੨੬. ਪਞ੍ਚਮ੍ਯ+ਵਧਿਸ੍ਮਾ

ਪਦਤ੍ਥਾਵਧਿਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਚਮੀਵਿਭਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ.

ਸਮੇਪ੍ਯ+ਪਗਮੇ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ, ਪੁਬ੍ਬਰੂਪਾ ਯ+ਦਚ੍ਚੁਤਂ;

ਵੁਚ੍ਚਤੇ ਤ+ਦਪਾਦਾਨਂ, ਤਂ ਚਲਾਚਲਤੋ ਦ੍ਵਿਧਾ;

ਯਥਾ+ਸ੍ਸਾ ਧਾਵਤਾ ਪੋਸੋ, ਪਤੋ, ਰੁਕ੍ਖਾਫਲਨ੍ਤਿ ਚ.

ਤਤ੍ਥ ਚਲਾਵਧਿ ਧਾਵਤਾ ਅਸ੍ਸਾ ਪੁਰਿਸੋ ਪਤਤਿ, ਅਚਲਾਵਧਿ ਪਬ੍ਬਤਾ ਓਤਰਨ੍ਤਿ ਵਨਚਾਰਕਾਤਿ.

ਤਞ੍ਚ ਅਵਧਿ ਵਿਸਯਕ੍ਰਿਯਾਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਵਿਸਯਂ, ਯਤ੍ਥ ਅਪ ਅਪਗਮਨਕ੍ਰਿਯਂ ਉਪਾਤ੍ਤਂ=ਅਜ੍ਝਾਹਟਂ ਵਿਸਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਂ ਉਪਾਤ੍ਤਂ. ਯਂ ਕੇਨਚਿ ਗੁਣੇਨ ਉਕ੍ਕਂਸਿਯਤਿ, ਤਂ ਅਨੁਮੇਯ੍ਯਂ. ਯਥਾ ਗਾਮਾ ਅਪੇਨ੍ਤਿ ਮੁਨਯੋ, ਨਗਰਾ ਨਿਗ੍ਗਤੋ ਰਾਜਾ, ਪਾਪਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਵਲਾਹਕਾ ਵਿਜ੍ਜੋਤਤੇ, ਕੁਸੁਲਤੋ ਪਚਤੀਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਵਲ਼ਾਹਕਾ ਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ, ਕੁਸੁਲਤੋ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾਤਿ ਚ ਪੁਬ੍ਬਕ੍ਰਿਯਾ ਅਜ੍ਝਾਹਰੀਯਤਿ. ਮਥੁਰਾ ਪਾਟਲਿਪੁਤ੍ਤਕੇਹਿ ਅਭਿਰੂਪਾਤਿ ਅਨੁਮੀਯਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ –

ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਵਿਸਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ, ਉਪਾਤ੍ਤਵਿਸਯਂ ਤਥਾ;

ਅਨੁਮੇਯ੍ਯਵਿਸਯਞ੍ਚੇਤਿ, ਤਿਧਾ+ਹੁ ਅਵਧਿਂ ਬੁਧਾਤਿ.

ਭਯਹੇਤੁਮ੍ਹਿ-ਚੋਰਾ ਭਯਂ ਜਾਯਤਿ, ਤਣ੍ਹਾਯ ਜਾਯਤਿ ਭਯਂ, ਪਾਪਤੋ ਉਤ੍ਤਸਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੋਕੋ ਕੁਤੋ ਭਯਂ. ਅਕ੍ਖਾਤਰਿ-ਉਪਜ੍ਝਾਯਾ ਸਿਕ੍ਖਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਆਚਰਿਯਮ੍ਹਾ ਅਧੀਤੋ ਸੁਣਾਤਿ ਵਾ. ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਮਾ ਪਰਾਜੇਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ, ਪਰਾਜਿਤਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤ੍ਯਤ੍ਥੋ. ਹਿਮਵਤਾ ਪਭਵਤਿ ਗਙ੍ਗਾ, ਅਚਿਰਵਤਿਯਾ ਪਭਵਨ੍ਤਿ ਕੁਨ੍ਨਦਿਯੋ. ਉਰਸ੍ਮਾ ਜਾਤੋ ਪੁਤ੍ਤੋ, ਕਮ੍ਮਤੋ ਜਾਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਉਪਜ੍ਝਾਯਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਤਿ ਸਿਸ੍ਸੋ, ਮਾਤਾਪਿਤੂਹਿ ਅਨ੍ਤਰਧਾਰਯਤਿ ਪੁਤ੍ਤੋ, ਨਿਲੀਯਤੀਤ੍ਯਤ੍ਥੋ. ਦੂਰਤ੍ਥਯੋਗੇਕੀਵਦੂਰੋ ਇਤੋ ਨਲ਼ਕਾਰਗਾਮੋ, ਤਤੋ ਹਵੇ ਦੂਰਤਰਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਗਾਮਤੋ ਨਾਤਿਦੂਰੇ, ਆਰਕਾ ਤੇ ਮੋਘਪੁਰਿਸਾ ਇਮਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਾ, ਆਰਕਾ ਤੇਹਿ ਭਗਵਾ ਦੂਰਤੋਵ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਦ੍ਦਸ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ. ਅਨ੍ਤਿਕਤ੍ਥਯੋਗੇ-ਅਨ੍ਤਿਕਂ ਗਾਮਾ, ਆਸਨ੍ਨਂ ਗਾਮਾ, ਸਮੀਪਂ ਗਾਮਾ. ਪਰਿਮਾਣੇ-ਇਤੋ ਮਥੁਰਾਯ ਚਤੂਸੁ ਯੋਜਨੇਸੁ ਸਂਕਸ੍ਸਂ, ਰਾਜਗਹਤੋ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਤਾਲੀਸਯੋਜਨਮਤ੍ਥਕੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿ. ਕਾਲਪਰਿਮਾਣੇ-ਇਤੋ ਏਕਨਵੁਤਿਕਪ੍ਪਮਤ੍ਥਕੇ, ਇਤੋ ਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ. ਪਾਸਾਦਾ ਸਂਕਮੇਯ੍ਯ, ਪਾਸਾਦਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਸਂਕਮੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਥਾ ਹਤ੍ਥਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਸਂਕਮੇਯ੍ਯ, ਅਭਿਧਮ੍ਮਾ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਭਿਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਆਸਨਾ ਵੁਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯ. ਦਿਸਤ੍ਥਵਾਚੀਹਿ ਯੋਗੇ-ਇਤੋ ਸਾ ਪੁਰਿਮਾ ਦਿਸਾ, ਇਤੋ ਸਾ ਦਕ੍ਖਿਣਾ ਦਿਸਾ, ਅਵੀਚਿਤੋ ਯਾਵ ਭਵਗ੍ਗਂ, ਉਦ੍ਧਂ ਪਾਦਤਲਾ, ਅਧੋ ਕੇਸਮਤ੍ਥਕਾ. ਵਿਭਜਨੇ-ਯਤੋ ਪਣੀਤਤਰੋ ਵਾ ਵਿਸਿਟ੍ਠਤਰੋ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਤ੍ਤਦਨ੍ਤੋ ਤਤੋ ਵਰਂ, ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਦਾਨਤੋ ਸੀਲਂ ਵਰਂ, ਤਤੋ ਮਯਾ ਬਹੁਤਰਂ ਸੁਤਂ, ਸੀਲਮੇਵ ਸੁਤਾ ਸੇਯ੍ਯੋ. ਆਰਤਿਪ੍ਪਯੋਗੇ-ਆਰਤਿ ਵਿਰਤਿ ਪਾਪਾ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵੇਰਮਣਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਮੁਸਾਵਾਦਾ. ਸੁਦ੍ਧਤ੍ਥਯੋਗੇ-ਲੋਭਨੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸੁਦ੍ਧੋ, ਮਾਤੁਤੋ ਚ ਪਿਤੁਤੋ ਚ ਸੁਦ੍ਧੋ ਅਨੁਪਕ੍ਕੁਟ੍ਠੋ. ਪਮੋਚਨਤ੍ਥਯੋਗੇ-ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਾਤਿ ਵਦਾਮਿ, ਮੁਤ੍ਤੋ+ਸ੍ਮਿ ਮਾਰਬਨ੍ਧਨਾ, ਨ ਤੇ ਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਮਚ੍ਚੁਨਾ, ਮੁਤ੍ਤੋ+ਹਂ+ਸਬ੍ਬਪਾਸੇਹਿ. ਵਿਵੇਚਨੇ-ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ, ਵਿਵਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ. ਪਮਾਣਤ੍ਥੇ-ਆਯਾਮਤੋ ਚ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਚ ਯੋਜਨਂ, ਗਮ੍ਭੀਰਤੋ ਚ ਪੁਥੁਲਤੋ ਚ ਯੋਜਨਂ ਚਨ੍ਦਭਾਗਾਯ ਪਰਿਮਾਣਂ, ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਨਵਯੋਜਨਸਤਪਰਿਮਾਣੋ ਮਜ੍ਝਿਮਦੇਸੋ. ਪੁਬ੍ਬਾਦਿਯੋਗੇ-ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਮੇ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਸਮ੍ਬੋਧਾ, ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਨਾਹੋਸਿ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਾ ਜਨਪਦਾ, ਤਤੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ. ਪਞ੍ਹੇ-ਕੁਤੋ+ਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਕੁਤੋ ਭਵਂ, ਪਾਟਲਿਪੁਤ੍ਤਤੋ. ਕਿਚ੍ਛਾ ਲਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਗੁਣੇ ਪਞ੍ਚਮੀ, ਕਿਚ੍ਛੇਨ ਮੇ ਅਧਿਗਤਨ੍ਤਿ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਕਰਣੇ ਵਾ ਤਤਿਯਾ, ਏਵਂ ਥੋਕਾ ਮੁਤ੍ਤੋ, ਥੋਕੇਨ ਮੁਤ੍ਤੋਤਿ.

ਕਥਂ ‘‘ਥੋਕਂ ਚਲਤੀ’’ਤਿ, ਕ੍ਰਿਯਾਵਿਸੇਸਨੇ ਕਮ੍ਮਨਿ ਦੁਤਿਯਾ, ਥੋਕਂ ਚਲਨਂ ਕਰੋਤੀਤ੍ਯਤ੍ਥੋ, ਥੋਕਨ੍ਤਿ ਚਲਨਕ੍ਰਿਯਾਯ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਤਾ ਕ੍ਰਿਯਾਵਿਸੇਸਨਂ.

ਕ੍ਰਿਯਾਵਿਸੇਸਨਂ ਨਾਮ, ਕਮ੍ਮਤ੍ਤੇ+ਕਤ੍ਤਸਣ੍ਠਿਤਾ;

ਨ੍ਯਾਯਸਿਦ੍ਧਂ ਯਤੋ ਤਸ੍ਮਾ, ਤਦਤ੍ਥਂ ਨ ਵਿਸੁਂ ਵਿਧਿ.

ਨ੍ਯਾਯਸਿਦ੍ਧਂਵ=ਚਲਨਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਭਾਵੇ ਅਨੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਾਵਸ੍ਸੇ+ਕਤ੍ਤਾ ਏਕਵਚਨਨ੍ਤਿ ਞਾਯਾ ਏਕਤ੍ਤਞ੍ਚ, ਭਾਵੇ ਅਨਤ੍ਤਾ ਨਪੁਂਸਕਤ੍ਤਞ੍ਚ, ਕਰੋਤਿਕ੍ਰਿਯਾਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ਕਮ੍ਮਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ. ਕਰ+ਭੂਧਾਤਵੋ ਚ –

ਕਾਰਿਯਰੂਪਾਭਿਧਾਤ੍ਵਤ੍ਥਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾਯ ਯੁਜ੍ਜਰੇ;

ਤਤੋ ਕ੍ਰਿਯਾ ਚ ਭਾਵੋ ਚ, ਸਾਮਞ੍ਞਂ ਤੇਸੁ ਗਮ੍ਯਤੇ –

ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ.

ਥੋਕਤ੍ਥੇ-ਥੋਕਾ ਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਵਿਸਯੇ ਪਞ੍ਚਮੀ. ਏਤ੍ਥ ‘‘ਵਿਵਕ੍ਖਾ ਲੋਕਿਕਾ ਸਾ ਚ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਨਿਵਤ੍ਤਿਤੁਂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਨ ਸਿਯਾ. ਮਰਿਯਾਦਾਯਂ-ਆਪਬ੍ਬਤਾ ਖੇਤ੍ਤਂ. ਅਭਿਵਿਧਿਮ੍ਹਿ-ਆਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾ ਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਪਬ੍ਬਤਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਮ੍ਹਿ ਬ੍ਯਾਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਚ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥ ਵਜ੍ਜਮਾਨਸੀਮਾ ਮਰਿਯਾਦਾ, ਗਯ੍ਹਮਾਨਸੀਮਾ ਅਭਿਵਿਧਿ.