵ ਹੇਤਂ ਰੂਪਂ ਦੁਵਙ੍ਗਿਕਂ, ਏਵਂ ਆਰੁਪ੍ਪਾਨਿਪੀਤਿ.
ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਏਵਂ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨਿਕਨ੍ਤਿਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਨ੍ਤਤੋ ਅਨਨ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਵਾ ਯਤ੍ਤਕਂ ਇਚ੍ਛਤਿ ਤਤ੍ਤਕਂ ਵਾ ਕਸਿਣਂ ਪਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਫੁਟ੍ਠੋਕਾਸਂ ‘‘ਆਕਾਸੋ ਆਕਾਸੋ’’ਤਿ ਵਾ, ‘‘ਅਨਨ੍ਤੋ ਆਕਾਸੋ’’ਤਿ ਵਾ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਉਗ੍ਘਾਟੇਤਿ ਕਸਿਣਂ. ਉਗ੍ਘਾਟੇਨ੍ਤੋ ਹਿ ਨੇਵ ਕਿਲਞ੍ਜਂ ਵਿਯ ਸਂਵੇਲ੍ਲੇਤਿ, ਨ ਕਪਾਲਤੋ ਪੂਵਂ ਵਿਯ ਉਦ੍ਧਰਤਿ, ਕੇਵਲਂ ਪਨ ਤਂ ਨੇਵ ਆਵਜ੍ਜੇਤਿ, ਨ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ, ਅਨਾਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਚ ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਤੇਨ ਫੁਟ੍ਠੋਕਾਸਂ ‘‘ਆਕਾਸੋ ਆਕਾਸੋ’’ਤਿ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਕਸਿਣਂ ਉਗ੍ਘਾਟੇਤਿ ਨਾਮ. ਕਸਿਣਮ੍ਪਿ ਉਗ੍ਘਾਟਿਯਮਾਨਂ ਨੇਵ ਉਬ੍ਬਟ੍ਟਤਿ ਨ ਵਿਵਟ੍ਟਤਿ, ਕੇਵਲਂ ਇਮਸ੍ਸ ਅਮਨਸਿਕਾਰਞ੍ਚ ‘‘ਆਕਾਸੋ ਆਕਾਸੋ’’ਤਿ ਮਨਸਿਕਾਰਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਕਸਿਣੁਗ੍ਘਾਟਿਮਾਕਾਸਮਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਕਸਿਣੁਗ੍ਘਾਟਿਮਾਕਾਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਕਸਿਣਫੁਟ੍ਠੋਕਾਸੋਤਿ ਵਾ ਕਸਿਣਵਿਵਿਤ੍ਤਾਕਾਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਏਕਮੇਵ.
ਸੋ ਤਂ ਕਸਿਣੁਗ੍ਘਾਟਿਮਾਕਾਸਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਕਾਸੋ ਆਕਾਸੋ’’ਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਆਵਜ੍ਜੇਤਿ, ਤਕ੍ਕਾਹਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਾਹਤਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਆਵਜ੍ਜਯਤੋ ਤਕ੍ਕਾਹਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਾਹਤਂ ਕਰੋਤੋ ਨੀਵਰਣਾਨਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਸਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਉਪਚਾਰੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਆਸੇਵਤਿ, ਭਾਵੇਤਿ, ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਆਵਜ੍ਜਯਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦੀਸੁ ਰੂਪਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਆਕਾਸੇ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪੇਤਿ. ਇਧਾਪਿ ਹਿ ਪੁਰਿਮਭਾਗੇ ਤੀਣਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਾ ਜਵਨਾਨਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਪਞ੍ਚਮਂ ਵਾ ਅਰੂਪਾਵਚਰਂ. ਸੇਸਂ ਪਥਵੀਕਸਿਣੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ, ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਅਰੂਪਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤੇ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾ ਨਾਮ ਯਾਨਪ੍ਪੁਤੋਲ਼ਿ ਕੁਮ੍ਭਿਮੁਖਾਦੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਨੀਲਪਿਲੋਤਿਕਾਯ ਵਾ ਪੀਤਲੋਹਿਤੋਦਾਤਾਦੀਨਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਾਯ ਪਿਲੋਤਿਕਾਯ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਪੁਰਿਸੋ ਵਾਤਵੇਗੇਨ ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਅਪਨੀਤਾਯ ਪਿਲੋਤਿਕਾਯ ਆਕਾਸਂਯੇਵ ਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਸਿਣਮਣ੍ਡਲਂ ਝਾਨਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਕਾਸੋ ਆਕਾਸੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਸਹਸਾ ਅਪਨੀਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਆਕਾਸਞ੍ਞੇਵ ਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਵਿਹਰਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚੇਸ ‘‘ਸਬ੍ਬਸੋ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ ‘ਅਨਨ੍ਤੋ ਆਕਾਸੋ’ਤਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ (ਵਿਭ. ੫੦੮; ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੨੯).
੨੭੭. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਸੋਤਿ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ, ਸਬ੍ਬਾਸਂ ਵਾ ਅਨਵਸੇਸਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਾਨਞ੍ਚੇਵ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਞ੍ਚ. ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਰੂਪੀ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੨੯), ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ‘‘ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੭੩), ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਰੂਪੇ ਸਞ੍ਞਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਤਿ ਏਵਂ ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਰੂਪਂ ਸਞ੍ਞਾ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਰੂਪਸਞ੍ਞਂ. ਰੂਪਂ ਅਸ੍ਸ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦਿਭੇਦਸ੍ਸ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਚੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਤਿ ਵਿਰਾਗਾ ਨਿਰੋਧਾ ਚ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਏਤਾਸਂ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਦਸਨ੍ਨਂ ਝਾਨਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਂ, ਏਤੇਸਞ੍ਚ ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦਿਵਸੇਨ ਨਵਨ੍ਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਅਨਵਸੇਸਾਨਂ ਵਾ ਵਿਰਾਗਾ ਚ ਨਿਰੋਧਾ ਚ ਵਿਰਾਗਹੇਤੁਞ੍ਚੇਵ ਨਿਰੋਧਹੇਤੁਞ੍ਚ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਨਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਰੂਪਸਞ੍ਞੇਨ ਏਤਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਤੁਨ੍ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਵਿਰਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਸੁ ਚ ਸਞ੍ਞਾਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਆਰਮ੍ਮਣਸਮਤਿਕ੍ਕਮਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ? ਰੂਪਾਵਚਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਾ ਉਪਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸ ਵਾ ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਜਾਨਨਾ ਸਞ੍ਜਾਨਿਤਤ੍ਤਂ, ਇਮਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਯੋ. ਇਮਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਯੋ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਵੀਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੬੦੨) ਏਵਂ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਸਞ੍ਞਾਨਂਯੇਵ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਸਮਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਏਤਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ, ਨ ਏਕਸ੍ਮਿਞ੍ਞੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਵਿਯ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣਸਮਤਿਕ੍ਕਮਵਸੇਨਾਪਿ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਕਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
੨੭੮. ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾਤਿ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਵਤ੍ਥੂਨਂ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਞ੍ਚ ਪਟਿਘਾਤੇਨ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਞ੍ਞਾ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾ. ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਏਤਮਧਿਵਚਨਂ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾ? ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ ਸਦ੍ਦਸਞ੍ਞਾ ਗਨ੍ਧਸਞ੍ਞਾ ਰਸਸਞ੍ਞਾ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਸਞ੍ਞਾ, ਇਮਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਯੋ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੬੦੩). ਤਾਸਂ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ, ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਦਸਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਪਹਾਨਾ ਅਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਕਾਮਞ੍ਚੇਤਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਪਿ ਨ ਸਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਪਹੀਨਾਨਂ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਵਿਯ, ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਾਦੀਨਂ ਤਤਿਯਮਗ੍ਗੇ ਵਿਯ ਚ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਝਾਨੇ ਉਸ੍ਸਾਹਜਨਨਤ੍ਥਂ ਇਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਪਸਂਸਾਵਸੇਨ ਏਤਾਸਮੇਤ੍ਥ ਵਚਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਅਥ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤਾ ਰੂਪਾਵਚਰਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਪਿ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਨ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਨ ਸਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਰੂਪਵਿਰਾਗਾਯ ਰੂਪਾਵਚਰਭਾਵਨਾ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਰੂਪਾਯਤ੍ਤਾ ਚ ਏਤਾਸਂ ਪਵਤ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਪਨ ਭਾਵਨਾ ਰੂਪਵਿਰਾਗਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਾ ਏਤ੍ਥ ਪਹੀਨਾਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਏਕਂਸੇਨੇਵ ਏਵਂ ਧਾਰੇਤੁਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਤਾਸਞ੍ਹਿ ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾਯੇਵ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਕਣ੍ਟਕੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧੦.੭੨) ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ. ਇਧ ਚ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾਯੇਵ ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਆਨੇਞ੍ਜਤਾ (ਵਿਭ. ੨੨੬) ਸਨ੍ਤਵਿਮੋਕ੍ਖਤਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੬੬) ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਆਲ਼ਾਰੋ ਚ ਕਾਲਾਮੋ ਅਰੂਪਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤਾਨਿ ਸਕਟਸਤਾਨਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਾਨਿ ਨੇਵ ਅਦ੍ਦਸ, ਨ ਪਨ ਸਦ੍ਦਂ ਅਸ੍ਸੋਸੀਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੯੨).
੨੭੯. ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾਤਿ ਨਾਨਤ੍ਤੇ ਵਾ ਗੋਚਰੇ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਸਞ੍ਞਾਨਂ, ਨਾਨਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਹਿ ਏਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ? ਅਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਨੋਧਾਤੁਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਵਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਵਾ ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਜਾਨਨਾ ਸਞ੍ਜਾਨਿਤਤ੍ਤਂ, ਇਮਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੬੦੪) ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਅਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਨੋਧਾਤੁਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਸਞ੍ਞਾ ਰੂਪਸਦ੍ਦਾਦਿਭੇਦੇ ਨਾਨਤ੍ਤੇ ਨਾਨਾਸਭਾਵੇ ਗੋਚਰੇ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਚੇਤਾ ਅਟ੍ਠ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਸਞ੍ਞਾ, ਦ੍ਵਾਦਸਾਕੁਸਲਸਞ੍ਞਾ, ਏਕਾਦਸ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸਞ੍ਞਾ, ਦ੍ਵੇ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸਞ੍ਞਾ, ਏਕਾਦਸ ਕਾਮਾਵਚਰਕਿਰਿਯਸਞ੍ਞਾਤਿ ਏਵਂ ਚਤੁਚਤ੍ਤਾਲੀਸਮ੍ਪਿ ਸਞ੍ਞਾ ਨਾਨਤ੍ਤਾ ਨਾਨਾਸਭਾਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਸਦਿਸਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਾਸਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ ਅਨਾਵਜ੍ਜਨਾ ਅਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰਾ ਅਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਾ ਨਾਵਜ੍ਜੇਤਿ, ਨ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਯਸ੍ਮਾ ਚੇਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾ ਚ ਇਮਿਨਾ ਝਾਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇ ਭਵੇਪਿ ਨ ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਪਗੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਇਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਣਕਾਲੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਸਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾਤਿ ਦ੍ਵੇਧਾਪਿ ਅਭਾਵੋਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਸੁ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਸਞ੍ਞਾ, ਨਵ ਕਿਰਿਯਸਞ੍ਞਾ, ਦਸਾਕੁਸਲਸਞ੍ਞਾਤਿ ਇਮਾ ਸਤ੍ਤਵੀਸਤਿਸਞ੍ਞਾ ਇਮਿਨਾ ਝਾਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇ ਭਵੇ ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਸਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਹਿ ਇਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਤਾਸਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾਯੇਵ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਾ ਪਨ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀਤਿ.
ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਚੇਤ੍ਥ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਬ੍ਬਰੂਪਾਵਚਰਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਕਾਮਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਪਹਾਨਞ੍ਚ ਅਮਨਸਿਕਾਰੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
੨੮੦. ਅਨਨ੍ਤੋ ਆਕਾਸੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਾਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਨ੍ਤੋ ਵਾ ਵਯਨ੍ਤੋ ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਅਨਨ੍ਤੋ. ਆਕਾਸੋਤਿ ਕਸਿਣੁਗ੍ਘਾਟਿਮਾਕਾਸੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨਾਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਅਨਨ੍ਤਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਨੇਵ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਕਾਸੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤਿ, ਸਣ੍ਠਪੇਤਿ, ਅਨਨ੍ਤਂ ਫਰਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਨਨ੍ਤੋ ਆਕਾਸੋ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੬੦੫).
ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਨਾਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਤਿ ਅਨਨ੍ਤਂ, ਆਕਾਸਂ ਅਨਨ੍ਤਂ ਆਕਾਸਾਨਨ੍ਤਂ, ਆਕਾਸਾਨਨ੍ਤਮੇਵ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਂ, ਤਂ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਆਯਤਨਮਸ੍ਸ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਂ ਦੇਵਾਯਤਨਮਿਵਾਤਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ.
ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਤਮਾਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤ੍ਵਾ ਤਦਨੁਰੂਪੇਨ ਇਰਿਯਾਪਥਵਿਹਾਰੇਨ ਵਿਹਰਤੀਤਿ.
ਅਯਂ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾ.
ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਕਥਾ
੨੮੧. ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਭਾਵੇਤੁਕਾਮੇਨ ਪਨ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵੇਨ ‘‘ਆਸਨ੍ਨਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ ਅਯਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਨੋ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਮਿਵ ਸਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਨਿਕਨ੍ਤਿਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਨ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਆਕਾਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਆਵਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਕ੍ਕਾਹਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਾਹਤਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਅਨਨ੍ਤਂ ਅਨਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਨ ਨ ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਂ.
ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਾਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨੀਵਰਣਾਨਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਸਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਉਪਚਾਰੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਆਸੇਵਤਿ, ਭਾਵੇਤਿ, ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਕਰੋਤੋ ਆਕਾਸੇ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਵਿਯ ਆਕਾਸਫੁਟੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪੇਤਿ. ਅਪ੍ਪਨਾਨਯੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚੇਸ ‘‘ਸਬ੍ਬਸੋ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਅਨਨ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੫੦੮; ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੨੯) ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
੨੮੨. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਸੋਤਿ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ, ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਹਿ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਞ੍ਚ ਤਂ ਪਠਮਸ੍ਸ ਆਰੁਪ੍ਪਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਦੇਵਾਨਂ ਦੇਵਾਯਤਨਂ ਵਿਯ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਆਯਤਨਞ੍ਚਾਤਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ. ਤਥਾ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਞ੍ਚ ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਸਞ੍ਜਾਤਿਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਮ੍ਬੋਜਾ ਅਸ੍ਸਾਨਂ ਆਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਿਯ ਸਞ੍ਜਾਤਿਦੇਸਟ੍ਠੇਨ ਆਯਤਨਞ੍ਚਾਤਿਪਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ. ਏਵਮੇਤਂ ਝਾਨਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚਾਤਿ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਰਣੇਨ ਚ ਅਮਨਸਿਕਰਣੇਨ ਚ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਵ ਯਸ੍ਮਾ ਇਦਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਾਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਭਯਮ੍ਪੇਤਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਅਨਨ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਤਂਯੇਵ ਅਨਨ੍ਤੋ ਆਕਾਸੋਤਿ ਏਵਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘‘ਅਨਨ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨ ਵਾ ਅਨਨ੍ਤਂ. ਸੋ ਹਿ ਤਮਾਕਾਸਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨਨ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ, ਤਂਯੇਵ ਆਕਾਸਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਫੁਟਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਅਨਨ੍ਤਂ ਫਰਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਨਨ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੬੧੦).
ਤਤ੍ਥ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨਾਤਿ ਉਪਯੋਗਤ੍ਥੇ ਕਰਣਵਚਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ, ਅਨਨ੍ਤਂ ਫਰਤਿ ਤਞ੍ਞੇਵ ਆਕਾਸਂ ਫੁਟਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਨਾਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਤਿ ਅਨਨ੍ਤਂ. ਅਨਨ੍ਤਮੇਵ ਆਨਞ੍ਚਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਆਨਞ੍ਚਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਰੂਲ਼੍ਹੀਸਦ੍ਦੋ. ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਆਯਤਨਮਸ੍ਸ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਂ ਦੇਵਾਯਤਨਮਿਵਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ. ਸੇਸਂ ਪੁਰਿਮਸਦਿਸਮੇਵਾਤਿ.
ਅਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾ.
ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਕਥਾ
੨੮੩. ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਭਾਵੇਤੁਕਾਮੇਨ ਪਨ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵੇਨ ‘‘ਆਸਨ੍ਨਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ ਅਯਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਨੋ ਚ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਮਿਵ ਸਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਨਿਕਨ੍ਤਿਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਸਨ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਾਰਮ੍ਮਣਭੂਤਸ੍ਸ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋ ਸੁਞ੍ਞਤਾ ਵਿਵਿਤ੍ਤਾਕਾਰੋ ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਕਥਂ? ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਾ, ‘‘ਸੁਞ੍ਞਂ ਸੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ‘‘ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਆਵਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਕ੍ਕਾਹਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਾਹਤਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ.
ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਾਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨੀਵਰਣਾਨਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਸਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਉਪਚਾਰੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਆਸੇਵਤਿ, ਭਾਵੇਤਿ, ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਕਰੋਤੋ ਆਕਾਸੇ ਫੁਟੇ ਮਹਗ੍ਗਤਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਵਿਯ ਤਸ੍ਸੇਵ ਆਕਾਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਹਗ੍ਗਤਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਸੁਞ੍ਞਵਿਵਿਤ੍ਤਨਤ੍ਥਿਭਾਵੇ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪੇਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਚ ਅਪ੍ਪਨਾਨਯੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਹਿ ਅਪ੍ਪਨਾਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾ ਨਾਮ ਪੁਰਿਸੋ ਮਣ੍ਡਲਮਾਲ਼ਾਦੀਸੁ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕਤ੍ਥਚਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਕਿਚ੍ਚਾਵਸਾਨੇਵ ਉਟ੍ਠਾਯ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਰੇ ਠਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਂ ਠਾਨਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਸੁਞ੍ਞਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਵਿਤ੍ਤਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਨਾਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਾ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ ਵਾ ਦਿਸਾਪਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਵਾ’’ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿਭਾਵਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਪੁਬ੍ਬੇ ਆਕਾਸੇ ਪਵਤ੍ਤਿਤਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਜ੍ਝਾਨਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਤਸ੍ਸ ਅਪਗਮਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਭਾਵਮੇਵ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚੇਸ ‘‘ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੫੦੮; ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੨੯) ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
੨੮੪. ਇਧਾਪਿ ਸਬ੍ਬਸੋਤਿ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਚ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਹਿ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਞ੍ਚ ਤਂ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਆਰੁਪ੍ਪਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਦੇਵਾਨਂ ਦੇਵਾਯਤਨਂ ਵਿਯ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਆਯਤਨਞ੍ਚਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ. ਤਥਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਞ੍ਚ ਤਂ ਤਸ੍ਸੇਵ ਝਾਨਸ੍ਸ ਸਞ੍ਜਾਤਿਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਮ੍ਬੋਜਾ ਅਸ੍ਸਾਨਂ ਆਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਿਯ ਸਞ੍ਜਾਤਿਦੇਸਟ੍ਠੇਨ ਆਯਤਨਞ੍ਚਾਤਿਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ. ਏਵਮੇਤਂ ਝਾਨਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚਾਤਿ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਰਣੇਨ ਚ ਅਮਨਸਿਕਰਣੇਨ ਚ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਵ ਯਸ੍ਮਾ ਇਦਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਾਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਭਯਮ੍ਪੇਤਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮਾਤਿ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੁਞ੍ਞਂ ਸੁਞ੍ਞਂ, ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਤਞ੍ਞੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਭਾਵੇਤਿ ਵਿਭਾਵੇਤਿ ਅਨ੍ਤਰਧਾਪੇਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀ’’ਤਿ, ਤਂ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਖਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਵਿਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਥ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਏਵਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਞ੍ਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਾਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਕੇਵਲਮਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਸੁਞ੍ਞਭਾਵਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤਭਾਵਮੇਵ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਭਾਵੇਤਿ ਵਿਭਾਵੇਤਿ ਅਨ੍ਤਰਧਾਪੇਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ.
ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਨਾਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਨਨ੍ਤਿ ਅਕਿਞ੍ਚਨਂ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਭਙ੍ਗਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਸ੍ਸ ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਕਿਞ੍ਚਨਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਂ, ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਵਿਞ੍ਞਾਣਾਪਗਮਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਤਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਆਯਤਨਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਂ ਦੇਵਾਯਤਨਮਿਵਾਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ. ਸੇਸਂ ਪੁਰਿਮਸਦਿਸਮੇਵਾਤਿ.
ਅਯਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾ.
ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਕਥਾ
੨੮੫. ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਭਾਵੇਤੁਕਾਮੇਨ ਪਨ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵੇਨ ‘‘ਆਸਨ੍ਨਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ ਅਯਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਨੋ ਚ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਵਿਯ ਸਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਸਞ੍ਞਾ ਰੋਗੋ, ਸਞ੍ਞਾ ਗਣ੍ਡੋ, ਸਞ੍ਞਾ ਸਲ੍ਲਂ, ਏਤਂ ਸਨ੍ਤਂ, ਏਤਂ ਪਣੀਤਂ ਯਦਿਦਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਵਾ ਏਵਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਆਦੀਨਵਂ, ਉਪਰਿ ਆਨਿਸਂਸਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਨਿਕਨ੍ਤਿਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਸਨ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਾਵ ਅਭਾਵਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਾ ਸਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਆਵਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ, ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਕ੍ਕਾਹਤਾ ਵਿਤਕ੍ਕਾਹਤਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ.
ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਮਾਨਸਂ ਚਾਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨੀਵਰਣਾਨਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਸਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਉਪਚਾਰੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਆਸੇਵਤਿ, ਭਾਵੇਤਿ, ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਕਰੋਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਪਗਮੇ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਵਿਯ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪੇਤਿ. ਅਪ੍ਪਨਾਨਯੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚੇਸ ‘‘ਸਬ੍ਬਸੋ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੫੦੮; ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੨੯) ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
੨੮੬. ਇਧਾਪਿ ਸਬ੍ਬਸੋਤਿ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਹਿ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਞ੍ਚ ਤਂ ਤਤਿਯਸ੍ਸ ਆਰੁਪ੍ਪਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਦੇਵਾਨਂ ਦੇਵਾਯਤਨਂ ਵਿਯ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਆਯਤਨਞ੍ਚਾਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ. ਤਥਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਞ੍ਚ ਤਂ ਤਸ੍ਸੇਵ ਝਾਨਸ੍ਸ ਸਞ੍ਜਾਤਿਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਬੋਜਾ ਅਸ੍ਸਾਨਂ ਆਯਤਨਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਿਯ ਸਞ੍ਜਾਤਿਦੇਸਟ੍ਠੇਨ ਆਯਤਨਞ੍ਚਾਤਿਪਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ. ਏਵਮੇਤਂ ਝਾਨਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚਾਤਿ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਰਣੇਨ ਚ ਅਮਨਸਿਕਰਣੇਨ ਚ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਵ ਯਸ੍ਮਾ ਇਦਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਾਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਭਯਮ੍ਪੇਤਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮਾਤਿ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਯਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯ ਭਾਵਤੋ ਤਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਾ ਸਞ੍ਞਾ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਤਾਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ‘‘ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞੀ’’ਤਿ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਞ੍ਞੇਵ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਸਨ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਵਸੇਸਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੬੧੯) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੀਤਿ ‘‘ਸਨ੍ਤਾ ਵਤਾਯਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿਭਾਵਮ੍ਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਠਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤਾਯ ਤਂ ਸਨ੍ਤਾਤਿ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ.
ਸਨ੍ਤਤੋ ਚੇ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਕਥਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤੀਤਿ? ਅਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਕਾਮਤਾਯ. ਸੋ ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤਂ ਸਨ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਅਥ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ‘‘ਅਹਮੇਤਂ ਆਵਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਵੁਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਸ ਆਭੋਗੋ ਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਤੋ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਤਰਪਣੀਤਤਰਤਾਯ.
ਯਥਾ ਹਿ ਰਾਜਾ ਮਹਚ੍ਚ ਰਾਜਾਨੁਭਾਵੇਨ ਹਤ੍ਥਿਕ੍ਖਨ੍ਧਵਰਗਤੋ ਨਗਰਵੀਥਿਯਂ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ਦਨ੍ਤਕਾਰਾਦਯੋ ਸਿਪ੍ਪਿਕੇ ਏਕਂ ਵਤ੍ਥਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਏਕੇਨ ਸੀਸਂ ਵੇਠੇਤ੍ਵਾ ਦਨ੍ਤਚੁਣ੍ਣਾਦੀਹਿ ਸਮੋਕਿਣ੍ਣਗਤ੍ਤੇ ਅਨੇਕਾਨਿ ਦਨ੍ਤਵਿਕਤਿਆਦੀਨਿ ਸਿਪ੍ਪਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਹੋ ਵਤ ਰੇ ਛੇਕਾ ਆਚਰਿਯਾ ਈਦਿਸਾਨਿਪਿ ਨਾਮ ਸਿਪ੍ਪਾਨਿ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਤੇਸਂ ਛੇਕਤਾਯ ਤੁਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਅਹੋ ਵਤਾਹਂ ਰਜ੍ਜਂ ਪਹਾਯ ਏਵਰੂਪੋ ਸਿਪ੍ਪਿਕੋ ਭਵੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਰਜ੍ਜਸਿਰਿਯਾ ਮਹਾਨਿਸਂਸਤਾਯ. ਸੋ ਸਿਪ੍ਪਿਨੋ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਵ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਏਸ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਅਥ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ‘‘ਅਹਮੇਤਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਵਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਵੁਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਨੇਵ ਏਸ ਆਭੋਗੋ ਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਹੋਤਿ.
ਸੋ ਤਂ ਸਨ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਤਂ ਪਰਮਸੁਖੁਮਂ ਅਪ੍ਪਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਸਞ੍ਞਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਯਾਯ ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞੀ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਵਸੇਸਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਵਸੇਸਸਮਾਪਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਖੁਮਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਂ ਚਤੁਤ੍ਥਾਰੁਪ੍ਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ.
੨੮੭. ਇਦਾਨਿ ਯਂ ਤਂ ਏਵਮਧਿਗਤਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯ ਵਸੇਨ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਾ ਉਪਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੬੨੦) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸੁ ਇਧ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਵਚਨਤ੍ਥੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯ ਅਭਾਵਤੋ ਸੁਖੁਮਾਯ ਚ ਭਾਵਤੋ ਨੇਵਸ੍ਸ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾ ਨਾਸਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਂ. ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਤਂ ਮਨਾਯਤਨਧਮ੍ਮਾਯਤਨਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਆਯਤਨਞ੍ਚਾਤਿ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ. ਅਥ ਵਾ ਯਾਯਮੇਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਾ, ਸਾ ਪਟੁਸਞ੍ਞਾਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਵਸੇਸਸੁਖੁਮਭਾਵੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਨਾਸਞ੍ਞਾਤਿ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾ. ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾ ਚ ਸਾ ਸੇਸਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਆਯਤਨਞ੍ਚਾਤਿ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ.
ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਾਵ ਏਦਿਸੀ, ਅਥ ਖੋ ਵੇਦਨਾਪਿ ਨੇਵਵੇਦਨਾਨਾਵੇਦਨਾ, ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨੇਵਚਿਤ੍ਤਂਨਾਚਿਤ੍ਤਂ, ਫਸ੍ਸੋਪਿ ਨੇਵਫਸ੍ਸੋਨਾਫਸ੍ਸੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਪਨਾਯਂ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਤ੍ਤਮਕ੍ਖਨਤੇਲਪ੍ਪਭੁਤੀਹਿ ਚ ਉਪਮਾਹਿ ਏਸ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋ.
ਸਾਮਣੇਰੋ ਕਿਰ ਤੇਲੇਨ ਪਤ੍ਤਂ ਮਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਠਪੇਸਿ, ਤਂ ਯਾਗੁਪਾਨਕਾਲੇ ਥੇਰੋ ਪਤ੍ਤਮਾਹਰਾਤਿ ਆਹ. ਸੋ ‘‘ਪਤ੍ਤੇ ਤੇਲਮਤ੍ਥਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤੋ ‘‘ਆਹਰ, ਸਾਮਣੇਰ, ਤੇਲਂ, ਨਾਲ਼ਿਂ ਪੂਰੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤੇਲ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਅਨ੍ਤੋਵੁਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਯਾਗੁਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਤੇਲਮਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਹੋਤਿ. ਨਾਲ਼ਿਪੂਰਣਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਾਪਿ ਸਞ੍ਞਾ ਪਟੁਸਞ੍ਞਾਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਵਸੇਸਸੁਖੁਮਭਾਵੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਨਾਸਞ੍ਞਾ ਹੋਤਿ.
ਕਿਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਾਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ? ਆਰਮ੍ਮਣਸਞ੍ਜਾਨਨਞ੍ਚੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚ ਵਿਸਯਭਾਵਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਜਨਨਂ. ਦਹਨਕਿਚ੍ਚਮਿਵ ਹਿ ਸੁਖੋਦਕੇ ਤੇਜੋਧਾਤੁ ਸਞ੍ਜਾਨਨਕਿਚ੍ਚਂ ਪੇਸਾ ਪਟੁਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਸੇਸਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਸਞ੍ਞਾ ਵਿਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਿਸਯਭਾਵਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਜਨਨਮ੍ਪਿ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਹਿ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਅਕਤਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਿਦਂ ਪਤ੍ਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ ਅਪਿਚ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਪਕਤਿਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਪਨ ਮਹਾਪਞ੍ਞੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸਦਿਸੋਵ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯ. ਸੋਪਿ ‘‘ਏਵਂ ਕਿਰਿਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭੋਨ੍ਤਿ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੯੫) ਏਵਂ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨੇਵ, ਨੋ ਅਨੁਪਦਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ. ਏਵਂ ਸੁਖੁਮਤ੍ਤਂ ਗਤਾ ਏਸਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ.
ਯਥਾ ਚ ਪਤ੍ਤਮਕ੍ਖਨਤੇਲੂਪਮਾਯ, ਏਵਂ ਮਗ੍ਗੁਦਕੂਪਮਾਯਪਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋ. ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕਿਰ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪੁਰਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਸਾਮਣੇਰੋ ਥੋਕਂ ਉਦਕਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਉਦਕਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਾਹਨਾ ਓਮੁਞ੍ਚਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤੋ ਥੇਰੇਨ ‘‘ਸਚੇ ਉਦਕਮਤ੍ਥਿ, ਆਹਰ ਨ੍ਹਾਨਸਾਟਿਕਂ, ਨ੍ਹਾਯਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਉਪਾਹਨਤੇਮਨਮਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਉਦਕਮਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਹੋਤਿ, ਨ੍ਹਾਯਨਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਹੋਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਸਾ ਪਟੁਸਞ੍ਞਾਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਵਸੇਸਸੁਖੁਮਭਾਵੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਨਾਸਞ੍ਞਾ ਹੋਤਿ.
ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਏਤਾਹੇਵ, ਅਞ੍ਞਾਹਿਪਿ ਅਨੁਰੂਪਾਹਿ ਉਪਮਾਹਿ ਏਸ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋ. ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵਾਤਿ.
ਅਯਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾ.
ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾ
੨੮੮. ਅਸਦਿਸਰੂਪੋ ਨਾਥੋ, ਆਰੁਪ੍ਪਂ ਯਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਆਹ.
ਤਂ ਇਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ, ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ.
੨੮੯. ਆਰੁਪ੍ਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਹਿ –
ਆਰਮ੍ਮਣਾਤਿਕ੍ਕਮਤੋ, ਚਤਸ੍ਸੋਪਿ ਭਵਨ੍ਤਿਮਾ;
ਅਙ੍ਗਾਤਿਕ੍ਕਮਮੇਤਾਸਂ, ਨ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵਿਭਾਵਿਨੋ.
ਏਤਾਸੁ ਹਿ ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਾਤਿਕ੍ਕਮਤੋ ਪਠਮਾ, ਆਕਾਸਾਤਿਕ੍ਕਮਤੋ ਦੁਤਿਯਾ, ਆਕਾਸੇ ਪਵਤ੍ਤਿਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਤਿਕ੍ਕਮਤੋ ਤਤਿਯਾ. ਆਕਾਸੇ ਪਵਤ੍ਤਿਤਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਪਗਮਾਤਿਕ੍ਕਮਤੋ ਚਤੁਤ੍ਥੀਤਿ ਸਬ੍ਬਥਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾਤਿਕ੍ਕਮਤੋ ਚਤਸ੍ਸੋਪਿ ਭਵਨ੍ਤਿਮਾ ਆਰੁਪ੍ਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਙ੍ਗਾਤਿਕ੍ਕਮਂ ਪਨ ਏਤਾਸਂ ਨ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾ. ਨ ਹਿ ਰੂਪਾਵਚਰਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਵਿਯ ਏਤਾਸੁ ਅਙ੍ਗਾਤਿਕ੍ਕਮੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਸਬ੍ਬਾਸੁਪਿ ਹਿ ਏਤਾਸੁ ਉਪੇਕ੍ਖਾ, ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਏਵ ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ.
੨੯੦. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ –
ਸੁਪ੍ਪਣੀਤਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਇਧ;
ਉਪਮਾ ਤਤ੍ਥ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ, ਪਾਸਾਦਤਲਸਾਟਿਕਾ.
ਯਥਾ ਹਿ ਚਤੁਭੂਮਿਕਸ੍ਸ ਪਾਸਾਦਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਿਮਤਲੇ ਦਿਬ੍ਬਨਚ੍ਚਗੀਤਵਾਦਿਤਸੁਰਭਿਗਨ੍ਧਮਾਲਾਭੋਜਨਸਯਨਚ੍ਛਾਦਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਣੀਤਾ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਅਸ੍ਸੁ. ਦੁਤਿਯੇ ਤਤੋ ਪਣੀਤਤਰਾ. ਤਤਿਯੇ ਤਤੋ ਪਣੀਤਤਰਾ. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਸਬ੍ਬਪਣੀਤਤਰਾ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿਪਿ ਪਾਸਾਦਤਲਾਨੇਵ, ਨਤ੍ਥਿ ਨੇਸਂ ਪਾਸਾਦਤਲਭਾਵੇਨ ਵਿਸੇਸੋ. ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਸਮਿਦ੍ਧਵਿਸੇਸੇਨ ਪਨ ਹੇਟ੍ਠਿਮਤੋ ਹੇਟ੍ਠਿਮਤੋ ਉਪਰਿਮਂ ਉਪਰਿਮਂ ਪਣੀਤਤਰਂ ਹੋਤਿ.
ਯਥਾ ਚ ਏਕਾਯ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਕਨ੍ਤਿਤਥੂਲਸਣ੍ਹਸਣ੍ਹਤਰਸਣ੍ਹਤਮਸੁਤ੍ਤਾਨਂ ਚਤੁਪਲਤਿਪਲਦ੍ਵਿਪਲਏਕਪਲਸਾਟਿਕਾ ਅਸ੍ਸੁ ਆਯਾਮੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਚ ਸਮਪ੍ਪਮਾਣਾ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤਾ ਸਾਟਿਕਾ ਚਤਸ੍ਸੋਪਿ ਆਯਾਮਤੋ ਚ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਚ ਸਮਪ੍ਪਮਾਣਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਾਸਂ ਪਮਾਣਤੋ ਵਿਸੇਸੋ. ਸੁਖਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸੁਖੁਮਭਾਵਮਹਗ੍ਘਭਾਵੇਹਿ ਪਨ ਪੁਰਿਮਾਯ ਪੁਰਿਮਾਯ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਪਣੀਤਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਚਤੂਸੁ ਏਤਾਸੁ ਉਪੇਕ੍ਖਾ, ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਤਿ ਏਤਾਨਿ ਦ੍ਵੇਯੇਵ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਭਾਵਨਾਵਿਸੇਸੇਨ ਤੇਸਂ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਪਣੀਤਪਣੀਤਤਰਭਾਵੇਨ ਸੁਪ੍ਪਣੀਤਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਇਧਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
੨੯੧. ਏਵਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਪਣੀਤਪਣੀਤਾ ਚੇਤਾ –
ਅਸੁਚਿਮ੍ਹਿ ਮਣ੍ਡਪੇ ਲਗ੍ਗੋ, ਏਕੋ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਪਰੋ;
ਅਞ੍ਞੋ ਬਹਿ ਅਨਿਸ੍ਸਾਯ, ਤਂ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਚਾਪਰੋ.
ਠਿਤੋ ਚਤੂਹਿ ਏਤੇਹਿ, ਪੁਰਿਸੇਹਿ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ;
ਸਮਾਨਤਾਯ ਞਾਤਬ੍ਬਾ, ਚਤਸ੍ਸੋਪਿ ਵਿਭਾਵਿਨਾ.
ਤਤ੍ਰਾਯਮਤ੍ਥਯੋਜਨਾ – ਅਸੁਚਿਮ੍ਹਿ ਕਿਰ ਦੇਸੇ ਏਕੋ ਮਣ੍ਡਪੋ, ਅਥੇਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਅਸੁਚਿਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛਮਾਨੋ ਤਂ ਮਣ੍ਡਪਂ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਆਲਮ੍ਬਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਲਗ੍ਗੋ ਲਗ੍ਗਿਤੋ ਵਿਯ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥਾਪਰੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮਣ੍ਡਪੇ ਲਗ੍ਗਂ ਪੁਰਿਸਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ. ਅਥਞ੍ਞੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ ‘‘ਯੋ ਏਸ ਮਣ੍ਡਪਲਗ੍ਗੋ, ਯੋ ਚ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ, ਉਭੋਪੇਤੇ ਦੁਟ੍ਠਿਤਾ. ਧੁਵੋ ਚ ਨੇਸਂ ਮਣ੍ਡਪਪਪਾਤੇ ਪਾਤੋ, ਹਨ੍ਦਾਹਂ ਬਹਿਯੇਵ ਤਿਟ੍ਠਾਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਅਨਿਸ੍ਸਾਯ ਬਹਿਯੇਵ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥਾਪਰੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਣ੍ਡਪਲਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸ ਚ ਅਖੇਮਭਾਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਬਹਿਟ੍ਠਿਤਞ੍ਚ ਸੁਟ੍ਠਿਤੋਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਸੁਚਿਮ੍ਹਿ ਦੇਸੇ ਮਣ੍ਡਪੋ ਵਿਯ ਕਸਿਣੁਗ੍ਘਾਟਿਮਾਕਾਸਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਅਸੁਚਿਜਿਗੁਚ੍ਛਾਯ ਮਣ੍ਡਪਲਗ੍ਗੋ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਜਿਗੁਚ੍ਛਾਯ ਆਕਾਸਾਰਮ੍ਮਣਂ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ, ਮਣ੍ਡਪਲਗ੍ਗਂ ਪੁਰਿਸਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਵਿਯ ਆਕਾਸਾਰਮ੍ਮਣਂ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ, ਤੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਖੇਮਭਾਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤਂ ਮਣ੍ਡਪਲਗ੍ਗਂ ਬਹਿਟ੍ਠਿਤੋ ਵਿਯ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਤਦਭਾਵਾਰਮ੍ਮਣਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ, ਮਣ੍ਡਪਲਗ੍ਗਸ੍ਸ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸ ਚ ਅਖੇਮਤਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਬਹਿਟ੍ਠਿਤਞ੍ਚ ਸੁਟ੍ਠਿਤੋਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਠਿਤੋ ਵਿਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੇ ਬਹਿਪਦੇਸੇ ਠਿਤਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
੨੯੨. ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਞ੍ਚ –
ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤੇਵ, ਅਞ੍ਞਾਭਾਵੇਨ ਤਂ ਇਦਂ;
ਦਿਟ੍ਠਦੋਸਮ੍ਪਿ ਰਾਜਾਨਂ, ਵੁਤ੍ਤਿਹੇਤੁ ਜਨੋ ਯਥਾ.
ਇਦਞ੍ਹਿ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ‘‘ਆਸਨ੍ਨਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ ਅਯਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਦੋਸਮ੍ਪਿ ਤਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤੇਵ. ਯਥਾ ਕਿਂ? ਦਿਟ੍ਠਦੋਸਮ੍ਪਿ ਰਾਜਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਿਹੇਤੁ ਯਥਾ ਜਨੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਅਸਂਯਤਂ ਫਰੁਸਕਾਯਵਚੀਮਨੋਸਮਾਚਾਰਂ ਕਞ੍ਚਿ ਸਬ੍ਬਦਿਸਮ੍ਪਤਿਂ ਰਾਜਾਨਂ ‘‘ਫਰੁਸਸਮਾਚਾਰੋ ਅਯ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਦੋਸਮ੍ਪਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਿਂ ਅਲਭਮਾਨੋ ਜਨੋ ਵੁਤ੍ਤਿਹੇਤੁ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਦੋਸਮ੍ਪਿ ਤਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਅਞ੍ਞਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਲਭਮਾਨਮਿਦਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤੇਵ.
੨੯੩. ਏਵਂ ਕੁਰੁਮਾਨਞ੍ਚ –
ਆਰੁਲ਼੍ਹੋ ਦੀਘਨਿਸ੍ਸੇਣਿਂ, ਯਥਾ ਨਿਸ੍ਸੇਣਿਬਾਹੁਕਂ;
ਪਬ੍ਬਤਗ੍ਗਞ੍ਚ ਆਰੁਲ਼੍ਹੋ, ਯਥਾ ਪਬ੍ਬਤਮਤ੍ਥਕਂ.
ਯਥਾ ਵਾ ਗਿਰਿਮਾਰੂਲ਼੍ਹੋ, ਅਤ੍ਤਨੋਯੇਵ ਜਣ੍ਣੁਕਂ;
ਓਲੁਬ੍ਭਤਿ ਤਥੇਵੇਤਂ, ਝਾਨਮੋਲੁਬ੍ਭ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ.
ਇਤਿ ਸਾਧੁਜਨਪਾਮੋਜ੍ਜਤ੍ਥਾਯ ਕਤੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ
ਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾਧਿਕਾਰੇ
ਆਰੁਪ੍ਪਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨਾਮ
ਦਸਮੋ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ.