੭. ਕਿਤਕਣ੍ਡ
ਧਾਤ੍ਵਨ੍ਤਵਿਕਾਰਰਾਸਿ
ਵਿਸਂਯੋਗਰੂਪਰਾਸਿ
ਅਥ ਧਾਤੁਪਚ੍ਚਯਸਂਸਿਦ੍ਧਂ ਕਾਲ, ਕਾਰਕ, ਲਿਙ੍ਗ, ਸਙ੍ਖ੍ਯਾ, ਕ੍ਰਿਯਾਭੇਦਦੀਪਕਂ ਦਬ੍ਬਪ੍ਪਧਾਨਵਾਚਕਂ ਕਿਤਕਪਦਂ ਦੀਪਿਯਤੇ.
ਤਤ੍ਥ ਅਤੀਤਾਦਯੋ ਕਾਲਭੇਦੋ ਨਾਮ.
ਕਤ੍ਤਾ ਚ ਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਕਰਣਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਦਾਨਞ੍ਚ ਅਪਾਦਾਨਞ੍ਚ ਅਧਿਕਰਣਞ੍ਚ ਭਾਵੋ ਚਾਤਿ ਸਤ੍ਤ ਸਾਧਨਾਨਿ ਕਾਰਕਭੇਦੋ ਨਾਮ.
ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਾਦੀਨਿ ਲਿਙ੍ਗਭੇਦੋ ਨਾਮ.
ਏਕਤ੍ਤ, ਬਹੁਤ੍ਤਭੇਦੋ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਭੇਦੋ ਨਾਮ.
ਤਸ੍ਸੀਲਕ੍ਰਿਯਾ, ਤਦ੍ਧਮ੍ਮਕ੍ਰਿਯਾ, ਤਸ੍ਸਾਧੁਕਾਰਕ੍ਰਿਯਾ, ਅਤ੍ਤਮਾਨਕ੍ਰਿਯਾ, ਅਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞਕ੍ਰਿਯਾ, ਅਰਹਕ੍ਰਿਯਾ, ਸਕ੍ਕਕ੍ਰਿਯਾ, ਪੇਸਨਕ੍ਰਿਯਾ, ਅਤਿਸਗ੍ਗਕ੍ਰਿਯਾ, ਪਤ੍ਤਕਾਲਾਰੋਚਨਕ੍ਰਿਯਾ, ਅਵਸ੍ਸਮ੍ਭਾਵੀਕ੍ਰਿਯਾਦਯੋ ਕ੍ਰਿਯਾਭੇਦੋ ਨਾਮ.
‘‘ਗਮਨਂ ਭਵਤਿ, ਪਚਨਂ ਜਾਨਾਤਿ’’ ਇਚ੍ਚਾਦੀਸੁ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਥਭੂਤੋ ਭਾਵੋ ਨਾਮ ਸਾਧਨਰੂਪੋ ਹੋਤਿ. ਜਾਤਿ ਵਿਯ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਧਾਤ੍ਵਤ੍ਥਭੂਤਾਯ ਸਾਧ੍ਯਕ੍ਰਿਯਾਯ ਸਾਧਕਤ੍ਤਾ ਲਿਙ੍ਗਤ੍ਤਯਯੁਤ੍ਤੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਕ੍ਰਿਯਾ, ਕਾਰੋ, ਕਰਣਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਭੇਦਯੁਤ੍ਤੋ ਚ ਹੋਤਿ-ਨਾਨਾਧਾਤ੍ਵਤ੍ਥਾਨਞ੍ਚ ਕਤ੍ਤੁ, ਕਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਕਾਲਾਦੀਨਞ੍ਚ ਭੇਦੇਨ ਸਰੂਪਭੇਦਸਬ੍ਭਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋਪਿ ਦਬ੍ਬੇ ਏਵ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘ਦਬ੍ਬਪ੍ਪਧਾਨਵਾਚਕ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤ੍ਯਾਦਿਕਣ੍ਡੇ ਭਾਵਸਾਧਨਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ.
‘ਬਹੁਲ’ਨ੍ਤਿ ਚ ‘ਕ੍ਰਿਯਤ੍ਥਾ’ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੇ –
੭੧੫. ਕਤ੍ਤਰਿ ਭੂਤੇ ਕ੍ਤ ਕ੍ਤਵਨ੍ਤੁ ਕ੍ਤਾਵੀ [ਕ. ੫੫੫; ਰੂ. ੬੧੨; ਨੀ. ੧੧੪੨; ਚਂ. ੧.੨.੬੬ …ਪੇ… ੩.੨.੧੦੨].
ਅਭਵੀਤਿ ਭੂਤੋ, ਅਤੀਤੋ, ਭੂਤੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਕ੍ਰਿਯਤ੍ਥਾ ਕਤ੍ਤਰਿ ਕਾਨੁਬਨ੍ਧਾ ਤ, ਤਵਨ੍ਤੁ, ਤਾਵੀਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਾਨੁਬਨ੍ਧਾ ‘ਨ ਤੇ ਕਾਨੁਬਨ੍ਧਨਾਗਮੇਸੂ’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਾ.
੭੧੬. ਕ੍ਤੋ ਭਾਵਕਮ੍ਮੇਸੁ [ਕ. ੫੫੬; ਰੂ. ੬੨੨; ਨੀ. ੧੧੪੩; ਚਂ. ੧.੨.੬੭ …ਪੇ… ੩.੨.੧੦੨; ੩.੪.੭੦].
ਭੂਤੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਕ੍ਰਿਯਤ੍ਥਾ ਭਾਵ, ਕਮ੍ਮੇਸੁ ਕਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ.
ਅਭਵੀਤਿ ਭੂਤੋ-ਪੁਰਿਸੋ, ਭੂਤਾ-ਇਤ੍ਥੀ, ਭੂਤਂ-ਕੁਲਂ, ਕਾਰਿਤੇ ਧਾਤੁਤੋ ਣਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨਂ ਪਠਮਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘ਨ ਤੇ ਕਾਨੁਬਨ੍ਧਨਾਗਮੇਸੂ’ਤਿ ਪਟਿਸੇਧੋ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ‘ਯੁਵਣ੍ਣਾਨਮੇਓ ਪਚ੍ਚਯੇ’ਤਿ ਓਵੁਦ੍ਧਿ, ‘ਆਵਾਯਾ ਣਾਨੁਬਨ੍ਧੇ’ਤਿ ਓਸ੍ਸ ਆਵਤ੍ਤਂ, ਤਤੋ ਤਪਚ੍ਚਯੋ.
੭੧੭. ਞੀ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ [ਕ. ੬੦੫; ਰੂ. ੫੪੭; ਨੀ. ੧੨੧੦].
ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਦਿਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਞਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਈਕਾਰੋ ਆਗਚ੍ਛਤਿ.
ਕਤ੍ਤਰਿ-ਅਭਾਵਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਭਾਵਿਤੋ-ਪੁਰਿਸੋ, ਭਾਵਿਤਾਇਤ੍ਥੀ, ਭਾਵਿਤਂ-ਕੁਲਂ.
ਕਮ੍ਮੇ-ਅਨੁਭੂਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਅਨੁਭੂਤੋ-ਭੋਗੋ, ਅਨੁਭੂਤਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਅਨੁਭੂਤਂ-ਸੁਖਂ.
ਕਾਰਿਤੇ-ਭਾਵੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਭਾਵਿਤੋ-ਮਗ੍ਗੋ, ਭਾਵਿਤਾਪਟਿਪਦਾ, ਭਾਵਿਤਂ-ਚਿਤ੍ਤਂ.
ਤਵਨ੍ਤੁ, ਤਾਵੀਸੁ-ਅਭਵੀਤਿ ਭੂਤਵਾ-ਪੁਰਿਸੋ, ਭੂਤਵਨ੍ਤੀ, ਭੂਤਵਤੀ-ਇਤ੍ਥੀ, ਭੂਤਵਂ-ਕੁਲਂ, ਗੁਣਵਨ੍ਤੁਸਮਂ. ਭੂਤਾਵੀ-ਪੁਰਿਸੋ. ਭੂਤਾਵਿਨੀ-ਇਤ੍ਥੀ, ਭੂਤਾਵਿ-ਚਿਤ੍ਤਂ, ਦਣ੍ਡੀ, ਦਣ੍ਡਿਨੀਸਮਂ. ਪੁਰਿਸੋ ਭੋਗਂ ਅਨੁਭੂਤੋ, ਪੁਰਿਸੇਨ ਭੋਗੋ ਅਨੁਭੂਤੋ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਿਤਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਦੁਵਿਧੋ ਵਾਚ੍ਚਤ੍ਥੋ, ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਤ੍ਥੋ ਚਾਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਤ੍ਯਾਦਿਕਣ੍ਡੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਪੁਰਿਮੇਸੁ ਪਨ ਛਸੁ ਸਾਧਨੇਸੁ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਤ੍ਥੋ ਪਦਨ੍ਤਰੇਨ ਆਚਿਕ੍ਖੀਯਤਿ, ਭਾਵਸਾਧਨੇ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਾਤੁਨਾ ਏਵ.
ਤਤ੍ਥ ਚ ਕਤ੍ਤੁਸਤ੍ਤਿ, ਕਮ੍ਮਸਤ੍ਤਿ, ਕਰਣਸਤ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਪਦਾਨਸਤ੍ਤਿ, ਅਪਾਦਾਨਸਤ੍ਤਿ, ਅਧਿਕਰਣਸਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵਾਚ੍ਚਤ੍ਥਂ ਉਜੁਂ ਵਦਨ੍ਤਾ ਕਿਤਪਚ੍ਚਯਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਪਦੇਨ ਸਮਾਨਲਿਙ੍ਗ, ਵਿਭਤ੍ਤਿ, ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯੁਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਦਨ੍ਤਿ.
ਤਂ ਯਥਾ? –
ਕਤ੍ਤਰਿ ਤਾਵ-ਪੁਰਿਸੋ ਭੋਗਂ ਅਨੁਭੂਤੋ, ਪੁਰਿਸਾ ਭੋਗਂ ਅਨੁਭੂਤਾ…ਪੇ… ਪੁਰਿਸੇਸੁ ਭੋਗਂ ਅਨੁਭੂਤੇਸੁ, ਇਤ੍ਥੀ ਭੋਗਂ ਅਨੁਭੂਤਾ, ਇਤ੍ਥਿਯੋ ਭੋਗਂ ਅਨੁਭੂਤਾਯੋ…ਪੇ… ਇਤ੍ਥੀਸੁ ਭੋਗਂ ਅਨੁਭੂਤਾਸੁ, ਕੁਲਂ ਭੋਗਂ ਅਨੁਭੂਤਂ, ਕੁਲਾਨਿ ਭੋਗਂ ਅਨਭੂਤਾਨਿ…ਪੇ… ਕੁਲੇਸੁ ਭੋਗਂ ਅਨੁਭੂਤੇਸੁ.
ਕਮ੍ਮੇ-ਭੋਗੋ ਪੁਰਿਸੇਨ ਅਨੁਭੂਤੋ, ਭੋਗਾ ਪੁਰਿਸੇਨ ਅਨੁਭੂਤਾ…ਪੇ… ਭੋਗੇਸੁ ਪੁਰਿਸੇਨ ਅਨੁਭੂਤੇਸੁ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪੁਰਿਸੇਨ ਅਨੁਭੂਤਾ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ ਪੁਰਿਸੇਨ ਅਨੁਭੂਤਾਯੋ…ਪੇ… ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਸੁ ਪੁਰਿਸੇਨ ਅਨੁਭੂਤਾਸੁ, ਸੁਖਂ ਪੁਰਿਸੇਨ ਅਨੁਭੂਤਂ, ਸੁਖਾਨਿ ਪੁਰਿਸੇਨ ਅਨੁਭੂਤਾਨਿ…ਪੇ… ਸੁਖੇਸੁ ਪੁਰਿਸੇਨ ਅਨੁਭੂਤੇਸੁ. ਏਸ ਨਯੋ ਕਰਣਾਦੀਸੁਪਿ.
ਏਵਂ ਕਿਤਵਾਚਕਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਪਦੇਨ ਸਮਾਨਲਿਙ੍ਗ, ਵਿਭਤ੍ਤਿ, ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯੁਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਤਂ ਸਾਧਨਂ ਵਦਨ੍ਤਿ.
‘ਇਤ੍ਥਿਯਮਣਤਿਕਯਕ੍ਯਾ ਚਾ’ਤਿ ਇਤ੍ਥਿਯਂ ਤਿਪਚ੍ਚਯੋ, ਅਨੁਭਵਨਂ, ਅਨੁਭੂਯਤੇ ਵਾ ਅਨੁਭੂਤਿ. ‘‘ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਅਨੁਭੂਤਿ, ਫੁਸ੍ਸਸ੍ਸ ਅਨੁਭੂਤਿ’’ ਇਚ੍ਚਾਦਿਕਾ ਬਹੂ ਅਨੁਭੂਤਿਯੋਪਿ ਸਿਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਨੁਭੂਤਿ, ਅਨੁਭੂਤਿਯੋ, ਅਨੁਭੂਤਿਂ, ਅਨੁਭੂਤਿਯੋ…ਪੇ… ਅਨੁਭੂਤੀਸੂ’’ਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.
੫੦੩. ੭੧੮. ਕਤ੍ਤਰਿ ਲ੍ਤੁਣਕਾ [ਕ. ੫੨੭, ੫੩੦; ਰੂ. ੫੬੮, ੫੯੦; ਨੀ. ੧੧੦੯, ੧੧੧੪; ਚਂ. ੧.੧.੧੩੯; ਪਾ. ੩.੧.੧੩੩, ੧੩੪].
ਕਤ੍ਤੁਕਾਰਕੇ ਕ੍ਰਿਯਤ੍ਥਾ ਲ੍ਤੁ, ਣਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਲਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਤੁਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤਰਿ ਨਿਬਨ੍ਧਨਤ੍ਥੋ, ‘ਲ੍ਤੁਪਿਤਾਦੀਨਮਾ’ਤਿ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥੋ ਚ.
ਅਨੁਭਵਤੀਤਿ ਅਨੁਭੂਤਾ, ਅਨੁਭੂਤਾਰੋ, ਸਤ੍ਥੁਸਮਂ.
ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਧਾਨਤ੍ਤਾ ਅਰਹਤ੍ਥੇ ਸਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੇ ਤਸ੍ਸੀਲ, ਤਦ੍ਧਮ੍ਮ, ਤਸ੍ਸਾਧੁਕਾਰ, ਅਤ੍ਤਮਾਨੇਸੁ ਚ ਕਾਲਤ੍ਤਯੇ ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ.
ਅਰਹਤ੍ਥੇ-ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾ.
ਸਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੇ-ਭਗਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਾ.
ਤਸ੍ਸੀਲਾਦੀਸੁ-ਪਸਯ੍ਹਪਵਤ੍ਤਾ.
ਅਤ੍ਤਮਾਨੇ-ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਣ੍ਡਿਤਂ ਮਞ੍ਞਤੀਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਮਾਨਿਤਾ.
੭੧੯. ਪੁਬ੍ਬੇਕਕਤ੍ਤੁਕਾਨਂ [ਕ. ੫੬੪; ਰੂ. ੬੪੦; ਨੀਤਿ. ੧੧੫੦-੬; ਚਂ. ੧.੩.੧੩੧; ਪਾ. ੩.੪.੨੧].
ਯਾਸਂ ਵਿਸੇਸਨ, ਵਿਸੇਸ੍ਯਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੁਬ੍ਬਾ’ਪਰਕ੍ਰਿਯਾਨਂ ਕਤ੍ਤਾ ਏਕੋਵ ਹੋਤਿ. ਤਾਸੁ ਪੁਬ੍ਬਕ੍ਰਿਯਾਯਂ ਭਾਵਤ੍ਥੇ ਤੁਨ, ਤ੍ਵਾਨ, ਤ੍ਵਾਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ‘ਏਓਨਮਯਵਾ ਸਰੇ’ਤਿ ਈਕਾਰੇ ਪਰੇ ਓਵੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਵਤ੍ਤਂ.
ਭੋਗਂ ਅਨੁਭਵਿਤੁਨ, ਅਨੁਭੁਤ੍ਵਾਨ, ਅਨੁਭੁਤ੍ਵਾ.
ਏਕਕਤ੍ਤੁਕਾਨਨ੍ਤਿ ਕਿਂ? ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਭੁਞ੍ਜਿ, ਯਞ੍ਞਦਤ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ.
ਪੁਬ੍ਬੇਤਿ ਕਿਂ? ਪਚ੍ਛਾ ਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਪਠਮਂ ਪਚਤਿ.
ਬਹੁਲਾਧਿਕਾਰਾ ਸਮਾਨਾ’ਪਰਕ੍ਰਿਯਾਸੁਪਿ ਨਾਨਾਕਤ੍ਤੁਕਾਸੁਪਿ ਤੁਨਾਦਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਥਕ੍ਕਚ੍ਚ ਦਣ੍ਡੋ ਪਤਤਿ, ਦ੍ਵਾਰਂ ਸਂਵਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਪੁਰਿਸੋ ਸੀਹਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ.
ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਾਕ੍ਯੇ ਅਪਰਕ੍ਰਿਯਾਪਦਂ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾ? ਪਬ੍ਬਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਨਦੀ, ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਨਦਿਂ ਪਬ੍ਬਤੋ, ਯੇ ਤੇ ਸਨ੍ਤਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਰੂਪੇ ਅਰੂਪਾਤਿ, ਤਤ੍ਥਪਿ ਸਤ੍ਤਾਕ੍ਰਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੇਵ ਸਬ੍ਬਪਦਤ੍ਥਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਾਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਅਪਰਕ੍ਰਿਯਾਰਹਿਤੇ ਅਸਮਾਨਕਤ੍ਤੁਕੇ ਚ ਵਾਕ੍ਯੇ ਪਠਮਨ੍ਤਯੋਗਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਕਤ੍ਤਰਿਪਿ ਤੁਨਾਦੀਨਂ ਸਮ੍ਭਵੋ ਯੁਤ੍ਤੋ.
੭੨੦. ਪਟਿਸੇਧਾਲਂਖਲੂਨਂ ਤੁਨ ਤ੍ਵਾਨ ਤ੍ਵਾ ਵਾ [ਪਟਿਸੇਧੇਲਂਖਲੂਨਂ ਤੁਨਤ੍ਤ੍ਵਾਨ ਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾ’ (ਬਹੂਸੁ)].
ਪਟਿਸੇਧਤ੍ਥਾਨਂ ਅਲਂ, ਖਲੂਨਂ ਯੋਗੇ ਤੁਨਾਦਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ ਵਾ.
ਅਲਂ ਭੁਤ੍ਵਾ, ਖਲੁ ਭੁਤ੍ਵਾ, ਅਲਂ ਭੁਤ੍ਤੇਨ, ਖਲੁ ਭੁਤ੍ਤੇਨ ਵਾ.
੭੨੧. ਤੁਂਤਾਯੇਤਵੇ ਭਾਵੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿਕ੍ਰਿਯਾਯਂ ਤਦਤ੍ਥਾਯਂ [ਕ. ੫੬੧-੨-੩; ਰੂ. ੬੩੬, ੬੩੮-੯; ਨੀ. ੧੧੪੮-੯].
ਤਸ੍ਸਾ ਤਸ੍ਸਾ ਕ੍ਰਿਯਾਯ ਅਤ੍ਥਭੂਤਾਯ ਭਵਿਸ੍ਸਮਾਨਕ੍ਰਿਯਾਯ ਗਮ੍ਯਮਾਨਾਯ ਭਾਵਤ੍ਥੇ ਤੁਂ, ਤਾਯੇ, ਤਵੇਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਸੁਤ੍ਤਪਦਵਡ੍ਢਨੇਨ ਤੁਯੇਪਚ੍ਚਯੋਪਿ.
ਅਨੁਭਵਿਤੁਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਨੁਭਵਿਤਾਯੇ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਨੁਭਵਿਤਵੇ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਨੁਭਵਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਕਾਮੇਤਿ, ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਜਾਨਾਤਿ. ਤਥਾ ਕਾਲੋ ਅਨੁਭਵਿਤੁਂ, ਸਮਯੋ ਅਨੁਭਵਿਤੁਂ, ਵੇਲਾ ਅਨੁਭਵਿਤੁਂ. ਤਥਾ ਅਨੁਭਵਿਤੁਂ ਮਨੋ, ਅਨੁਭਵਿਤੁਂ ਸੋਕੋ, ਚਕ੍ਖੁ ਦਟ੍ਠੁਂ, ਸੋਤਂ ਸੋਤੁਂ, ਮਨੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ, ਹਤ੍ਥੋ ਕਾਤੁਂ, ਪਾਦੋ ਗਨ੍ਤੁਂ, ਧਨੁ ਯੁਜ੍ਝਿਤੁਂ, ਜਲ਼ੋ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਮਨ੍ਦੋ ਗਨ੍ਤੁਂ, ਅਲਸੋ ਕਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਕਾਲੋ ਅਨੁਭਵਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਸਤ੍ਤਾਵਸੇਨ ਹੇਤੁਕ੍ਰਿਯਾ ਸਿਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਨੁਭਵਿਤੁਂ ਕਾਲੋ ਭਵਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਇਮੇ ਪਨੇਤ੍ਥ ਤਾਯੇ, ਤੁਯੇਪਯੋਗਾ – ਆਗਤਾਮ੍ਹ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਸਮਯਂ, ਦਕ੍ਖਿਤਾਯੇ ਅਪਰਾਜਿਤਸਙ੍ਘਂ [ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੩੨]. ਅਲਞ੍ਹਿ ਤੇ ਜਗ੍ਘਿਤਾਯੇ, ਮਮਂ ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਏਦਿਸਂ [ਜਾ. ੧.੫.੧੩੭]. ਕੋ ਤਾਦਿਸਂ ਅਰਹਤਿ ਖਾਦਿਤਾਯੇ [ਜਾ. ੧.੧੬.੯੨], ਅਤ੍ਥਿ ਹੇਹਿਤਿ ਸੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਨ ਸੋ ਸਕ੍ਕਾ ਨ ਹੋਤੁਯੇ [ਬੁ. ਵਂ. ੨.੯ ‘ਹੇਤੁਯੇ’], ਅਰਹਸਿ ਨਂ ਯਾਚਿਤੁਯੇ ਤੁਵਮ੍ਪਿ, ਅਰਹਸਿ ਨੋ ਜਾਨਿਤੁਯੇ ਕਤਾਨਿ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
੭੨੨. ਭਾਵਕਮ੍ਮੇਸੁ ਤਬ੍ਬਾਨੀਯਾ [ਕ. ੫੪੦; ਰੂ. ੫੪੫; ਨੀ. ੧੧੨੫].
ਭਾਵੇ ਕਮ੍ਮਨਿ ਚ ਤਬ੍ਬ, ਅਨੀਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੁਤ੍ਤਪਦਵਡ੍ਢਨੇਨ ਤਬ੍ਯ, ਤਾਯ, ਤੇਯ੍ਯਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ.
ਅਨੁਭਵਿਤਬ੍ਬੋ-ਭੋਗੋ, ਅਨੁਭਵਿਤਬ੍ਬਾ-ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਅਨੁਭਵਿਤਬ੍ਬਂ-ਸੁਖਂ.
ਬਹੁਲਾਧਿਕਾਰਾ ਕਤ੍ਤਾਦੀਸ੍ਵਪਿ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਪਨ੍ਤੀਤਿ ਤਪਨੀਯਾਪਾਪਧਮ੍ਮਾ, ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨੀਯੋ-ਸਿਸ੍ਸੋ. ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਵਚਨੀਯੋ-ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ, ਨਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨੀਯੋ, ਸੋ ਏਵ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ.
ਸਿਨਾ-ਸੋਚੇਯ੍ਯੇ, ਸਿਨਾਯਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਿਨਾਨੀਯਂਚੁਣ੍ਣਂ, ਦੀਯਤੇ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਦਾਨੀਯੋ-ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ. ਸਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵਤ੍ਤਨੀਯੋ-ਗੁਰੁ.
ਇਧ ਗਾਥਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –
ਅਰਹਤ੍ਥੇ ਚ ਸਕ੍ਕਤ੍ਥੇ, ਪਤ੍ਤਕਾਲੇ ਚ ਪੇਸਨੇ;
ਤਬ੍ਬਾਦਯੋ ਅਤਿਸਗ੍ਗੇ, ਅਵਸ੍ਸਾਧਮਿਣੇਸੁ ਚ.
ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਰਹ ਸਕ੍ਕ ਵਿਸਿਟ੍ਠੇ ਕਤ੍ਤਰੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਵਤੀਤਿ ਭਬ੍ਬੋ, ਭਵਿਤੁਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਮਜ੍ਜਤੀਤਿ ਮਜ੍ਜਂ, ਮਦਨੀਯਂ, ਮਜ੍ਜਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.
ਪਤ੍ਤਕਾਲੇ-ਕਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਭਵਤਾ ਕਟੋ, ਏਸ ਕਾਲੋ ਕਟਕਰਣਸ੍ਸਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ.
ਪੇਸਨੇ-ਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋ ਭਵਤਾ ਗਾਮੋ, ਗਚ੍ਛਤੁ ਭਵਂ ਗਾਮਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਤਿ.
ਅਤਿਸਜ੍ਜਨਂ ਸਮ੍ਬੋਧਨਂ ਅਤਿਸਗ੍ਗੋ, ਉਪਦੇਸੋ ਚੇਵ ਵਿਧਿ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾ’ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਚਿਕ੍ਖਣਂ ਉਪਦੇਸੋ, ਦਾਨਂ ਦਾਤਬ੍ਬਂ, ਸੀਲਂ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ, ਪਾਣੋ ਨ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਨ ਆਦਾਤਬ੍ਬਂ [ਦੀ. ਨਿ. ੩.੮੫]. ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾ’ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਧਿ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਦਾਨਂ ਦਾਤਬ੍ਬਂ, ਨੋ ਅਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ.
ਅਵਸ੍ਸਕੇ-ਗਮਨੀਯੋ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੋ, ਅਵਸ੍ਸਂ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਯਂ ਇਣਂ ਅਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦਣ੍ਡੋ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਇਦਂ ਅਧਮਿਣਂ ਨਾਮ, ਸਤਂ ਮੇ ਦਾਤਬ੍ਬਂ ਭਵਤਾਤਿ.
ਇਮੇ ਪਨੇਤ੍ਥ ਤਬ੍ਯ, ਤਾਯ, ਤੇਯ੍ਯਪਯੋਗਾ – ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਅਦ੍ਧਿਕੇ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨੇ, ਗਨ੍ਤਬ੍ਯਮਾਹੁ ਦ੍ਵਿਪਦਿਨ੍ਦ ਸੇਟ੍ਠ [ਜਾ. ੧.੧੦.੧੩ (ਗਨ੍ਤਬ੍ਬ)]. ਭੂਤਗਾਮਪਾਤਬ੍ਯਤਾ, ਕਾਮੇਸੁ ਪਾਤਬ੍ਯਤਾ [ਪਾਚਿ. ੯੦], ਅਲਜ੍ਜਿਤਾਯੇ ਲਜ੍ਜਨ੍ਤਿ [ਧ. ਪ. ੩੧੬], ਲਜ੍ਜਿਤਾਯੇ ਨ ਲਜ੍ਜਰੇ. ਘਾਤੇਤਾਯਂ ਵਾ ਘਾਤੇਤੁਂ, ਪਬ੍ਬਾਜੇਤਾਯਂ ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤੁਂ [ਮ. ਨਿ. ੧.੩੫੭], ਞਾਤੇਯ੍ਯਂ, ਦਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯਂ, ਪਤ੍ਤੇਯ੍ਯਂ, ਵਿਦ੍ਧੇਯ੍ਯਂ ਮਂ ਅਮਞ੍ਞਥ [ਜਾ. ੨.੨੨.੨੯੭].
ਤ,ਤਿ, ਤੁ, ਤਵਨ੍ਤੁ, ਤਾਵੀ, ਤ੍ਵਾ, ਤ੍ਵਾਨ, ਤੁਨ, ਤੁਂ, ਤਵੇ, ਤਾਯੇ, ਤੁਯੇ, ਤਬ੍ਬ. ਇਮੇ ਤਕਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮ.
ਕਰ, ਖਨੁ, ਗਾ, ਗਮੁ, ਜਨ, ਠਾ, ਤਨੁ, ਥਰ, ਧਾ, ਧਰ, ਨਮੁ, ਪਾ, ਫਰ, ਭਰ, ਮਨ, ਮਰ, ਰਮੁ, ਸਰ, ਹਰ, ਹਨ.
੭੨੩. ਗਮਾਦਿਰਾਨਂ ਲੋਪੋਨ੍ਤਸ੍ਸ [ਕ. ੫੮੬-੭; ਰੂ. ੬੦੦, ੬੩੨; ਨੀ. ੧੧੯੦, ੧੧੯੧].
ਗਮਾਦੀਨਂ ਮਕਾਰ, ਨਕਾਰਨ੍ਤਾਨਂ ਰਕਾਰਨ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਧਾਤੂਨਂ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ ਲੋਪੋ ਹੋਤਿ ਕਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਤਪਚ੍ਚਯੇ ਪਰੇ ਤ੍ਵਾਦਿਵਜ੍ਜਿਤੇ.
ਕਰ-ਕਰਣੇ, ਕਰੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਕਤੋ-ਵਿਹਾਰੋ, ਕਤਾਗੂਹਾ, ਕਤਂ-ਗੇਹਂ, ਸਕ੍ਕਰੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਸਕ੍ਕਤੋ, ਮਹਾਵੁਤ੍ਤਿਨਾ ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੋ.
‘ਕਰੋਤਿਸ੍ਸ ਖੋ’ਤਿ ਪਾਦਿਤੋ ਕਰਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸ ਖੋ, ਸਙ੍ਖਰੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਸਙ੍ਖਤੋ, ਅਭਿਸਙ੍ਖਤੋ, ਵਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਥ ਵਿਕਿਰੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਵਿਸਙ੍ਖਤੋ, ਉਪਕਰੀਯਿਤ੍ਥ ਸਜ੍ਜੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਉਪਕ੍ਖਟੋ, ‘ਤਥਨਰਾਨਂ ਟਠਣਲਾ’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਟੋ. ਏਵਂ ਦੁਕ੍ਕਟਂ.
ਪਰਿਤੋ ਕਰੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਪਰਿਕ੍ਖਤੋ, ਪੁਰਤੋ ਕਰੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਪੁਰਕ੍ਖਤੋ, ਪੁਰੇਕ੍ਖਤੋ ਵਾ, ਮਹਾਵੁਤ੍ਤਿਨਾ ਪੁਰਸ੍ਸ ਏਤ੍ਤਂ.
ਖਨੁ-ਅਵਦਾਰਣੇ, ਖਞ੍ਞਿਤ੍ਥਾਤਿ ਖਤੋ-ਆਵਾਟੋ.
ਗਾ-ਸਦ੍ਦੇ.
੭੨੪. ਗਾਪਾਨਮੀ [ਕ. ੫੮੮; ਰੂ. ੬੨੦; ਨੀ. ੧੧੯੨].
ਗਾ, ਪਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋ ਈਕਾਰੋ ਹੋਤਿ ਕਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਤਪਚ੍ਚਯੇ ਪਰੇ ਤ੍ਵਾਦਿਵਜ੍ਜਿਤੇ.
ਗਾਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਗੀਤਂ, ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਗਾਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਸਙ੍ਗੀਤੋਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ.
ਗਮੁ-ਗਤਿਮ੍ਹਿ ਅਗਚ੍ਛੀਤਿ ਗਤੋ, ਅਗਚ੍ਛੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਵਾ ਗਤੋ. ਏਵਂ ਆਗਤੋ, ਉਗ੍ਗਤੋ, ਦੁਗ੍ਗਤੋ, ਨਿਗ੍ਗਤੋ, ਵਿਗਤੋ, ਸੁਗਤੋ, ਸਙ੍ਗਤੋ, ਅਨੁਗਤੋ, ਅਪਗਤੋ, ਅਵਗਤੋ, ਉਪਗਤੋ, ਅਧਿਗਤੋ.
ਜਨ-ਜਾਤਿਯਂ.
੭੨੫. ਜਨਿਸ੍ਸਾ [ਕ. ੫੮੫; ਰੂ. ੬੧੯; ਨੀ. ੧੧੮੯].
ਜਨਿਸ੍ਸ ਨਸ੍ਸ ਆ ਹੋਤਿ ਕਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਤਪਚ੍ਚਯੇ ਪਰੇ ਤ੍ਵਾਦਿਵਜ੍ਜਿਤੇ.
ਅਜਾਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਜਾਤੋ, ਦੁਜ੍ਜਾਤੋ, ਸੁਜਾਤੋ, ਸਞ੍ਜਾਤੋ, ਅਨੁਜਾਤੋ, ਅਵਜਾਤੋ, ਅਤਿਜਾਤੋ.
ਸੁਤ੍ਤਵਿਭਤ੍ਤੇਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਵਣ੍ਣੇ ਪਰੇ ਨਸ੍ਸ ਆ ਹੋਤਿ, ਪੁਤ੍ਤਂ ਵਿਜਾਯਿਤ੍ਵਾ, ਵਿਜਾਯਿਤੁਂ, ਵਿਜਾਯਨਂ, ਵਿਜਾਯਨ੍ਤੀ-ਇਤ੍ਥੀ, ਵਿਜਾਯਮਾਨਾ, ਪੁਤ੍ਤਂ ਜਨੇਤੀਤਿ ਜਾਯਾ ਇਚ੍ਚਾਦਿ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਮਹਾਵੁਤ੍ਤਿਨਾ ਸਰੇ ਪਰੇ ਯਾਗਮੋ, ਮਹਾਵੁਤ੍ਤਿਨਾ ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਨਸ੍ਸ ਯਾਦੇਸੋ ਆਦਿਦੀਘੋ ਚ.
ਠਾ-ਗਤਿਨਿਵਤ੍ਤਿਯਂ.
੭੨੬. ਠਾਸ੍ਸਿ [ਕ. ੫੮੮; ਰੂ. ੬੨੦; ਨੀ. ੧੧੯੨].
ਠਾਸ੍ਸ ਇ ਹੋਤਿ ਕਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਤਕਾਰੇ ਤ੍ਵਾਦਿਵਜ੍ਜਿਤੇ.
ਅਟ੍ਠਾਸੀਤਿ ਠਿਤੋ, ਉਟ੍ਠਿਤੋ, ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ, ਸਣ੍ਠਿਤੋ, ਅਧਿਟ੍ਠਿਤੋ.
ਤਨੁ-ਵਿਤ੍ਥਾਰੇ, ਆਤਞ੍ਞਿਤ੍ਥਾਤਿ ਆਤਤਂ, ਵਿਤਤਂ, ਆਤਤਵਿਤਤਂ, ਤੂਰਿਯਭੇਦੋ.
ਥਰ-ਸਨ੍ਥਰਣੇ, ਸਨ੍ਥਰੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਸਨ੍ਥਤੋ, ਵਿਤ੍ਥਤੋ.
ਧਾ-ਧਾਰਣੇ.
੭੨੭. ਧਾਸ੍ਸ ਹਿ [ਕ. ੫੧੭; ਰੂ. ੪੮੮; ਨੀ. ੧੧੦੫].
ਧਾਧਾਤੁਸ੍ਸ ਧਸ੍ਸ ਹਿ ਹੋਤਿ ਕਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਤਕਾਰੇ ਤ੍ਵਾਦਿਵਜ੍ਜਿਤੇ.
ਆਧੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਆਹਿਤੋ, ਆਗ੍ਯਾਹਿਤੋ, ਵਿਧੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਵਿਹਿਤੋ, ਨਿਧੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਨਿਹਿਤੋ, ਸਨ੍ਧੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਸਂਹਿਤੋ, ਓਧੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਓਹਿਤੋ, ਅਭਿਧੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਅਭਿਹਿਤੋ, ਪਿਧੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਪਿਹਿਤੋ, ਅਪਿਹਿਤੋ. ਦ੍ਵਿਤ੍ਤੇ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਤਤਿਯਤ੍ਤਂ, ‘ਧਾਸ੍ਸ ਹੋ’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਪਰਸ੍ਸ ਹਤ੍ਤਂ, ਆਦਹਿਤੋ, ਵਿਦਹਿਤੋ, ਨਿਦਹਿਤੋ, ਸਂਦਹਿਤੋ, ਸਦ੍ਦਹਿਤੋ ਵਾ, ਸਨ੍ਨਿਦਹਿਤੋ, ਓਦਹਿਤੋ, ਪਿਦਹਿਤੋ, ਅਪਿਦਹਿਤੋ, ਪਰਿਦਹਿਤੋ.
ਧਰ-ਧਾਰਣੇ, ਉਦ੍ਧਰੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਉਦ੍ਧਟੋ, ਸਮੁਦ੍ਧਟੋ, ਨਿਦ੍ਧਟੋ, ਤਸ੍ਸ ਟਤ੍ਤਂ.
ਨਮੁ-ਨਮਨੇ, ਨਮਿਤ੍ਥਾਤਿ ਨਤੋ, ਉਨ੍ਨਤੋ, ਸਮੁਨ੍ਨਤੋ, ਓਨਤੋ, ਅਵਨਤੋ.
ਪਾ-ਪਾਨੇ, ‘ਗਾਪਾਨਮੀ’ਤਿ ਈਤ੍ਤਂ, ਪੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਪੀਤਂ.
ਫਰ-ਫਰਣੇ, ਫਰਿਤ੍ਥ, ਫਰੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਵਾ ਫੁਟੋ, ਵਿਪ੍ਫੁਟੋ, ਸਮ੍ਫੁਟੋ, ਓਫੁਟੋ, ਮਹਾਵੁਤ੍ਤਿਨਾ ਫਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਟਤ੍ਤਂ.
ਭਰ-ਧਾਰਣੇ, ਭਰੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਭਤੋ, ਆਭਤੋ, ਆਭਟੋ ਵਾ. ਉਦਕਾਤਲਮੁਬ੍ਭਤੋ, ਉਬ੍ਭਤਂ ਸਙ੍ਘੇਨ ਕਥਿਨਂ [ਮਹਾਵ. ੩੧੭], ਸਮ੍ਭਤਂ ਧਨਂ.
ਮਨ-ਞਾਣੇ, ਮਤੋ, ਮਹਾਜਨੇਨ ਸਮ੍ਮਤੋਤਿ ਮਹਾਸਮ੍ਮਤੋ, ਸਮ੍ਮਤਾ ਸੀਮਾ [ਮਹਾਵ. ੧੩੯], ਅਨੁਮਤੋ, ਅਭਿਮਤੋ.
ਮਰ-ਪਾਣਚਾਗੇ, ਮਰਿਤ੍ਥਾਤਿ ਮਤੋ, ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ.
ਰਮੁ-ਕੀਲ਼ਾਯਂ, ਰਮਿਤ੍ਥਾਤਿ ਰਤੋ, ਅਭਿਰਤੋ.
ਰਮੁ-ਉਪਰਮੇ, ਵਿਰਤੋ, ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਉਪਰਤੋ.
ਸਰ-ਗਤਿ, ਚਿਨ੍ਤਾਸੁ, ਬਹੁਲਾਧਿਕਾਰਾ ਕਾਲਤ੍ਤਯੇਪਿ ਤਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਰਤਿ, ਅਸਰਿ, ਸਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਤੋ, ਅਨੁਸ੍ਸਤੋ, ਪਤਿਸ੍ਸਤੋ.
ਹਰ-ਹਰਣੇ, ਹਰੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਹਤੋ, ਆਹਤੋ, ਨਿਹਤੋ.
ਤਸ੍ਸ ਟਤ੍ਤੇ-ਆਹਟੋ, ਨਿਹਟੋ, ਉਦਾਹਟੋ, ਸਮੁਦਾਹਟੋ, ਅਵਹਟੋ.
ਹਨ-ਹਿਂਸਾਯਂ, ਹਞ੍ਞਿਤ੍ਥਾਤਿ ਹਤੋ, ਵਿਹਤੋ, ਸਮੂਹਤੋ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸੋ [ਮਹਾਵ. ੧੪੫], ਸਮੂਹਤਾ ਸੀਮਾ [ਮਹਾਵ. ੧੪੬].
ਤਿਪਚ੍ਚਯਮ੍ਹਿ ਬਹੁਲਾਧਿਕਾਰਾ ਅਕਾਨੁਬਨ੍ਧੇਪਿ ਅਨ੍ਤਲੋਪੋ. ਪਠਮਂ ਕਰੀਯਤੀਤਿ ਪਕਤਿ, ਆਕਾਰੋ ਆਕਤਿ, ਵਿਕਾਰੋ ਵਿਕਤਿ, ਗਾਯਨਂ ਗੀਤਿ, ਉਗ੍ਗੀਤਿ, ਸਙ੍ਗੀਤਿ, ਅਨੁਗਾਯਨਂ ਅਨੁਗੀਤਿ, ਗਮਨਂ ਗਤਿ, ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵਾ ਗਤਿ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਵਾ ਗਤਿ, ਆਗਮਨਂ ਆਗਤਿ, ਸੁਗਤਿ, ਦੁਗ੍ਗਤਿ, ਸਮਾਗਮਨਂ ਸਙ੍ਗਤਿ, ਜਨਨਂ ਜਾਤਿ, ਜਾਯਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯ, ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਵਾ ਜਾਤਿ, ਠਾਨਂ ਠਿਤਿ, ਸਣ੍ਠਿਤਿ, ਅਵਟ੍ਠਿਤਿ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਤਨਨਂ ਸਨ੍ਤਤਿ, ਧਾਰੇਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਧੀਤਿ, ਮਹਾਵੁਤ੍ਤਿਨਾ ਈਤ੍ਤਂ.
ਨਮਨਂ ਨਤਿ, ਉਨ੍ਨਤਿ, ਸਮੁਨ੍ਨਤਿ, ਓਨਤਿ, ਅਵਨਤਿ, ਭਰਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਭਤਿ, ਮਨਤਿ ਜਾਨਾਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਮਤਿ, ਵਿਵਿਧਾ ਮਤਿ ਵਿਮਤਿ, ਰਮਣਂ ਰਤਿ, ਆਰਮਣਂ ਆਰਤਿ, ਵਿਰਮਣਂ ਵਿਰਤਿ, ਅਭਿਰਮਣਂ ਅਭਿਰਤਿ, ਪਟਿਵਿਰਮਣਂ ਪਤਿਵਿਰਤਿ, ਸਰਣਂ ਸਤਿ, ਸਰਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਵਾ ਸਤਿ, ਅਨੁਸ੍ਸਤਿ, ਪਟਿਸ੍ਸਤਿ, ਉਪਹਨਨਂ ਉਪਹਤਿ.
ਤਵਨ੍ਤੁਪਚ੍ਚਯਮ੍ਹਿ-ਅਕਾਸੀਤਿ ਕਤਵਾ, ਅਹਨੀਤਿ ਹਤਵਾ.
ਤਾਵੀਪਚ੍ਚਯਮ੍ਹਿ-ਕਤਾਵੀ, ਹਤਾਵੀ.
ਤ੍ਵਾਦੀਸੁ –
੭੨੮. ਤੁਂਤੁਨਤਬ੍ਬੇਸੁ ਵਾ.
ਕਰਧਾਤੁਸ੍ਸ ਰ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਆ ਹੋਤਿ ਵਾ ਤੁਂ, ਤੁਨ, ਤਬ੍ਬੇਸੁ. ਤੁਨਸਦ੍ਦੇਨ ਤ੍ਵਾਨ, ਤ੍ਵਾਪਿ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ.
੭੨੯. ਕਰਸ੍ਸਾ ਤਵੇ.
ਕਰਸ੍ਸ ਰ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਆ ਹੋਤਿ ਤਵੇਪਚ੍ਚਯਮ੍ਹਿ.
ਕਾਤੁਂ, ਕਾਤਵੇ, ਕਾਤੁਨ, ਕਾਤਬ੍ਬਂ.
ਯਥਾ ਕਰਸ੍ਸ, ਤਥਾ ਮਹਾਵੁਤ੍ਤਿਨਾ ਹਰਸ੍ਸ ਰੂਪਂ ਸਿਜ੍ਝਤਿ, ਹਾਥੁਂ, ਹਾਤਵੇ, ਹਾਤੁਨ. ਤੇਸਂ ਤੁਣ੍ਡੇਨ ਹਾਤੂਨ, ਮੁਞ੍ਚੇ ਪੁਬ੍ਬਕਤਂ ਇਣਂ [ਜਾ. ੧.੧੪.੧੦].
ਤ੍ਵਾਮ੍ਹਿ ਆਸ੍ਸ ਇਤ੍ਤਂ, ਆਹਿਤ੍ਵਾ, ਸੋਣ੍ਡਾਯੁਦਕਮਾਹਿਤ੍ਵਾ [ਜਾ. ੧.੧੦.੯ (…ਹਤ੍ਵਾ)].
ਇਤਿ ਵਿਸਂਯੋਗਰੂਪਰਾਸਿ.
ਸਦਿਸਸਂਯੋਗਰੂਪਰਾਸਿ
ਅਥ ਸਦਿਸਸਂਯੋਗਰੂਪਰਾਸਿ ਵੁਚ੍ਚਤੇ.
ਤੁਪਚ੍ਚਯਮ੍ਹਿ –
੭੩੦. ਪਰਰੂਪਮਯਕਾਰੇ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ.
ਯਕਾਰਵਜ੍ਜਿਤੇ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਚ੍ਚਯੇ ਪਰੇ ਸਬ੍ਬਧਾਤੂਨਂ ਅਨ੍ਤਬ੍ਯਞ੍ਜਨੋ ਪਰਰੂਪਂ ਆਪਜ੍ਜਤੇ.
ਕਰੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਤਾ, ਕਾਤੁਂ ਅਰਹਤਿ, ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਕਰਣਸੀਲੋ, ਕਰਣਧਮ੍ਮੋ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਵਾ ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਰਤੀਤਿ ਭਤ੍ਤਾ, ਹਰਤੀਤਿ ਹਤ੍ਤਾ.
ਤ੍ਵਾਦੀਸੁ ਰ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਆਤ੍ਤਂ, ਸਂਯੋਗੇ ਪਰੇ ਰਸ੍ਸਤ੍ਤਞ੍ਚ, ਕਤ੍ਵਾ, ਕਤ੍ਵਾਨ.
ਪਰਰੂਪਤ੍ਤਂ, ਕਤ੍ਤੁਨ, ਕਤ੍ਤੁਂ, ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਭਰਣਂ ਭਤ੍ਤੁਂ, ਭਤ੍ਤਵੇ, ਹਰਣਂ ਹਤ੍ਤੁਂ, ਅਭਿਹਤ੍ਤੁਂ, ਹਤ੍ਤਵੇ.
ਆਪ, ਣਾਪ, ਖਿਪ, ਗੁਪ, ਚਜ, ਞਪ, ਞਾਪ, ਤਪ, ਦੀਪ, ਧੂਪ, ਪਦ, ਭਜ, ਭੁਜ, ਮਦ, ਮਿਦ, ਯੁਜ, ਰਿਚ, ਰਨ੍ਜ, ਲਿਪ, ਲੁਪ, ਵਚ, ਵਤੁ, ਵਦ, ਵਪ, ਵਿਚ, ਸਨ੍ਜ, ਸਿਚ, ਸਮ੍ਭੁ, ਸੂਚ, ਸੂਦ, ਸੁਪ.
ਧਾਤ੍ਵਨ੍ਤਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਪਰਰੂਪਤ੍ਤਂ, ਤਪਚ੍ਚਯਮ੍ਹਿ ਵਿਪੁਬ੍ਬੋ ਆਪਬ੍ਯਾਪਨੇ, ਬ੍ਯਾਪਯਤਿ ਖਿਪ੍ਪਂ ਞਾਣਬ੍ਯਾਪਨੇਨ ਬ੍ਯਾਪਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ, ਵਿਯਤ੍ਤੋ.
ਪਰਿਪੁਬ੍ਬੋ ਪਰਿਯਾਪੁਣਨੇ ਪਹੁਤ੍ਤੇ ਚ, ਪਰਿਯਤ੍ਤੋ.
ਸਂਪੁਬ੍ਬੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਭਾਵੇ, ਸਮਾਪਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਸਮਤ੍ਤੋ, ਪਰਿਸਮਤ੍ਤੋ.
ਆਪੁਬ੍ਬੋ ਣਾਪ-ਪੇਸਨੇ, ਆਣਾਪੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਆਣਤ੍ਤੋ.
ਖਿਪ-ਖਿਪਨੇ, ਖਿਪੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਖਿਤ੍ਤੋ-ਦਣ੍ਡੋ, ਖਿਤ੍ਤਾ-ਮਤ੍ਤਿਕਾ, ਖਿਤ੍ਤਂ-ਲੇਟ੍ਟੁ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ. ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ, ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ, ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ, ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ, ਓਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ, ਸਂਖਿਤ੍ਤੋ.
ਗੁਪ-ਗੁਤ੍ਤਿਯਂ, ਗੋਪੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਗੁਤ੍ਤੋ, ਸਂਗੁਤ੍ਤੋ.
ਚਜ-ਚਾਗੇ, ਚਜੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਚਤ੍ਤੋ.
ਉਪ-ਪਞ੍ਞਾਪਨੇ, ਪਞ੍ਞਪੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੋ-ਵਿਨਯੋ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ-ਆਸਨਂ.
ਞਾਪ-ਞਾਪਨੇ, ਵਿਕਤਿਧਾਤੁ ਨਾਮੇਸਾ ਕਾਰਿਤਨ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਪਞ੍ਞਾਪੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੋ, ਸਞ੍ਞਾਪੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਸਞ੍ਞਤ੍ਤੋ, ਵਿਞ੍ਞਾਪੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੋ.
ਤਪ-ਸਨ੍ਤਾਪੇ, ਅਤਪ੍ਪੀਤਿ ਤਤ੍ਤੋ, ਸਨ੍ਤਤ੍ਤੋ.
ਦੀਪ-ਦਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਅਦੀਪਿਤ੍ਥਾਤਿ ਦਿਤ੍ਤੋ, ਪਦਿਤ੍ਤੋ, ਆਦਿਤ੍ਤੋ.
ਧੂਪ-ਸੋਣ੍ਡਿਯੇ, ਧੂਪਤਿ, ਅਧੂਪਿ, ਧੂਪਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਧੁਤ੍ਤੋ, ਸੁਰਾਧੁਤ੍ਤੋ, ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤੋ [ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੬].
ਪਦ-ਗਤਿਯਂ, ਅਪਜ੍ਜੀਤਿ ਪਤ੍ਤੋ, ਨਿਪਤ੍ਤੋ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੋ.
ਭਜ-ਸਮ੍ਭਤ੍ਤਿਯਂ, ਭਜਤੀਤਿ ਭਤ੍ਤੋ, ਸਮ੍ਭਤ੍ਤੋ.
ਵਿਪੁਬ੍ਬੋ ਪੁਥਕ੍ਕਰਣੇ, ਵਿਭਜਿਤ੍ਥਾਤਿ ਵਿਭਤ੍ਤੋ.
ਭੁਜ-ਪਾਲਨ, ਬ੍ਯਵਹਰਣੇਸੁ, ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਥ, ਭੁਞ੍ਜੀਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਵਾ ਭੁਤ੍ਤੋ, ਪਰਿਭੁਤ੍ਤੋ.
ਮਦ-ਉਮ੍ਮਾਦੇ, ਮਜ੍ਜਿਤ੍ਥਾਤਿ ਮਤ੍ਤੋ, ਸਮ੍ਮਤ੍ਤੋ, ਪਮਤ੍ਤੋ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤੋ.
ਮਿਦ-ਸਿਨੇਹਨੇ, ਮਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਮਿਤ੍ਤੋ.
ਯੁਜ-ਯੋਗੇ, ਯੁਞ੍ਜਤੀਤਿ ਯੁਤ੍ਤੋ, ਪਯੁਤ੍ਤੋ, ਉਯ੍ਯੁਤ੍ਤੋ, ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ, ਵਿਯੁਤ੍ਤੋ, ਸਂਯੁਤ੍ਤੋ, ਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤੋ.