ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ
ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਦੀਪਨੀਪਾਠ
ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭ
੧. ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਸਹਸ੍ਸ, ਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਾਪਭਙ੍ਕਰਾ;
ਲੋਕਮ੍ਹਿ ਯਸ੍ਸ ਜੋਤਨ੍ਤਿ, ਨਨ੍ਤਵਣ੍ਣਪਭਸ੍ਸਰਾ.
੨. ਅਨਨ੍ਤਵਣ੍ਣਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਵਨ੍ਦੇ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਾਰਗੁਂ;
ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਞ੍ਚ, ਵਿਸੁਦ੍ਧਵਣ੍ਣਭਾਜਨਂ.
੩. ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਮਹਾਞਾਣੀ, ਨਿਰੁਤ੍ਤਾਰਞ੍ਞਕੇਸਰੀ;
ਨਦਿ ਬ੍ਯਾਕਰਣਂਨਾਦਂ, ਸੋਗਤਾਰਞ੍ਞਬ੍ਯਾਪਨਂ.
੪. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥਂ ਦੀਪਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਨਾਨਾਰਾਸਿਂਵਿਭਾਜਯਂ;
ਓਗਾਯ੍ਹ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਾਨਿ, ਨਵਙ੍ਗਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਨ੍ਤਿ.
੧. ਸਨ੍ਧਿਕਣ੍ਡ
ਸਞ੍ਞਾਰਾਸਿ
ਗਰੁਸਞ੍ਞਾਰਾਸਿ
ਵਣ੍ਣੋ, ਸਰੋ, ਸਵਣ੍ਣੋ, ਦੀਘੋ, ਰਸ੍ਸੋ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੋ, ਵਗ੍ਗੋ, ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਂ.
੧. ਅਆਦਯੋ ਤਿਤਾਲੀਸਂ [ਤਿਤਾਲੀਸ (ਬਹੂਸੁ)] ਵਣ੍ਣਾ [ਕ. ੨; ਰੂ. ੨; ਨੀ. ੧, ੨].
ਅਆਦਯੋ ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤਾ ਤੇਚਤ੍ਤਾਲੀਸਕ੍ਖਰਾ ਵਣ੍ਣਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ.
ਅ, ਆ, ਇ, ਈ, ਉ, ਊ, ਏਤ, ਏ, ਓਤ, ਓ. ਕ, ਖ, ਗ, ਘ, ਙ, ਚ, ਛ, ਜ, ਝ, ਞ, ਟ, ਠ, ਡ, ਢ, ਣ, ਤ, ਥ, ਦ, ਧ, ਨ, ਪ, ਫ, ਬ, ਭ, ਮ, ਯ, ਰ, ਲ,ਵ ਸ, ਹ, ਲ਼, ਅਂ. ਅਤ੍ਥਂ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤਿ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵਣ੍ਣਾ, ਅਕ੍ਖਰਾਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਰੂਪਤ੍ਤਾ ਨਕ੍ਖਰਨ੍ਤਿ ਖਯਵਯਂ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਅਕ੍ਖਰਾ. ‘‘ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਂ ਨ ਜੀਰਤੀ’’ਤਿ [ਸਂ. ਨਿ. ੧.੭੬] ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੨. ਦਸਾਦੋ ਸਰਾ [ਕ. ੩; ਰੂ. ੩; ਨੀ. ੩].
ਤੇਸੁ ਵਣ੍ਣੇਸੁ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਦਸ ਵਣ੍ਣਾ ਸਰਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸਯਮੇਵ ਲਦ੍ਧਸਰੂਪਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਨ੍ਤਿ ਵਿਰੋਚਨ੍ਤੀਤਿ ਸਰਾ.
੩. ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਸਵਣ੍ਣਾ.
ਤੇਸੁ ਸਰੇਸੁ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇਸਰਾ ਸਵਣ੍ਣਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ.
ਅ, ਆ ਅਵਣ੍ਣੋ, ਇ, ਈ ਇਵਣ੍ਣੋ, ਉ, ਊ ਉਵਣ੍ਣੋ, ਏਤ, ਏ ਏਤਵਣ੍ਣੋ, ਓਤ, ਓ ਓਤਵਣ੍ਣੋ. ਸਮਾਨੋ ਵਣ੍ਣੋ ਸੁਤਿ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸਵਣ੍ਣਾ, ਸਰੂਪਾਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਸਮਾਨਂ ਰੂਪਂ ਸੁਤਿ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸਰੂਪਾ.
੪. ਪੁਬ੍ਬੋ ਰਸ੍ਸੋ [ਕ. ੪; ਰੂ. ੪; ਨੀ. ੪.੨੨].
ਦ੍ਵੀਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਸਵਣ੍ਣੇਸੁ ਯੋ ਯੋ ਪੁਬ੍ਬੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਸੋ ਰਸ੍ਸੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਰਸ੍ਸੇਨ ਕਾਲੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਰਸ੍ਸਾ, ਰਸ੍ਸਕਾਲੋ ਨਾਮ ਅਕ੍ਖਿਦਲਾਨਂ ਉਮ੍ਮਿਸਨਨਿਮ੍ਮਿਸਨਸਮਕਾਲੋ.
ਤਤ੍ਥ ਏਤ, ਓਤ ਇਤਿ ਦ੍ਵੇ ਏਕਪਦਸਂਯੋਗੇ ਪਰੇ ਕ੍ਵਚਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਏਟ੍ਠਿ, ਸੇਟ੍ਠੋ, ਓਟ੍ਠੋ, ਸੋਤ੍ਥਿ.
ਏਕਪਦਸਂਯੋਗੇਤਿ ਕਿਂ? ਪਦਨ੍ਤਰਸਂਯੋਗੇ ਪਰੇ ਰਸ੍ਸਾ ਮਾ ਹੋਨ੍ਤੂਤਿ. ਮਂ ਚੇ ਤ੍ਵਂ ਨਿਖਣਂ ਵਨੇ, [ਜਾ. ੨.੨੨.੫] ਪੁਤ੍ਤੋ ਤ੍ਯਾਹਂ ਮਹਾਰਾਜ [ਜਾ. ੧.੧.੭].
ਕ੍ਵਚੀਤਿ ਕਿਂ? ਏਕਪਦਸਂਯੋਗੇਪਿ ਵਗ੍ਗਨ੍ਤੇਸੁ ਵਾ ਯ, ਰ, ਲ, ਵੇਸੁ ਵਾ ਪਰੇਸੁ ਰਸ੍ਸਾ ਮਾ ਹੋਨ੍ਤੂਤਿ. ਏਨ੍ਤਿ, ਸੇਨ੍ਤਿ, ਏਯ੍ਯ, ਭਾਸੇਯ੍ਯ, ਮੇਣ੍ਡੋ, ਸੋਣ੍ਡੋ.
੫. ਪਰੋ ਦੀਘੋ [ਕ. ੫; ਰੂ. ੫; ਨੀ. ੫].
ਦ੍ਵੀਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਸਵਣ੍ਣੇਸੁ ਯੋ ਯੋ ਪਰੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਸੋ ਦੀਘੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਦੀਘੇਨ ਕਾਲੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦੀਘਾ, ਦੀਘਕਾਲੋ ਨਾਮ ਰਸ੍ਸੇਹਿ ਦਿਗੁਣਕਾਲੋ.
੬. ਕਾਦਯੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ [ਕ. ੬; ਰੂ. ੮; ਨੀ. ੬].
ਤੇਸੁ ਵਣ੍ਣੇਸੁ ਕਾਦਯੋ ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤਾ ਵਣ੍ਣਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਯਨ੍ਤੀਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ. ਤੇ ਪਨ ਸੁਦ੍ਧਾ ਅਦ੍ਧਮਤ੍ਤਿਕਾ, ਰਸ੍ਸਯੁਤ੍ਤਾ ਦਿਯਦ੍ਧਮਤ੍ਤਿਕਾ, ਦੀਘਯੁਤ੍ਤਾ ਤਿਯਦ੍ਧਮਤ੍ਤਿਕਾ.
੭. ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਕਾ ਵਗ੍ਗਾ [ਕ. ੭; ਰੂ ੯; ਨੀ. ੭].
ਤੇਸੁ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਸੁ ਕਾਦਿ-ਮਨ੍ਤਾ ਪਞ੍ਚਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਞ੍ਚਕਾ ਵਗ੍ਗਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ.
ਕਾਦਿ ਪਞ੍ਚਕੋ ਕਵਗ੍ਗੋ, ਚਾਦਿ ਚ ਵਗ੍ਗੋ, ਟਾਦਿ ਟਵਗ੍ਗੋ, ਤਾਦਿ ਤਵਗ੍ਗੋ, ਪਾਦਿ ਪਵਗ੍ਗੋ. ਸੇਸਾ ਅਵਗ੍ਗਾਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਵਣ੍ਣੁਦ੍ਦੇਸੇ ਏਕਟ੍ਠਾਨਿਕਾਨਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਂ ਵਗ੍ਗੇ ਸਮੂਹੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵਗ੍ਗਾ.
੮. ਬਿਨ੍ਦੁ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਂ [ਕ. ੮; ਰੂ. ੧੦; ਨੀ. ੮].
ਅਨ੍ਤੇ ਬਿਨ੍ਦੁਮਤ੍ਤੋ ਵਣ੍ਣੋ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਂ ਨਾਮ. ਨਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਗਯ੍ਹਤਿ ਉਚ੍ਚਾਰਿਯਤੀਤਿ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਂ.
ਗਰੁਸਞ੍ਞਾਰਾਸਿ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.
ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵੁਤ੍ਤਿਰਾਸਿ
ਠਾਨਂ, ਕਰਣਂ, ਪਯਤਨਂ [ਰੂ. ੨ (ਪਿਟ੍ਠੇ); ਨੀ ੬ (ਪਿਟ੍ਠੇ); ੨੩ (ਸੁਤ੍ਤਙ੍ਕੇ)].
ਛ ਠਾਨਾਨਿ – ਕਣ੍ਠਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਾਲੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਮੁਦ੍ਧਟ੍ਠਾਨਂ, ਦਨ੍ਤਟ੍ਠਾਨਂ, ਓਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਂ, ਨਾਸਿਕਟ੍ਠਾਨਂ. ਤੇਸੁ ਬ੍ਯਤ੍ਤਂ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ਯਤ੍ਥ ‘‘ਅਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਕਣ੍ਠਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਤ੍ਥ ‘‘ਇਚ੍ਛ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਤਾਲੁਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਤ੍ਥ ‘‘ਰਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਮੁਦ੍ਧਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਤ੍ਥ ‘‘ਸਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਦਨ੍ਤਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਤ੍ਥ ‘‘ਪੁਪ੍ਫ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਓਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਂ. ਨਾਸਪਦੇਸੋ ਨਾਸਿਕਟ੍ਠਾਨਂ.
ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਨ ਉਰਟ੍ਠਾਨਂ, ਸਿਰਟ੍ਠਾਨਂ, ਜਿਵ੍ਹਾਮੂਲਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਪਿ ਆਗਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਿਰਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਮੁਦ੍ਧਟ੍ਠਾਨਮੇਵ. ਜਿਵ੍ਹਾਮੂਲਟ੍ਠਾਨਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਵਣ੍ਣਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
ਕਰਣਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ – ਜਿਵ੍ਹਾਮੂਲਂ, ਜਿਵ੍ਹੋਪਗ੍ਗਂ, ਜਿਵ੍ਹਗ੍ਗਂ, ਸਕਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ.
ਪਯਤਨਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ – ਸਂਵੁਟਂ, ਵਿਵਟਂ, ਫੁਟ੍ਠਂ, ਈਸਂਫੁਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਰਣਾਨਂ ਸਕਸਕਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਰਣਾਦਿਕੋ ਵਿਸੇਸਾਕਾਰੋ ਸਂਵੁਟਾਦਿ ਨਾਮ.
ਤਤ੍ਥ ਕਣ੍ਠਪਦੇਸਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਵਣ੍ਣ, ਕਵਗ੍ਗ, ਹਕਾਰਾ ਕਣ੍ਠਜਾ ਨਾਮ. ਤਾਲੁਮ੍ਹਿ ਜਿਵ੍ਹਾਮਜ੍ਝਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਇਵਣ੍ਣ, ਚਵਗ੍ਗ, ਯਕਾਰਾ ਤਾਲੁਜਾ ਨਾਮ. ਮੁਖਬ੍ਭਨ੍ਤਰਮੁਦ੍ਧਮ੍ਹਿ ਜਿਵ੍ਹੋਪਗ੍ਗਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਟਵਗ੍ਗ, ਰ, ਲ਼ਕਾਰਾ ਮੁਦ੍ਧਜਾ ਨਾਮ. ਉਪਰਿ ਦਨ੍ਤਪਨ੍ਤਿਯਂ ਜਿਵ੍ਹਗ੍ਗਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਤਵਗ੍ਗ, ਲ, ਸਕਾਰਾ ਦਨ੍ਤਜਾ ਨਾਮ. ਓਟ੍ਠਦ੍ਵਯਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਉਵਣ੍ਣ, ਪਵਗ੍ਗਾ ਓਟ੍ਠਜਾ ਨਾਮ. ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਂ ਨਾਸਿਕਜਂ ਨਾਮ. ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਨ੍ਤਾ ਪਨ ਨਾਸਿਕਟ੍ਠਾਨੇਪਿ ਸਕਟ੍ਠਾਨੇਪਿ ਜਾਯਨ੍ਤਿ. ਏਕਾਰੋ ਕਣ੍ਠਤਾਲੁਜੋ. ਓਕਾਰੋ ਕਣ੍ਠੋਟ੍ਠਜੋ. ਵਕਾਰੋ ਦਨ੍ਤੋਟ੍ਠਜੋ. ਅਪਿਚ ਇਵਣ੍ਣੁਵਣ੍ਣਾ ਕਣ੍ਠੇਪਿ ਜਾਯਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਯਦਾ ਹਕਾਰੋ ਵਗ੍ਗਨ੍ਤੇਹਿ ਵਾ ਯ, ਰ, ਲ, ਵੇਹਿ ਵਾ ਯੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਉਰਜੋਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਹੋ, ਤੁਣ੍ਹਿ, ਨ੍ਹਾਤੋ, ਵਿਮ੍ਹਿਤੋ, ਗਯ੍ਹਤੇ, ਵੁਲ੍ਹਤੇ, ਅਵ੍ਹਾਨਂ.
ਕਣ੍ਠਂ ਸਂਵਰਿਤ੍ਵਾ ਉਚ੍ਚਾਰਿਤੋ ਅਕਾਰੋ ਸਂਵੁਟੋ ਨਾਮ. ਸਕਸਕਟ੍ਠਾਨ, ਕਰਣਾਨਿ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਉਚ੍ਚਾਰਿਤਾ ਸੇਸਸਰਾ ਚ ਸ, ਹਕਾਰਾ ਚ ਵਿਵਟਾ ਨਾਮ. ਤਾਨਿਯੇਵ ਗਾਲ਼੍ਹਂ ਫੁਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਚ੍ਚਾਰਿਤਾ ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਾ ਫੁਟ੍ਠਾ ਨਾਮ. ਥੋਕਂ ਫੁਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਚ੍ਚਾਰਿਤਾ ਯ, ਰ, ਲ, ਵਾ ਈਸਂਫੁਟ੍ਠਾ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਓਟ੍ਠਜੇਸੁ ਤਾਵ ਪਵਗ੍ਗਂ ਵਦਨ੍ਤਾਨਂ ਓਟ੍ਠਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਗਾਲ਼੍ਹਂ ਫੁਸਨਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਫੁਟ੍ਠਪਯਤਨਿਕਤ੍ਤਾ ਪਵਗ੍ਗਸ੍ਸ. ਉਵਣ੍ਣਂ ਵਦਨ੍ਤਾਨਂ ਪਨ ਓਟ੍ਠਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਵਿਵਰਣਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਵਿਵਟਪਯਤਨਿਕਤ੍ਤਾ ਉਵਣ੍ਣਸ੍ਸ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸੂਤਿ.
ਚੂਲ਼ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇ ਰਸ੍ਸਸਰਾ ਸਂਵੁਟਾ ਨਾਮ, ਸਬ੍ਬੇਦੀਘਸਰਾ ਵਿਵਟਾ ਨਾਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਸਦ੍ਦਸਾਰਤ੍ਥਜਾਲਿਨਿਯਂ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਕ੍ਕਟਗਨ੍ਥੇ ਚ. ਇਦਂ ਯੁਤ੍ਤਤਰਂ. ਅਞ੍ਞਟ੍ਠਾਨਿਕਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤਾ ਸਰਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਠਾਨ, ਕਰਣਾਨਿ ਜਹਨ੍ਤਾਪਿ ਪਯਤਨਂ ਨ ਜਹਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਨਾਵਣ੍ਣਾਨਂ ਸਂਸਗ੍ਗੇ ਪਯਤਨਾਨਂ ਸਂਸਗ੍ਗਭੇਦੋਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਯਦਿ ਣਾ-ਕਾਰਂ ਜਿਵ੍ਹਗ੍ਗੇਨ ਦਨ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਕਤ੍ਵਾ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਦਨ੍ਤਜੋ ਨਾ-ਕਾਰੋ ਏਵ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਤੁ-ਕਾਰਞ੍ਚ ਜਿਵ੍ਹੋਪਗ੍ਗੇਨ ਮੁਦ੍ਧਟ੍ਠਾਨੇ ਕਤ੍ਵਾ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਮੁਦ੍ਧਜੋ ਟੁ-ਕਾਰੋ ਏਵ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਏਵਞ੍ਚ ਸਤਿ ਅਕ੍ਖਰਵਿਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਸਿਯਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁ ਮੁਦ੍ਧਜਦਨ੍ਤਜੇਸੁ. ਤਸ੍ਮਾ ਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਸਾਵੇਨ੍ਤੇਹਿ ਨਾਮ ਠਾਨ, ਕਰਣ, ਪਯਤਨੇਸੁ ਸੁਟ੍ਠੁ ਕੁਸਲੇਹਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.
ਸਿਥਿਲਞ੍ਚ, ਧਨਿਤਞ੍ਚ, ਦੀਘਂ, ਰਸ੍ਸਂ, ਗਰੁਂ, ਲਹੁਂ;
ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਂ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਞ੍ਚ, ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਞ੍ਚ, ਵਵਤ੍ਥਿਤਂ [ਨੀ. ੯, ੧੦, ੧੧, ੧੨, ੧੩, ੧੪, ੧੫, ੧੬-੧੯, ੨੦, ੨੧ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ].
ਮੁਦੁਨਾ ਵਚੀਪਯੋਗੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਵਗ੍ਗਪਠਮ, ਤਤਿਯ, ਪਞ੍ਚਮਾ ਸਿਥਿਲਾ ਨਾਮ. ਥਦ੍ਧੇਨ ਵਚੀਪਯੋਗੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਵਗ੍ਗਦੁਤਿਯ, ਚਤੁਤ੍ਥਾ ਧਨਿਤਾ ਨਾਮ. ਦੀਘ, ਰਸ੍ਸਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਦੀਘਾ ਚੇਵ ਸਂਯੋਗਪੁਬ੍ਬਾ ਚ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਨ੍ਤਾ ਚ ਗਰੁਕਾ ਨਾਮ. ਸੇਸਾ ਲਹੁਕਾ ਨਾਮ. ਯਥਾ ਸਦ੍ਦਸਹਿਤੋ ਵਾਤੋ ਮੁਖਛਿਦ੍ਦੇਨ ਬਹਿ ਅਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ ਨਾਸਸੋਤਾਭਿਮੁਖੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਮੁਖਂ ਅਵਿਵਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਂ ਨਾਮ. ਤੇਨ ਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਸਬ੍ਬਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਨ੍ਤਾਨਿ ਨਾਮ. ਸੇਸਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾ ਨਾਮ. ਪਦਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਨਾਮ. ਪਦਚ੍ਛੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਵਵਤ੍ਥਿਤਂ ਨਾਮ.
ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵੁਤ੍ਤਿਰਾਸਿ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.
ਲਹੁਸਞ੍ਞਾਰਾਸਿ
ਝੋ, ਲੋ, ਪੋ, ਘੋ, ਗੋ.
੯. ਯੁਵਣ੍ਣਾ [ਇਯੁਵਣ੍ਣਾ (ਬਹੂਸੁ)] ਝਲਾ ਨਾਮਸ੍ਸਨ੍ਤੇ [ਕ. ੫੮; ਰੂ. ੨੯; ਨੀ. ੨੦੫].
ਅਨਿਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਨਾਮਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੇ ਇਵਣ੍ਣੁਵਣ੍ਣਾ ਕਮੇਨ ਝਲਸਞ੍ਞਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.
੧੦. ਪਿਤ੍ਥਿਯਂ [ਕ. ੫੯; ਰੂ. ੧੮੨; ਨੀ. ੨੦੬].
ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗੇ ਨਾਮਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਇਵਣ੍ਣੁਵਣ੍ਣਾ ਪਸਞ੍ਞਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.
੧੧. ਘਾ [ਕ. ੬੦; ਰੂ. ੧੭੭; ਨੀ. ੨੦੭].
ਘੋ
, ਆ ਇਤਿ ਦ੍ਵਿਪਦਂ. ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗੇ ਆਕਾਰੋ ਘਸਞ੍ਞੋ ਹੋਤਿ.
੧੨. ਗੋ ਸ੍ਯਾਲਪਨੇ [ਕ. ੫੭; ਰੂ. ੭੧; ਨੀ. ੨੧੪].
ਆਲਪਨੇ ਸਿ ਗਸਞ੍ਞੋ ਹੋਤਿ.
ਲਹੁਸਞ੍ਞਾਰਾਸਿ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.
ਸਙ੍ਕੇਤਰਾਸਿ
੧੩. ਵਿਧਿ ਵਿਸੇਸਨਂ ਯਂ ਤਸ੍ਸ [ਚਂ. ੧.੧.੬; ਪਾ. ੧.੧.੭੨; ਵਿਧਿਬ੍ਬਿਸੇਸਨਨ੍ਤਸ੍ਸ (ਬਹੂਸੁ)].
ਸੁਤ੍ਤੇ ਯਂ ਵਿਸੇਸਨਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਧਿ ਞਾਤਬ੍ਬੋ.
‘ਅਤੋ ਯੋਨਂ ਟਾਟੇ’. ਨਰਾ, ਨਰੇ. ਯੋਨਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਨਂ. ਟਾਟੇਤਿ ਵਿਧਿ.
੧੪. ਸਤ੍ਤਮਿਯਂ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ [ਰੂ. ੮ (ਪਿਟ੍ਠੇ); ਚਂ. ੧.੧.੭; ਪਾ. ੧.੧.੬੬].
ਸਤ੍ਤਮੀਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਪੁਬ੍ਬਵਣ੍ਣਸ੍ਸੇਵ ਵਿਧਿ ਞਾਤਬ੍ਬੋ.
‘ਸਰੋ ਲੋਪੋ ਸਰੇ’. ਲੋਕਗ੍ਗੋ [ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੨.੫੭].
੧੫. ਪਞ੍ਚਮਿਯਂ ਪਰਸ੍ਸ [ਚਂ. ੧.੧.੮; ਪਾ. ੧.੧.੬੭].
ਪਞ੍ਚਮੀਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਪਰਸ੍ਸੇਵ ਵਿਧਿ ਞਾਤਬ੍ਬੋ.
‘ਅਤੋ ਯੋਨਂ ਟਾਟੇ’. ਨਰਾ, ਨਰੇ.
੧੬. ਆਦਿਸ੍ਸ [ਚਂ. ੧.੧.੯; ਪਾ. ੧.੧.੫੪].
ਪਰਸ੍ਸ ਸਿਸ੍ਸਮਾਨੋ [ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੋ (ਮੂ)] ਵਿਧਿ ਆਦਿਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਞਾਤਬ੍ਬੋ.
‘ਰ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤੋ ਵਾ’. ਤੇਰਸ.
੧੭. ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸ [ਚਂ. ੧.੧.੧੦; ਪਾ. ੧.੧.੫੨].
ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਤਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਧਿ ਞਾਤਬ੍ਬੋ.
‘ਰਾਜਸ੍ਸਿ ਨਾਮ੍ਹਿ’. ਰਾਜਿਨਾ.
੧੮. ਙਾਨੁਬਨ੍ਧੋ [ਚਂ. ੧.੧.੧੧; ਪਾ. ੧.੧.੫੩].
ਙਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਆਦੇਸੋ ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ ਞਾਤਬ੍ਬੋ.
‘ਗੋਸ੍ਸਾਵਙ’. ਗਵਸ੍ਸਂ.
੧੯. ਟਾਨੁਬਨ੍ਧੋਨੇਕਵਣ੍ਣੋ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ [ਚਂ. ੧.੧.੧੨; ਪਾ. ੧.੧.੫੫; ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ (ਬਹੂਸੁ)].
ਯੋ ਚ ਟਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਆਦੇਸੋ, ਯੋ ਚ ਅਨੇਕਵਣ੍ਣੋ ਆਦੇਸੋ, ਤਦੁਭਯਂ ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇਵ ਵਣ੍ਣਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਞਾਤਬ੍ਬਂ.
ਟਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਤਾਵ –
‘ਇਮਸ੍ਸਾਨਿਤ੍ਥਿਯਂ ਟੇ’. ਏਸੁ.
ਅਨੇਕਵਣ੍ਣੇ –
‘ਅਨਿਮਿ ਨਾਮ੍ਹਿ’. ਅਨੇਨ, ਇਮਿਨਾ.
੨੦. ਞਕਾਨੁਬਨ੍ਧਾ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਾ [ਚਂ. ੧.੧.੧੩; ਪਾ. ੧.੧.੪੬].
ਞਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਆਗਮੋ ਚ ਕਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਆਗਮੋ ਚ ਕਮੇਨ ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਚ ਅਨ੍ਤੇ ਚ ਞਾਤਬ੍ਬੋ.
ਞਾਨੁਬਨ੍ਧੇ –
‘ਬ੍ਰੂਤੋ ਤਿਸ੍ਸਿਞ’. ਬ੍ਰਵਿਤਿ.
ਕਾਨੁਬਨ੍ਧੇ –
‘ਭੂਸ੍ਸ ਵੁਕ’. ਬਭੁਵ.
੨੧. ਮਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਸਰਾਨਮਨ੍ਤਾ ਪਰੋ [ਚਂ. ੧.੧.੧੪; ਪਾ. ੧.੧.੪੭].
ਮਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਆਗਮੋ ਸਰਾਨਂ ਅਨ੍ਤਸਰਮ੍ਹਾ ਪਰੋ ਹੋਤਿ.
‘ਨਜ੍ਜਾਯੋ ਸ੍ਵਾਮ’. ਨਜ੍ਜਾਯੋ ਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ. ‘ਮਂ ਵਾ ਰੁਧਾਦੀਨਂ’. ਰੁਨ੍ਧਤਿ. ‘ਜਰ ਸਦਾਨਮੀਮ ਵਾ’. ਜੀਰਤਿ, ਸੀਦਤਿ.
ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਯਾਕਰਣੇ ਅਨੇਕਸਰਤਾ ਨਾਮ ਨਦੀ, ਪੁਰਿਸ ਇਚ੍ਚਾਦੀਸੁ ਲਿਙ੍ਗਪਦੇਸੁ ਏਵ ਅਤ੍ਥਿ, ਗਮੁ, ਪਚਇਚ੍ਚਾਦੀਸੁ ਧਾਤੁਪਦੇਸੁ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਬ੍ਬਧਾਤੁਯੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਨ੍ਤਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਧਾਤ੍ਵਨ੍ਤਲੋਪਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨਜ੍ਜਾਯੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਈ-ਕਾਰੋ ਅਨ੍ਤਸਰੋ ਨਾਮ. ਤਤੋ ‘ਨਜ੍ਜਾਯੋ ਸ੍ਵਾਮ’ ਇਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਆ-ਕਾਰਾਗਮੋ. ਰੁਨ੍ਧਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਉ-ਕਾਰੋ ਅਨ੍ਤਸਰੋ ਨਾਮ, ਤਤੋ ‘‘ਮਂ ਵਾ ਰੁਧਾਦੀਨ’’ਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਬਿਨ੍ਦਾਗਮੋ. ਏਵਂ ਜੀਰਤਿ, ਸੀਦਤਿ ਇਚ੍ਚਾਦੀਸੁ. ਮ੍ਰਮ੍ਮਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਪਨ ‘‘ਮਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਪਦਾਨਮਨ੍ਤਾ ਪਰੋ’’ਤਿ ਪਾਠੋ, ਸੋ ਸੀਹਲ਼ਪੋਤ੍ਥਕੇਹਿ ਨ ਸਮੇਤਿ.
੨੨. ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧੇ [ਚਂ. ੧.੧.੧੬; ਪਾ. ੧.੪.੨].
ਸਮਾਨਵਿਸਯਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਿਧੀਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਟਿਸੇਧਰਹਿਤੇ ਠਾਨੇ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਪਰੋ ਵਿਧਿ ਓਕਾਸਂ ਲਭਤਿ.
ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਧਮ੍ਮਾ [ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਨਿਕਾਯੇ] -ਏਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰਿਮੇਤਿ ਪੁਬ੍ਬਲੋਪੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਪਰਲੋਪੋ ਓਕਾਸਂ ਲਭਤਿ.
੨੩. ਸਙ੍ਕੇਤੋ ਨਾਵਯਵੋਨੁਬਨ੍ਧੋ [ਚਂ. ੧.੧.੫].
ਯੋ ਵਣ੍ਣੋ ਪਯੋਗਸ੍ਸ ਅਵਯਵੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸਙ੍ਕੇਤਮਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਅਨੁਬਨ੍ਧੋ ਨਾਮ.
‘ਗੋਸ੍ਸਾਵ’. ਗਵਸ੍ਸਂ-ਏਤੇਨ ਪਦਰੂਪਵਿਧਾਨੇ ਅਨੁਬਨ੍ਧੋ ਉਪਯੋਗਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਞਾਪੇਤਿ.
੨੪. ਵਣ੍ਣਪਰੇਨ ਸਵਣ੍ਣੋਪਿ.
ਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦੋ ਪਰੋ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਵਣ੍ਣਪਰੋ, ਵਣ੍ਣਪਰੇਨ ਰਸ੍ਸਸਰੇਨ ਸਵਣ੍ਣੋਪਿ ਗਯ੍ਹਤਿ ਸਯਞ੍ਚ, ਅਵਣ੍ਣੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਆ-ਕਾਰੋਪਿ ਗਯ੍ਹਤਿ ਅ-ਕਾਰੋ ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਇਵਣ੍ਣੁਵਣ੍ਣੇਸੁ.
੨੫. ਨ੍ਤੁਵਨ੍ਤੁਮਨ੍ਤਾਵਨ੍ਤੁਤਵਨ੍ਤੁਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀ [ਨ੍ਤੁ ਵਨ੍ਤੁਮਨ੍ਤ੍ਵਾਵਨ੍ਤੁਤਵਨ੍ਤੁ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀ (ਬਹੂਸੁ)].
ਨ੍ਤੁਇਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਵਨ੍ਤੁ, ਮਨ੍ਤੁ, ਆਵਨ੍ਤੁ, ਤਵਨ੍ਤੂਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਭੂਤੋ ਨ੍ਤੁਕਾਰੋ ਗਯ੍ਹਤਿ.
‘ਨ੍ਤਨ੍ਤੂਨਂ ਨ੍ਤੋ ਯੋਮ੍ਹਿ ਪਠਮੇ’. ਗੁਣਵਨ੍ਤੋ, ਸਤਿਮਨ੍ਤੋ, ਯਾਵਨ੍ਤੋ, ਭੁਤ੍ਤਵਨ੍ਤੋ.
ਸਙ੍ਕੇਤਰਾਸਿ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.
ਸਨ੍ਧਿਵਿਧਾਨ
ਅਥ ਸਨ੍ਧਿਵਿਧਾਨਂ ਦੀਪਿਯਤੇ.
ਲੋਪੋ, ਦੀਘੋ, ਰਸ੍ਸੋ, ਵੁਦ੍ਧਿ, ਆਦੇਸੋ, ਆਗਮੋ, ਦ੍ਵਿਭਾਵੋ, ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ.
ਲੋਪਰਾਸਿ
੨੬. ਸਰੋ ਲੋਪੋ ਸਰੇ [ਕ. ੧੨; ਰੂ. ੧੩; ਨੀ. ੩੦].
ਲੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਲੋਪੋ. ਸਰੇ ਪਰੇ ਸਰੂਪੋ ਵਾ ਅਸਰੂਪੋ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬੋ ਸਰੋ ਲੋਪੋ ਹੋਤਿ.
ਸਰੂਪੇ ਤਾਵ –
ਅਵਣ੍ਣੇ-ਲੋਕਗ੍ਗੋ [ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੨.੫੭], ਭਵਾਸਵੋ, [ਧ. ਸ. ੧੧੦੨] ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵੋ [ਧ. ਸ. ੧੧੦੨], ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ [ਵਿਭ. ੯੪੯].
ਇਵਣ੍ਣੇ-ਮੁਨਿਨ੍ਦੋ, ਮੁਨੀਰਿਤੋ, ਵਰਵਾਦੀਰਿਤੋ, ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ [ਵਿਭ. ੨੧੯].
ਉਵਣ੍ਣੇ-ਬਹੂਪਕਾਰੋ [ਜਾ. ੧.੨੨.੫੮੮], ਬਹੁਕਾ ਊਮਿ ਬਹੂਮਿ, ਸਰਭੁਯਾ ਊਮਿ ਸਰਭੂਮਿ, ਸਰਭੁਯਾ ਉਦਕਂ ਸਰਭੂਦਕਂ.
ਅਸਰੂਪੇ –
ਸੋਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ [ਵਿਭ. ੨੧੯], ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ, ਭਵੇਸਨਾ [ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੦੫], ਭਵੋਘੋ [ਧ. ਸ. ੧੧੫੬], ਸੋ ਤੁਣ੍ਹਸ੍ਸ [ਪਾਰਾ. ੩੮੧], ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ [ਵਿਭ. ੯੪੯], ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਂ, ਦਿਟ੍ਠੇਕਟ੍ਠਂ, ਦਿਟ੍ਠੋਘੋ [ਧ. ਸ. ੧੧੫੬], ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ [ਮਹਾਵ. ੯], ਪੁਤ੍ਤਾ ਮਤ੍ਥਿ [ਧ. ਪ. ੬੨], ਉਰਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖੋ [ਪਾਚਿ. ੪੦੨], ਅਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥ ਨ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ [ਧ. ਪ. ੩੦੪] ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਇਤਿ ਪੁਬ੍ਬਲੋਪਰਾਸਿ.
੨੭. ਪਰੋ ਕ੍ਵਚਿ [ਕ. ੧੩; ਰੂ. ੧੫; ਨੀ. ੩੧].
ਪੁਬ੍ਬਸਰਮ੍ਹਾ ਸਰੂਪੋ ਵਾ ਅਸਰੂਪੋ ਵਾ ਪਰੋ ਸਰੋ ਕ੍ਵਚਿ ਲੋਪੋ ਹੋਤਿ.
ਸਰੂਪੇ ਤਾਵ –
ਤਂ ਕਦਾਸ੍ਸੁ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ [ਜਾ. ੨.੨੨.੧੪੪ ਆਦਯੋ; ਤਂ ਕੁਦਸ੍ਸੁ], ਕੁਦਾਸ੍ਸੁ ਨਾਮ ਦੁਮ੍ਮੇਧੋ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ [ਧ. ਪ. ੩੭੬], ਯਦਾਸ੍ਸ ਸੀਲਂ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ [ਜਾ. ੨.੨੨.੧੪੭੪], ਤਦਾਸ੍ਸੁ ਕਣ੍ਹਂ ਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ [ਜਾ. ੧.੧.੨੯] -ਕਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਮਹਾਕਣ੍ਹਗੋਣਂ, ਤਣ੍ਹਾਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਹੀਨਾ, ਮਾਸ੍ਸੁ ਕੁਜ੍ਝ ਰਥੇਸਭ, ਸਤ੍ਥਹਾਰਕਂ ਵਾਸ੍ਸ ਪਰਿਯੇਸੇਯ੍ਯ [ਪਾਰਾ. ੧੬੭, ੧੭੧], ਆਗਤਾਤ੍ਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਸੋਤੁਕਾਮਾਤ੍ਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਮਾਯ੍ਯੋ ਏਵਰੂਪਮਕਾਸਿ, ਪਪਂ ਅਵਿਨ੍ਦੁਂ [ਜਾ. ੧.੧.੨] -ਪਵਡ੍ਢਂ ਆਪਂ ਲਭਿਂਸੂਤ੍ਯਤ੍ਥੋ, ਨਾਲਂ ਕਬਲ਼ਂ ਪਦਾਤਵੇ [ਜਾ. ੧.੧.੨੭] -ਪ+ਆਦਾਤਵੇਤਿ ਛੇਦੋ, ਗਣ੍ਹਿਤੁਨ੍ਤਤ੍ਥੋ, ਰੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਰੂਪਂ, ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧੋ-ਦੀਘੋ, ਅਗ੍ਗੀਵ ਤਪ੍ਪਤਿ, ਇਤ੍ਥੀਵ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨਦੀਵ ਸਨ੍ਦਤਿ, ਮਾਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਪਿਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਯੇਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਾ [ਚੂਲ਼ਵ. ੩੯੯] ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਅਸਰੂਪੇ –
ਇਤਿਸ੍ਸ [ਪਾਚਿ. ੪੬੫], ਇਤਿਪਿ [ਪਾਰਾ. ੧], ਅਸ੍ਸਮਣੀਸਿ [ਪਾਰਾ. ੧੩੫], ਅਕਤਞ੍ਞੂਸਿ [ਧ. ਪ. ੩੮੩], ਵਨ੍ਦੇਹਂ, ਸੋਹਂ, ਯਸ੍ਸਦਾਨਿ [ਮਹਾਵ. ੨੪੨], ਛਾਯਾਵ ਅਨਪਾਯਿਨੀ [ਧ. ਪ. ੨], ਮਾਦਿਸੇਸੁ ਕਥਾਵ ਕਾ, ਕਿਨ੍ਨੁਮਾਵ ਸਮਣਿਯੋ ਮਧੁਵਾ ਮਞ੍ਞਤਿ ਬਾਲੋ [ਧ. ਪ. ੬੯], ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ [ਵਿਭ. ੨੧੯], ਦ੍ਵੇਮੇ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਧਮ੍ਮਾ [ਅ. ਨਿ. ੨.੩], ਤਯੋਮੇ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਧਮ੍ਮਾ [ਅ. ਨਿ. ੩.੧੭] ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਕ੍ਵਚੀਤਿ ਕਿਂ? ਕਤਮਾ ਚਾਨਨ੍ਦ ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ [ਅ. ਨਿ. ੧੦.੬੦].
ਇਤਿ ਪਰਲੋਪਰਾਸਿ.
੨੮. ਨ ਦ੍ਵੇ ਵਾ.
ਦ੍ਵੇ ਪੁਬ੍ਬਪਰਸਰਾ ਕ੍ਵਚਿ ਲੋਪਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ ਵਾ.
ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ ਅਮਤਂ ਪਦਂ [ਧ. ਪ. ੨੧], ਕੋ ਇਮਂ ਪਥਵਿਂਵਿਚੇਸ੍ਸਤਿ [ਧ. ਪ. ੪੪].
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਵੇਵ? ਸੋਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ [ਵਿਭ. ੨੧੯], ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ [ਵਿਭ. ੨੧੯],
ਵਾਤਿ ਕਿਂ? ਕੋਮਂ ਵਸਲਿਂ ਪਰਾਮਸਿਸ੍ਸਤਿ.
ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵਸਨ੍ਧਿਕਣ੍ਡਾਵਸਾਨਾ ਯੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਕ੍ਵਚਿਸਦ੍ਦੋ, ਵਾਸਦ੍ਦੋ ਚ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੇ. ਤਤ੍ਥ ਕ੍ਵਚਿਸਦ੍ਦੋ ਨਾਨਾਪਯੋਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਾਸਦ੍ਦੋ ਏਕਪਯੋਗਸ੍ਸ ਨਾਨਾਰੂਪਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਲੋਪਨਿਸੇਧੋ.
੨੯. ਪਰਸਰਸ੍ਸ.
ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਮ੍ਹਾ ਪਰਸਰਸ੍ਸ ਕ੍ਵਚਿ ਲੋਪੋ ਹੋਤਿ ਵਾ.
ਤ੍ਵਂਸਿ [ਪੇ. ਵ. ੪੭; ਜਾ. ੨.੨੨.੭੬੪], ਚਨ੍ਦਂਵ ਵਿਮਲਂ ਸੁਦ੍ਧਂ [ਧ. ਪ. ੪੧੩; ਸੁ. ਨਿ. ੬੪੨], ਚਕ੍ਕਂਵ ਵਹਤੋ ਪਦਂ [ਧ. ਪ. ੧], ਹਲਂਦਾਨਿ ਪਕਾਸਿਤੁਂ [ਮਹਾਵ. ੮], ਕਿਨ੍ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯਂ, ਚੀਵਰਨ੍ਤਿ, ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨ੍ਤਿ.
ਇਤਿ ਸਰਲੋਪਰਾਸਿ.
੩੦. ਸਂਯੋਗਾਦਿ ਲੋਪੋ.
ਸਂਯੋਗਸ੍ਸ ਆਦਿਭੂਤੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੋ ਕ੍ਵਚਿ ਲੋਪੋ ਹੋਤਿ ਵਾ.
ਪੁਪ੍ਫਂਸਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ [ਪਾਰਾ. ੩੬] – ਇਧ ਪੁਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤੇਨ ਸਰਲੋਪੋ, ਏਵਂਸ ਤੇ ਆਸਵਾ ਪਹੀਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ [ਮ. ਨਿ. ੧.੨੪], ਸਚੇ ਭੁਤ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾਹਂ, ਸਾਜੀਵੋ ਗਰਹਿਤੋ ਮਮ [ਮਿ. ਪ. ੬.੧.੫] - ਅਸ੍ਸ+ਆਜੀਵੋਤਿ ਛੇਦੋ, ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਤੀਸੁ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਸੁ ਸਰੂਪਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਲੋਪੋ – ਅਗ੍ਯਾਗਾਰਂ [ਪਾਚਿ. ੩੨੬], ਅਗ੍ਯਾਹਿਤੋ, ਵੁਤ੍ਯਸ੍ਸ, ਵਿਤ੍ਯਾਨੁਭੂਯਤੇ, ਏਕਸਤਂ ਖਤ੍ਯਾ [ਜਾ. ੨.੨੨.੫੯੪], ਰਤ੍ਯੋ, ਰਤ੍ਯਾ, ਰਤ੍ਯਂ, ਸਕ੍ਵਾਹਂ ਮਾਰਿਸ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ [ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੬੮], ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਸਰੂਪਾਨਨ੍ਤਿ ਕਿਂ? ਤਿਤ੍ਥ੍ਯਾ ਪੁਥੁਸੋ ਵਦਨ੍ਤਿ [ਸੁ. ਨਿ. ੮੯੭], ਚਤੁਤ੍ਥ੍ਯਨ੍ਤਂ, ਛਟ੍ਠੁਨ੍ਤਂ, ਚਕ੍ਖ੍ਵਾਬਾਧਂ, ਵਤ੍ਥ੍ਵੇਤ੍ਥ.
ਇਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਲੋਪਰਾਸਿ.
੩੧. ਲੋਪੋ.
ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਸ੍ਸ ਕ੍ਵਚਿ ਲੋਪੋ ਹੋਤਿ ਵਾ.
ਸਰੇ ਪਰੇ ਤਾਵ –