੨੦. ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

ਸਮ੍ਮਸਨਞਾਣਕਥਾ

੬੯੨. ਅਯਂ ਮਗ੍ਗੋ, ਅਯਂ ਨ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਏਵਂ ਮਗ੍ਗਞ੍ਚ ਅਮਗ੍ਗਞ੍ਚ ਞਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਞਾਣਂ ਪਨ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਨਾਮ.

ਤਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤੁਕਾਮੇਨ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਨਯਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਤਾਵ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ. ਕਸ੍ਮਾ? ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਓਭਾਸਾਦਿਸਮ੍ਭਵੇ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਹਿ ਓਭਾਸਾਦੀਸੁ ਸਮ੍ਭੂਤੇਸੁ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਹੋਤਿ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਂ ਆਦਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਤਂ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ. ਅਪਿਚ ਯਸ੍ਮਾ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ ਚ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਨਨ੍ਤਰਾ, ਤਸ੍ਮਾਪਿ ਤਂ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤੁਕਾਮੇਨ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨੇ ਤਾਵ ਯੋਗੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ.

੬੯੩. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ – ਤਿਸ੍ਸੋ ਹਿ ਲੋਕਿਯਪਰਿਞ੍ਞਾ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ ਚ. ਯਾ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਾ ਞਾਤਟ੍ਠੇ ਞਾਣਂ. ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਾ ਤੀਰਣਟ੍ਠੇ ਞਾਣਂ. ਪਹਾਨਪਞ੍ਞਾ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਟ੍ਠੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੭੫). ਤਤ੍ਥ ‘‘ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣਂ ਰੂਪਂ, ਵੇਦਯਿਤਲਕ੍ਖਣਾ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ ਨਾਮ. ‘‘ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਵੇਦਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਤੇਸਂਯੇਵ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਲਕ੍ਖਣਾਰਮ੍ਮਣਿਕਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਪਞ੍ਞਾ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ ਨਾਮ. ਤੇਸੁਯੇਵ ਪਨ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਦਿਪਜਹਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਲਕ੍ਖਣਾਰਮ੍ਮਣਿਕਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ ਨਾਮ.

ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਾ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਭੂਮਿ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਹਿ ਅਨ੍ਤਰੇ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸੇਵ ਆਧਿਪਚ੍ਚਂ ਹੋਤਿ. ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਤੋ ਪਨ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਭੂਮਿ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਹਿ ਅਨ੍ਤਰੇ ਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸੇਵ ਆਧਿਪਚ੍ਚਂ ਹੋਤਿ. ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਭੂਮਿ. ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਹਿ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਸੁਖਸਞ੍ਞਂ, ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਂ, ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਨਨ੍ਦਿਂ, ਵਿਰਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਰਾਗਂ, ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋ ਸਮੁਦਯਂ, ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਆਦਾਨਂ ਪਜਹਤੀਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੫੨) ਏਵਂ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਦਿਪਹਾਨਸਾਧਿਕਾਨਂ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਆਧਿਪਚ੍ਚਂ. ਇਤਿ ਇਮਾਸੁ ਤੀਸੁ ਪਰਿਞ੍ਞਾਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਚ੍ਛੇਦਸ੍ਸ ਚੇਵ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਚ ਸਾਧਿਤਤ੍ਤਾ ਇਮਿਨਾ ਯੋਗਿਨਾ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਵ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਤਿ, ਇਤਰਾ ਚ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ ਚ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਨਨ੍ਤਰਾ, ਤਸ੍ਮਾਪਿ ਤਂ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤੁਕਾਮੇਨ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨੇ ਤਾਵ ਯੋਗੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

੬੯੪. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਾਲ਼ਿ –

‘‘ਕਥਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਵਵਤ੍ਥਾਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਸਮ੍ਮਸਨੇ ਞਾਣਂ? ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ…ਪੇ… ਯਂ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ, ਏਕਂ ਸਮ੍ਮਸਨਂ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ, ਏਕਂ ਸਮ੍ਮਸਨਂ. ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ, ਏਕਂ ਸਮ੍ਮਸਨਂ. ਯਾ ਕਾਚਿ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ…ਪੇ… ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ, ਏਕਂ ਸਮ੍ਮਸਨਂ.

‘‘ਚਕ੍ਖੁਂ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ, ਏਕਂ ਸਮ੍ਮਸਨਂ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ, ਏਕਂ ਸਮ੍ਮਸਨਂ.

‘‘ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਭਯਟ੍ਠੇਨ, ਅਨਤ੍ਤਾ ਅਸਾਰਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਵਵਤ੍ਥਾਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਸਮ੍ਮਸਨੇ ਞਾਣਂ. ਵੇਦਨਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ… ਚਕ੍ਖੁਂ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣਂ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਸਨੇ ਞਾਣਂ.

‘‘ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਖਯਧਮ੍ਮਂ ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਵਵਤ੍ਥਾਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਸਮ੍ਮਸਨੇ ਞਾਣਂ. ਵੇਦਨਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ… ਚਕ੍ਖੁਂ… ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਸਙ੍ਖਤਂ…ਪੇ… ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਵਵਤ੍ਥਾਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਸਮ੍ਮਸਨੇ ਞਾਣਂ.

‘‘ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣਂ, ਅਸਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਨਤ੍ਥਿ ਜਰਾਮਰਣਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਵਵਤ੍ਥਾਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਸਮ੍ਮਸਨੇ ਞਾਣਂ. ਅਤੀਤਮ੍ਪਿ ਅਦ੍ਧਾਨਂ, ਅਨਾਗਤਮ੍ਪਿ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣਂ, ਅਸਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਨਤ੍ਥਿ ਜਰਾਮਰਣਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਵਵਤ੍ਥਾਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਸਮ੍ਮਸਨੇ ਞਾਣਂ. ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤਿ…ਪੇ… ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਅਸਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਤ੍ਥਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਵਵਤ੍ਥਾਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਸਮ੍ਮਸਨੇ ਞਾਣਂ. ਅਤੀਤਮ੍ਪਿ ਅਦ੍ਧਾਨਂ, ਅਨਾਗਤਮ੍ਪਿ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਅਸਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਤ੍ਥਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਵਵਤ੍ਥਾਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਸਮ੍ਮਸਨੇ ਞਾਣਂ.

‘‘ਤਂ ਞਾਤਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣਂ. ਪਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਞਾ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਵਵਤ੍ਥਾਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਸਮ੍ਮਸਨੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੪੮).

ਏਤ੍ਥ ਚ ਚਕ੍ਖੁਂ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪੇਯ੍ਯਾਲੇਨ ਦ੍ਵਾਰਾਰਮ੍ਮਣੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਛ ਦ੍ਵਾਰਾਨਿ, ਛ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ, ਛ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ, ਛ ਫਸ੍ਸਾ, ਛ ਵੇਦਨਾ, ਛ ਸਞ੍ਞਾ, ਛ ਚੇਤਨਾ, ਛ ਤਣ੍ਹਾ, ਛ ਵਿਤਕ੍ਕਾ, ਛ ਵਿਚਾਰਾ, ਛ ਧਾਤੁਯੋ, ਦਸ ਕਸਿਣਾਨਿ, ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਕੋਟ੍ਠਾਸਾ, ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਾਨਿ, ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਧਾਤੁਯੋ, ਬਾਵੀਸਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਧਾਤੁਯੋ, ਨਵ ਭਵਾ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਝਾਨਾਨਿ, ਚਤਸ੍ਸੋ ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾ, ਚਤਸ੍ਸੋ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਰਾਸਯੋ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੇਤਂ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ –

‘‘ਸਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ. ਕਿਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਬ੍ਬਂ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ? ਚਕ੍ਖੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ. ਰੂਪਾ… ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ… ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ… ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ. ਸੋਤਂ…ਪੇ… ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ.

‘‘ਰੂਪਂ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ… ਚਕ੍ਖੁ…ਪੇ… ਮਨੋ… ਰੂਪਾ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਾ… ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ…ਪੇ… ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ… ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ…ਪੇ… ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ….

‘‘ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਵੇਦਨਾ… ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਸਞ੍ਞਾ… ਰੂਪਸਞ੍ਚੇਤਨਾ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਸਞ੍ਚੇਤਨਾ… ਰੂਪਤਣ੍ਹਾ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਤਣ੍ਹਾ… ਰੂਪਵਿਤਕ੍ਕੋ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਵਿਤਕ੍ਕੋ… ਰੂਪਵਿਚਾਰੋ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਵਿਚਾਰੋ….

‘‘ਪਥਵੀਧਾਤੁ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ… ਪਥਵੀਕਸਿਣਂ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਸਿਣਂ… ਕੇਸਾ…ਪੇ… ਮੁਤ੍ਤਂ… ਮਤ੍ਥਲੁਙ੍ਗਂ….

‘‘ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਂ… ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁ…ਪੇ… ਮਨੋਧਾਤੁ… ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ… ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ…ਪੇ… ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ….

‘‘ਕਾਮਧਾਤੁ… ਰੂਪਧਾਤੁ… ਅਰੂਪਧਾਤੁ… ਕਾਮਭਵੋ… ਰੂਪਭਵੋ… ਅਰੂਪਭਵੋ… ਸਞ੍ਞਾਭਵੋ… ਅਸਞ੍ਞਾਭਵੋ… ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਭਵੋ… ਏਕਵੋਕਾਰਭਵੋ… ਚਤੁਵੋਕਾਰਭਵੋ… ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੋ….

‘‘ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ… ਮੇਤ੍ਤਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ…ਪੇ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ… ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿ…ਪੇ… ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿ… ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੩; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੪੬).

ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਧ ਸਬ੍ਬਂ ਪੇਯ੍ਯਾਲੇਨ ਸਂਖਿਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇ ਪਨੇਤ੍ਥ ਯੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਧਮ੍ਮਾ ਆਗਤਾ, ਤੇ ਅਸਮ੍ਮਸਨੁਪਗਤ੍ਤਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਧਿਕਾਰੇ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਯੇਪਿ ਚ ਸਮ੍ਮਸਨੁਪਗਾ, ਤੇਸੁ ਯੇ ਯਸ੍ਸ ਪਾਕਟਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸੁਖੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤੇਸੁ ਤੇਨ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਆਰਭਿਤਬ੍ਬਂ.

੬੯੫. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਖਨ੍ਧਵਸੇਨ ਆਰਬ੍ਭਵਿਧਾਨਯੋਜਨਾ – ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਂ…ਪੇ… ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ, ਏਕਂ ਸਮ੍ਮਸਨਂ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ, ਏਕਂ ਸਮ੍ਮਸਨਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘‘ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਨਿਯਮਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਤ੍ਤਿਕੇਨ ਚੇਵ ਚਤੂਹਿ ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਦਿਦੁਕੇਹੀਤਿ ਏਕਾਦਸਹਿ ਓਕਾਸੇਹਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ, ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਸਤਿ.

ਕਥਂ? ਪਰਤੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੪੮).

ਤਸ੍ਮਾ ਏਸ ਯਂ ਅਤੀਤਂ ਰੂਪਂ, ਤਂ ਯਸ੍ਮਾ ਅਤੀਤੇਯੇਵ ਖੀਣਂ, ਨਯਿਮਂ ਭਵਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨ.

ਯਂ ਅਨਾਗਤਂ ਅਨਨ੍ਤਰਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਖੀਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਤਤੋ ਪਰਂ ਭਵਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨ.

ਯਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰੂਪਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਇਧੇਵ ਖੀਯਤਿ, ਨ ਇਤੋ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨ.

ਯਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਮੇਵ ਖੀਯਤਿ, ਨ ਬਹਿਦ੍ਧਾਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨ.

ਯਂ ਬਹਿਦ੍ਧਾ…ਪੇ… ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ…ਪੇ… ਸੁਖੁਮਂ…ਪੇ… ਹੀਨਂ…ਪੇ… ਪਣੀਤਂ…ਪੇ… ਦੂਰੇ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿਕੇ, ਤਮ੍ਪਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਖੀਯਤਿ, ਨ ਦੂਰਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਮਸਤਿ.

ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਏਕਂ ਸਮ੍ਮਸਨਂ. ਭੇਦਤੋ ਪਨ ਏਕਾਦਸਵਿਧਂ ਹੋਤਿ.

ਸਬ੍ਬਮੇਵ ਚ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਭਯਟ੍ਠੇਨ. ਭਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯਤਾਯ. ਯਞ੍ਹਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਭਯਾਵਹਂ ਹੋਤਿ ਸੀਹੋਪਮਸੁਤ੍ਤੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੭੮; ਅ. ਨਿ. ੪.੩੩) ਦੇਵਾਨਂ ਵਿਯ. ਇਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਭਯਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਏਕਂ ਸਮ੍ਮਸਨਂ. ਭੇਦਤੋ ਪਨ ਏਕਾਦਸਵਿਧਂ ਹੋਤਿ.

ਯਥਾ ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਤਂ ਅਨਤ੍ਤਾ ਅਸਾਰਕਟ੍ਠੇਨ. ਅਸਾਰਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ ਨਿਵਾਸੀ ਕਾਰਕੋ ਵੇਦਕੋ ਸਯਂਵਸੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਸਾਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ. ਯਞ੍ਹਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਤਂ ਵਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਪੀਲ਼ਨਂ ਵਾ ਵਾਰੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਕੁਤੋ ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਕਾਦਿਭਾਵੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਰੂਪਞ੍ਚ ਹਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਤਾ ਅਭਵਿਸ੍ਸ. ਨਯਿਦਂ ਰੂਪਂ ਆਬਾਧਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੫੯). ਇਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ‘‘ਅਨਤ੍ਤਾ ਅਸਾਰਕਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਏਕਂ ਸਮ੍ਮਸਨਂ. ਭੇਦਤੋ ਪਨ ਏਕਾਦਸਵਿਧਂ ਹੋਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਵੇਦਨਾਦੀਸੁ.

੬੯੬. ਯਂ ਪਨ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਯਸ੍ਮਾ ਨਿਯਮਤੋ ਸਙ੍ਖਤਾਦਿਭੇਦਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਯਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਨਾਨਾਕਾਰੇਹਿ ਵਾ ਮਨਸਿਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਖਯਧਮ੍ਮਂ ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਨ ਪਾਲ਼ਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਵੇਦਨਾਦੀਸੂਤਿ.

ਚਤ੍ਤਾਰੀਸਾਕਾਰਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਕਥਾ

੬੯੭. ਸੋ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਸਮ੍ਮਸਨਸ੍ਸ ਥਿਰਭਾਵਤ੍ਥਾਯ, ਯਂ ਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਕਤਮੇਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰੀਸਾਯ ਆਕਾਰੇਹਿ ਅਨੁਲੋਮਿਕਂ ਖਨ੍ਤਿਂ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਕਤਮੇਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰੀਸਾਯ ਆਕਾਰੇਹਿ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨਿਯਾਮਂ ਓਕ੍ਕਮਤੀ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਵਿਭਙ੍ਗੇ –

‘‘ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ, ਦੁਕ੍ਖਤੋ, ਰੋਗਤੋ, ਗਣ੍ਡਤੋ, ਸਲ੍ਲਤੋ, ਅਘਤੋ, ਆਬਾਧਤੋ, ਪਰਤੋ, ਪਲੋਕਤੋ, ਈਤਿਤੋ, ਉਪਦ੍ਦਵਤੋ, ਭਯਤੋ, ਉਪਸਗ੍ਗਤੋ, ਚਲਤੋ, ਪਭਙ੍ਗੁਤੋ, ਅਦ੍ਧੁਵਤੋ, ਅਤਾਣਤੋ, ਅਲੇਣਤੋ, ਅਸਰਣਤੋ, ਰਿਤ੍ਤਤੋ, ਤੁਚ੍ਛਤੋ, ਸੁਞ੍ਞਤੋ, ਅਨਤ੍ਤਤੋ, ਆਦੀਨਵਤੋ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਤੋ, ਅਸਾਰਕਤੋ, ਅਘਮੂਲਤੋ, ਵਧਕਤੋ, ਵਿਭਵਤੋ, ਸਾਸਵਤੋ, ਸਙ੍ਖਤਤੋ, ਮਾਰਾਮਿਸਤੋ, ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਤੋ, ਜਰਾਧਮ੍ਮਤੋ, ਬ੍ਯਾਧਿਧਮ੍ਮਤੋ, ਮਰਣਧਮ੍ਮਤੋ, ਸੋਕਧਮ੍ਮਤੋ, ਪਰਿਦੇਵਧਮ੍ਮਤੋ, ਉਪਾਯਾਸਧਮ੍ਮਤੋ, ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਧਮ੍ਮਤੋ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੩੭) –

ਚਤ੍ਤਾਰੀਸਾਯ ਆਕਾਰੇਹਿ,

‘‘ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਨੁਲੋਮਿਕਂ ਖਨ੍ਤਿਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਚ੍ਚਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨਿਯਾਮਂ ਓਕ੍ਕਮਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੩੮) ਨਯੇਨ,

ਅਨੁਲੋਮਞਾਣਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੇਨ ਪਭੇਦਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਸਮ੍ਮਸਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਵਸੇਨ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਮ੍ਮਸਤਿ.

੬੯੮. ਕਥਂ? ਸੋ ਹਿ ਏਕੇਕਂ ਖਨ੍ਧਂ ਅਨਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕਤਾਯ, ਆਦਿਅਨ੍ਤਵਨ੍ਤਤਾਯ ਚ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ. ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਪਟਿਪੀਲ਼ਨਤਾਯ, ਦੁਕ੍ਖਵਤ੍ਥੁਤਾਯ ਚ ਦੁਕ੍ਖਤੋ. ਪਚ੍ਚਯਯਾਪਨੀਯਤਾਯ, ਰੋਗਮੂਲਤਾਯ ਚ ਰੋਗਤੋ. ਦੁਕ੍ਖਤਾਸੂਲਯੋਗਿਤਾਯ, ਕਿਲੇਸਾਸੁਚਿਪਗ੍ਘਰਣਤਾਯ, ਉਪ੍ਪਾਦਜਰਾਭਙ੍ਗੇਹਿ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਪਰਿਪਕ੍ਕਪਭਿਨ੍ਨਤਾਯ ਚ ਗਣ੍ਡਤੋ. ਪੀਲ਼ਾਜਨਕਤਾਯ, ਅਨ੍ਤੋਤੁਦਨਤਾਯ, ਦੁਨ੍ਨੀਹਰਣੀਯਤਾਯ ਚ ਸਲ੍ਲਤੋ. ਵਿਗਰਹਣੀਯਤਾਯ, ਅਵਡ੍ਢਿਆਵਹਨਤਾਯ, ਅਘਵਤ੍ਥੁਤਾਯ ਚ ਅਘਤੋ. ਅਸੇਰਿਭਾਵਜਨਕਤਾਯ, ਆਬਾਧਪਦਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਚ ਆਬਾਧਤੋ. ਅਵਸਤਾਯ, ਅਵਿਧੇਯ੍ਯਤਾਯ ਚ ਪਰਤੋ. ਬ੍ਯਾਧਿਜਰਾਮਰਣੇਹਿ ਪਲੁਜ੍ਜਨਤਾਯ ਪਲੋਕਤੋ. ਅਨੇਕਬ੍ਯਸਨਾਵਹਨਤਾਯ ਈਤਿਤੋ. ਅਵਿਦਿਤਾਨਂਯੇਵ ਵਿਪੁਲਾਨਂ ਅਨਤ੍ਥਾਨਂ ਆਵਹਨਤੋ, ਸਬ੍ਬੁਪਦ੍ਦਵਵਤ੍ਥੁਤਾਯ ਚ ਉਪਦ੍ਦਵਤੋ. ਸਬ੍ਬਭਯਾਨਂ ਆਕਰਤਾਯ, ਦੁਕ੍ਖਵੂਪਸਮਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਪਰਮਸ੍ਸਾਸਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਤਾਯ ਚ ਭਯਤੋ. ਅਨੇਕੇਹਿ ਅਨਤ੍ਥੇਹਿ ਅਨੁਬਦ੍ਧਤਾਯ, ਦੋਸੂਪਸਟ੍ਠਤਾਯ, ਉਪਸਗ੍ਗੋ ਵਿਯ ਅਨਧਿਵਾਸਨਾਰਹਤਾਯ ਚ ਉਪਸਗ੍ਗਤੋ. ਬ੍ਯਾਧਿਜਰਾਮਰਣੇਹਿ ਚੇਵ ਲਾਭਾਲਾਭਾਦੀਹਿ ਚ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪਚਲਿਤਤਾਯ ਚਲਤੋ. ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਚੇਵ ਸਰਸੇਨ ਚ ਪਭਙ੍ਗੁਪਗਮਨਸੀਲਤਾਯ ਪਭਙ੍ਗੁਤੋ. ਸਬ੍ਬਾਵਤ੍ਥਨਿਪਾਤਿਤਾਯ, ਥਿਰਭਾਵਸ੍ਸ ਚ ਅਭਾਵਤਾਯ ਅਦ੍ਧੁਵਤੋ. ਅਤਾਯਨਤਾਯ ਚੇਵ, ਅਲਬ੍ਭਨੇਯ੍ਯਖੇਮਤਾਯ ਚ ਅਤਾਣਤੋ. ਅਲ੍ਲੀਯਿਤੁਂ ਅਨਰਹਤਾਯ, ਅਲ੍ਲੀਨਾਨਮ੍ਪਿ ਚ ਲੇਣਕਿਚ੍ਚਾਕਾਰਿਤਾਯ ਅਲੇਣਤੋ. ਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਂ ਭਯਸਾਰਕਤ੍ਤਾਭਾਵੇਨ ਅਸਰਣਤੋ. ਯਥਾਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤੇਹਿ ਧੁਵਸੁਭਸੁਖਤ੍ਤਭਾਵੇਹਿ ਰਿਤ੍ਤਤਾਯ ਰਿਤ੍ਤਤੋ. ਰਿਤ੍ਤਤਾਯੇਵ ਤੁਚ੍ਛਤੋ ਅਪ੍ਪਕਤ੍ਤਾ ਵਾ, ਅਪ੍ਪਕਮ੍ਪਿ ਹਿ ਲੋਕੇ ਤੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਾਮਿ-ਨਿਵਾਸਿ-ਕਾਰਕ-ਵੇਦਕਾਧਿਟ੍ਠਾਯਕਵਿਰਹਿਤਤਾਯ ਸੁਞ੍ਞਤੋ. ਸਯਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਮਿਕਭਾਵਾਦਿਤਾਯ ਅਨਤ੍ਤਤੋ. ਪਵਤ੍ਤਿਦੁਕ੍ਖਤਾਯ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਆਦੀਨਵਤਾਯ ਆਦੀਨਵਤੋ, ਅਥ ਵਾ ਆਦੀਨਂ ਵਾਤਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਦੀਨਵੋ, ਕਪਣਮਨੁਸ੍ਸਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ, ਖਨ੍ਧਾਪਿ ਚ ਕਪਣਾਯੇਵਾਤਿ ਆਦੀਨਵਸਦਿਸਤਾਯ ਆਦੀਨਵਤੋ. ਜਰਾਯ ਚੇਵ ਮਰਣੇਨ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੇਧਾ ਪਰਿਣਾਮਪਕਤਿਤਾਯ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਤੋ. ਦੁਬ੍ਬਲਤਾਯ, ਫੇਗ੍ਗੁ ਵਿਯ ਸੁਖਭਞ੍ਜਨੀਯਤਾਯ ਚ ਅਸਾਰਕਤੋ. ਅਘਹੇਤੁਤਾਯ ਅਘਮੂਲਤੋ. ਮਿਤ੍ਤਮੁਖਸਪਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਵਿਸ੍ਸਾਸਘਾਤਿਤਾਯ ਵਧਕਤੋ. ਵਿਗਤਭਵਤਾਯ, ਵਿਭਵਸਮ੍ਭੂਤਤਾਯ ਚ ਵਿਭਵਤੋ. ਆਸਵਪਦਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਸਾਸਵਤੋ. ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਤਾਯ ਸਙ੍ਖਤਤੋ. ਮਚ੍ਚੁਮਾਰਕਿਲੇਸਮਾਰਾਨਂ ਆਮਿਸਭੂਤਤਾਯ ਮਾਰਾਮਿਸਤੋ. ਜਾਤਿ-ਜਰਾ-ਬ੍ਯਾਧਿਮਰਣਪਕਤਿਤਾਯ ਜਾਤਿ-ਜਰਾ-ਬ੍ਯਾਧਿ-ਮਰਣਧਮ੍ਮਤੋ. ਸੋਕ-ਪਰਿਦੇਵ-ਉਪਾਯਾਸਹੇਤੁਤਾਯ ਸੋਕ-ਪਰਿਦੇਵਉਪਾਯਾਸਧਮ੍ਮਤੋ. ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸਂਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵਿਸਯਧਮ੍ਮਤਾਯ ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਧਮ੍ਮਤੋਤਿ ਏਵਂ ਪਭੇਦਤੋ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਸਮ੍ਮਸਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਮ੍ਮਸਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ, ਪਲੋਕਤੋ, ਚਲਤੋ, ਪਭਙ੍ਗੁਤੋ, ਅਦ੍ਧੁਵਤੋ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਤੋ, ਅਸਾਰਕਤੋ, ਵਿਭਵਤੋ, ਸਙ੍ਖਤਤੋ, ਮਰਣਧਮ੍ਮਤੋਤਿ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਖਨ੍ਧੇ ਦਸ ਦਸ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਸ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਿ. ਪਰਤੋ, ਰਿਤ੍ਤਤੋ, ਤੁਚ੍ਛਤੋ, ਸੁਞ੍ਞਤੋ, ਅਨਤ੍ਤਤੋਤਿ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਖਨ੍ਧੇ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਿ. ਸੇਸਾਨਿ ਦੁਕ੍ਖਤੋ, ਰੋਗਤੋਤਿਆਦੀਨਿ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਖਨ੍ਧੇ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿਸਤਂ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨੀਤਿ.

ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਇਮਿਨਾ ਦ੍ਵਿਸਤਭੇਦੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਸਮ੍ਮਸਨੇਨ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਮ੍ਮਸਤੋ ਤਂ ਨਯਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਸਮ੍ਮਸਨਂ ਥਿਰਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਸਮ੍ਮਸਨਾਰਮ੍ਭਵਿਧਾਨਂ.

ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤਿਕ੍ਖਕਾਰਣਨਵਕਕਥਾ

੬੯੯. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਏਵਂ ਨਯਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਯੋਗਂ ਕਰੋਤੋਪਿ ਨਯਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤੇਨ ‘‘ਨਵਹਾਕਾਰੇਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਤਿਕ੍ਖਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ – ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਖਯਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਕਿਰਿਯਾਯ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਸਾਤਚ੍ਚਕਿਰਿਯਾਯ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਸਪ੍ਪਾਯਕਿਰਿਯਾਯ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਚ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੇਨ, ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਞ੍ਚ ਅਨੁਪਵਤ੍ਤਨਤਾਯ, ਕਾਯੇ ਚ ਜੀਵਿਤੇ ਚ ਅਨਪੇਕ੍ਖਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ, ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਅਬ੍ਯੋਸਾਨੇਨਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਨਵਨ੍ਨਂ ਆਕਾਰਾਨਂ ਵਸੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਤਿਕ੍ਖਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪਥਵੀਕਸਿਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਤ੍ਤ ਅਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤ ਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਸੇਵਮਾਨੇਨ ਕਾਲੇਨ ਰੂਪਂ ਸਮ੍ਮਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਕਾਲੇਨ ਅਰੂਪਂ. ਰੂਪਂ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੇਨ ਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ.

ਰੂਪਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਪਸ੍ਸਨਾਕਾਰਕਥਾ

੭੦੦. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਇਦਂ ਰੂਪਂ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਾਦਿਵਸੇਨ ਚਤੂਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਰੂਪਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨਂ ਪਠਮਂ ਕਮ੍ਮਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਹਿ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਾਨਂ ਤਾਵ ਤਿਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਵਤ੍ਥੁ-ਕਾਯ-ਭਾਵਦਸਕਸਙ੍ਖਾਤਾਨਿ ਤਿਂਸ ਰੂਪਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਚ ਖੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇਯੇਵ. ਯਥਾ ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ, ਤਥਾ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇਪਿ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇਪਿ.

ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਂ ਦਨ੍ਧਨਿਰੋਧਂ ਗਰੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਖਿਪ੍ਪਨਿਰੋਧਂ ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਂ ਏਕਧਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਂ ਏਵਂ ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਂ ਯਥਯਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੪੮). ਰੂਪੇ ਧਰਨ੍ਤੇਯੇਵ ਹਿ ਸੋਲ਼ਸਵਾਰੇ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੋਪਿ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੋਪਿ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੋਪਿ ਏਕਸਦਿਸਾ. ਰੂਪਸ੍ਸ ਪਨ ਉਪ੍ਪਾਦਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣਾਯੇਵ ਲਹੁਕਾ, ਤੇਹਿ ਸਦਿਸਾ. ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੋ ਪਨ ਮਹਾ, ਯਾਵ ਸੋਲ਼ਸ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਤਾਵ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਪੁਰੇਜਾਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਦੁਤਿਯਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਪੁਰੇਜਾਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤਤਿਯਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਯਾਵਤਾਯੁਕਂ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਆਸਨ੍ਨਮਰਣਸ੍ਸ ਪਨ ਏਕਮੇਵ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਪੁਰੇਜਾਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੋਲ਼ਸ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ.

ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰੂਪਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਸੋਲ਼ਸਮੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਠਾਨਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਤ੍ਤਰਸਮਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਤ੍ਤਰਸਮਸ੍ਸ ਠਾਨਕ੍ਖਣਂ ਪਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਯਾਵ ਪਵਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਏਵਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਓਪਪਾਤਿਕਾਨਮ੍ਪਿ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਤਿ ਰੂਪਾਨਿ ਏਵਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

੭੦੧. ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਂ, ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਂ, ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਏਸ ਵਿਭਾਗੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਚੇਤਨਾ. ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਵਿਪਾਕਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਚ, ਚਕ੍ਖੁਦਸਕਾਦਿ ਸਮਸਤ੍ਤਤਿਰੂਪਞ੍ਚ. ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਂ ਨਾਮ ਤਦੇਵ, ਕਮ੍ਮਂ ਹਿ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਪਚ੍ਚਯੋਪਿ ਹੋਤਿ. ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਂ. ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਓਜਾ ਅਞ੍ਞਂ ਓਜਟ੍ਠਮਕਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਓਜਾ ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਚਤਸ੍ਸੋ ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਯੋ ਘਟੇਤਿ. ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਜਤੇਜੋਧਾਤੁ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਓਜਟ੍ਠਮਕਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਉਤੁ ਅਞ੍ਞਂ ਓਜਟ੍ਠਮਕਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਚਤਸ੍ਸੋ ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਯੋ ਘਟੇਤਿ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ.

੭੦੨. ਚਿਤ੍ਤਜੇਸੁਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਚਿਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਂ, ਚਿਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਚਿਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਏਸ ਵਿਭਾਗੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਏਕੂਨਨਵੁਤਿਚਿਤ੍ਤਾਨਿ.

ਤੇਸੁ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ, ਛਬ੍ਬੀਸੇਕੂਨਵੀਸਤਿ;

ਸੋਲ਼ਸ ਰੂਪਿਰਿਯਾਪਥਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਜਨਕਾ ਮਤਾ.

ਕਾਮਾਵਚਰਤੋ ਹਿ ਅਟ੍ਠ ਕੁਸਲਾਨਿ, ਦ੍ਵਾਦਸਾਕੁਸਲਾਨਿ, ਮਨੋਧਾਤੁਵਜ੍ਜਾ ਦਸ ਕਿਰਿਯਾ, ਕੁਸਲਕਿਰਿਯਤੋ ਦ੍ਵੇ ਅਭਿਞ੍ਞਾਚਿਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਰੂਪਂ, ਇਰਿਯਾਪਥਂ, ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਜਨੇਨ੍ਤਿ. ਵਿਪਾਕਵਜ੍ਜਾਨਿ ਸੇਸਦਸਰੂਪਾਵਚਰਾਨਿ, ਅਟ੍ਠ ਅਰੂਪਾਵਚਰਾਨਿ, ਅਟ੍ਠ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਚਿਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਛਬ੍ਬੀਸਤਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਰੂਪਂ, ਇਰਿਯਾਪਥਞ੍ਚ ਜਨਯਨ੍ਤਿ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ. ਕਾਮਾਵਚਰੇ ਦਸ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਾਨਿ, ਰੂਪਾਵਚਰੇ ਪਞ੍ਚ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਮਨੋਧਾਤੁਯੋ, ਏਕਾ ਵਿਪਾਕਾਹੇਤੁਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾਤਿ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਰੂਪਮੇਵ ਜਨਯਨ੍ਤਿ, ਨ ਇਰਿਯਾਪਥਂ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ. ਦ੍ਵੇਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ, ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਂ, ਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਂ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਆਰੁਪ੍ਪਵਿਪਾਕਾਨੀਤਿ ਸੋਲ਼ਸ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਨੇਵ ਰੂਪਂ ਜਨਯਨ੍ਤਿ, ਨ ਇਰਿਯਾਪਥਂ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ. ਯਾਨਿ ਚੇਤ੍ਥ ਰੂਪਂ ਜਨੇਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਨ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ, ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਵਾ, ਤਦਾ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਹੋਤਿ. ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਬਲਵਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਤਦਾ ਪੁਰੇਜਾਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ.

ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਤਯੋ ਅਰੂਪਿਨੋ ਖਨ੍ਧਾ, ‘‘ਸਦ੍ਦਨਵਕਂ, ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਆਕਾਸਧਾਤੁ, ਲਹੁਤਾ, ਮੁਦੁਤਾ, ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ, ਉਪਚਯੋ, ਸਨ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਸਤ੍ਤਰਸਵਿਧਂ ਰੂਪਞ੍ਚ. ਚਿਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਂ ਨਾਮ ‘‘ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪੁਰੇਜਾਤਸ੍ਸ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੧੧) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਂ. ਚਿਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਓਜਾ ਅਞ੍ਞਂ ਓਜਟ੍ਠਮਕਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਏਵਂ ਦ੍ਵੇ ਤਿਸ੍ਸੋ ਪਵਤ੍ਤਿਯੋ ਘਟੇਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋ ਉਤੁ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਓਜਟ੍ਠਮਕਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਏਵਂ ਦ੍ਵੇ ਤਿਸ੍ਸੋ ਪਵਤ੍ਤਿਯੋ ਘਟੇਤਿ. ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ.

੭੦੩. ਆਹਾਰਜੇਸੁਪਿ ਆਹਾਰੋ, ਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯਂ, ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਏਸ ਵਿਭਾਗੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਆਹਾਰੋ ਨਾਮ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋ. ਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਂ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਾਯ ਓਜਾਯ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਤਂ ਓਜਟ੍ਠਮਕਂ, ਆਕਾਸਧਾਤੁ, ਲਹੁਤਾ, ਮੁਦੁਤਾ, ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ, ਉਪਚਯੋ, ਸਨ੍ਤਤੀਤਿ ਚੁਦ੍ਦਸਵਿਧਂ ਰੂਪਂ. ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯਂ ਨਾਮ ‘‘ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੧੫) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਂ. ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਓਜਾ ਅਞ੍ਞਂ ਓਜਟ੍ਠਮਕਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਓਜਾ ਅਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦਸਦ੍ਵਾਦਸਵਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਘਟੇਤਿ. ਏਕਦਿਵਸਂ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਾਹਾਰੋ ਸਤ੍ਤਾਹਮ੍ਪਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇਤਿ. ਦਿਬ੍ਬਾ ਪਨ ਓਜਾ ਏਕਮਾਸਂ ਦ੍ਵੇਮਾਸਮ੍ਪਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇਤਿ. ਮਾਤਰਾ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਾਹਾਰੋਪਿ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਸਰੀਰਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਸਰੀਰੇ ਮਕ੍ਖਿਤਾਹਾਰੋਪਿ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਕਮ੍ਮਜਾਹਾਰੋ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਕਾਹਾਰੋ ਨਾਮ. ਸੋਪਿ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਓਜਾ ਅਞ੍ਞਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤੀਤਿ ਏਵਂ ਚਤਸ੍ਸੋ ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਯੋ ਘਟੇਤਿ. ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਓਜਟ੍ਠਮਕਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਆਹਾਰੋ ਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਜਨਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਸੇਸਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਾਹਾਰਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਵਸੇਨਾਤਿ ਏਵਂ ਆਹਾਰਜਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ.

੭੦੪. ਉਤੁਜੇਸੁਪਿ ਉਤੁ, ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਉਤੁਪਚ੍ਚਯਂ, ਉਤੁਪਚ੍ਚਯਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਉਤੁਪਚ੍ਚਯਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਏਸ ਵਿਭਾਗੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਉਤੁ ਨਾਮ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ, ਉਣ੍ਹਉਤੁ ਸੀਤਉਤੂਤਿ ਏਵਂ ਪਨੇਸ ਦੁਵਿਧੋ ਹੋਤਿ. ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋ ਉਤੁ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਕਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਰੀਰੇ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਤਂ ਸਦ੍ਦਨਵਕਂ, ਆਕਾਸਧਾਤੁ, ਲਹੁਤਾ, ਮੁਦੁਤਾ, ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ, ਉਪਚਯੋ, ਸਨ੍ਤਤੀਤਿ ਪਨ੍ਨਰਸਵਿਧਂ ਹੋਤਿ. ਉਤੁਪਚ੍ਚਯਂ ਨਾਮ ਉਤੁ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਰੂਪਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਵਿਨਾਸਸ੍ਸ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਉਤੁਪਚ੍ਚਯਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਂ ਓਜਟ੍ਠਮਕਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਉਤੁ ਅਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦੀਘਮ੍ਪਿ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਅਨੁਪਾਦਿਣ੍ਣਪਕ੍ਖੇ ਠਤ੍ਵਾਪਿ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿਯੇਵ. ਉਤੁਪਚ੍ਚਯਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਓਜਾ ਅਞ੍ਞਂ ਓਜਟ੍ਠਮਕਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਓਜਾ ਅਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦਸਦ੍ਵਾਦਸਵਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਘਟੇਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਉਤੁ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਜਨਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਸੇਸਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਵਸੇਨਾਤਿ ਏਵਂ ਉਤੁਜਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਕਾਲੇਨ ਰੂਪਂ ਸਮ੍ਮਸਤਿ ਨਾਮ.

ਅਰੂਪਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਪਸ੍ਸਨਾਕਾਰਕਥਾ

੭੦੫. ਯਥਾ ਚ ਰੂਪਂ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੇਨ ਰੂਪਸ੍ਸ, ਏਵਂ ਅਰੂਪਂ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੇਨਪਿ ਅਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਾ ਚ ਖੋ ਏਕਾਸੀਤਿ ਲੋਕਿਯਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨੇਵ.

ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਇਦਞ੍ਹਿ ਅਰੂਪਂ ਨਾਮ ਪੁਰਿਮਭਵੇ ਆਯੂਹਿਤਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਤਾਵ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪ੍ਪਭੇਦਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਾਕਾਰੋ ਪਨਸ੍ਸ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਦੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਚਿਤ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਭਵਙ੍ਗਵਸੇਨ, ਆਯੁਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਚੁਤਿਵਸੇਨ. ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਾਵਚਰਂ, ਤਂ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਬਲਵਾਰਮ੍ਮਣੇ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ.

ਪਵਤ੍ਤੇ ਪਨ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਪਾਥਗਤਤ੍ਤਾ ਰੂਪਾਨਂ ਆਲੋਕਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਮਨਸਿਕਾਰਹੇਤੁਕਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਹਿ. ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦਸ੍ਸ ਹਿ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਠਿਤਿਪ੍ਪਤ੍ਤਮੇਵ ਰੂਪਂ ਚਕ੍ਖੁਂ ਘਟ੍ਟੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਘਟ੍ਟਿਤੇ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਤਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਕਿਰਿਯਮਨੋਧਾਤੁ ਆਵਜ੍ਜਨਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧਯਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਤਦੇਵ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਮਾਨਂ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਂ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਂ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਤਤੋ ਤਦੇਵ ਰੂਪਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਮਾਨਾ ਵਿਪਾਕਮਨੋਧਾਤੁ. ਤਤੋ ਤਦੇਵ ਰੂਪਂ ਸਨ੍ਤੀਰਯਮਾਨਾ ਵਿਪਾਕਾਹੇਤੁਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ. ਤਤੋ ਤਦੇਵ ਰੂਪਂ ਵਵਤ੍ਥਾਪਯਮਾਨਾ ਕਿਰਿਯਾਹੇਤੁਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਿਰਿਯਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਏਕਂ ਵਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਹੇਤੁਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਚ ਸਤ੍ਤ ਵਾ ਜਵਨਾਨਿ. ਤਤੋ ਕਾਮਾਵਚਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਏਕਾਦਸਸੁ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਜਵਨਾਨੁਰੂਪਂ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਦ੍ਵਾਰੇਸੁਪਿ. ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਪਨ ਮਹਗ੍ਗਤਚਿਤ੍ਤਾਨਿਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਅਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਅਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਕਾਲੇਨ ਅਰੂਪਂ ਸਮ੍ਮਸਤਿ ਨਾਮ.

ਏਵਂ ਕਾਲੇਨ ਰੂਪਂ ਕਾਲੇਨ ਅਰੂਪਂ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾਪਿ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਏਕੋ ਪਞ੍ਞਾਭਾਵਨਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ.

ਰੂਪਸਤ੍ਤਕਸਮ੍ਮਸਨਕਥਾ

੭੦੬. ਅਪਰੋ ਰੂਪਸਤ੍ਤਕਅਰੂਪਸਤ੍ਤਕਵਸੇਨ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਦਾਨਨਿਕ੍ਖੇਪਨਤੋ, ਵਯੋਵੁਡ੍ਢਤ੍ਥਙ੍ਗਮਤੋ, ਆਹਾਰਮਯਤੋ, ਉਤੁਮਯਤੋ, ਕਮ੍ਮਜਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤੋ, ਧਮ੍ਮਤਾਰੂਪਤੋਤਿ ਇਮੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ਰੂਪਸਤ੍ਤਕਵਸੇਨ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਸਤਿ ਨਾਮ. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –

‘‘ਆਦਾਨਨਿਕ੍ਖੇਪਨਤੋ, ਵਯੋਵੁਡ੍ਢਤ੍ਥਗਾਮਿਤੋ;

ਆਹਾਰਤੋ ਚ ਉਤੁਤੋ, ਕਮ੍ਮਤੋ ਚਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਤੋ;

ਧਮ੍ਮਤਾਰੂਪਤੋ ਸਤ੍ਤ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਆਦਾਨਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ. ਨਿਕ੍ਖੇਪਨਨ੍ਤਿ ਚੁਤਿ. ਇਤਿ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਇਮੇਹਿ ਆਦਾਨਨਿਕ੍ਖੇਪੇਹਿ ਏਕਂ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤਿ. ਕਥਂ? ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਵਤ੍ਤਿਤੋ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਤੋ, ਤਾਵਕਾਲਿਕਤੋ, ਨਿਚ੍ਚਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਚ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਠਿਤਿਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ, ਠਿਤਿਯਂ ਜਰਾਯ ਕਿਲਮਨ੍ਤਿ, ਜਰਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਵਸ੍ਸਂ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਭਿਣ੍ਹਸਮ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਤੋ, ਦੁਕ੍ਖਮਤੋ ਦੁਕ੍ਖਵਤ੍ਥੁਤੋ, ਸੁਖਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਚ ਦੁਕ੍ਖਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਠਿਤਿਂ ਮਾ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੁ, ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਮਾ ਜੀਰਨ੍ਤੁ, ਜਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਮਾ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਇਮੇਸੁ ਤੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਕਸ੍ਸਚਿ ਵਸਵਤ੍ਤਿਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੁਞ੍ਞਾ ਤੇਨ ਵਸਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਞ੍ਞਤੋ, ਅਸ੍ਸਾਮਿਕਤੋ, ਅਵਸਵਤ੍ਤਿਤੋ, ਅਤ੍ਤਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਚ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ.

੭੦੭. ਏਵਂ ਆਦਾਨਨਿਕ੍ਖੇਪਨਵਸੇਨ ਵਸ੍ਸਸਤਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਰੂਪੇ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਰਂ ਵਯੋਵੁਡ੍ਢਤ੍ਥਙ੍ਗਮਤੋ ਆਰੋਪੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਵਯੋਵੁਡ੍ਢਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਨਾਮ ਵਯਵਸੇਨ ਵੁਡ੍ਢਸ੍ਸ ਵਡ੍ਢਿਤਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ. ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਕਥਂ? ਸੋ ਤਮੇਵ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਪਠਮਵਯੇਨ ਮਜ੍ਝਿਮਵਯੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਵਯੇਨਾਤਿ ਤੀਹਿ ਵਯੇਹਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਦਿਤੋ ਤੇਤ੍ਤਿਂਸ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਪਠਮਵਯੋ ਨਾਮ. ਤਤੋ ਚਤੁਤ੍ਤਿਂਸ ਮਜ੍ਝਿਮਵਯੋ ਨਾਮ. ਤਤੋ ਤੇਤ੍ਤਿਂਸ ਪਚ੍ਛਿਮਵਯੋ ਨਾਮਾਤਿ. ਇਤਿ ਇਮੇਹਿ ਤੀਹਿ ਵਯੇਹਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਪਠਮਵਯੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ ਮਜ੍ਝਿਮਵਯਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ. ਯਦਨਿਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਦਨਤ੍ਤਾ. ਮਜ੍ਝਿਮਵਯੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਛਿਮਵਯਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ. ਪਚ੍ਛਿਮਵਯੇ ਤੇਤ੍ਤਿਂਸ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਮ੍ਪਿ ਮਰਣਤੋ ਪਰਂ ਗਮਨਸਮਤ੍ਥਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤਿ.

੭੦੮. ਏਵਂ ਪਠਮਵਯਾਦਿਵਸੇਨ ਵਯੋਵੁਡ੍ਢਤ੍ਥਙ੍ਗਮਤੋ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਮਨ੍ਦਦਸਕਂ, ਖਿਡ੍ਡਾਦਸਕਂ, ਵਣ੍ਣਦਸਕਂ, ਬਲਦਸਕਂ, ਪਞ੍ਞਾਦਸਕਂ, ਹਾਨਿਦਸਕਂ, ਪਬ੍ਭਾਰਦਸਕਂ, ਵਙ੍ਕਦਸਕਂ, ਮੋਮੂਹਦਸਕਂ, ਸਯਨਦਸਕ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮੇਸਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਦਸਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵਯੋਵੁਡ੍ਢਤ੍ਥਙ੍ਗਮਤੋ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਦਸਕੇਸੁ ਤਾਵ ਵਸ੍ਸਸਤਜੀਵਿਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਪਠਮਾਨਿ ਦਸ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਮਨ੍ਦਦਸਕਂ ਨਾਮ, ਤਦਾ ਹਿ ਸੋ ਮਨ੍ਦੋ ਹੋਤਿ ਚਪਲੋ ਕੁਮਾਰਕੋ. ਤਤੋ ਪਰਾਨਿ ਦਸ ਖਿਡ੍ਡਾਦਸਕਂ ਨਾਮ, ਤਦਾ ਹਿ ਸੋ ਖਿਡ੍ਡਾਰਤਿਬਹੁਲੋ ਹੋਤਿ. ਤਤੋ ਪਰਾਨਿ ਦਸ ਵਣ੍ਣਦਸਕਂ ਨਾਮ, ਤਦਾ ਹਿਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਾਯਤਨਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਤਤੋ ਪਰਾਨਿ ਦਸ ਬਲਦਸਕਂ ਨਾਮ, ਤਦਾ ਹਿਸ੍ਸ ਬਲਞ੍ਚ ਥਾਮੋ ਚ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਤਤੋ ਪਰਾਨਿ ਦਸ ਪਞ੍ਞਾਦਸਕਂ ਨਾਮ, ਤਦਾ ਹਿਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਪਕਤਿਯਾ ਕਿਰ ਦੁਬ੍ਬਲਪਞ੍ਞਸ੍ਸਾਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਾ ਪਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿਯੇਵ. ਤਤੋ ਪਰਾਨਿ ਦਸ ਹਾਨਿਦਸਕਂ ਨਾਮ, ਤਦਾ ਹਿਸ੍ਸ ਖਿਡ੍ਡਾਰਤਿਵਣ੍ਣਬਲਪਞ੍ਞਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਪਰਾਨਿ ਦਸ ਪਬ੍ਭਾਰਦਸਕਂ ਨਾਮ, ਤਦਾ ਹਿਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਪੁਰਤੋ ਪਬ੍ਭਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਤਤੋ ਪਰਾਨਿ ਦਸ ਵਙ੍ਕਦਸਕਂ ਨਾਮ, ਤਦਾ ਹਿਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਨਙ੍ਗਲਕੋਟਿ ਵਿਯ ਵਙ੍ਕੋ ਹੋਤਿ. ਤਤੋ ਪਰਾਨਿ ਦਸ ਮੋਮੂਹਦਸਕਂ ਨਾਮ. ਤਦਾ ਹਿ ਸੋ ਮੋਮੂਹੋ ਹੋਤਿ, ਕਤਂ ਕਤਂ ਪਮੁਸ੍ਸਤਿ. ਤਤੋ ਪਰਾਨਿ ਦਸ ਸਯਨਦਸਕਂ ਨਾਮ, ਵਸ੍ਸਸਤਿਕੋ ਹਿ ਸਯਨਬਹੁਲੋਵ ਹੋਤਿ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਯੋਗੀ ਏਤੇਸਂ ਦਸਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵਯੋਵੁਡ੍ਢਤ੍ਥਙ੍ਗਮਤੋ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤੁਂ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘‘ਪਠਮਦਸਕੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਦੁਤਿਯਦਸਕਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ. ਦੁਤਿਯਦਸਕੇ…ਪੇ… ਨਵਮਦਸਕੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਦਸਮਦਸਕਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਦਸਮਦਸਕੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਇਧੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤਿ.

੭੦੯. ਏਵਂ ਦਸਕਵਸੇਨ ਵਯੋਵੁਡ੍ਢਤ੍ਥਙ੍ਗਮਤੋ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਦੇਵ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਵਸ੍ਸਵਸੇਨ ਵੀਸਤਿਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਵਯੋਵੁਡ੍ਢਤ੍ਥਙ੍ਗਮਤੋ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤਿ. ਕਥਂ? ਸੋ ਹਿ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘‘ਪਠਮੇ ਵਸ੍ਸਪਞ੍ਚਕੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਦੁਤਿਯਂ ਵਸ੍ਸਪਞ੍ਚਕਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ. ਦੁਤਿਯੇ ਵਸ੍ਸਪਞ੍ਚਕੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਤਤਿਯਂ…ਪੇ… ਏਕੂਨਵੀਸਤਿਮੇ ਵਸ੍ਸਪਞ੍ਚਕੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਵੀਸਤਿਮਂ ਵਸ੍ਸਪਞ੍ਚਕਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਵੀਸਤਿਮੇ ਵਸ੍ਸਪਞ੍ਚਕੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਮਰਣਤੋ ਪਰਂ ਗਮਨਸਮਤ੍ਥਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੀਸਤਿਕੋਟ੍ਠਾਸਵਸੇਨ ਵਯੋਵੁਡ੍ਢਤ੍ਥਙ੍ਗਮਤੋ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਵਸੇਨ ਆਰੋਪੇਤਿ. ਤਤੋ ਤੇਤ੍ਤਿਂਸ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਤਿਣ੍ਣਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਵਸੇਨ, ਪਞ੍ਞਾਸ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਵਸੇਨ, ਸਤਂ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕੇਕਵਸ੍ਸਵਸੇਨ. ਤਤੋ ਏਕਂ ਵਸ੍ਸਂ ਤਯੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਵਸ੍ਸਾਨਹੇਮਨ੍ਤਗਿਮ੍ਹੇਸੁ ਤੀਸੁ ਉਤੂਸੁ ਏਕੇਕਉਤੁਵਸੇਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਯੋਵੁਡ੍ਢਤ੍ਥਙ੍ਗਮਰੂਪੇ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤਿ.

ਕਥਂ? ‘‘ਵਸ੍ਸਾਨੇ ਚਤੁਮਾਸਂ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਹੇਮਨ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ. ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਗਿਮ੍ਹਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ. ਗਿਮ੍ਹੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਪੁਨ ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਏਕਂ ਵਸ੍ਸਂ ਛ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਕਤ੍ਵਾ – ‘‘ਵਸ੍ਸਾਨੇ ਦ੍ਵੇਮਾਸਂ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਸਰਦਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ. ਸਰਦੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਹੇਮਨ੍ਤਂ. ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਸਿਸਿਰਂ. ਸਿਸਿਰੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਵਸਨ੍ਤਂ. ਵਸਨ੍ਤੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਗਿਮ੍ਹਂ. ਗਿਮ੍ਹੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਪੁਨ ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਯੋਵੁਡ੍ਢਤ੍ਥਙ੍ਗਮਰੂਪੇ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤਿ.

ਏਵਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਕਾਲ਼ਜੁਣ੍ਹਵਸੇਨ – ‘‘ਕਾਲ਼ੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਜੁਣ੍ਹਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ. ਜੁਣ੍ਹੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਕਾਲ਼ਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤਿ. ਤਤੋ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਵਸੇਨ – ‘‘ਰਤ੍ਤਿਂ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਦਿਵਸਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ. ਦਿਵਸਂ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਮ੍ਪਿ ਰਤ੍ਤਿਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤਿ. ਤਤੋ ਤਦੇਵ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਾਦਿਵਸੇਨ ਛ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਕਤ੍ਵਾ – ‘‘ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ. ਮਜ੍ਝਨ੍ਹੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਸਾਯਨ੍ਹਂ. ਸਾਯਨ੍ਹੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਪਠਮਯਾਮਂ. ਪਠਮਯਾਮੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਮਜ੍ਝਿਮਯਾਮਂ. ਮਜ੍ਝਿਮਯਾਮੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਪਚ੍ਛਿਮਯਾਮਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ. ਪਚ੍ਛਿਮਯਾਮੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਪੁਨ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤਿ.

੭੧੦. ਏਵਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਰੂਪੇ ਅਭਿਕ੍ਕਮਪਟਿਕ੍ਕਮਆਲੋਕਨਵਿਲੋਕਨਸਮਿਞ੍ਜਨਪਸਾਰਣਵਸੇਨ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਮੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਪਟਿਕ੍ਕਮਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਪਟਿਕ੍ਕਮੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਆਲੋਕਨਂ. ਆਲੋਕਨੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਵਿਲੋਕਨਂ. ਵਿਲੋਕਨੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਸਮਿਞ੍ਜਨਂ. ਸਮਿਞ੍ਜਨੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਪਸਾਰਣਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤਿ.

ਤਤੋ ਏਕਪਦਵਾਰਂ ਉਦ੍ਧਰਣ ਅਤਿਹਰਣਵੀਤਿਹਰਣਵੋਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸਨ੍ਨਿਕ੍ਖੇਪਨਸਨ੍ਨਿਰੁਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਛ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਕਰੋਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਉਦ੍ਧਰਣਂ ਨਾਮ ਪਾਦਸ੍ਸ ਭੂਮਿਤੋ ਉਕ੍ਖਿਪਨਂ. ਅਤਿਹਰਣਂ ਨਾਮ ਪੁਰਤੋ ਹਰਣਂ. ਵੀਤਿਹਰਣਂ ਨਾਮ ਖਾਣੁਕਣ੍ਟਕਦੀਘਜਾਤਿਆਦੀਸੁ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਦਿਸ੍ਵਾ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਪਾਦਸਞ੍ਚਾਰਣਂ. ਵੋਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਨਾਮ ਪਾਦਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ ਓਰੋਪਨਂ. ਸਨ੍ਨਿਕ੍ਖੇਪਨਂ ਨਾਮ ਪਥਵੀਤਲੇ ਠਪਨਂ. ਸਨ੍ਨਿਰੁਮ੍ਭਨਂ ਨਾਮ ਪੁਨ ਪਾਦੁਦ੍ਧਰਣਕਾਲੇ ਪਾਦਸ੍ਸ ਪਥਵਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਭਿਨਿਪ੍ਪੀਲ਼ਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਉਦ੍ਧਰਣੇ ਪਥਵੀਧਾਤੁ ਆਪੋਧਾਤੂਤਿ ਦ੍ਵੇ ਧਾਤੁਯੋ ਓਮਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਨ੍ਦਾ, ਇਤਰਾ ਦ੍ਵੇ ਅਧਿਮਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਬਲਵਤਿਯੋ. ਤਥਾ ਅਤਿਹਰਣਵੀਤਿਹਰਣੇਸੁ. ਵੋਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਤੇਜੋਧਾਤੁ ਵਾਯੋਧਾਤੂਤਿ ਦ੍ਵੇ ਧਾਤੁਯੋ ਓਮਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਨ੍ਦਾ, ਇਤਰਾ ਦ੍ਵੇ ਅਧਿਮਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਬਲਵਤਿਯੋ. ਤਥਾ ਸਨ੍ਨਿਕ੍ਖੇਪਨਸਨ੍ਨਿਰੁਮ੍ਭਨੇਸੁ. ਏਵਂ ਛ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਯੋਵੁਡ੍ਢਤ੍ਥਙ੍ਗਮਰੂਪੇ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤਿ.

ਕਥਂ? ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘‘ਯਾ ਉਦ੍ਧਰਣੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਧਾਤੁਯੋ, ਯਾਨਿ ਚ ਤਦੁਪਾਦਾਯਰੂਪਾਨਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਤਿਹਰਣਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਅਨਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਅਤਿਹਰਣੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਵੀਤਿਹਰਣਂ. ਵੀਤਿਹਰਣੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਵੋਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ. ਵੋਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਨਿਕ੍ਖੇਪਨਂ. ਸਨ੍ਨਿਕ੍ਖੇਪਨੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਨਿਰੁਮ੍ਭਨਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਇਤਰਂ ਇਤਰਂ ਕੋਟ੍ਠਾਸਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਬ੍ਬਂ ਪਬ੍ਬਂ ਸਨ੍ਧਿ ਸਨ੍ਧਿ ਓਧਿ ਓਧਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਤਕਪਾਲੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤਿਲਾ ਵਿਯ ਤਟਤਟਾਯਨ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਪਬ੍ਬਪਬ੍ਬਗਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਵਿਪਸ੍ਸਤੋ ਰੂਪਸਮ੍ਮਸਨਂ ਸੁਖੁਮਂ ਹੋਤਿ.

੭੧੧. ਸੁਖੁਮਤ੍ਤੇ ਚ ਪਨਸ੍ਸ ਇਦਂ ਓਪਮ੍ਮਂ. ਏਕੋ ਕਿਰ ਦਾਰੁਤਿਣੁਕ੍ਕਾਦੀਸੁ ਕਤਪਰਿਚਯੋ ਅਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਪਦੀਪੋ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਵਾਸਿਕੋ ਨਗਰਮਾਗਮ੍ਮ ਅਨ੍ਤਰਾਪਣੇ ਜਲਮਾਨਂ ਪਦੀਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਕਂ ਪੁਰਿਸਂ ਪੁਚ੍ਛਿ ਅਮ੍ਭੋ ‘‘ਕਿਂ ਨਾਮੇਤਂ ਏਵਂ ਮਨਾਪ’’ਨ੍ਤਿ? ਤਮੇਨਂ ਸੋ ਆਹ ‘‘ਕਿਮੇਤ੍ਥ ਮਨਾਪਂ, ਪਦੀਪੋ ਨਾਮੇਸ ਤੇਲਕ੍ਖਯੇਨ ਵਟ੍ਟਿਕ੍ਖਯੇਨ ਚ ਗਤਮਗ੍ਗੋਪਿਸ੍ਸ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਤਮਞ੍ਞੋ ਏਵਮਾਹ ‘‘ਇਦਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਹਿ ਵਟ੍ਟਿਯਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਡਯ੍ਹਮਾਨਾਯ ਤਤਿਯਭਾਗੇ ਤਤਿਯਭਾਗੇ ਜਾਲਾ ਇਤਰੀਤਰਂ ਪਦੇਸਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਤਮਞ੍ਞੋ ਏਵਮਾਹ ‘‘ਇਦਮ੍ਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਹਿ ਅਙ੍ਗੁਲਙ੍ਗੁਲਨ੍ਤਰੇ ਅਡ੍ਢਙ੍ਗੁਲਡ੍ਢਙ੍ਗੁਲਨ੍ਤਰੇ ਤਨ੍ਤੁਮ੍ਹਿ ਤਨ੍ਤੁਮ੍ਹਿ ਅਂਸੁਮ੍ਹਿ ਅਂਸੁਮ੍ਹਿ ਜਾਲਾ ਇਤਰੀਤਰਂ ਅਂਸੁਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਂਸੁਂ ਪਨ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਜਾਲਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ‘‘ਤੇਲਕ੍ਖਯੇਨ ਵਟ੍ਟਿਕ੍ਖਯੇਨ ਚ ਪਦੀਪਸ੍ਸ ਗਤਮਗ੍ਗੋਪਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਵਿਯ ਯੋਗਿਨੋ ਆਦਾਨਨਿਕ੍ਖੇਪਨਤੋ ਵਸ੍ਸਸਤੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਰੂਪੇ ਤਿਲਕ੍ਖਣਾਰੋਪਨਂ. ‘‘ਵਟ੍ਟਿਯਾ ਤਤਿਯਭਾਗੇ ਤਤਿਯਭਾਗੇ ਜਾਲਾ ਇਤਰੀਤਰਂ ਪਦੇਸਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਵਿਯ ਯੋਗਿਨੋ ਵਸ੍ਸਸਤਸ੍ਸ ਤਤਿਯਕੋਟ੍ਠਾਸਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਵਯੋਵੁਡ੍ਢਤ੍ਥਙ੍ਗਮਰੂਪੇ ਤਿਲਕ੍ਖਣਾਰੋਪਨਂ. ‘‘ਅਙ੍ਗੁਲਙ੍ਗੁਲਨ੍ਤਰੇ ਜਾਲਾ ਇਤਰੀਤਰਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਵਿਯ ਯੋਗਿਨੋ ਦਸਵਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਵਸ੍ਸ ਚਤੁਵਸ੍ਸ ਤਿਵਸ੍ਸ ਦ੍ਵਿਵਸ੍ਸ ਏਕਵਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਰੂਪੇ ਤਿਲਕ੍ਖਣਾਰੋਪਨਂ. ‘‘ਅਡ੍ਢਙ੍ਗੁਲਡ੍ਢਙ੍ਗੁਲਨ੍ਤਰੇ ਜਾਲਾ ਇਤਰੀਤਰਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਵਿਯ ਯੋਗਿਨੋ ਏਕੇਕਉਤੁਵਸੇਨ ਏਕਂ ਵਸ੍ਸਂ ਤਿਧਾ, ਛਧਾ ਚ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਚਤੁਮਾਸ-ਦ੍ਵਿਮਾਸਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਰੂਪੇ ਤਿਲਕ੍ਖਣਾਰੋਪਨਂ. ‘‘ਤਨ੍ਤੁਮ੍ਹਿ ਤਨ੍ਤੁਮ੍ਹਿ ਜਾਲਾ ਇਤਰੀਤਰਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਵਿਯ ਯੋਗਿਨੋ ਕਾਲ਼ਜੁਣ੍ਹਵਸੇਨ, ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਵਸੇਨ, ਏਕਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ ਛ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਰੂਪੇ ਤਿਲਕ੍ਖਣਾਰੋਪਨਂ. ‘‘ਅਂਸੁਮ੍ਹਿ ਅਂਸੁਮ੍ਹਿ ਜਾਲਾ ਇਤਰੀਤਰਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਵਿਯ ਯੋਗਿਨੋ ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦਿਵਸੇਨ ਚੇਵ ਉਦ੍ਧਰਣਾਦੀਸੁ ਚ ਏਕੇਕਕੋਟ੍ਠਾਸਵਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਰੂਪੇ ਤਿਲਕ੍ਖਣਾਰੋਪਨਨ੍ਤਿ.

੭੧੨. ਸੋ ਏਵਂ ਨਾਨਾਕਾਰੇਹਿ ਵਯੋਵੁਡ੍ਢਤ੍ਥਙ੍ਗਮਰੂਪੇ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਦੇਵ ਰੂਪਂ ਵਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਆਹਾਰਮਯਾਦਿਵਸੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕੇਕਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਸ ਆਹਾਰਮਯਂ ਰੂਪਂ ਛਾਤਸੁਹਿਤਵਸੇਨ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ. ਛਾਤਕਾਲੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਰੂਪਂ ਹਿ ਝਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਕਿਲਨ੍ਤਂ, ਝਾਮਖਾਣੁਕੋ ਵਿਯ, ਅਙ੍ਗਾਰਪਚ੍ਛਿਯਂ ਨਿਲੀਨਕਾਕੋ ਵਿਯ ਚ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਂ ਦੁਸ੍ਸਣ੍ਠਿਤਂ. ਸੁਹਿਤਕਾਲੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਧਾਤਂ ਪੀਣਿਤਂ ਮੁਦੁ ਸਿਨਿਦ੍ਧਂ ਫਸ੍ਸਵਨ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਛਾਤਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਸੁਹਿਤਕਾਲਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਸੁਹਿਤਕਾਲੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਮ੍ਪਿ ਛਾਤਕਾਲਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤਿ.

੭੧੩. ਉਤੁਮਯਂ ਸੀਤੁਣ੍ਹਵਸੇਨ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ. ਉਣ੍ਹਕਾਲੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਰੂਪਂ ਹਿ ਝਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਕਿਲਨ੍ਤਂ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਂ. ਸੀਤਉਤੁਨਾ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਰੂਪਂ ਧਾਤਂ ਪੀਣਿਤਂ ਸਿਨਿਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਣ੍ਹਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਸੀਤਕਾਲਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਸੀਤਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਉਣ੍ਹਕਾਲਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤਿ.

੭੧੪. ਕਮ੍ਮਜਂ ਆਯਤਨਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਸ੍ਮਿਂ ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਕਾਯਭਾਵਦਸਕਵਸੇਨ ਤਿਂਸ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਾਨਿ, ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਾਨਿ ਪਨ ਤੇਸਂ ਉਤੁਚਿਤ੍ਤਾਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਚਤੁਵੀਸਤੀਤਿ ਚਤੁਪਣ੍ਣਾਸ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਦ੍ਵਾਰੇਸੁ. ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਕਾਯਭਾਵਦਸਕਵਸੇਨ ਚੇਵ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਚਤੁਚਤ੍ਤਾਲੀਸ. ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਕਾਯਭਾਵਦਸਕਵਸੇਨ ਚੇਵ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਚਤੁਪਣ੍ਣਾਸਮੇਵ.

ਸੋ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਤਂ ਰੂਪਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਸੋਤਦ੍ਵਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਘਾਨਦ੍ਵਾਰਂ. ਘਾਨਦ੍ਵਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਜਿਵ੍ਹਾਦ੍ਵਾਰਂ. ਜਿਵ੍ਹਾਦ੍ਵਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਂ. ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤਿ.

੭੧੫. ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਤਦੋਮਨਸ੍ਸਿਤਵਸੇਨ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਤਕਾਲੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹਿ ਰੂਪਂ ਸਿਨਿਦ੍ਧਂ ਮੁਦੁ ਪੀਣਿਤਂ ਫਸ੍ਸਵਨ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਦੋਮਨਸ੍ਸਿਤਕਾਲੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਝਤ੍ਤਂ ਕਿਲਨ੍ਤਂ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਤਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਿਤਕਾਲਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਦੋਮਨਸ੍ਸਿਤਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਤਕਾਲਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤਿ.

ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪਯਤੋ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ –

ਜੀਵਿਤਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਚ, ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾ ਚ ਕੇਵਲਾ;

ਏਕਚਿਤ੍ਤਸਮਾਯੁਤ੍ਤਾ, ਲਹੁਸੋ ਵਤ੍ਤਤੇ ਖਣੋ.

ਚੁਲ੍ਲਾਸੀਤਿ ਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਕਪ੍ਪਂ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਯੇ ਮਰੂ;

ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਤੇਪਿ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵੀਹਿ ਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਸਮੋਹਿਤਾ.

ਯੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ ਮਰਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਸ੍ਸ ਵਾ ਇਧ;

ਸਬ੍ਬੇਵ ਸਦਿਸਾ ਖਨ੍ਧਾ, ਗਤਾ ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾ.

ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਚ ਯੇ ਭਗ੍ਗਾ, ਯੇ ਚ ਭਗ੍ਗਾ ਅਨਾਗਤੇ;

ਤਦਨ੍ਤਰਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾਨਂ, ਵੇਸਮਂ ਨਤ੍ਥਿ ਲਕ੍ਖਣੇ.

ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ ਨ ਜਾਤੋ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਜੀਵਤਿ;

ਚਿਤ੍ਤਭਙ੍ਗਾ ਮਤੋ ਲੋਕੋ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਿਯਾ.

ਅਨਿਧਾਨਗਤਾ ਭਗ੍ਗਾ, ਪੁਞ੍ਜੋ ਨਤ੍ਥਿ ਅਨਾਗਤੇ;

ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਯੇਪਿ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਆਰਗ੍ਗੇ ਸਾਸਪੂਪਮਾ.

ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਭਙ੍ਗੋ ਨੇਸਂ ਪੁਰਕ੍ਖਤੋ;

ਪਲੋਕਧਮ੍ਮਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਪੁਰਾਣੇਹਿ ਅਮਿਸ੍ਸਿਤਾ.

ਅਦਸ੍ਸਨਤੋ ਆਯਨ੍ਤਿ, ਭਗ੍ਗਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁਦਸ੍ਸਨਂ;

ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦੋਵ ਆਕਾਸੇ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਵਯਨ੍ਤਿ ਚਾਤਿ. (ਮਹਾਨਿ. ੧੦);

੭੧੬. ਏਵਂ ਆਹਾਰਮਯਾਦੀਸੁ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਧਮ੍ਮਤਾਰੂਪੇ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤਿ. ਧਮ੍ਮਤਾਰੂਪਂ ਨਾਮ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਂ ਅਯਲੋਹਤਿਪੁਸੀਸਸੁਵਣ੍ਣਰਜਤਮੁਤ੍ਤਾਮਣਿਵੇਲ਼ੁਰਿਯਸਙ੍ਖਸਿਲਾਪਵਾਲ਼ਲੋਹਿਤਙ੍ਗਮਸਾਰਗਲ੍ਲਭੂਮਿਪਾਸਾਣਪਬ੍ਬਤਤਿਣਰੁਕ੍ਖਲਤਾਦਿਭੇਦਂ ਵਿਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਰੂਪਂ. ਤਦਸ੍ਸ ਅਸੋਕਙ੍ਕੁਰਾਦਿਵਸੇਨ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ.

ਅਸੋਕਙ੍ਕੁਰਂ ਹਿ ਆਦਿਤੋਵ ਤਨੁਰਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ਦ੍ਵੀਹਤੀਹਚ੍ਚਯੇਨ ਘਨਰਤ੍ਤਂ, ਪੁਨ ਦ੍ਵੀਹਤੀਹਚ੍ਚਯੇਨ ਮਨ੍ਦਰਤ੍ਤਂ, ਤਤੋ ਤਰੁਣਪਲ੍ਲਵਵਣ੍ਣਂ, ਤਤੋ ਪਰਿਣਤਪਲ੍ਲਵਵਣ੍ਣਂ, ਤਤੋ ਹਰਿਤਪਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ. ਤਤੋ ਨੀਲਪਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ. ਤਤੋ ਨੀਲਪਣ੍ਣਵਣ੍ਣਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਭਾਗਰੂਪਸਨ੍ਤਤਿਮਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧਾਪਯਮਾਨਂ ਸਂਵਚ੍ਛਰਮਤ੍ਤੇਨ ਪਣ੍ਡੁਪਲਾਸਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਣ੍ਟਤੋ ਛਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਤਤਿ.

ਸੋ ਤਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਨੁਰਤ੍ਤਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਘਨਰਤ੍ਤਕਾਲਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਘਨਰਤ੍ਤਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਮਨ੍ਦਰਤ੍ਤਕਾਲਂ. ਮਨ੍ਦਰਤ੍ਤਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਤਰੁਣਪਲ੍ਲਵਵਣ੍ਣਕਾਲਂ. ਤਰੁਣਪਲ੍ਲਵਵਣ੍ਣਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਪਰਿਣਤਪਲ੍ਲਵਵਣ੍ਣਕਾਲਂ. ਪਰਿਣਤਪਲ੍ਲਵਵਣ੍ਣਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਹਰਿਤਪਣ੍ਣਵਣ੍ਣਕਾਲਂ. ਹਰਿਤਪਣ੍ਣਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਨੀਲਪਣ੍ਣਵਣ੍ਣਕਾਲਂ. ਨੀਲਪਣ੍ਣਵਣ੍ਣਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਪਣ੍ਡੁਪਲਾਸਕਾਲਂ. ਪਣ੍ਡੁਪਲਾਸਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਣ੍ਟਤੋ ਛਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਤਨਕਾਲਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤਿ, ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਤਾਰੂਪਂ ਸਮ੍ਮਸਤਿ.

ਏਵਂ ਤਾਵ ਰੂਪਸਤ੍ਤਕਵਸੇਨ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਤਿ.

ਅਰੂਪਸਤ੍ਤਕਸਮ੍ਮਸਨਕਥਾ

੭੧੭. ਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਰੂਪਸਤ੍ਤਕਵਸੇਨਾ’’ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਅਯਂ ਮਾਤਿਕਾ – ਕਲਾਪਤੋ, ਯਮਕਤੋ, ਖਣਿਕਤੋ, ਪਟਿਪਾਟਿਤੋ, ਦਿਟ੍ਠਿਉਗ੍ਘਾਟਨਤੋ, ਮਾਨਸਮੁਗ੍ਘਾਟਨਤੋ, ਨਿਕਨ੍ਤਿਪਰਿਯਾਦਾਨਤੋਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕਲਾਪਤੋਤਿ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਕਥਂ ਕਲਾਪਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤੀਤਿ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘‘ਯੇ ਇਮੇ ‘ਕੇਸਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮ੍ਮਸਨੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਯੇ ਚ ‘ਲੋਮਾ…ਪੇ… ਮਤ੍ਥਲੁਙ੍ਗਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮ੍ਮਸਨੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਇਤਰੀਤਰਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਂਪਬ੍ਬਂ ਓਧਿਓਧਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਤਕਪਾਲੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤਿਲਾ ਵਿਯ ਤਟਤਟਾਯਨ੍ਤਾ ਵਿਨਟ੍ਠਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਅਯਂ ਤਾਵ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਕਥਾਯਂ ਨਯੋ.

ਅਰਿਯਵਂਸਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਾ ਰੂਪਸਤ੍ਤਕੇ ਸਤ੍ਤਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ‘ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪਰੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ‘ਕਲਾਪਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤੀ’ਤਿ’’ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਤਰਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੇਸਾਨਿਪਿ ਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਵਿਭਜਿਸ੍ਸਾਮ.

੭੧੮. ਯਮਕਤੋਤਿ ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਦਾਨਨਿਕ੍ਖੇਪਰੂਪਂ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪਰੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਸਤਿ. ਵਯੋਵੁਡ੍ਢਤ੍ਥਙ੍ਗਮਰੂਪਂ, ਆਹਾਰਮਯਂ, ਉਤੁਮਯਂ, ਕਮ੍ਮਜਂ, ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਧਮ੍ਮਤਾਰੂਪਂ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪਰੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਸਤਿ. ਏਵਂ ਯਮਕਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤਿ ਨਾਮ.

੭੧੯. ਖਣਿਕਤੋਤਿ ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਦਾਨਨਿਕ੍ਖੇਪਰੂਪਂ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਠਮਚਿਤ੍ਤਂ ਦੁਤਿਯਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਦੁਤਿਯਂ ਤਤਿਯੇਨ, ਤਤਿਯਂ ਚਤੁਤ੍ਥੇਨ, ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਪਞ੍ਚਮੇਨ ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਸਤਿ. ਵਯੋਵੁਡ੍ਢਤ੍ਥਙ੍ਗਮਰੂਪਂ, ਆਹਾਰਮਯਂ, ਉਤੁਮਯਂ, ਕਮ੍ਮਜਂ, ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਧਮ੍ਮਤਾਰੂਪਂ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਠਮਚਿਤ੍ਤਂ ਦੁਤਿਯਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਦੁਤਿਯਂ ਤਤਿਯੇਨ, ਤਤਿਯਂ ਚਤੁਤ੍ਥੇਨ, ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਪਞ੍ਚਮੇਨ ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਸਤਿ. ਏਵਂ ਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਾਹਕਚਿਤ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ਖਣਿਕਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤਿ ਨਾਮ.

੭੨੦. ਪਟਿਪਾਟਿਤੋਤਿ ਆਦਾਨਨਿਕ੍ਖੇਪਰੂਪਂ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਠਮਚਿਤ੍ਤਂ ਦੁਤਿਯਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਦੁਤਿਯਂ ਤਤਿਯੇਨ, ਤਤਿਯਂ ਚਤੁਤ੍ਥੇਨ…ਪੇ… ਦਸਮਂ ਏਕਾਦਸਮੇਨ ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਸਤਿ. ਵਯੋਵੁਡ੍ਢਤ੍ਥਙ੍ਗਮਰੂਪਂ, ਆਹਾਰਮਯਂ, ਉਤੁਮਯਂ, ਕਮ੍ਮਜਂ, ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਧਮ੍ਮਤਾਰੂਪਂ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਠਮਚਿਤ੍ਤਂ ਦੁਤਿਯਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਦੁਤਿਯਂ ਤਤਿਯੇਨ, ਤਤਿਯਂ ਚਤੁਤ੍ਥੇਨ…ਪੇ… ਦਸਮਂ ਏਕਾਦਸਮੇਨ ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਕਲਮ੍ਪਿ ਦਿਵਸਭਾਗਂ ਸਮ੍ਮਸਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯ. ਯਾਵ ਦਸਮਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਮਸਨਾ ਪਨ ਰੂਪਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਅਰੂਪਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਪਗੁਣਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਦਸਮੇਯੇਵ ਠਪੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ਪਟਿਪਾਟਿਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤਿ ਨਾਮ.

੭੨੧. ਦਿਟ੍ਠਿਉਗ੍ਘਾਟਨਤੋ ਮਾਨਉਗ੍ਘਾਟਨਤੋ ਨਿਕਨ੍ਤਿਪਰਿਯਾਦਾਨਤੋਤਿ ਇਮੇਸੁ ਤੀਸੁ ਵਿਸੁਂ ਸਮ੍ਮਸਨਨਯੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਂ ਪਨੇਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਰੂਪਂ, ਇਧ ਚ ਅਰੂਪਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਤਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਰੂਪਾਰੂਪਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਦਸ੍ਸਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਤ੍ਤਸਞ੍ਞਂ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਉਗ੍ਘਾਟਿਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਤੋ ਮਾਨੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਮਾਨੇ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇ ਮਾਨੋ ਸਮੁਗ੍ਘਾਟਿਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਮਾਨਸਮੁਗ੍ਘਾਟਿਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਤੋ ਤਣ੍ਹਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿਯਾ ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਾਦਿਣ੍ਣਾ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਇਦਂ ਤਾਵ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਰਿਯਵਂਸਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਉਗ੍ਘਾਟਨਤੋ ਮਾਨਸਮੁਗ੍ਘਾਟਨਤੋ ਨਿਕਨ੍ਤਿਪਰਿਯਾਦਾਨਤੋ’’ਤਿ ਮਾਤਿਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਯਂ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ.

‘‘ਅਹਂ ਵਿਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਮਮ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਤੋ ਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮੁਗ੍ਘਾਟਨਂ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ. ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਾਵ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਨ੍ਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਤੋ ਪਨ ਦਿਟ੍ਠਿਉਗ੍ਘਾਟਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਮਨਾਪਂ ਵਿਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਤੋ ਮਾਨਸਮੁਗ੍ਘਾਟੋ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ. ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਾਵ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਨ੍ਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਤੋ ਪਨ ਮਾਨਸਮੁਗ੍ਘਾਟੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.

‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਮੀ’’ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਕਨ੍ਤਿਪਰਿਯਾਦਾਨਂ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ. ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਾਵ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਨ੍ਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਤੋ ਪਨ ਨਿਕਨ੍ਤਿਪਰਿਯਾਦਾਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.

ਸਚੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਤ੍ਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਗਹੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਨਤ੍ਤਾ ਚ ਪਨ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਗਹਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਪਟਿਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਉਗ੍ਘਾਟਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.

ਸਚੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਿਚ੍ਚਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਗਹੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਚ ਪਨ ਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਗਹਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਪਟਿਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤੋ ਮਾਨਸਮੁਗ੍ਘਾਟੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.

ਸਚੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਸੁਖਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਸੁਖਾਤਿ ਗਹੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯੁਂ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਚ ਪਨ ਸੁਖਾਤਿ ਗਹਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਪਟਿਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤੋ ਨਿਕਨ੍ਤਿਪਰਿਯਾਦਾਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.

ਏਵਂ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮੁਗ੍ਘਾਟਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਨਸਮੁਗ੍ਘਾਟਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਕਨ੍ਤਿਪਰਿਯਾਦਾਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਇਤਿ ਅਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਠਾਨੇਯੇਵ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ.

ਏਵਂ ਅਰੂਪਸਤ੍ਤਕਵਸੇਨਾਪਿ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਨਸ੍ਸ ਰੂਪਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਅਰੂਪਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਪਗੁਣਂ ਹੋਤਿ.

੭੨੨. ਸੋ ਏਵਂ ਪਗੁਣਰੂਪਾਰੂਪਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੋ ਯਾ ਉਪਰਿ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਤੋ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਮਹਾਵਿਪਸ੍ਸਨਾ, ਤਾਸਂ ਇਧੇਵ ਤਾਵ ਏਕਦੇਸਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖੇ ਧਮ੍ਮੇ ਪਜਹਤਿ.

ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਮਹਾਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਨਾਮ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਕਾ ਪਞ੍ਞਾ. ਯਾਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਸੁਖਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ, ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਨਨ੍ਦਿਂ ਪਜਹਤਿ, ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਰਾਗਂ ਪਜਹਤਿ, ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਸਮੁਦਯਂ ਪਜਹਤਿ, ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਆਦਾਨਂ ਪਜਹਤਿ, ਖਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਘਨਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ, ਵਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਆਯੂਹਨਂ ਪਜਹਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਧੁਵਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਜਹਤਿ, ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਪਣਿਧਿਂ ਪਜਹਤਿ, ਸੁਞ੍ਞਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਅਭਿਨਿਵੇਸਂ ਪਜਹਤਿ, ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਸਾਰਾਦਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸਂ ਪਜਹਤਿ, ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮੋਹਾਭਿਨਿਵੇਸਂ ਪਜਹਤਿ, ਆਦੀਨਵਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਆਲਯਾਭਿਨਿਵੇਸਂ ਪਜਹਤਿ, ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਸਙ੍ਖਂ ਪਜਹਤਿ, ਵਿਵਟ੍ਟਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਸਂਯੋਗਾਭਿਨਿਵੇਸਂ ਪਜਹਤਿ.

ਤਾਸੁ ਯਸ੍ਮਾ ਇਮਿਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਦਿਟ੍ਠਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਿਚ੍ਚ-ਦੁਕ੍ਖ-ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ‘‘ਯਾ ਚ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਯਾ ਚ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਤ੍ਥਾ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨਂ’’. ਤਥਾ ‘‘ਯਾ ਚ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਯਾ ਚ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਤ੍ਥਾ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨਂ’’. ‘‘ਯਾ ਚ ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਯਾ ਚ ਸੁਞ੍ਞਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਤ੍ਥਾ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੨੨੭) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਪਿ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਏਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ. ਇਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਦ੍ਵਯਂ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਸੇਸੇਸੁ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਸੁ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਂ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਂ, ਤੇਸਂ ਵਿਭਾਗਂ ਪਰਤੋ ਆਵਿਕਰਿਸ੍ਸਾਮ.

ਯਦੇਵ ਹਿ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਂ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਵਂ ਪਗੁਣਰੂਪਾਰੂਪਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੋ ਯਾ ਉਪਰਿ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਤੋ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਮਹਾਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਤਾਸਂ ਇਧੇਵ ਤਾਵ ਏਕਦੇਸਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖੇ ਧਮ੍ਮੇ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿ.

ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਕਥਾ

੭੨੩. ਸੋ ਏਵਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਪਟਿਪਕ੍ਖਾਨਂ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਪਹਾਨੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਞਾਣੋ ਸਮ੍ਮਸਨਞਾਣਸ੍ਸ ਪਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਯਂ ਤਂ ਸਮ੍ਮਸਨਞਾਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ਮਾਤਿਕਾ ੧.੬) ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਯੋਗਂ ਆਰਭਤਿ. ਆਰਭਮਾਨੋ ਚ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਤਾਵ ਆਰਭਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਾਲ਼ਿ –

‘‘ਕਥਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨੇ ਞਾਣਂ? ਜਾਤਂ ਰੂਪਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਉਦਯੋ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਂ ਵਯੋ, ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਂ. ਜਾਤਾ ਵੇਦਨਾ… ਸਞ੍ਞਾ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ… ਜਾਤਂ ਚਕ੍ਖੁ…ਪੇ… ਜਾਤੋ ਭਵੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਉਦਯੋ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਂ ਵਯੋ, ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੪੯).

ਸੋ ਇਮਿਨਾ ਪਾਲ਼ਿਨਯੇਨ ਜਾਤਸ੍ਸ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਜਾਤਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦਂ ਅਭਿਨਵਾਕਾਰਂ ‘‘ਉਦਯੋ’’ਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਂ ਖਯਂ ਭਙ੍ਗਂ ‘‘ਵਯੋ’’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਰਾਸਿ ਵਾ ਨਿਚਯੋ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸਾਪਿ ਰਾਸਿਤੋ ਵਾ ਨਿਚਯਤੋ ਵਾ ਆਗਮਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਸ੍ਸਾਪਿ ਦਿਸਾਵਿਦਿਸਾਗਮਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਨਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾਪਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਰਾਸਿਤੋ ਨਿਚਯਤੋ ਨਿਧਾਨਤੋ ਅਵਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਵੀਣਾਯ ਵਾਦਿਯਮਾਨਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨੇਵ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਸਨ੍ਨਿਚਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਨ੍ਨਿਚਯਤੋ ਆਗਤੋ, ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਸ੍ਸ ਦਿਸਾਵਿਦਿਸਾਗਮਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਨ ਨਿਰੁਦ੍ਧੋ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਨ੍ਨਿਚਿਤੋ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਵੀਣਞ੍ਚ ਉਪਵੀਣਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਚ ਤਜ੍ਜਂ ਵਾਯਾਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭੋਤਿ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵੇਤਿ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਰੂਪਾਰੂਪਿਨੋ ਧਮ੍ਮਾ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭੋਨ੍ਤਿ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

੭੨੪. ਏਵਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਮਨਸਿਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਯਾਨਿ ਏਤਸ੍ਸੇਵ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਭਙ੍ਗੇ –

‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਯਾ… ਕਮ੍ਮਸਮੁਦਯਾ… ਆਹਾਰਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾ ਰੂਪਨਿਰੋਧੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧਾ… ਕਮ੍ਮਨਿਰੋਧਾ… ਆਹਾਰਨਿਰੋਧਾ ਰੂਪਨਿਰੋਧੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ’’ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੫੦).

ਤਥਾ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ ਵੇਦਨਾਸਮੁਦਯੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਯਾ… ਕਮ੍ਮਸਮੁਦਯਾ… ਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯਾ ਵੇਦਨਾਸਮੁਦਯੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾ… ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧਾ… ਕਮ੍ਮਨਿਰੋਧਾ… ਫਸ੍ਸਨਿਰੋਧਾ ਵੇਦਨਾਨਿਰੋਧੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਟ੍ਠੇਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ’’ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੫੦).

ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਿਯ ਚ ਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨੇ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਸਮੁਦਯਾ, ਨਾਮਰੂਪਨਿਰੋਧਾ’’ਤਿ –

ਏਵਂ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨੇ ਦਸ ਦਸ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਸ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਏਵਮ੍ਪਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਉਦਯੋ ਏਵਮ੍ਪਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਵਯੋ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਰੂਪਂ ਉਦੇਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਰੂਪਂ ਵੇਤੀਤਿ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚੇਵ ਖਣਤੋ ਚ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਮਨਸਿਕਾਰਂ ਕਰੋਤਿ.

੭੨੫. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ‘‘ਇਤਿ ਕਿਰਿਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭੋਨ੍ਤਿ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਞਾਣਂ ਵਿਸਦਤਰਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚੇਵ ਖਣਤੋ ਚ ਦ੍ਵੇਧਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਸਚ੍ਚਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਨਯਲਕ੍ਖਣਭੇਦਾ ਪਾਕਟਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

੭੨੬. ਯਞ੍ਹਿ ਸੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਸਮੁਦਯਾ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਸਮੁਦਯਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਨਿਰੋਧਾ ਚ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਨਿਰੋਧਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਇਦਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨਂ. ਯਂ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਇਦਮਸ੍ਸ ਖਣਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨਂ, ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ. ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਚ ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਂ.

੭੨੭. ਇਚ੍ਚਸ੍ਸੇਵਂ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚੇਵ ਖਣਤੋ ਚ ਦ੍ਵੇਧਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ ਜਨਕਾਵਬੋਧਤੋ. ਖਣਤੋ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ ਜਾਤਿਦੁਕ੍ਖਾਵਬੋਧਤੋ. ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਵਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾਨੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਪਚ੍ਚਯਵਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾਵਬੋਧਤੋ. ਖਣਤੋ ਵਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਮੇਵ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ ਮਰਣਦੁਕ੍ਖਾਵਬੋਧਤੋ. ਯਞ੍ਚਸ੍ਸ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨਂ, ਮਗ੍ਗੋਵਾਯਂ ਲੋਕਿਕੋਤਿ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਘਾਤਤੋ.

੭੨੮. ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚਸ੍ਸ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਨੁਲੋਮੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ, ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਇਦਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੦੪; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨੧; ਉਦਾ. ੧) ਅਵਬੋਧਤੋ. ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਵਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਟਿਲੋਮੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ, ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਇਦਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੦੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨੧; ਉਦਾ. ੨) ਅਵਬੋਧਤੋ. ਖਣਤੋ ਪਨ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਾਕਟਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਾਵਬੋਧਤੋ. ਉਦਯਬ੍ਬਯਵਨ੍ਤੋ ਹਿ ਸਙ੍ਖਤਾ, ਤੇ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ.

੭੨੯. ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚਸ੍ਸ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਏਕਤ੍ਤਨਯੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ ਹੇਤੁਫਲਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਅਨੁਪਚ੍ਛੇਦਾਵਬੋਧਤੋ. ਅਥ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਜਹਤਿ. ਖਣਤੋ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਨਾਨਤ੍ਤਨਯੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ ਨਵਨਵਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਵਬੋਧਤੋ. ਅਥ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਜਹਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚਸ੍ਸ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਾਰਨਯੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਵਸਵਤ੍ਤਿਭਾਵਾਵਬੋਧਤੋ. ਅਥ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਅਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਜਹਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਪਨ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਏਵਂਧਮ੍ਮਤਾਨਯੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾਨੁਰੂਪੇਨ ਫਲਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਵਬੋਧਤੋ. ਅਥ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਅਕਿਰਿਯਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਜਹਤਿ.

੭੩੦. ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚਸ੍ਸ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਿਰੀਹਕਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤਾਵਬੋਧਤੋ. ਖਣਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਾਵਬੋਧਤੋ, ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਪਰਨ੍ਤਵਿਵੇਕਾਵਬੋਧਤੋ ਚ. ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯੇਹਿ ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਾਵਬੋਧਤੋ. ਸਭਾਵਲਕ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਵਬੋਧਤੋ. ਸਭਾਵਲਕ੍ਖਣੇ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਤਾਵਕਾਲਿਕਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ ਉਦਯਕ੍ਖਣੇ ਵਯਸ੍ਸ, ਵਯਕ੍ਖਣੇ ਚ ਉਦਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾਵਬੋਧਤੋਤਿ.

੭੩੧. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਪਾਕਟੀਭੂਤਸਚ੍ਚਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਨਯਲਕ੍ਖਣਭੇਦਸ੍ਸ ‘‘ਏਵਂ ਕਿਰ ਨਾਮਿਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਨਿਚ੍ਚਨਵਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਨਿਚ੍ਚਨਵਾ, ਸੂਰਿਯੁਗ੍ਗਮਨੇ ਉਸ੍ਸਾਵਬਿਨ੍ਦੁ ਵਿਯ ਉਦਕਬੁਬ੍ਬੁਲ਼ੋ ਵਿਯ ਉਦਕੇ ਦਣ੍ਡਰਾਜਿ ਵਿਯ ਆਰਗ੍ਗੇ ਸਾਸਪੋ ਵਿਯ ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਯ ਚ ਪਰਿਤ੍ਤਟ੍ਠਾਯਿਨੋ. ਮਾਯਾਮਰੀਚਿਸੁਪਿਨਨ੍ਤਅਲਾਤਚਕ੍ਕਗਨ੍ਧਬ੍ਬਨਗਰਫੇਣਕਦਲਿਆਦਯੋ ਵਿਯ ਅਸ੍ਸਾਰਾ ਨਿਸ੍ਸਾਰਾਤਿ ਚਾਪਿ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਨੇਨ ‘‘ਵਯਧਮ੍ਮਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਵਯਂ ਉਪੇਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਆਕਾਰੇਨ ਸਮਪਞ੍ਞਾਸ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਨਾਮ ਤਰੁਣਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਅਧਿਗਤਂ ਹੋਤਿ, ਯਸ੍ਸਾਧਿਗਮਾ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕੋਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.

ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਕਥਾ