੧੯. ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਵਿਸੁਦ੍ਧਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਕਥਾ

੬੭੮. ਏਤਸ੍ਸੇਵ ਪਨ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਤੀਸੁ ਅਦ੍ਧਾਸੁ ਕਙ੍ਖਂ ਵਿਤਰਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਞਾਣਂ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਨਾਮ.

ਤਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤੁਕਾਮੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾ ਨਾਮ ਕੁਸਲੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਰੋਗਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪਰਿਯੇਸਤਿ. ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ ਅਨੁਕਮ੍ਪਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਦਹਰਂ ਕੁਮਾਰਂ ਮਨ੍ਦਂ ਉਤ੍ਤਾਨਸੇਯ੍ਯਕਂ ਰਥਿਕਾਯ ਨਿਪਨ੍ਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਕਸ੍ਸ ਨੁ ਖੋ ਅਯਂ ਪੁਤ੍ਤਕੋ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਆਵਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਪਰਿਯੇਸਨਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ.

ਸੋ ਆਦਿਤੋਵ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਨ ਤਾਵਿਧਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਅਹੇਤੁਕਂ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਦਾ ਸਬ੍ਬੇਸਞ੍ਚ ਏਕਸਦਿਸਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ, ਨ ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਹੇਤੁਕਂ, ਨਾਮਰੂਪਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਇਸ੍ਸਰਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵਤੋ. ਯੇਪਿ ਨਾਮਰੂਪਮਤ੍ਤਮੇਵ ਇਸ੍ਸਰਾਦਯੋਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਅਹੇਤੁਕਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਮਸ੍ਸ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਹਿ, ਕੇ ਨੁ ਖੋ ਤੇ’’ਤਿ.

੬੭੯. ਸੋ ਏਵਂ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇ ਆਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਸ ਤਾਵ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ – ‘‘ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨੋ ਨੇਵ ਉਪ੍ਪਲਪਦੁਮਪੁਣ੍ਡਰੀਕਸੋਗਨ੍ਧਿਕਾਦੀਨਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਮਣਿਮੁਤ੍ਤਾਹਾਰਾਦੀਨਂ, ਅਥ ਖੋ ਆਮਾਸਯਪਕ੍ਕਾਸਯਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਉਦਰਪਟਲਂ ਪਚ੍ਛਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕਂ ਪੁਰਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਅਨ੍ਤਗੁਣਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਸਯਮ੍ਪਿ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਜੇਗੁਚ੍ਛਪਟਿਕ੍ਕੂਲੋ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਜੇਗੁਚ੍ਛਪਟਿਕ੍ਕੂਲੇ ਪਰਮਸਮ੍ਬਾਧੇ ਓਕਾਸੇ ਪੂਤਿਮਚ੍ਛਪੂਤਿਕੁਮ੍ਮਾਸਓਲ਼ਿਗਲ੍ਲਚਨ੍ਦਨਿਕਾਦੀਸੁ ਕਿਮਿਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ‘ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਤਣ੍ਹਾ ਉਪਾਦਾਨਂ ਕਮ੍ਮ’ਨ੍ਤਿ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਤ੍ਤਾ ਹੇਤੁ, ਆਹਾਰੋ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁਪਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਯੋ ਤਯੋ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਵਿਯ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਮ੍ਮਂ ਪਿਤਾ ਵਿਯ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਜਨਕਂ. ਆਹਾਰੋ ਧਾਤਿ ਵਿਯ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਸਨ੍ਧਾਰਕੋ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਪੁਨ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪੩) ਨਯੇਨ ਨਾਮਕਾਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਕਰੋਤਿ.

ਸੋ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਯਥਾ ਇਦਂ ਏਤਰਹਿ, ਏਵਂ ਅਤੀਤੇਪਿ ਅਦ੍ਧਾਨੇ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਥ, ਅਨਾਗਤੇਪਿ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ.

੬੮੦. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੋ ਯਾ ਸਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ‘‘ਅਹੋਸਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਨ ਨੁ ਖੋ ਅਹੋਸਿਂ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹੋਸਿਂ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹੋਸਿਂ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਕਿਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਅਹੋਸਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੮; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨੦) ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਯਾਪਿ ਅਪਰਨ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ‘‘ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਨ ਨੁ ਖੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਕਿਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਯਾਪਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ‘‘ਏਤਰਹਿ ਵਾ ਪਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਕਥਂਕਥੀ ਹੋਤਿ – ਅਹਂ ਨੁ ਖੋਸ੍ਮਿ, ਨੋ ਨੁ ਖੋਸ੍ਮਿ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋਸ੍ਮਿ, ਕਥਂ ਨੁ ਖੋਸ੍ਮਿ, ਅਯਂ ਨੁ ਖੋ ਸਤ੍ਤੋ ਕੁਤੋ ਆਗਤੋ, ਸੋ ਕੁਹਿਂ ਗਾਮੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੮) ਛਬ੍ਬਿਧਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਪਹੀਯਤਿ.

੬੮੧. ਅਪਰੋ ਸਾਧਾਰਣਾਸਾਧਾਰਣਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਂ ਨਾਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਕਮ੍ਮਾਦਿਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਰੂਪਸ੍ਸ. ਦੁਵਿਧੋ ਹਿ ਨਾਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਸਾਧਾਰਣੋ ਅਸਾਧਾਰਣੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਛ ਦ੍ਵਾਰਾਨਿ, ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਛ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਨਾਮਸ੍ਸ ਸਾਧਾਰਣੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਕੁਸਲਾਦਿਭੇਦਤੋ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸਾਪਿ ਤਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ. ਮਨਸਿਕਾਰਾਦਿਕੋ ਅਸਾਧਾਰਣੋ. ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਾਦਿਕੋ ਹਿ ਕੁਸਲਸ੍ਸੇਵ ਹੋਤਿ, ਵਿਪਰੀਤੋ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ, ਕਮ੍ਮਾਦਿਕੋ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ, ਭਵਙ੍ਗਾਦਿਕੋ ਕਿਰਿਯਸ੍ਸਾਤਿ.

ਰੂਪਸ੍ਸ ਪਨ ਕਮ੍ਮਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਤੁ ਆਹਾਰੋਤਿ ਅਯਂ ਕਮ੍ਮਾਦਿਕੋ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਂ ਅਤੀਤਮੇਵ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ. ਉਤੁਆਹਾਰਾ ਉਤੁਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਏਵਮੇਵੇਕੋ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਕਰੋਤਿ.

ਸੋ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਯਥਾ ਇਦਂ ਏਤਰਹਿ, ਏਵਂ ਅਤੀਤੇਪਿ ਅਦ੍ਧਾਨੇ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਥ, ਅਨਾਗਤੇਪਿ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਤੀਸੁਪਿ ਅਦ੍ਧਾਸੁ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਪਹੀਯਤਿ.

੬੮੨. ਅਪਰੋ ਤੇਸਂਯੇਵ ਨਾਮਰੂਪਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਜਰਾਪਤ੍ਤਿਂ ਜਿਣ੍ਣਾਨਞ੍ਚ ਭਙ੍ਗਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਇਦਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਜਰਾਮਰਣਂ ਨਾਮ ਜਾਤਿਯਾ ਸਤਿ ਹੋਤਿ, ਜਾਤਿ ਭਵੇ ਸਤਿ, ਭਵੋ ਉਪਾਦਾਨੇ ਸਤਿ, ਉਪਾਦਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਯ ਸਤਿ, ਤਣ੍ਹਾ ਵੇਦਨਾਯ ਸਤਿ, ਵੇਦਨਾ ਫਸ੍ਸੇ ਸਤਿ, ਫਸ੍ਸੋ ਸਲ਼ਾਯਤਨੇ ਸਤਿ, ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ ਨਾਮਰੂਪੇ ਸਤਿ, ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਸਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਸਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਤੀਤਿ ਏਵਂ ਪਟਿਲੋਮਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਕਰੋਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਪਹੀਯਤਿ.

੬੮੩. ਅਪਰੋ ‘‘ਇਤਿ ਖੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨) ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਅਨੁਲੋਮਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨੇਵ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਕਰੋਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਕਙ੍ਖਾ ਪਹੀਯਤਿ.

੬੮੪. ਅਪਰੋ ‘‘ਪੁਰਿਮਕਮ੍ਮਭਵਸ੍ਮਿਂ ਮੋਹੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਆਯੂਹਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾ, ਉਪਗਮਨਂ ਉਪਾਦਾਨਂ, ਚੇਤਨਾ ਭਵੋਤਿ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਪੁਰਿਮਕਮ੍ਮਭਵਸ੍ਮਿਂ ਇਧ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਾ, ਇਧ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਪਸਾਦੋ ਆਯਤਨਂ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਵੇਦਯਿਤਂ ਵੇਦਨਾਤਿ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਇਧੂਪਪਤ੍ਤਿਭਵਸ੍ਮਿਂ ਪੁਰੇਕਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਾ. ਇਧ ਪਰਿਪਕ੍ਕਤ੍ਤਾ ਆਯਤਨਾਨਂ ਮੋਹੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾ…ਪੇ… ਚੇਤਨਾ ਭਵੋਤਿ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਇਧ ਕਮ੍ਮਭਵਸ੍ਮਿਂ ਆਯਤਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੪੭) ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਕਰੋਤਿ.

੬੮੫. ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਕਮ੍ਮਂ – ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ, ਉਪਪਜ੍ਜਵੇਦਨੀਯਂ, ਅਪਰਾਪਰਿਯਵੇਦਨੀਯਂ, ਅਹੋਸਿਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਏਕਜਵਨਵੀਥਿਯਂ ਸਤ੍ਤਸੁ ਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਕੁਸਲਾ ਵਾ ਅਕੁਸਲਾ ਵਾ ਪਠਮਜਵਨਚੇਤਨਾ ਦਿਟ੍ਠਿਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਤਂ ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਞੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਵਿਪਾਕਂ ਦੇਤਿ. ਤਥਾ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਂ ਪਨ ‘‘ਅਹੋਸਿਕਮ੍ਮਂ ਨਾਹੋਸਿ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ, ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੨੩੪) ਇਮਸ੍ਸ ਤਿਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਅਹੋਸਿਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਅਤ੍ਥਸਾਧਿਕਾ ਪਨ ਸਤ੍ਤਮਜਵਨਚੇਤਨਾ ਉਪਪਜ੍ਜਵੇਦਨੀਯਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਤਂ ਅਨਨ੍ਤਰੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਵਿਪਾਕਂ ਦੇਤਿ. ਤਥਾ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਹੋਸਿਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਪਞ੍ਚ ਜਵਨਚੇਤਨਾ ਅਪਰਾਪਰਿਯਵੇਦਨੀਯਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਤਂ ਅਨਾਗਤੇ ਯਦਾ ਓਕਾਸਂ ਲਭਤਿ, ਤਦਾ ਵਿਪਾਕਂ ਦੇਤਿ. ਸਤਿ ਸਂਸਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਹੋਸਿਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ.

੬੮੬. ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਕਮ੍ਮਂ – ਯਂ ਗਰੁਕਂ, ਯਂ ਬਹੁਲਂ, ਯਦਾਸਨ੍ਨਂ, ਕਟਤ੍ਤਾ ਵਾ ਪਨ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕੁਸਲਂ ਵਾ ਹੋਤੁ ਅਕੁਸਲਂ ਵਾ, ਗਰੁਕਾਗਰੁਕੇਸੁ ਯਂ ਗਰੁਕਂ ਮਾਤੁਘਾਤਾਦਿਕਮ੍ਮਂ ਵਾ ਮਹਗ੍ਗਤਕਮ੍ਮਂ ਵਾ, ਤਦੇਵ ਪਠਮਂ ਵਿਪਚ੍ਚਤਿ. ਤਥਾ ਬਹੁਲਾਬਹੁਲੇਸੁਪਿ ਯਂ ਬਹੁਲਂ ਹੋਤਿ ਸੁਸੀਲ੍ਯਂ ਵਾ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਂ ਵਾ, ਤਦੇਵ ਪਠਮਂ ਵਿਪਚ੍ਚਤਿ. ਯਦਾਸਨ੍ਨਂ ਨਾਮ ਮਰਣਕਾਲੇ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤਕਮ੍ਮਂ. ਯਞ੍ਹਿ ਆਸਨ੍ਨਮਰਣੋ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਤੇਹਿ ਪਨ ਤੀਹਿ ਮੁਤ੍ਤਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਂ ਕਟਤ੍ਤਾ ਵਾ ਪਨ ਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤੇਸਂ ਅਭਾਵੇ ਤਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਆਕਡ੍ਢਤਿ.

੬੮੭. ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਕਮ੍ਮਂ – ਜਨਕਂ, ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਂ, ਉਪਪੀਲ਼ਕਂ, ਉਪਘਾਤਕਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਜਨਕਂ ਨਾਮ ਕੁਸਲਮ੍ਪਿ ਹੋਤਿ ਅਕੁਸਲਮ੍ਪਿ. ਤਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਮ੍ਪਿ ਪਵਤ੍ਤੇਪਿ ਰੂਪਾਰੂਪਵਿਪਾਕਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਜਨੇਤਿ. ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਂ ਪਨ ਵਿਪਾਕਂ ਜਨੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਦਿਨ੍ਨਾਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਜਨਿਤੇ ਵਿਪਾਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਕਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇਤਿ, ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਉਪਪੀਲ਼ਕਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਦਿਨ੍ਨਾਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਜਨਿਤੇ ਵਿਪਾਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਕਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪੀਲ਼ੇਤਿ ਬਾਧਤਿ, ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਨ ਦੇਤਿ. ਉਪਘਾਤਕਂ ਪਨ ਸਯਂ ਕੁਸਲਮ੍ਪਿ ਅਕੁਸਲਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਂ ਦੁਬ੍ਬਲਕਮ੍ਮਂ ਘਾਤੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਓਕਾਸਂ ਕਰੋਤਿ. ਏਵਂ ਪਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਕਤੇ ਓਕਾਸੇ ਤਂ ਵਿਪਾਕਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਇਤਿ ਇਮੇਸਂ ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਞ੍ਚੇਵ ਵਿਪਾਕਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਞਾਣਸ੍ਸੇਵ ਯਾਥਾਵਸਰਸਤੋ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਸਾਵਕੇਹਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਕੇਨ ਪਨ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਵਿਪਾਕਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਏਕਦੇਸਤੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਂ ਮੁਖਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨੇਨ ਕਮ੍ਮਵਿਸੇਸੋ ਪਕਾਸਿਤੋਤਿ.

੬੮੮. ਇਤਿ ਇਮਂ ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਏਕੋ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਕਰੋਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਯਥਾ ਇਦਂ ਏਤਰਹਿ, ਏਵਂ ਅਤੀਤੇਪਿ ਅਦ੍ਧਾਨੇ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਥ, ਅਨਾਗਤੇਪਿ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਵਸੇਨੇਵ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਇਤਿ ਕਮ੍ਮਞ੍ਚੇਵ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ ਚ, ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਞ੍ਚ ਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਞ੍ਚ, ਕਮ੍ਮਪਵਤ੍ਤਞ੍ਚ ਵਿਪਾਕਪਵਤ੍ਤਞ੍ਚ, ਕਮ੍ਮਸਨ੍ਤਤਿ ਚ ਵਿਪਾਕਸਨ੍ਤਤਿ ਚ, ਕਿਰਿਯਾ ਚ ਕਿਰਿਯਾਫਲਞ੍ਚ.

ਕਮ੍ਮਾ ਵਿਪਾਕਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਵਿਪਾਕੋ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਭਵੋ;

ਕਮ੍ਮਾ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਲੋਕੋ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ. –

ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੋ ਯਾ ਸਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਦਯੋ ਆਰਬ੍ਭ ‘‘ਅਹੋਸਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸੋਲ਼ਸਵਿਧਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ, ਸਾ ਸਬ੍ਬਾ ਪਹੀਯਤਿ. ਸਬ੍ਬਭਵਯੋਨਿਗਤਿਟ੍ਠਿਤਿਨਿਵਾਸੇਸੁ ਹੇਤੁਫਲਸਮ੍ਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਨਾਮਰੂਪਮਤ੍ਤਮੇਵ ਖਾਯਤਿ. ਸੋ ਨੇਵ ਕਾਰਣਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਕਾਰਕਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਵਿਪਾਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਵਿਪਾਕਪਟਿਸਂਵੇਦਕਂ. ਕਾਰਣੇ ਪਨ ਸਤਿ ‘‘ਕਾਰਕੋ’’ਤਿ, ਵਿਪਾਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸਤਿ ‘‘ਪਟਿਸਂਵੇਦਕੋ’’ਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾਮਤ੍ਤੇਨ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿਚ੍ਚੇਵਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਸੁਦਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ.

੬੮੯. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –

‘‘ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਾਰਕੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਚ ਵੇਦਕੋ;

ਸੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਏਵੇਤਂ ਸਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਂ.

‘‘ਏਵਂ ਕਮ੍ਮੇ ਵਿਪਾਕੇ ਚ, ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਸਹੇਤੁਕੇ;

ਬੀਜਰੁਕ੍ਖਾਦਿਕਾਨਂਵ, ਪੁਬ੍ਬਾ ਕੋਟਿ ਨ ਨਾਯਤਿ;

ਅਨਾਗਤੇਪਿ ਸਂਸਾਰੇ, ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਅਨਞ੍ਞਾਯ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਅਸਯਂਵਸੀ;

ਸਤ੍ਤਸਞ੍ਞਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਦਸ੍ਸਿਨੋ;

ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਦਿਟ੍ਠਿਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਰੋਧਿਤਾ.

‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਬਨ੍ਧਨਬਦ੍ਧਾ ਤੇ, ਤਣ੍ਹਾਸੋਤੇਨ ਵੁਯ੍ਹਰੇ;

ਤਣ੍ਹਾਸੋਤੇਨ ਵੁਯ੍ਹਨ੍ਤਾ, ਨ ਤੇ ਦੁਕ੍ਖਾ ਪਮੁਚ੍ਚਰੇ.

‘‘ਏਵਮੇਤਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਵਕੋ;

ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਨਿਪੁਣਂ ਸੁਞ੍ਞਂ, ਪਚ੍ਚਯਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ.

‘‘ਕਮ੍ਮਂ ਨਤ੍ਥਿ ਵਿਪਾਕਮ੍ਹਿ, ਪਾਕੋ ਕਮ੍ਮੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ;

ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਉਭੋ ਸੁਞ੍ਞਾ, ਨ ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਵਿਨਾ ਫਲਂ.

‘‘ਯਥਾ ਨ ਸੂਰਿਯੇ ਅਗ੍ਗਿ, ਨ ਮਣਿਮ੍ਹਿ ਨ ਗੋਮਯੇ;

ਨ ਤੇਸਂ ਬਹਿ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਮ੍ਭਾਰੇਹਿ ਚ ਜਾਯਤਿ.

‘‘ਤਥਾ ਨ ਅਨ੍ਤੋ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ, ਵਿਪਾਕੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ;

ਬਹਿਦ੍ਧਾਪਿ ਨ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ, ਨ ਕਮ੍ਮਂ ਤਤ੍ਥ ਵਿਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਫਲੇਨ ਸੁਞ੍ਞਂ ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਫਲਂ ਕਮ੍ਮੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ;

ਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਖੋ ਉਪਾਦਾਯ, ਤਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੇ ਫਲਂ.

‘‘ਨ ਹੇਤ੍ਥ ਦੇਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਾ, ਸਂਸਾਰਸ੍ਸਤ੍ਥਿਕਾਰਕੋ;

ਸੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਹੇਤੁਸਮ੍ਭਾਰਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ.

੬੯੦. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤੀਸੁ ਅਦ੍ਧਾਸੁ ਪਹੀਨਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਾ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਾਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ.

ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ਯੇ ਅਤੀਤੇ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਖਨ੍ਧਾ, ਤੇ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ, ਅਤੀਤਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਾ ਪਨ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਅਞ੍ਞੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਅਤੀਤਭਵਤੋ ਇਮਂ ਭਵਂ ਆਗਤੋ ਏਕਧਮ੍ਮੋਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਇਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਭਵੇ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਖਨ੍ਧਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਪੁਨਬ੍ਭਵੇ ਅਞ੍ਞੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਇਮਮ੍ਹਾ ਭਵਾ ਪੁਨਬ੍ਭਵਂ ਏਕਧਮ੍ਮੋਪਿ ਨ ਗਮਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਪਿਚ ਖੋ ਯਥਾ ਨ ਆਚਰਿਯਮੁਖਤੋ ਸਜ੍ਝਾਯੋ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਸ੍ਸ ਮੁਖਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਨ ਚ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਤਸ੍ਸ ਮੁਖੇ ਸਜ੍ਝਾਯੋ ਨ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਦੂਤੇਨ ਮਨ੍ਤੋਦਕਂ ਪੀਤਂ ਰੋਗਿਨੋ ਉਦਰਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਨ ਚ ਤਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਰੋਗੋ ਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਨ ਮੁਖੇ ਮਣ੍ਡਨਵਿਧਾਨਂ ਆਦਾਸਤਲਾਦੀਸੁ ਮੁਖਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਮਣ੍ਡਨਵਿਧਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨ ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਵਟ੍ਟਿਯਾ ਦੀਪਸਿਖਾ ਅਞ੍ਞਂ ਵਟ੍ਟਿਂ ਸਙ੍ਕਮਤਿ, ਨ ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਦੀਪਸਿਖਾ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਨ ਅਤੀਤਭਵਤੋ ਇਮਂ ਭਵਂ, ਇਤੋ ਵਾ ਪੁਨਬ੍ਭਵਂ ਕੋਚਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਙ੍ਕਮਤਿ, ਨ ਚ ਅਤੀਤਭਵੇ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਇਧ, ਇਧ ਵਾ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਪੁਨਬ੍ਭਵੇ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਯੋ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ.

ਯਥੇਵ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਮਨੋਧਾਤੁਅਨਨ੍ਤਰਂ;

ਨ ਚੇਵ ਆਗਤਂ ਨਾਪਿ, ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਅਨਨ੍ਤਰਂ.

ਤਥੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਮ੍ਹਿ, ਵਤ੍ਤਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਤਿ;

ਪੁਰਿਮਂ ਭਿਜ੍ਜਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਜਾਯਤੇ ਤਤੋ.

ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤਰਿਕਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਵੀਚਿ ਤੇਸਂ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ;

ਨ ਚਿਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਚ ਜਾਯਤੀਤਿ.

੬੯੧. ਏਵਂ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਵਿਦਿਤਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਞਾਣਂ ਥਾਮਗਤਂ ਹੋਤਿ, ਸੋਲ਼ਸਵਿਧਾ ਕਙ੍ਖਾ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਪਹੀਯਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਸਾ ਏਵ, ‘‘ਸਤ੍ਥਰਿ ਕਙ੍ਖਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੦੦੮) ਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠਵਿਧਾਪਿ ਕਙ੍ਖਾ ਪਹੀਯਤਿਯੇਵ, ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਨਾਨਾਨਯੇਹਿ ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਤੀਸੁ ਅਦ੍ਧਾਸੁ ਕਙ੍ਖਂ ਵਿਤਰਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਞਾਣਂ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਵਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਞਾਣਨ੍ਤਿਪਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਨ੍ਤਿਪਿ ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿਪਿ ਏਤਸ੍ਸੇਵਾਧਿਵਚਨਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਉਭੋਪੇਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਪਞ੍ਞਾ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੪੬).

‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮੇ ਯਥਾਭੂਤਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਕਥਂ ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤਿ, ਕਥਂ ਤਦਨ੍ਵਯੇਨ ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਸੁਦਿਟ੍ਠਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਤ੍ਥ ਕਙ੍ਖਾ ਪਹੀਯਤਿ? ਦੁਕ੍ਖਤੋ…ਪੇ… ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮੇ ਯਥਾਭੂਤਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਕਤ੍ਥ ਕਙ੍ਖਾ ਪਹੀਯਤੀਤਿ?

‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਂ. ਏਵਂ ਤਦਨ੍ਵਯੇਨ ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਸੁਦਿਟ੍ਠਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਕਙ੍ਖਾ ਪਹੀਯਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਵਤ੍ਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਂ. ਏਵਂ ਤਦਨ੍ਵਯੇਨ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਸੁਦਿਟ੍ਠਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਕਙ੍ਖਾ ਪਹੀਯਤਿ.

‘‘ਯਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਂ ਯਞ੍ਚ ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਂ ਯਾ ਚ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਥਾ ਚੇਵ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਚ, ਉਦਾਹੁ ਏਕਤ੍ਥਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨਨ੍ਤਿ? ਯਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਂ ਯਞ੍ਚ ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਂ ਯਾ ਚ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਤ੍ਥਾ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੨੨੭).

ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਞਾਣੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ ਲਦ੍ਧਸ੍ਸਾਸੋ ਲਦ੍ਧਪਤਿਟ੍ਠੋ ਨਿਯਤਗਤਿਕੋ ਚੂਲ਼ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.

ਤਸ੍ਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦਾ ਸਤੋ, ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸੋ;

ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ, ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਤ੍ਥਿਕੋਤਿ.

ਇਤਿ ਸਾਧੁਜਨਪਾਮੋਜ੍ਜਤ੍ਥਾਯ ਕਤੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ

ਪਞ੍ਞਾਭਾਵਨਾਧਿਕਾਰੇ

ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਵਿਸੁਦ੍ਧਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨਾਮ

ਏਕੂਨਵੀਸਤਿਮੋ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ.