੪. ਸਮਾਸਕਣ੍ਡ
ਅਥ ਯੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਪਦਾਨਂ ਏਕਤ੍ਥੀਭਾਵੋ ਵੁਚ੍ਚਤੇ. ਏਕਤ੍ਥੀਭਾਵੋਤਿ ਚ ਇਧ ਸਮਾਸੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋ ਚ ਸਮਾਸੋ ਛਬ੍ਬਿਧੋ ਅਬ੍ਯਯੀਭਾਵੋ, ਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ, ਕਮ੍ਮਧਾਰਯੋ, ਦਿਗੁ, ਬਹੁਬ੍ਬੀਹਿ, ਦ੍ਵਨ੍ਦੋਤਿ.
ਅਬ੍ਯਯੀਭਾਵਸਮਾਸ
ਤਤ੍ਥ ਅਬ੍ਯਯੀਭਾਵੋ ਪਠਮਂ ਵੁਚ੍ਚਤੇ. ਬ੍ਯਯੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਕਾਰੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਬ੍ਯਯੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਬ੍ਯਯੋ, ਅਬ੍ਯਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਭਵਤੀਤਿ ਅਬ੍ਯਯੀਭਾਵੋ, ਨਾਨਾਲਿਙ੍ਗ, ਵਿਭਤ੍ਤਿ, ਵਚਨੇਸੁ ਰੂਪਵਿਕਾਰਰਹਿਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਭਵਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਸਬ੍ਬਲਿਙ੍ਗ,-ਵਿਭਤ੍ਤਿ, ਵਚਨੇਸੁਪਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਏਕਰੂਪੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਅਬ੍ਯਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਉਪਸਗ੍ਗਨਿਪਾਤਾਨਂ ਏਵ ਨਾਮਂ, ਅਯਂ ਪਨ ਪਕਤਿ ਅਬ੍ਯਯਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਹਿ ਸਹ ਏਕਤ੍ਥਤਾਵਸੇਨ ਅਬ੍ਯਯਂ ਹੋਤਿ, ਇਤਿ ਅਨਬ੍ਯਯਮ੍ਪਿ ਅਬ੍ਯਯਂ ਭਵਤੀਤਿ ਅਬ੍ਯਯੀਭਾਵੋ.
੩੩੧. ਸ੍ਯਾਦਿਸ੍ਯਾਦਿਨੇਕਤ੍ਥਂ [ਕ. ੩੧੬; ਰੂ. ੩੩੧; ਨੀ. ੬੭੫; ਚਂ. ੨.੨.੧; ਪਾ. ੨.੧.੪].
ਅਧਿਕਾਰਸੁਤ੍ਤਮਿਦਂ. ਸ੍ਯਾਦਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਪਦਂ, ‘ਸ੍ਯਾਦਿਨਾ’ਤਿ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਪਦੇਨ, ਏਕੋ ਅਤ੍ਥੋ ਯਸ੍ਸ ਤਂ ਏਕਤ੍ਥਂ, ਸ੍ਯਾਦਿਪਦਂ ਸ੍ਯਾਦਿਪਦੇਨ ਸਹ ਏਕਤ੍ਥਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ‘ਸ੍ਯਾਦੀ’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਉਪਸਗ੍ਗ, ਨਿਪਾਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਨਾਮਿਕਪਦਾਨਿ ਨਾਮਪਟਿਰੂਪਕਾਨਿ ਚ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਪਦਾਨਿ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਨਾਮਪਟਿਰੂਪਕਾਨਿ ਨਾਮ ‘ਯੇਵਾਵਨਕਧਮ੍ਮਾ’ ਇਚ੍ਚਾਦੀਨਿ. ਤਥਾ ਸਞ੍ਞਾਸਦ੍ਦਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਾਨਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੋ, ਨਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੋ, ਅਤ੍ਥਿਖੀਰਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ, ਅਞ੍ਞਾਸਿਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞੋ, ਮਕ੍ਖਲਿਗੋਸਾਲੋ’’ ਇਚ੍ਚਾਦੀਸੁ ‘ਅਤ੍ਥਿ’ ਇਚ੍ਚਾਦੀਨਿ.
‘ਏਕਤ੍ਥ’ਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਦ੍ਵਨ੍ਦਸਮਾਸੇਪਿ ਪਦਾਨਂ ਏਕਕਤ੍ਤੁ, ਏਕਕਮ੍ਮਾਦਿਭਾਵੇਨ ਏਕਤ੍ਥੀਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀਤਿ.
੩੩੨. ਅਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਵਿਭਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮੀਪਸਾਕਲ੍ਯਾਭਾਵਯਥਾਪਚ੍ਛਾਯੁਗਪਦਤ੍ਥੇ [ਕ. ੩੧੯; ਰੂ. ੩੩੦; ਨੀ. ੬੯੬; ਚਂ. ੨.੨.੨; ਪਾ. ੨.੧.੬].
‘ਅਸਙ੍ਖ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ ਉਪਸਗ੍ਗਪਦਂ ਨਿਪਾਤਪਦਞ੍ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਂ ਦ੍ਵਯਮ੍ਪਿ ਹਿ ਏਕਤ੍ਤ, ਬਹੁਤ੍ਤਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪਵਿਕਾਰਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘ਅਸਙ੍ਖ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਭਤ੍ਯਤ੍ਥੇ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਯਤ੍ਥੇ, ਸਮੀਪਤ੍ਥੇ, ਸਾਕਲ੍ਯਤ੍ਥੇ, ਅਭਾਵਤ੍ਥੇ, ਯਥਾਤ੍ਥੇ, ਪਚ੍ਛਾਤ੍ਥੇ, ਯੁਗਪਦਤ੍ਥੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਨਾਮ ਸ੍ਯਾਦਿਪਦਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਸ੍ਯਾਦਿਪਦੇਨ ਸਹ ਏਕਤ੍ਥਂ ਹੋਤਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਸਮਾਸੋ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਵਸੇਨ ‘ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੋ’ਤਿ ਚ ‘ਅਬ੍ਯਯੀਭਾਵੋ’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਵਿਭਤ੍ਯਤ੍ਥੇ ਤਾਵ –
ਅਧਿਤ੍ਥਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਧਿਤੋ ਸਿ, ਤਸ੍ਸ ‘ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਹਿ ਸਬ੍ਬਾਸ’ਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਲੋਪੋ, ਇਤ੍ਥਿਤੋ ਸੁ, ‘ਅਧਿ ਇਤ੍ਥੀਸੂ’ਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤੇਨ ਨਿਚ੍ਚਸਮਾਸਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਪਦੇਨ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਇਤ੍ਥੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤਾ ਕਥਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਇਤ੍ਥੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤੋ ਵਚਨਪਥੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਇਤ੍ਥੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਤਤੋ ਪੁਰਿਮਸੁਤ੍ਤੇਨ ਏਕਤ੍ਥਸਞ੍ਞਾ, ਇਮਿਨਾ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਕਤ੍ਥਸਞ੍ਞਾ ਚ ਕਰਿਯਤੇ, ਏਕਤ੍ਥਸਞ੍ਞਾਯ ਪਨ ਕਤਾਯ ਵਾਕ੍ਯਤ੍ਥਾਯ ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਭਤ੍ਤੀਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਏਕਤ੍ਥਪਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਵਿਭਤ੍ਤਿਯੋ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ ਨਾਮ.
ਇਦਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨਂ ਅਪ੍ਪਯੋਗਾਰਹਤ੍ਤਾ ਲੋਪਵਿਧਾਨਮਾਹ.
੩੩੩. ਏਕਤ੍ਥਤਾਯਂ [ਕ. ੩੧੬; ਰੂ. ੩੩੧; ਨੀ. ੬੭੫; ਚਂ. ੨.੧.੩੯; ਪਾ. ੨.੪.੭੧; ੧.੨.੪੫, ੪੬].
ਏਕੋ ਅਤ੍ਥੋ ਯੇਸਂ ਤਾਨਿ ਏਕਤ੍ਥਾਨਿ, ‘ਅਤ੍ਥੋ’ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਪਦਨ੍ਤਰੇ ਕਤ੍ਤੁ, ਕਮ੍ਮਾਦਿਭਾਵੇਨ ਵਿਧੇਯ੍ਯੋ ਪਧਾਨਤ੍ਥੋ ਏਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘ਰਾਜਪੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੁਤ੍ਤਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋ ਏਵ ਤਥਾਵਿਧੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਰਾਜਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਚ ਵਚਨਵਾਕ੍ਯਂ ਨਾਮ ਵਿਧੇਯ੍ਯਤ੍ਥੇਹਿ ਏਵ ਸਿਜ੍ਝਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ, ਯਸ੍ਮਾ ਚ ‘ਰਾਜਪੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਏਤਂ ਪੁਤ੍ਤਸਦ੍ਦਤ੍ਥਸ੍ਸੇਵ ਨਾਮਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਰਾਜਸਦ੍ਦਤ੍ਥਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕੋ ਪਧਾਨਭੂਤੋ ਪੁਤ੍ਤਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋ ਏਵ ਤੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਨ ਰਾਜਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋਤਿ, ਏਕਤ੍ਥਾਨਂ ਭਾਵੋ ਏਕਤ੍ਥਤਾ, ਏਕਤ੍ਥੀਭਾਵੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਤਿਵਿਧੋ ਸਮਾਸੋ, ਤਦ੍ਧਿਤੋ, ਧਾਤੁਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤੋ ਚਾਤਿ. ਤਿਸ੍ਸਂ ਤਿਵਿਧਾਯਂ ਏਕਤ੍ਥਤਾਯਂ ਸਬ੍ਬਾਸਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਯਾਦਿਵਿਭਤ੍ਤੀਨਂ ਲੋਪੋ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੁਸ੍ਸ ਲੋਪੋ. ਬਹੁਲਾਧਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ਪਨ ਅਲੁਤ੍ਤਸਮਾਸੋਪਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ.
੩੩੪. ਤਂ ਨਪੁਂਸਕਂ [ਕ. ੩੨੦; ਰੂ. ੩੩੫; ਨੀ. ੬੯੮; ਚਂ. ੨.੨.੧੫; ਪਾ. ੨.੪.੧੮].
ਤਂ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਨਾਮ ਏਕਤ੍ਥਂ ਨਪੁਂਸਕਂ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਤ੍ਥੀਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨਪੁਂਸਕਭਾਵਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ.
੩੩੫. ਸ੍ਯਾਦੀਸੁ ਰਸ੍ਸੋ [ਕ. ੩੪੨; ਰੂ. ੩੩੭; ਨੀ. ੭੩੪; ਚਂ. ੨.੨.੮੪; ਪਾ. ੧.੨.੪੭].
ਨਪੁਂਸਕਸ੍ਸ ਏਕਤ੍ਥਸ੍ਸ ਰਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ ਸ੍ਯਾਦੀਸੁ ਵਿਭਤ੍ਤੀਸੂਤਿ ਇਮਿਨਾ ਈਕਾਰਸ੍ਸ ਰਸ੍ਸੋ.
੩੩੬. ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਮਾਮਾਦਿਤੋ [ਕ. ੩੪੩; ਰੂ. ੩੩੮; ਨੀ. ੩੭੫; ਚਂ. ੨.੧.੪੦; ਪਾ. ੧.੧.੪੧].
ਪੁਬ੍ਬਅਮਾਦਿ ਨਾਮ ਪੁਬ੍ਬਪਦਤ੍ਥਪਧਾਨਭੂਤੋ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯਸਮਾਸੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਤੋ ਪਰਾਸਂ ਸਬ੍ਬਾਸਂ ਵਿਭਤ੍ਤੀਨਂ ਲੋਪੋ ਹੋਤਿ, ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਪਠਮਾਵਿਭਤ੍ਤਿਪਿ ਗਯ੍ਹਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਅਮਾਦਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬਂ ਨਾਮ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯਸਮਾਸੋ, ਇਤਿ ਅਮਾਦਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬਭੂਤਾ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਕਤ੍ਥਾ ਪਰਾਸਂ ਸਬ੍ਬਾਸਂ ਵਿਭਤ੍ਤੀਨਂ ਲੋਪੋ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਤ੍ਥਿਸਦ੍ਦਤੋ ਸਬ੍ਬਵਿਭਤ੍ਤੀਨਂ ਲੋਪੋ.
ਅਧਿਤ੍ਥਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਇਤ੍ਥੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤਾ ਕਥਾ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਧਿਤ੍ਥਿ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਇਤ੍ਥੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤਾ ਕਥਾਯੋ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਵਿਭਤ੍ਤੀਸੁ ਸੇਸਵਚਨੇਸੁ ਸੇਸਲਿਙ੍ਗੇਸੁ ਚ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਲਿਙ੍ਗੇਸੁ ਸਬ੍ਬਵਿਭਤ੍ਤੀਸੁ ਸਬ੍ਬਵਚਨੇਸੁ ਚ ਏਕੇਨੇਵ ਰੂਪੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਂ ਸਮਾਸੋ ਰੂਪਵਿਕਾਰਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘ਅਬ੍ਯਯੀਭਾਵੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ਵਿਭਤ੍ਯਤ੍ਥੋ ਨਾਮ ‘‘ਅਧਿਤ੍ਥਿ, ਬਹਿਗਾਮਂ, ਉਪਰਿਗਙ੍ਗ’’ ਮਿਚ੍ਚਾਦੀਸੁ ਸਮ੍ਪਤ੍ਯਾਦੀਹਿ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥੇਹਿ ਰਹਿਤੋ ਕੇਵਲੋ ਵਿਭਤ੍ਤੀਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਗ੍ਗਹੇ ਪਨ ‘‘ਕਥਾ, ਪਵਤ੍ਤਾ’’ ਇਚ੍ਚਾਦੀਨਿ ਸਮਾਸਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇਨ ਵਿਦਿਤਾਨਿ ਅਤ੍ਥਪਦਾਨਿ ਨਾਮ, ਅਧਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਪਦਾਨੀਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਅਧਿਕੁਮਾਰਿ, ਅਧਿਵਧੁ, ਅਧਿਜਮ੍ਬੁਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਅਤ੍ਤਨਿ ਪਵਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਪਵਤ੍ਤਾ ਵਾਧਮ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਵਿਭਤ੍ਤੀਨਂ ਲੋਪੇ ਕਤੇ ਅਧਿਅਤ੍ਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨਪੁਂਸਕਭਾਵਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ‘ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਮਾਮਾਦਿਤੋ’ਤਿ ਸ੍ਯਾਦੀਨਂ ਲੋਪੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ –
੩੩੭. ਨਾਤੋਮਪਞ੍ਚਮਿਯਾ [ਕ. ੩੪੧; ਰੂ. ੩੩੬; ਨੀ. ੭੩੩; ਚਂ. ੨.੧.੪੧; ਪਾ. ੨.੪.੮੩; ਮੁ. ੪.੩.੩੭੪].
ਅਕਾਰਨ੍ਤਮ੍ਹਾ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਕਤ੍ਥਾ ਪਰਂ ਸਬ੍ਬਾਸਂ ਵਿਭਤ੍ਤੀਨਂ ਲੋਪੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਪਞ੍ਚਮੀਵਜ੍ਜਿਤਾਨਂ ਵਿਭਤ੍ਤੀਨਂ ਅਂ ਹੋਤਿ.
ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮੋ ਜਾਯਤਿ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਾ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮੇ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ.
ਅਪਞ੍ਚਮਿਯਾਤਿ ਕਿਂ? ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾ ਅਪੇਤਿ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤੇਹਿ ਅਪੇਤਿ.
੩੩੮. ਵਾ ਤਤਿਯਾਸਤ੍ਤਮੀਨਂ [ਕ. ੩੪੧; ਰੂ. ੩੩੬; ਨੀ. ੭੩੩; ਚਂ. ੨.੧.੪੨; ਪਾ. ੨.੪.੮੪; ਮੁ. ੪.੩.੩੭੫].
ਅਕਾਰਨ੍ਤਮ੍ਹਾ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਕਤ੍ਥਾ ਪਰਂ ਤਤਿਯਾ, ਸਤ੍ਤਮੀਨਂ ਵਿਕਪ੍ਪੇਨ ਅਂ ਹੋਤਿ.
ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮੇਨ ਵਤ੍ਤਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤੇਨ ਵਾ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਵਤ੍ਤਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤੇਹਿ ਵਾ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਦੇਤਿ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪੇਤਿ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਪੇਤਿ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕਂ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਨ੍ਤਕਂ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮੇ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਵਾ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤੇਸੁ ਵਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਭੂਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਭੂਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਇਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਧਿਕਿਚ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤੋ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਅਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਧਾਰਭਾਵੋ ਸਿਜ੍ਝਤਿਯੇਵ. ਏਵਂ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਾਨਿ ਵਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵੁਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ [ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੩੫੦; ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨.੩੨] ਪਾਠੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਚਮਿਯਾ ਅਂਭਾਵਵਜ੍ਜਨਂ ਅਪ੍ਪਕਤ੍ਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ [ਧ. ਸ. ਤਿਕਮਾਤਿਕਾ ੨੦] ਪਾਠੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਠਮਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਵਿਕਪ੍ਪੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ.
ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੇ –
ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਂ, ‘ਬ੍ਰਹ੍ਮ’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘ਅਕਾਲੇ ਸਕਤ੍ਥਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਸਹਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਾਦੇਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਾਨਂ ਸਮਿਦ੍ਧਿ ਸੁਭਿਕ੍ਖਂ, ‘ਸ੍ਯਾਦੀਸੁ ਰਸ੍ਸੋ’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਕਤਨਪੁਂਸਕਸ੍ਸ ਰਸ੍ਸਤ੍ਤਂ.
ਸਮੀਪੇ –
ਨਗਰਸ੍ਸ ਸਮੀਪਂ ਉਪਨਗਰਂ, ਕੁਮ੍ਭਸ੍ਸ ਸਮੀਪਂ ਉਪਕੁਮ੍ਭਂ, ਮਣਿਕਾਯ ਸਮੀਪਂ ਉਪਮਣਿਕਂ, ਵਧੁਯਾ ਸਮੀਪਂ ਉਪਵਧੁ, ਗੁਨ੍ਨਂ ਸਮੀਪਂ ਉਪਗੁ, ‘ਗੋਸ੍ਸੂ’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਓਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਂ.
ਸਾਕਲ੍ਯੇ –
ਤਿਣੇਨ ਸਹ ਸਕਲਂ ਸਤਿਣਂ, ਤਿਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਕਲਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਅਜ੍ਝੋਹਰਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਹਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਾਦੇਸੋ.
ਅਭਾਵੇ –
ਮਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਅਭਾਵੋ ਨਿਮ੍ਮਕ੍ਖਿਕਂ, ਦਰਥਾਨਂ ਅਭਾਵੋ ਨਿਦ੍ਦਰਥਂ, ਭਿਕ੍ਖਾਨਂ ਅਭਾਵੋ ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖਂ, ਅਭਾਵਤ੍ਥੋਪਿ ਦੁਸਦ੍ਦੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਯਥਾ? ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਦ੍ਦਬ੍ਯਾਕਰਣੇਸੁ ਅਤ੍ਥਵਚਨਂ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਵਿਭਾਵਨਮਤ੍ਤਂ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਸੁ ਪਨ ਇਮੇਸਂ ਪਦਾਨਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਤ੍ਥਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤਦਨੁਰੂਪਂ ਅਤ੍ਥਵਚਨਮ੍ਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਯਥਾਸਦ੍ਦਤ੍ਥੇ –
ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਭਾਵਸ੍ਸ ਯੋਗ੍ਯਂ ਅਨੁਰੂਪਂ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ, ਅਡ੍ਢਮਾਸਂ ਅਡ੍ਢਮਾਸਂ ਅਨੁਗਤਂ ਅਨ੍ਵਡ੍ਢਮਾਸਂ, ਘਰਂ ਘਰਂ ਅਨੁਗਤਂ ਅਨੁਘਰਂ, ਵਸ੍ਸਂ ਵਸ੍ਸਂ ਅਨੁਗਤਂ ਅਨੁਵਸ੍ਸਂ, ਜੇਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਂ ਅਨੁਜੇਟ੍ਠਂ, ਸਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਰੂਪਂ ਯਥਾਸਤ੍ਤਿ, ਬਲਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਂ ਯਥਾਬਲਂ, ਕਮਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ. ਏਵਂ ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯਂ, ਯਥਾਲਾਭਂ. ਸੋਤਸ੍ਸ ਪਟਿਲੋਮਂ ਪਟਿਸੋਤਂ, ਪਟਿਵਾਤਂ, ਪਟਿਸਦ੍ਦਂ.
ਪਚ੍ਛਾਪਦਤ੍ਥੇ –
ਰਥਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾ ਅਨੁਰਥਂ.
ਯੁਗਭੂਤੋ ਪਦਤ੍ਥੋ ਯੁਗਪਦਤ੍ਥੋ, ਸਹਭਾਵੀਅਤ੍ਥਦ੍ਵਯਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਸਨਿਫਲੇਨ ਸਹ ਪਵਤ੍ਤਂ ਚਕ੍ਕਂ ਸਚਕ੍ਕਂ, ਗਦਾਵੁਧੇਨ ਯੁਗਲ਼ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਸ ਚਕ੍ਕਾਵੁਧਨ੍ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ [ਯੁਗਪਦਤ੍ਥੇ ਸਚਕ੍ਕਂ ਨਿਧੇਹਿ, (ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਵੁਤ੍ਤਿਯਂ). ਚਕ੍ਕੇਨ ਯੁਗਪਤ ਧੇਹਿ ਸਚਕ੍ਕਂ, (ਮੁਗ੍ਧਬੋਧਵੁਤ੍ਤਿਯਂ). ਹੇ ਬਿਸਣੁ! ਚਕ੍ਕੇਨ ਸਹ ਯੁਗਪਦੇਕਕਾਲੇ ਗਦਂ ਧਾਰਯ. (ਮੁਗ੍ਧਬੋਧਟੀਕਾਯਂ ੨੨੬ ਪਿਟ੍ਠੇ)], ਸਹਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਂ.
੩੩੯. ਯਥਾ ਨਤੁਲ੍ਯੇ [ਕ. ੩੧੯; ਰੂ. ੩੩੦; ਨੀ. ੬੯੬; ਚਂ. ੨.੨.੩; ਪਾ. ੨.੧.੭].
ਤੁਲ੍ਯਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਪਵਤ੍ਤੋ ਯਥਾਸਦ੍ਦੋ ਸ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਹ ਏਕਤ੍ਥੋ ਹੋਤਿ [ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇ ਅਞ੍ਞਥਾਵੁਤ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ].
ਯਥਾਸਤ੍ਤਿ, ਯਥਾਬਲਂ, ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ, ਯੇ ਯੇ ਵੁਡ੍ਢਾ ਯਥਾਵੁਡ੍ਢਂ, ਵੁਡ੍ਢਾਨਂ ਪਟਿਪਾਟਿ ਵਾ ਯਥਾਵੁਡ੍ਢਂ.
ਨਤੁਲ੍ਯੇਤਿ ਕਿਂ? ਯਥਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ, ਤਥਾ ਯਞ੍ਞਦਤ੍ਤੋ.
੩੪੦. ਯਾਵਾਵਧਾਰਣੇ [ਕ. ੩੧੯; ਰੂ. ੩੩੦; ਨੀ. ੬੯੬; ਚਂ. ੨.੨.੪; ਪਾ. ੨.੧.੮].
ਅਵਧਾਰਣਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਂ, ਅਵਧਾਰਣੇ ਪਵਤ੍ਤੋ ਯਾਵਸਦ੍ਦੋ ਸ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਹ ਏਕਤ੍ਥੋ ਭਵਤਿ.
ਯਤ੍ਤਕਂ ਅਤ੍ਥੋ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ, ਦਾਗਮੋ. ਯਤ੍ਤਕਂ ਜੀਵੋ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਯਾਵਜੀਵਂ, ਯਤ੍ਤਕਂ ਆਯੁ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਯਾਵਤਾਯੁਕਂ, ਤਕਾਰ, ਕਕਾਰਾ ਆਗਮਾ.
੩੪੧. ਪਰਾਪਾਬਹਿਤਿਰੋਪੁਰੇਪਚ੍ਛਾ ਵਾ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾ [ਕ. ੩੧੯; ਰੂ. ੩੩੦; ਨੀ. ੬੯੬; ਚਂ. ੨.੨.੭; ਪਾ. ੨.੧.੧੨, ੧੩; ‘ਪਯ੍ਯਪਾ…’ (ਬਹੂਸੁ)].
ਪਰਿ, ਅਪ, ਆਇਚ੍ਚਾਦਯੋ ਸਦ੍ਦਾ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਨ੍ਤੇਨ ਸ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਹ ਏਕਤ੍ਥਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਾ.
ਪਬ੍ਬਤਤੋ ਪਰਿ ਸਮਨ੍ਤਾ ਵਸ੍ਸੀਤਿ ਦੇਵੋ ਪਰਿਪਬ੍ਬਤਂ ਪਰਿਪਬ੍ਬਤਾ ਵਾ, ਪਬ੍ਬਤਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਵਸ੍ਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਬ੍ਬਤਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਅਪਪਬ੍ਬਤਂ ਅਪਪਬ੍ਬਤਾ ਵਾ, ਪਾਟਲਿਪੁਤ੍ਤਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਸ੍ਸੀਤਿ ਦੇਵੋ ਆਪਾਟਲਿਪੁਤ੍ਤਂ ਆਪਾਟਲਿਪੁਤ੍ਤਾ ਵਾ, ਆਕੁਮਾਰੇਹਿ ਕਚ੍ਚਾਯਨਸ੍ਸ ਯਸੋ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਕੁਮਾਰਂ ਆਕੁਮਾਰਾ ਵਾ, ਆਭਵਗ੍ਗਾ ਭਗਵਤੋ ਯਸੋ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਭਵਗ੍ਗਂ ਆਭਵਗ੍ਗਾ ਵਾ, ਆਪਾਣਕੋਟਿਯਾ ਸਰਣਗਮਨਂ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਪਾਣਕੋਟਿਕਂ, ਕਾਗਮੋ. ਗਾਮਤੋ ਬਹਿ ਬਹਿਗਾਮਂ ਬਹਿਗਾਮਾ ਵਾ, ਏਵਂ ਬਹਿਨਗਰਂ, ਬਹਿਲੇਣਂ, ਪਬ੍ਬਤਤੋ ਤਿਰੋ ਤਿਰੋਪਬ੍ਬਤਂ ਤਿਰੋਪਬ੍ਬਤਾ ਵਾ, ਏਵਂ ਤਿਰੋਪਾਕਾਰਂ, ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘ਤਿਰੋ’ਤਿ ਪਰਭਾਗੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਭਤ੍ਤਮ੍ਹਾ ਪੁਰੇ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਾ ਵਾ, ਅਰੁਣਮ੍ਹਾ ਪੁਰੇ ਪੁਰਾਰੁਣਂ ਪੁਰਾਰੁਣਾ ਵਾ, ਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਾ ਵਾ.
੩੪੨. ਸਮੀਪਾਯਾਮੇਸ੍ਵਨੁ [ਕ. ੩੧੯; ਰੂ. ੩੩੦; ਨੀ. ੬੯੬; ਚਂ. ੨.੨.੯; ਪਾ. ੨.੧.੧੫, ੧੬].
ਸਮੀਪੇ ਆਯਾਮੇ ਚ ਪਵਤ੍ਤੋ ਅਨੁਸਦ੍ਦੋ ਸ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਹ ਏਕਤ੍ਥੋ ਭਵਤਿ ਵਾ.
ਵਨਸ੍ਸ ਸਮੀਪਂ ਅਨੁਵਨਂ, ਅਸਨਿ ਅਨੁਵਨਂ ਗਤਾ, ਗਙ੍ਗਂ ਅਨੁਯਾਤਾ ਅਨੁਗਙ੍ਗਂ, ਬਾਰਾਣਸੀ.
੩੪੩. ਓਰੋ ਪਰਿ ਪਟਿ ਪਾਰੇ ਮਜ੍ਝੇ ਹੇਟ੍ਠੁਦ੍ਧਾਧੋਨ੍ਤੋ ਵਾ ਛਟ੍ਠਿਯਾ [ਕ. ੩੧੯; ਰੂ. ੩੩੦; ਨੀ. ੬੯੬; ਚਂ. ੨.੨.੧੧; ਪਾ. ੨.੧.੧੮; ‘ਓਰੇਪਰਿ…’ (ਬਹੂਸੁ)].
ਓਰਾਦਯੋ ਸਦ੍ਦਾ ਛਟ੍ਠੀਯਨ੍ਤੇਨ ਸ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਹ ਏਕਤ੍ਥਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਾ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ਓਰੇ, ਪਾਰੇ, ਮਜ੍ਝੇਸਦ੍ਦੇਸੁ ‘ਤਦਮਿਨਾਦੀਨੀ’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਏਕਾਰੋ, ਗਙ੍ਗਾਯ ਓਰਂ ਓਰੇਗਙ੍ਗਂ, ਸਿਖਰਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਉਪਰਿਸਿਖਰਂ. ਏਵਂ ਉਪਰਿਪਾਸਾਦਂ, ਉਪਰਿਮਞ੍ਚਂ, ਉਪਰਿਪਬ੍ਬਤਂ, ਸੋਤਸ੍ਸ ਪਟਿਲੋਮਂ ਪਟਿਸੋਤਂ. ਏਵਂ ਪਟਿਵਾਤਂ, ਯਮੁਨਾਯ ਪਾਰਂ ਪਾਰੇਯਮੁਨਂ, ਗਙ੍ਗਾਯ ਮਜ੍ਝਂ ਮਜ੍ਝੇਗਙ੍ਗਂ, ਪਾਸਾਦਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ ਹੇਟ੍ਠਾਪਾਸਾਦਂ, ਹੇਟ੍ਠਾਮਞ੍ਚਂ, ਗਙ੍ਗਾਯ ਉਦ੍ਧਂ ਉਦ੍ਧਂਗਙ੍ਗਂ, ਗਙ੍ਗਾਯ ਅਧੋ ਅਧੋਗਙ੍ਗਂ, ਪਾਸਾਦਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤੋਪਾਸਾਦਂ. ਏਵਂ ਅਨ੍ਤੋਗਾਮਂ, ਅਨ੍ਤੋਨਗਰਂ, ਅਨ੍ਤੋਵਸ੍ਸਂ.
ਵਾਤਿ ਕਿਂ? ਗਙ੍ਗਾਓਰਂ, ਮਜ੍ਝੇਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਮਿਂ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
੩੪੪. ਤਿਟ੍ਠਗ੍ਵਾਦੀਨਿ [ਕ. ੩੧੯; ਰੂ. ੩੩੦; ਨੀ. ੬੯੭; ਚਂ. ੨.੨.੧੦; ਪਾ. ੨.੧.੧੭].
ਤਿਟ੍ਠਗੁਇਚ੍ਚਾਦੀਨਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਕਤ੍ਥੇ ਸਿਜ੍ਝਨ੍ਤਿ.
ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਗਾਵੋ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਤਿਟ੍ਠਗੁ, ਵਹਨ੍ਤਿ ਗਾਵੋਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਵਹਗੁ, ‘ਗੋਸ੍ਸੂ’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਓਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਂ. ਆਯਤਿਂ ਯਵੋ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇਤਿ ਆਯਤਿਯਵੋ, ਖਲੇ ਯਵੋ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇਤਿ ਖਲੇਯਵਂ. ਪੁਬ੍ਬਪਦੇ ਵਿਭਤ੍ਤਿਅਲੋਪੋ. ਲੁਨਾ ਯਵਾ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇਤਿ ਲੁਨਯਵਂ, ਏਤ੍ਥ ‘ਲੁਨਾ’ਤਿ ਲਾਵਿਤਾ, ਲੁਯਮਾਨਾ ਯਵਾ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਲੁਯਮਾਨਯਵਂ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਤਥਾ ਪਾਤੋ ਨਹਾਨਂ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇਤਿ ਪਾਤਨਹਾਨਂ. ਏਵਂ ਸਾਯਨਹਾਨਂ, ਪਾਤੋ ਕਮ੍ਮਕਰਣਕਾਲੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਪਾਤਕਾਲਂ. ਏਵਂ ਸਾਯਕਾਲਂ, ਪਾਤੋ ਵਸ੍ਸਤਿ ਮੇਘੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਪਾਤਮੇਘਂ. ਏਵਂ ਸਾਯਮੇਘਂ, ਪਾਤੋ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋ ਮਗ੍ਗੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਪਾਤਮਗ੍ਗਂ. ਏਵਂ ਸਾਯਮਗ੍ਗਂ ਇਚ੍ਚਾਦਿ. ਮਹਾਵੁਤ੍ਤਿਨਾ ਪਾਤੋਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਾਤਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘ਤਿਟ੍ਠਗੁ’ ਇਚ੍ਚਾਦੀਨਿ ਵਿਗ੍ਗਹਤ੍ਥਵਸੇਨ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥੇ ਸਿਦ੍ਧਾਨਿ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਪਦਸ੍ਸ ਪਨ ਲਿਙ੍ਗਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਤੇਸਂ ਰੂਪਵਿਕਾਰੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਬ੍ਯਯਰੂਪਤ੍ਤਾ ਇਧ ਗਹਿਤਾਨਿ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਚੇਤਂ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯਸਮਾਸਪਦਂ ਨਾਮ ਨਪੁਂਸਕਂ ਏਵ ਹੋਤਿ, ਰਸ੍ਸਨ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਸਬ੍ਬਵਿਭਤ੍ਤੀਨਞ੍ਚ ਅਕਾਰਨ੍ਤਮ੍ਹਾ ਬਹੁਲਂ ਅਂ ਹੋਤਿ, ਇਕਾਰੁਕਾਰਨ੍ਤੇਹਿ ਲੋਪੋ ਹੋਤਿ.
ਅਬ੍ਯਯੀਭਾਵਸਮਾਸੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.
ਤਪ੍ਪੁਰਿਸਸਮਾਸ
ਦੁਤਿਯਾਤਪ੍ਪੁਰਿਸ
ਅਥ ਅਮਾਦਿਸਮਾਸੋ ਵੁਚ੍ਚਤੇ, ਸੋ ਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸੋ ਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ, ਤਪ੍ਪੁਰਿਸਸਦ੍ਦੇਨ ਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਅਯਂ ਸਮਾਸੋ ਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਤਪ੍ਪੁਰਿਸਸਦ੍ਦੋ ਵਿਸੇਸਨਪਦਤ੍ਥਂ ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸੇਸ੍ਯਪਦਤ੍ਥੇ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਏਵਂ ਅਯਂ ਸਮਾਸੋਪੀਤਿ.
੩੪੫. ਅਮਾਦਿ [ਕ. ੩੨੭; ਰੂ. ੩੫੧; ਨੀ. ੭੦੪; ਚਂ. ੨.੨.੧੬].
ਅਮਾਦਿਵਿਭਤ੍ਤਿਯੁਤ੍ਤਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਪਦਂ ਪਠਮਨ੍ਤੇਨ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਪਦੇਨ ਸਹ ਏਕਤ੍ਥਂ ਭਵਤਿ, ਅਯਞ੍ਚ ਸਮਾਸੋ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਵਸੇਨ ‘‘ਅਮਾਦਿਸਮਾਸੋ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਤਪ੍ਪੁਰਿਸਸਮਾਸੋ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਅਮਾਦਿਸਹਿਤਸ੍ਸ ਵਾਕ੍ਯਸ੍ਸ ਅਮਾਦੇਕਤ੍ਥਸਞ੍ਞਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨਂ ਵਿਭਤ੍ਤੀਨਂ ਲੋਪੋ, ਤਤੋ ਏਕਤ੍ਥਪਦਨ੍ਤੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ.
ਸੋ ਪਨ ਸਮਾਸੋ ਦੁਤਿਯਾਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ, ਤਤਿਯਾਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ, ਚਤੁਤ੍ਥੀਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ, ਪਞ੍ਚਮੀਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ, ਛਟ੍ਠੀਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ, ਸਤ੍ਤਮੀਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋਤਿ ਛਬ੍ਬਿਧੋ. ਏਕਮੇਕਸ੍ਮਿਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਸਮਾਸੋ, ਅਨਿਚ੍ਚਸਮਾਸੋ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਲੁਤ੍ਤਸਮਾਸੋ, ਅਲੁਤ੍ਤਸਮਾਸੋ’’ਤਿ ਚ ਦੁਵਿਧੋ.
ਤਤ੍ਥ ਦੁਤਿਯਾਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਕਤ੍ਤੁਵਾਚਕੇਸੁ ਗਤ, ਨਿਸ੍ਸਿਤ,-ਅਤੀਤ, ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤ, ਪਤ੍ਤ, ਆਪਨ੍ਨਇਚ੍ਚਾਦੀਸੁ ਪਰੇਸੁ ਹੋਤਿ.
ਗਾਮਂ ਗਤੋਤਿ ਗਾਮਗਤੋ ਗਾਮਂ ਗਤੋ ਵਾ. ਏਵਂ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ, ਭੂਮਿਗਤੋ, ਰਾਜਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਰਾਜਨਿਸ੍ਸਿਤੋ. ਏਵਂ ਅਤ੍ਥਨਿਸ੍ਸਿਤੋ, ਧਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਿਤੋ. ਭਵਂ ਅਤੀਤੋ ਭਵਾਤੀਤੋ. ਏਵਂ ਭਯਾਤੀਤੋ, ਕਾਲਾਤੀਤੋ, ਖਣਾਤੀਤੋ, ਪਮਾਣਂ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋਤਿ ਪਮਾਣਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ, ਸੁਖਂ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਸੁਖਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਏਵਂ ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋਤਂ ਆਪਨ੍ਨੋਤਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ. ਏਵਂ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਰੁਕ੍ਖਂ ਆਰੂਲ਼੍ਹੋਤਿ ਰੁਕ੍ਖਾਰੂਲ਼੍ਹੋ, ਰਥਾਰੂਲ਼੍ਹੋ, ਓਘਂ ਤਿਣ੍ਣੋਤਿ ਓਘਤਿਣ੍ਣੋ ਓਘਂ ਤਿਣ੍ਣੋ ਵਾ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਕਮ੍ਮੁਪਪਦਵਿਹਿਤੇਹਿ ਕਿਤਨ੍ਤਪਦੇਹਿ ਪਨ ਨਿਚ੍ਚਸਮਾਸੋਯੇਵ, ਕੁਮ੍ਭਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ, ਰਥਕਾਰੋ, ਪਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਪਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੋ, ਅਤ੍ਥਂ ਕਾਮੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਕਾਮੋ, ਧਮ੍ਮਕਾਮੋ, ਵਿਨਯਂ ਧਾਰੇਤੀਤਿ ਵਿਨਯਧਰੋ, ਧਮ੍ਮਧਰੋ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਚਰਤਿ ਸੀਲੇਨਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ, ਭਵਪਾਰਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸੀਲੇਨਾਤਿ ਭਵਪਾਰਗੂ, ਸਬ੍ਬਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ, ਅਤ੍ਥਞ੍ਞੂ, ਧਮ੍ਮਞ੍ਞੂਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਬਹੁਲਾਧਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ਤ, ਤਵਨ੍ਤੁ, ਤਾਵੀ, ਅਨ੍ਤ, ਮਾਨ, ਤੁਨ, ਤ੍ਵਾਨ, ਤ੍ਵਾ, ਤੁਂ, ਤਵੇਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤੇਸੁ ਪਰੇਸੁ ਸਮਾਸੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਵਸ੍ਸਂ ਵੁਤ੍ਥੋ, ਓਦਨਂ ਭੁਤ੍ਤੋ, ਓਦਨਂ ਭੁਤ੍ਤਵਾ, ਓਦਨਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵੀ, ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਨ੍ਤੋ, ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਮਾਨੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸੋਤੁਨ, ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾਨ, ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ਧਮ੍ਮਂ ਸੋਤੁਂ, ਧਮ੍ਮਂ ਸੋਤਵੇ.
ਇਤਿ ਦੁਤਿਯਾਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ.
ਤਤਿਯਾਤਪ੍ਪੁਰਿਸ
ਤਤਿਯਾਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਕਮ੍ਮਵਾਚਕੇਸੁ ਕਿਤਨ੍ਤੇਸੁ ਚ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨ, ਸਹਗਤਾਦੀਸੁ ਚ ਪੁਬ੍ਬ, ਸਦਿਸ, ਸਮ, ਊਨਤ੍ਥ, ਕਲਹ, ਨਿਪੁਣ,-ਮਿਸ੍ਸਕ, ਸਖਿਲਾਦੀਸੁ ਚ ਪਰੇਸੁ ਹੋਤਿ.
ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਭਾਸਿਤੋ ਬੁਦ੍ਧਭਾਸਿਤੋ. ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਦੇਸਿਤੋ, ਬੁਦ੍ਧਪਞ੍ਞਤ੍ਤੋ, ਬੁਦ੍ਧਰਕ੍ਖਿਤੋ, ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਵਣ੍ਣਿਤੋ ਸਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਿਤੋ, ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ ਗਰਹਿਤੋ ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤੋ, ਵਿਞ੍ਞੁਪਸਤ੍ਥੋ, ਇਸ੍ਸਰੇਨ ਕਤਂ ਇਸ੍ਸਰਕਤਂ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤਂ ਸਯਂਕਤਂ, ਪਰੇਹਿ ਕਤਂ ਪਰਂਕਤਂ, ਬਿਨ੍ਦਾਗਮੋ. ਸੁਕੇਹਿ ਆਹਟਂ ਸੁਕਾਹਟਂ, ਰਞ੍ਞਾ ਹਤੋ ਰਾਜਹਤੋ, ਰੋਗੇਨ ਪੀਲ਼ਿਤੋ ਰੋਗਪੀਲ਼ਿਤੋ, ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਦਡ੍ਢੋ ਅਗ੍ਗਿਦਡ੍ਢੋ, ਸਪ੍ਪੇਨ ਦਟ੍ਠੋ ਸਪ੍ਪਦਟ੍ਠੋ, ਸਲ੍ਲੇਨ ਵਿਦ੍ਧੋ ਸਲ੍ਲਵਿਦ੍ਧੋ, ਇਚ੍ਛਾਯ ਅਪਕਤੋ ਅਭਿਭੂਤੋ ਇਚ੍ਛਾਪਕਤੋ.
ਸੀਲੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਏਵਂ ਸੁਖਸਹਗਤਂ, ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ, ਮਿਤ੍ਤਸਂਸਗ੍ਗੋ, ਪਿਯਸਮ੍ਪਯੋਗੋ, ਪਿਯਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ, ਜਾਤਿਯਾ ਅਨ੍ਧੋ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧੋ, ਗੁਣਹੀਨੋ, ਗੁਣਵੁਡ੍ਢੋ, ਚਤੁਵਗ੍ਗੇਨ ਸਙ੍ਘੇਨ ਕਰਣੀਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਚਤੁਵਗ੍ਗਕਰਣੀਯਂ. ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਕਰਣੀਯਂ, ਕਾਕੇਹਿ ਪੇਯ੍ਯਾ ਕਾਕਪੇਯ੍ਯਾ, ਨਦੀ.
ਏਕਕ੍ਖਰੇਸੁ ਪਰਪਦੇਸੁ ਨਿਚ੍ਚਸਮਾਸੋ, ਉਰੇਨ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਉਰਗੋ, ਪਾਦੇਨ ਪਿਵਤੀਤਿ ਪਾਦਪੋ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਕ੍ਵਚਿ ਮਜ੍ਝੇਪਦਲੋਪੋ, ਗੁਲ਼ੇਨ ਸਂਸਟ੍ਠੋ ਓਦਨੋ ਗੁਲ਼ੋਦਨੋ. ਏਵਂ ਖੀਰੋਦਨੋ, ਅਸ੍ਸੇਨ ਯੁਤ੍ਤੋ ਰਥੋ ਅਸ੍ਸਰਥੋ. ਏਵਂ ਆਜਞ੍ਞਰਥੋ, ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ, ਜਮ੍ਬੁਯਾ ਪਞ੍ਞਾਤੋ ਦੀਪੋ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪੋ, ਏਕੇਨ ਅਧਿਕਾ ਦਸ ਏਕਾਦਸ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਪੁਬ੍ਬਾਦੀਸੁ – ਮਾਸੇਨ ਪੁਬ੍ਬੋ ਮਾਸਪੁਬ੍ਬੋ, ਮਾਤਰਾ ਸਦਿਸੋ ਮਾਤੁਸਦਿਸੋ. ਏਵਂ ਮਾਤੁਸਮੋ, ਪਿਤੁਸਮੋ, ਏਕੇਨ ਊਨਾ ਵੀਸਤਿ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿ, ਸੀਲੇਨ ਵਿਕਲੋ ਸੀਲਵਿਕਲੋ, ਅਸਿਨਾ ਕਲਹੋ ਅਸਿਕਲਹੋ, ਵਾਚਾਯ ਨਿਪੁਣੋ ਵਾਚਾਨਿਪੁਣੋ. ਏਵਂ ਯਾਵਕਾਲਿਕਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਂ, ਵਾਚਾਸਖਿਲੋ, ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਸਦਿਸੋ ਸਤ੍ਥੁਕਪ੍ਪੋ, ਪੁਞ੍ਞੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਪੁਞ੍ਞਤ੍ਥੋ, ਪੁਞ੍ਞੇਨ ਅਤ੍ਥਿਕੋ ਪੁਞ੍ਞਤ੍ਥਿਕੋ. ਏਵਂ ਸੇਯ੍ਯਤ੍ਥਿਕੋ, ਮਹਗ੍ਘਤ੍ਥਿਕੋ, ਗੁਣੇਨ ਅਧਿਕੋ ਗੁਣਾਧਿਕੋ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਬਹੁਲਾਧਿਕਾਰਾ ਕ੍ਵਚਿ ਸਮਾਸੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਫਰਸੁਨਾ ਛਿਨ੍ਨਂ, ਕਾਕੇਹਿ ਪਾਤਬ੍ਬਾ, ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਇਤਿ ਤਤਿਯਾਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ.
ਚਤੁਤ੍ਥੀਤਪ੍ਪੁਰਿਸ
ਚਤੁਤ੍ਥੀਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਤਦਤ੍ਥੇ ਵਾ ਅਤ੍ਥ, ਹਿਤ, ਦੇਯ੍ਯਾਦੀਸੁ ਵਾ ਪਰੇਸੁ ਹੋਤਿ.
ਕਥਿਨਸ੍ਸ ਦੁਸ੍ਸਂ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ, ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਯ ਆਭਟਂ ਦੁਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਕਥਿਨਚੀਵਰਂ, ਕਥਿਨਾਯ ਦੁਸ੍ਸਂ, ਕਥਿਨਾਯ ਚੀਵਰਨ੍ਤਿਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚੀਵਰਾਯ ਦੁਸ੍ਸਂ ਚੀਵਰਦੁਸ੍ਸਂ. ਏਵਂ ਚੀਵਰਮੂਲਂ [ਚੀਵਰਮੂਲ੍ਯਂ (ਰੂ. ਨੀ.)], ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਆਭਟਂ ਭਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਘਭਤ੍ਤਂ, ਸਙ੍ਘਤ੍ਥਾਯ ਵਾ ਪਟਿਯਤ੍ਤਂ ਭਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਘਭਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਆਗਨ੍ਤੁਕਭਤ੍ਤਂ, ਗਮਿਕਭਤ੍ਤਂ, ਗਿਲਾਨਭਤ੍ਤਂ.
ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਸਙ੍ਘਤ੍ਥੋ, ਲੋਕਸ੍ਸ ਹਿਤੋ ਲੋਕਹਿਤੋ, ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਦੇਯ੍ਯਂ ਬੁਦ੍ਧਦੇਯ੍ਯਂ, ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਣਾਮੋ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਣਾਮੋ. ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਥੋਮਨਾ, ਬੁਦ੍ਧੁਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮਂ ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਲੋਮਂ. ਏਵਂ ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਰੂਪਂ, ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਕੂਲਂ, ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਗੁਣਂ, ਠਾਨਸ੍ਸ ਅਰਹਂ ਠਾਨਾਰਹਂ, ਰਞ੍ਞੋ ਅਰਹਂ ਰਾਜਾਰਹਂ. ਏਵਂ ਰਾਜਗ੍ਘਂ, ਰਾਜਦੇਯ੍ਯਂ, ਕਤ੍ਤੁਂ ਕਾਮੇਤੀਤਿ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ. ਏਵਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ, ਕਥੇਤੁਕਾਮੋ, ਦਟ੍ਠੁਕਾਮੋ, ਸੋਤੁਕਾਮੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਤੁਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯਤ੍ਤਾ ‘ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਹਿ ਸਬ੍ਬਾਸ’ਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਨਿਚ੍ਚਂ ਚਤੁਤ੍ਥੀਲੋਪੋ ਹੋਤਿ, ਸਮਾਸੇ ਕਤੇ ਨਿਚ੍ਚਂ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਲੋਪੋ ਚ. ‘‘ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਾਤਬ੍ਬਂ, ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਾਤੁਂ’’ ਇਚ੍ਚਾਦੀਸੁ ਸਮਾਸੋ ਨ ਹੋਤਿ.
ਇਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥੀਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ.
ਪਞ੍ਚਮੀਤਪ੍ਪੁਰਿਸ
ਪਞ੍ਚਮੀਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਪਗਮਨ, ਭਯ, ਵਿਰਤਿ, ਮੋਚਨਾਦਿਅਤ੍ਥੇਸੁ ਪਰੇਸੁ ਹੋਤਿ.
ਮੇਥੁਨਾ ਅਪੇਤੋਤਿ ਮੇਥੁਨਾਪੇਤੋ, ਪਲਾਸਤੋ ਅਪਗਤੋਤਿ ਪਲਾਸਾਪਗਤੋ, ਨਗਰਮ੍ਹਾ ਨਿਗ੍ਗਤੋਤਿ ਨਗਰਨਿਗ੍ਗਤੋ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਤੋ ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋਤਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪ੍ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ. ਏਵਂ ਗਾਮਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ, ਰੁਕ੍ਖਪਤਿਤੋ, ਸਾਸਨਮ੍ਹਾ ਚੁਤੋਤਿ ਸਾਸਨਚੁਤੋ, ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿਵੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਉਦਕਤੋ ਉਗ੍ਗਤੋ ਉਦਕੁਗ੍ਗਤੋ, ਭਵਤੋ ਨਿਸ੍ਸਟੋ ਭਵਨਿਸ੍ਸਟੋ, ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹਤੋ ਨਿਸ੍ਸਟਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹਨਿਸ੍ਸਟਂ, ਚੋਰਮ੍ਹਾ ਭੀਤੋਤਿ ਚੋਰਭੀਤੋ, ਪਾਪਤੋ ਭਾਯਤਿ ਸੀਲੇਨਾਤਿ ਪਾਪਭੀਰੁਕੋ, ਪਾਪਤੋ ਜਿਗੁਚ੍ਛਤਿ ਸੀਲੇਨਾਤਿ ਪਾਪਜਿਗੁਚ੍ਛੀ, ਵਟ੍ਟਤੋ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਵਟ੍ਟਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਨੋ, ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਤੋ ਵਿਰਤਿ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਵਿਰਤਿ. ਏਵਂ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਵਿਰਤਿ, ਬਨ੍ਧਨਾ ਮੁਤ੍ਤੋ ਬਨ੍ਧਨਮੁਤ੍ਤੋ. ਏਵਂ ਬਨ੍ਧਨਮੋਕ੍ਖੋ, ਕਮ੍ਮਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ. ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਜਾਤਂ, ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਭੂਤਂ, ਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ, ਲੋਕਤੋ ਅਗ੍ਗੋ ਲੋਕਗ੍ਗੋ. ਏਵਂ ਲੋਕਜੇਟ੍ਠੋ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਮੋ, ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਜੇਟ੍ਠੋ ਸਬ੍ਬਜੇਟ੍ਠੋ, ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਕਨਿਟ੍ਠੋ ਸਬ੍ਬਕਨਿਟ੍ਠੋ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਹੀਨੋ, ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਿਮੋ, ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਤੋ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠੋਤਿ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠੁਕ੍ਕਟ੍ਠੋ, ਓਮਕਤੋ ਓਮਕੋਤਿ ਓਮਕੋਮਕੋ.
ਕ੍ਵਚਿ ਨਿਚ੍ਚਸਮਾਸੋ ਹੋਤਿ, ਮਾਤਿਤੋ ਜਾਤੋ ਮਾਤੁਜੋ. ਏਵਂ ਪਿਤੁਜੋ, ਕਮ੍ਮਜਂ, ਚਿਤ੍ਤਜਂ, ਉਤੁਜਂ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਇਤਿ ਪਞ੍ਚਮੀਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ.
ਛਟ੍ਠੀਤਪ੍ਪੁਰਿਸ
ਰਞ੍ਞੋ ਪੁਤ੍ਤੋ ਰਾਜਪੁਤ੍ਤੋ. ਏਵਂ ਰਾਜਪੁਰਿਸੋ, ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕੋ, ਸਮੁਦ੍ਦਘੋਸੋ, ਧਞ੍ਞਾਨਂ ਰਾਸਿ ਧਞ੍ਞਰਾਸਿ, ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਮਤ੍ਤਿਕਾਪਤ੍ਤੋ, ਵਿਕਾਰਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਛਟ੍ਠੀ, ਮਤ੍ਤਿਕਾਮਯਪਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਸੁਵਣ੍ਣਕਟਾਹਂ, ਸੁਵਣ੍ਣਭਾਜਨਂ, ਪਾਨੀਯਸ੍ਸ ਥਾਲਕਂ ਪਾਨੀਯਥਾਲਕਂ.
ਸਮਾਸਮਜ੍ਝੇ ਈ, ਊਨਂ ਬਹੁਲਂ ਰਸ੍ਸਤ੍ਤਂ, ਦਣ੍ਡਿਨੋ ਕੁਲਂ ਦਣ੍ਡਿਕੁਲਂ, ਹਤ੍ਥਿਪਦਂ, ਇਤ੍ਥਿਰੂਪਂ, ਨਦਿਕੂਲਂ, ਨਦਿਤੀਰਂ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਸਙ੍ਘੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘੋ, ਜਮ੍ਬੁਯਾ ਸਾਖਾ ਜਮ੍ਬੁਸਾਖਾ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਅਨ੍ਤ, ਮਾਨ, ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਿਯ, ਪੂਰਣ, ਭਾਵ, ਸੁਹਿਤਤ੍ਥੇਹਿ ਸਮਾਸੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਮਮਂ ਅਨੁਕੁਬ੍ਬਨ੍ਤੋ, ਮਮਂ ਅਨੁਕੁਰੁਮਾਨੋ, ਗੁਨ੍ਨਂ ਕਣ੍ਹਾ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਖੀਰਤਮਾ. ਵਿਭਤ੍ਤਾਵਧਿਛਟ੍ਠਿਯਾ ਪਨ ਹੋਤਿਯੇਵ, ਨਰਾਨਂ ਉਤ੍ਤਮੋ ਨਰੁਤ੍ਤਮੋ, ਨਰਸੇਟ੍ਠੋ, ਨਰਵਰੋ, ਗਣਾਨਂ ਉਤ੍ਤਮੋ ਗਣੁਤ੍ਤਮੋ, ਦ੍ਵਿਪਦਾਨਂ ਉਤ੍ਤਮੋ ਦ੍ਵਿਪਦੁਤ੍ਤਮੋ ਇਚ੍ਚਾਦਿ. ਸਿਸ੍ਸਾਨਂ ਪਞ੍ਚਮੋ ਸਿਸ੍ਸੋ, ਕਪ੍ਪਸ੍ਸ ਤਤਿਯੋ ਭਾਗੋ, ਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਮੀ, ਪਟਸ੍ਸ ਸੁਕ੍ਕਤਾ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਲਹੁਤਾ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਮੁਦੁਤਾ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ. ਕ੍ਵਚਿ ਹੋਤਿ, ਕਾਯਲਹੁਤਾ, ਚਿਤ੍ਤਲਹੁਤਾ, ਬੁਦ੍ਧਸੁਬੁਦ੍ਧਤਾ. ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਾ, ਫਲਾਨਂ ਸੁਹਿਤੋ, ਫਲਾਨਂ ਤਿਤ੍ਤੋ, ਫਲਾਨਂ ਅਸਿਤੋ, ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਛਟ੍ਠੀ.
‘‘ਭਟੋ ਰਞ੍ਞੋ ਪੁਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘ਰਾਜਪੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਨਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ. ‘‘ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਣ੍ਹਾ ਦਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘ਦੇਵਦਤ੍ਤਕਣ੍ਹਦਨ੍ਤਾ’ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ ਅਞ੍ਞਸਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ [ਨੀ. ੬੯੦]. ਅਞ੍ਞਸਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤੇਪਿ ਨਿਚ੍ਚਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਪੇਕ੍ਖਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਮਾਸੋ ਹੋਤਿ ਵਾਕ੍ਯੇ ਵਿਯ ਸਮਾਸੇਪਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਿਦਿਤਤ੍ਤਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ‘‘ਸਤਿਪਿ ਸਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤੇ ਗਮਕਤ੍ਤਾ ਸਮਾਸੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ [ਕ. ੩੨੮; ਰੂ. ੩੫੨; ਨੀ. ੬੯੧], ਦੇਵਦਤ੍ਤਗੁਰੁਕੁਲਂ, ਰਾਜਦਾਸੀਪੁਤ੍ਤੋ, ਦੇਵਦਾਸੀਪੁਤ੍ਤੋ ਇਚ੍ਚਾਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗੁਰੁ ਦੇਵਦਤ੍ਤਗੁਰੁ, ਤਸ੍ਸ ਕੁਲਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤਗੁਰੁਕੁਲਨ੍ਤਿ ਵਿਗ੍ਗਹੋ. ਗੁਰੁਨੋ ਕੁਲਂ ਗੁਰੁਕੁਲਂ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗੁਰੁਕੁਲਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤਗੁਰੁਕੁਲਨ੍ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਰਞ੍ਞੋ ਮਾਗਧਸ੍ਸ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਪਿ ਅਞ੍ਞਸਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ‘ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰਪੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਰਞ੍ਞੋ ਗੋ ਚ ਅਸ੍ਸੋ ਚ ਪੁਰਿਸੋ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ‘ਰਾਜਗਵਸ੍ਸਪੁਰਿਸਾ’ਤਿ ਹੋਤਿ ਦ੍ਵਨ੍ਦਤੋ ਪੁਬ੍ਬਪਦਸ੍ਸ ਦ੍ਵਨ੍ਦਪਦੇਹਿਪਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਿਦਿਤਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਦ੍ਵਨ੍ਦਤੋ ਪਰਪਦਸ੍ਸਪਿ, ਨਰਾਨਞ੍ਚ ਦੇਵਾਨਞ੍ਚ ਸਾਰਥਿ ਨਰਦੇਵਸਾਰਥਿ.
ਇਤਿ ਛਟ੍ਠੀਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ.
ਸਤ੍ਤਮੀਤਪ੍ਪੁਰਿਸ
ਸਤ੍ਤਮੀਤਪ੍ਪੁਰਿਸੇ ਰੂਪੇ ਸਞ੍ਞਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਾਰਕਾਨਂ ਕ੍ਰਿਯਾਸਾਧਨਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਕ੍ਰਿਯਾਪਦੇਹੇਵ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਕ੍ਰਿਯਵਾਚਕੇਨ ਪਰਪਦੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮਾਸੇ ਜਾਤੇ ਮਜ੍ਝੇ ਅਨੁਰੂਪਂ ਕ੍ਰਿਯਾਪਦਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਯਥਾ ‘ਅਸ੍ਸੇਨ ਯੁਤ੍ਤੋ ਰਥੋ ਅਸ੍ਸਰਥੋ’ ਇਤਿ ‘ਰੂਪੇ ਸਞ੍ਞਾ’ਤਿ ਰੂਪੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਞ੍ਞਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਧਮ੍ਮੇ ਰਤੋ ਧਮ੍ਮਰਤੋ. ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਰੁਚਿ, ਧਮ੍ਮਗਾਰਵੋ, ਦਾਨੇ ਅਜ੍ਝਾਸਯੋ ਦਾਨਜ੍ਝਾਸਯੋ. ਏਵਂ ਦਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਵਟ੍ਟੇ ਭਯਂ ਵਟ੍ਟਭਯਂ, ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ, ਗਾਮੇ ਸੂਕਰੋ ਗਾਮਸੂਕਰੋ, ਵਨਮਹਿਂਸੋ, ਸਮੁਦ੍ਦਮਚ੍ਛੋ, ਇਤ੍ਥੀਸੁ ਧੁਤ੍ਤੋ ਇਤ੍ਥਿਧੁਤ੍ਤੋ, ਇਤ੍ਥਿਸੋਣ੍ਡੋ.
ਉਪਪਦਕਿਤਨ੍ਤੇਸੁ ਨਿਚ੍ਚਸਮਾਸੋ [ਨੀ. ੬੮੨], ਵਨੇ ਚਰਤੀਤਿ ਵਨਚਰੋ, ਕਾਮਾਵਚਰੋ, ਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਿ ਸਯਤੀਤਿ ਕੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਯੋ, ਗਬ੍ਭੇ ਸੇਤੀਤਿ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯੋ, ਥਲੇ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਥਲਟ੍ਠੋ, ਜਲਟ੍ਠੋ, ਪਬ੍ਬਤਟ੍ਠੋ, ਪਙ੍ਕੇ ਜਾਤਂ ਪਙ੍ਕਜਂ. ਏਵਂ ਅਤ੍ਰਜੋ, ਖੇਤ੍ਰਜੋ ਇਚ੍ਚਾਦਿ. ਇਧ ਨ ਹੋਤਿ [ਨੀ. ੬੮੧], ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ, ਆਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ, ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਇਤਿ ਸਤ੍ਤਮੀਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ.
ਲੁਤ੍ਤਤਪ੍ਪੁਰਿਸ
ਤਪ੍ਪੁਰਿਸਪਦਾਨਂ ਮਹਾਵੁਤ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤੇਨ ਕ੍ਵਚਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ.
ਉਪਰਿਗਙ੍ਗਾ, ਹੇਟ੍ਠਾਨਦੀ, ਅਨ੍ਤੋਵਿਹਾਰੋ, ਅਨ੍ਤੋਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਹਂਸਾਨਂ ਰਾਜਾ ਰਾਜਹਂਸੋ ਹਂਸਰਾਜਾ ਵਾ, ਮਾਸਸ੍ਸ ਅਡ੍ਢਂ ਅਡ੍ਢਮਾਸਂ, ਕਹਾਪਣਸ੍ਸ ਅਡ੍ਢਂ ਅਡ੍ਢਕਹਾਪਣਂ, ਅਡ੍ਢਮਾਸਂ, ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਡ੍ਢਂ ਅਡ੍ਢਰਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਪੁਬ੍ਬਰਤ੍ਤਂ, ਪਰਰਤ੍ਤਂ, ਇਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਂ. ਕਾਯਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ ਪੁਬ੍ਬਕਾਯੋ, ਪਰਕਾਯੋ, ਅਹਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹੋ, ਮਜ੍ਝਣ੍ਹੋ, ਸਾਯਨ੍ਹੋ, ਪੁਬ੍ਬੇਦਿਟ੍ਠੋ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋ, ਤਥਾਗਤਂ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋ ਥੇਰੋ, ਤਥਾਗਤੋ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋ ਥੇਰੇਨ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਇਤਿ ਲੁਤ੍ਤਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ.
ਅਲੁਤ੍ਤਤਪ੍ਪੁਰਿਸ
ਇਦਾਨਿ ਅਲੁਤ੍ਤਤਪ੍ਪੁਰਿਸਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੇ.
ਦੀਪਙ੍ਕਰੋ, ਪਭਙ੍ਕਰੋ, ਅਮਤਨ੍ਦਦੋ, ਪੁਰਿਨ੍ਦਦੋ, ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰੋ, ਅਤ੍ਤਨ੍ਤਪੋ, ਪਰਨ੍ਤਪੋ, ਰਣਞ੍ਜਹੋ, ਜੁਤਿਨ੍ਧਰੋ, ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਧਰੋ, ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮੋ, ਕੁਤੋਜੋ, ਤਤੋਜੋ, ਇਤੋਜੋ, ਭਯਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਕਟਤ੍ਤਾਕਮ੍ਮਂ, ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਂ, ਪਰਸ੍ਸਪਦਂ, ਅਤ੍ਤਨੋਪਦਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ, ਦੇਵਾਨਂਪਿਯਤਿਸ੍ਸੋ, ਗਵਮ੍ਪਤਿਤ੍ਥੇਰੋ, ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸੋ, ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਦੂਰੇਰੂਪਂ, ਸਨ੍ਤਿਕੇਰੂਪਂ, ਦੂਰੇਨਿਦਾਨਂ, ਸਨ੍ਤਿਕੇਨਿਦਾਨਂ, ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੋ, ਜਨੇਸੁਤੋ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋ ਇਚ੍ਚਾਦਿ [ਕ. ੩੨੭; ਰੂ. ੩੫੧; ਨੀ. ੬੮੬].
ਇਤਿ ਅਲੁਤ੍ਤਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ.
ਸਬ੍ਬੋ ਚਾਯਂ ਅਮਾਦਿਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਵਚਨੋ ਪਰਪਦਲਿਙ੍ਗੋ ਚ.
ਅਮਾਦਿਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.
ਕਮ੍ਮਧਾਰਯਸਮਾਸ
ਅਥ ਕਮ੍ਮਧਾਰਯਸਞ੍ਞਿਤੋ ਪਠਮਾਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਵੁਚ੍ਚਤੇ.
ਕਮ੍ਮਮਿਵ ਦ੍ਵਯਂ ਧਾਰੇਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਧਾਰਯੋ. ਯਥਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਪਯੋਜਨਞ੍ਚ ਦ੍ਵਯਂ ਧਾਰੇਤਿ ਕਮ੍ਮੇ ਸਤਿ ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਤਥਾ ਅਯਂ ਸਮਾਸੋ ਏਕਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇ ਨਾਮਾਨਿ ਧਾਰੇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਮਾਸੇ ਸਤਿ ਏਕਤ੍ਥਜੋਤਕਸ੍ਸ ਨਾਮਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ [ਕ. ੩੨੪; ਰੂ. ੩੩੯; ਨੀ. ੭੦੨].
ਅਪਿ ਚ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਂ, ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਧਾਰਿਯਂ, ਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਤਂ ਧਾਰਿਯਞ੍ਚਾਤਿ ਕਮ੍ਮਧਾਰਿਯਂ, ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਹਿਤਕਮ੍ਮਂ, ਕਮ੍ਮਧਾਰਿਯਸਦ੍ਦਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬੋ ਚਾਯਂ ਸਮਾਸੋ ਕਮ੍ਮਧਾਰਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਇਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਯਥਾ ਹਿ ਕਮ੍ਮਧਾਰਿਯਸਦ੍ਦੋ ਏਕਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇ ਨਾਮਾਨਿ ਧਾਰੇਤਿ, ਤਥਾ ਅਯਂ ਸਮਾਸੋਪੀਤਿ. ਸੋ ਏਵ ਉਤ੍ਤਰਪਦਤ੍ਥਪਧਾਨਤਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਤਪ੍ਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣੇਨ ਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘ਤਪ੍ਪੁਰਿਸੋ’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਭਿਨ੍ਨਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਦਾਨਂ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਪਵਤ੍ਤਿ ਤੁਲ੍ਯਾਧਿਕਰਣਤਾ ਨਾਮ, ਤੇਨ ਤੁਲ੍ਯਾਧਿਕਰਣਲਕ੍ਖਣੇਨ ਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘ਤੁਲ੍ਯਾਧਿਕਰਣਸਮਾਸੋ’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋ ਏਵ ਚ ਵਿਸੇਸਨਪਦਵਸੇਨ ਗੁਣਵਿਸੇਸਦੀਪਨਤ੍ਤਾ ‘ਵਿਸੇਸਨਸਮਾਸੋ’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸੇਸਨਸਮਾਸੇ –
੩੪੬. ਵਿਸੇਸਨਮੇਕਤ੍ਥੇਨ [ਕ. ੩੨੪; ਰੂ. ੩੩੯; ਨੀ. ੭੦੨; ਚਂ. ੨.੨.੧੮; ਪਾ. ੨.੧.੫੭].
ਵਿਸੇਸਨਭੂਤਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਪਦਂ ਏਕਤ੍ਥੇਨ ਵਿਸੇਸ੍ਯਭੂਤੇਨ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਪਦੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਤ੍ਥਂ ਹੋਤਿ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ਵਿਸੇਸੀਯਤਿ ਦਬ੍ਬਂ ਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਕਰੀਯਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਵਿਸੇਸਨਂ. ਏਕੋ ਅਤ੍ਥੋ ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਏਕਤ੍ਥਂ, ‘ਏਕੋ’ਤਿ ਸਮਾਨੋ, ‘ਅਤ੍ਥੋ’ਤਿ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਤ੍ਥੋ, ਨੇਮਿਤ੍ਤਕਤ੍ਥੋ, ਸੋਯੇਵ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ‘ਅਧਿਕਰਣ’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਪਦਾਨਮ੍ਪਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਤਾ ਸਿਦ੍ਧਾ ਹੋਤਿ. ਇਤਿ ਏਕਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਤੁਲ੍ਯਾਧਿਕਰਣਂ, ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਏਕਤ੍ਥੇਨ. ‘ਏਕਤ੍ਥਂ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਏਕਤ੍ਥੀਭੂਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਸੋ ਚ ਸਮਾਸੋ ਨਵਵਿਧੋ ਵਿਸੇਸਨਪੁਬ੍ਬਪਦੋ, ਵਿਸੇਸਨੁਤ੍ਤਰਪਦੋ, ਵਿਸੇਸਨੋਭਯਪਦੋ, ਉਪਮਾਨੁਤ੍ਤਰਪਦੋ, ਸਮ੍ਭਾਵਨਾਪੁਬ੍ਬਪਦੋ, ਅਵਧਾਰਣਪੁਬ੍ਬਪਦੋ, ਨਨਿਪਾਤਪੁਬ੍ਬਪਦੋ, ਕੁਨਿਪਾਤਪੁਬ੍ਬਪਦੋ, ਪਾਦਿਪੁਬ੍ਬਪਦੋ ਚਾਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਨਪੁਬ੍ਬਪਦੋ ਯਥਾ? ਮਹਾਪੁਰਿਸੋ, ਮਹਾਨਦੀ, ਮਹਬ੍ਭਯਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਸਾ ਸੇਨਾ ਦਿਸ੍ਸਤੇ ਮਹਾ [ਜਾ. ੨.੨੨.੭੭੧], ਬਾਰਾਣਸਿਰਜ੍ਜਂ ਨਾਮ ਮਹਾ’’ਤਿ [ਜਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.ਮਹਾਸੀਲਵਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ] ਪਾਲ਼ਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਾਸੇਪਿ ਤਿਲਿਙ੍ਗੇ ਨਿਪਾਤਰੂਪੋ ਮਹਾਸਦ੍ਦੋ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਮਹਾ ਚ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਚਾਤਿ ਮਹਾਪੁਰਿਸੋ, ਮਹਾ ਚ ਸਾ ਨਦੀ ਚਾਤਿ ਮਹਾਨਦੀ, ਮਹਾ ਚ ਤਂ ਭਯਞ੍ਚਾਤਿ ਮਹਬ੍ਭਯਂ, ਦ੍ਵਿਤ੍ਤਂ ਸਂਯੋਗੇ ਚ ਰਸ੍ਸਤ੍ਤਂ. ਮਹਾਸਦ੍ਦਵੇਵਚਨੇਨ ਮਹਨ੍ਤਸਦ੍ਦੇਨਪਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਮਹਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸੋ ਮਹਾਪੁਰਿਸੋ, ਮਹਨ੍ਤੀ ਨਦੀ ਮਹਾਨਦੀ, ਮਹਨ੍ਤਂ ਭਯਂ ਮਹਬ੍ਭਯਨ੍ਤਿ. ਚ, ਤਸਦ੍ਦੇਹਿ ਚ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਮਹਨ੍ਤੋ ਚ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਚਾਤਿ ਮਹਾਪੁਰਿਸੋ, ਮਹਨ੍ਤੀ ਚ ਸਾ ਨਦੀ ਚਾਤਿ ਮਹਾਨਦੀ, ਮਹਨ੍ਤਞ੍ਚ ਤਂ ਭਯਞ੍ਚਾਤਿ ਮਹਬ੍ਭਯਨ੍ਤਿ. ਮਹਨ੍ਤਸਦ੍ਦੋ ਵਾ ਮਹਾ ਹੋਤਿ, ‘ਟ ਨ੍ਤਨ੍ਤੂਨ’ਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਉਤ੍ਤਰਪਦੇ ਪਰੇ ਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਂ, ਮਹਾਵੁਤ੍ਤਿਨਾ ਦੀਘੋ ਚ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ਦ੍ਵੀਹਿ ਚਸਦ੍ਦੇਹਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਦਾਨਂ ਸਕਤ੍ਥਨਾਨਾਤ੍ਤਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਂਸਦ੍ਦੇਨ ਸਕਤ੍ਥਨਾਨਾਤ੍ਤੇਪਿ ਸਕਤ੍ਥਾਨਂ ਅਧਿਕਰਣਭੂਤਸ੍ਸ ਦਬ੍ਬਤ੍ਥਸ੍ਸ ਏਕਤ੍ਤਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਯਾਕਰਣੇ ਵਿਸੁਂ ਰੂਪਵਿਧਾਨਕਿਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਂਤਂਸੁਤ੍ਤਵਿਧਾਨਞ੍ਚ ਤਦਨੁਰੂਪਂ ਦਸ੍ਸਿਤਵਿਗ੍ਗਹਵਾਕ੍ਯਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਸਿਦ੍ਧਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਞਾਤੇ ਰੂਪਵਿਧਾਨਕਿਚ੍ਚਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ, ਸਨ੍ਤੋ ਚ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਚਾਤਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ, ਸੇਤਹਤ੍ਥੀ, ਨੀਲੁਪ੍ਪਲਂ, ਲੋਹਿਤਚਨ੍ਦਨਂ.
ਵਿਸਦਿਸਲਿਙ੍ਗ, ਵਚਨਾਪਿ ਸਦ੍ਦਾ ਏਕਤ੍ਥਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਵਿਨਯੋ ਚ ਸੋ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਵਿਨਯਪਰਿਯਤ੍ਤਿ, ਵਿਨਯੋ ਚ ਸੋ ਪਿਟਕਞ੍ਚਾਤਿ ਵਿਨਯਪਿਟਕਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਸਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਚਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਸਾ ਨੀਵਰਣਞ੍ਚਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣਂ. ਏਵਂ ਇਤ੍ਥਿਰਤਨਂ, ਸੀਲਞ੍ਚ ਤਂ ਗੁਣੋ ਚਾਤਿ ਸੀਲਗੁਣੋ, ਸੀਲਞ੍ਚ ਤਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਚਾਤਿ ਸੀਲਪਤਿਟ੍ਠਾ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਤਥਾ ਵੀਸਤਿ ਚ ਸਾ ਪੁਰਿਸਾ ਚਾਤਿ ਵੀਸਤਿਪੁਰਿਸਾ, ਸਤਞ੍ਚ ਤਂ ਪੁਰਿਸਾ ਚਾਤਿ ਸਤਪੁਰਿਸਾ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਚ ਤੇ ਪਚ੍ਚਯੋ ਚਾਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯੋ, ਅਙ੍ਗਾ ਚ ਤੇ ਜਨਪਦਞ੍ਚਾਤਿ ਅਙ੍ਗਜਨਪਦਂ, ਮਗਧਾ ਚ ਤੇ ਰਟ੍ਠਞ੍ਚਾਤਿ ਮਗਧਰਟ੍ਠਂ. ਏਵਂ ਕਾਸਿਰਟ੍ਠਂ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਇਧ ਨ ਹੋਤਿ [ਰੂ. ੩੪੧; ਨੀ. ੬੮੧], ਪੁਣ੍ਣੋ ਮਨ੍ਤਾਨੀਪੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਰਾਜਾ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਹਮ੍ਪਤਿ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਕ੍ਵਚਿ ਨਿਚ੍ਚਸਮਾਸੋ, ਕਣ੍ਹਸਪ੍ਪੋ, ਲੋਹਿਤਮਾਲਂ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਵਿਸੇਸਨੁਤ੍ਤਰਪਦੋ ਯਥਾ? ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋ, ਬੁਦ੍ਧਘੋਸਾਚਰਿਯੋ, ਆਚਰਿਯਗੁਤ੍ਤਿਲੋ ਵਾ, ਮਹੋਸਧਪਣ੍ਡਿਤੋ, ਪੁਰਿਸੁਤ੍ਤਮੋ, ਪੁਰਿਸਵਰੋ, ਪੁਰਿਸਵਿਸੇਸੋ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਵਿਸੇਸਨੋਭਯਪਦੋ ਯਥਾ? ਛਿਨ੍ਨਞ੍ਚ ਤਂ ਪਰੂਲ਼੍ਹਞ੍ਚਾਤਿ ਛਿਨ੍ਨਪਰੂਲ਼੍ਹਂ, ਸੀਤਞ੍ਚ ਤਂ ਉਣ੍ਹਞ੍ਚਾਤਿ ਸੀਤੁਣ੍ਹਂ, ਖਞ੍ਜੋ ਚ ਸੋ ਖੁਜ੍ਜੋ ਚਾਤਿ ਖਞ੍ਜਖੁਜ੍ਜੋ. ਏਵਂ ਅਨ੍ਧਬਧਿਰੋ, ਕਤਞ੍ਚ ਤਂ ਅਕਤਞ੍ਚਾਤਿ ਕਤਾਕਤਂ, ਛਿਦ੍ਦਾਵਛਿਦ੍ਦਂ, ਛਿਨ੍ਨਭਿਨ੍ਨਂ, ਸਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਤਂ ਸਮ੍ਮਟ੍ਠਞ੍ਚਾਤਿ ਸਿਤ੍ਤਸਮ੍ਮਟ੍ਠਂ, ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸਚ੍ਚਂ, ਅਖੇਮਟ੍ਠੇਨ ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ ਤਂ ਅਵਿਪਰੀਤਟ੍ਠੇਨ ਸਚ੍ਚਞ੍ਚਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਉਪਮਾਨੁਤ੍ਤਰਪਦੋ ਯਥਾ? ਸੀਹੋ ਵਿਯਾਤਿ ਸੀਹੋ, ਮੁਨਿ ਚ ਸੋ ਸੀਹੋ ਚਾਤਿ ਮੁਨਿਸੀਹੋ. ਏਵਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵੋ, ਬੁਦ੍ਧਨਾਗੋ, ਬੁਦ੍ਧਾਦਿਚ੍ਚੋ, ਰਂਸਿ ਵਿਯਾਤਿ ਰਂਸਿ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਸੋ ਰਂਸਿ ਚਾਤਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਰਂਸਿ. ਏਵਂ ਵਿਨਯਸਾਗਰੋ, ਸਮਣਪਦੁਮੋ, ਸਮਣਪੁਣ੍ਡਰੀਕੋ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਸਮ੍ਭਾਵਨਾਪੁਬ੍ਬਪਦੋ ਯਥਾ? ਹੇਤੁ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋ. ਏਵਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ, ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੋ, ਦੇਵਭੂਤੋ, ਧਮ੍ਮੋ ਇਤਿ ਸਙ੍ਖਾਤੋ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤੋ, ਧਮ੍ਮਸਮ੍ਮਤੋ, ਧਮ੍ਮਸਞ੍ਞਿਤੋ, ਧਮ੍ਮਲਕ੍ਖਿਤੋ, ਏਵ ਇਤਿ ਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਦ੍ਦੋ ਏਵਸਦ੍ਦੋ. ਏਵਂ ਚਸਦ੍ਦੋ, ਵਾਸਦ੍ਦੋ, ਅਰਿਯਭੂਤੋ ਸਙ੍ਘੋ ਅਰਿਯਸਙ੍ਘੋ. ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਮੁਨਿ, ਪਚ੍ਚੇਕਮੁਨਿ ਇਚ੍ਚਾਦਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਮ੍ਭਾਵਨਾ ਨਾਮ ਸਾਮਞ੍ਞਭੂਤਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਪਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦਲ਼੍ਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਥੋਮਨਾ ਸਰੂਪਵਿਸੇਸਦੀਪਨਾ, ਨ ਗੁਣਮਤ੍ਤਦੀਪਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਗਰੂ ਪਨ ‘‘ਧਮ੍ਮੋ ਇਤਿ ਬੁਦ੍ਧਿ ਧਮ੍ਮਬੁਦ੍ਧਿ. ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਸਞ੍ਞਾ, ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ, ਧਾਤੁਸਞ੍ਞਾ, ਮਾਤੁਸਞ੍ਞਾ, ਪਾਣਸਞ੍ਞਿਤਾ, ਅਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿ’’ ਇਚ੍ਚਾਦੀਨਿਪਿ ਏਤ੍ਥ ਆਹਰਨ੍ਤਿ, ਇਮਾਨਿ ਪਨ ‘‘ਸਰਣਂ ਇਤਿ ਗਤੋ ਉਪਗਤੋ ਸਰਣਙ੍ਗਤੋ’’ਤਿ ਪਦਂ ਵਿਯ ਇਤਿਲੁਤ੍ਤਾਨਿ ਪਠਮਾਤਪ੍ਪੁਰਿਸਪਦਾਨਿ ਨਾਮ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ [ਰੂ. ੩੪੩; ਨੀ. ੭੦੨].
ਅਵਧਾਰਣਪੁਬ੍ਬਪਦੋ ਯਥਾ? ਗੁਣੋ ਏਵ ਧਨਂ ਨ ਮਣਿਸੁਵਣ੍ਣਾਦੀਤਿ ਗੁਣਧਨਂ. ਏਵਂ ਸਦ੍ਧਾਧਨਂ, ਸੀਲਧਨਂ, ਚਕ੍ਖੁ ਏਵ ਦ੍ਵਾਰਂ ਨ ਗਾਮਦ੍ਵਾਰਾਦੀਤਿ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਂ. ਏਵਂ ਚਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁ, ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ, ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁ, ਖਨ੍ਧਾ ਏਵ ਭਾਰਾ ਖਨ੍ਧਭਾਰਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਦਿ ਭਰਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਭਾਰਾ ਨਾਮ ਸਿਯੁਂ, ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਏਵ ਭਾਰਾ ਨਾਮ ਸਿਯੁਂ, ਨ ਸੀਸਭਾਰ, ਅਂਸਭਾਰਾਦਯੋ. ਖਨ੍ਧਾ ਹਿ ਨਿਚ੍ਚਭਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਇਤਰੇ ਤਾਵਕਾਲਿਕਾ, ਖਨ੍ਧਮੂਲਿਕਾ ਚਾਤਿ. ਏਵਂ ਅਤਿਸਯਤ੍ਥਸਮ੍ਭਾਵਨਤ੍ਥਂ ਖਨ੍ਧਾ ਏਵ ਭਾਰਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣਵਾਕ੍ਯਂ ਪਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਸੀਸਭਾਰਾਦੀਨਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਭਾਰਭਾਵਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਏਵ ਮਲਂ ਨ ਕਂਸਮਲਾਦਿਕਨ੍ਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਮਲਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਏਵ ਆਸਵੋ ਨ ਮਧ੍ਵਾਸਵਾਦਿਕੋਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵੋ. ਏਵਂ ਤਣ੍ਹਾਸਲ੍ਲਂ, ਪਞ੍ਞਾਸਤ੍ਥਂ, ਪਞ੍ਞਾਲੋਕੋ, ਪਞ੍ਞਾਪਜ੍ਜੋਤੋ, ਰਾਗਗ੍ਗਿ, ਦੋਸਗ੍ਗਿ, ਮੋਹਗ੍ਗਿ ਇਚ੍ਚਾਦਿ. ਗਰੂ ਪਨ ‘‘ਧਨਂ ਵਿਯਾਤਿ ਧਨਂ, ਸਦ੍ਧਾ ਏਵ ਅਰਿਯਾਨਂ ਧਨਂ ਸਦ੍ਧਾਧਨਂ, ਸਤ੍ਥਂ ਵਿਯਾਤਿ ਸਤ੍ਥਂ, ਪਞ੍ਞਾ ਏਵ ਸਤ੍ਥਂ ਪਞ੍ਞਾਸਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਯੋਜੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਅਤਿਸਯਸਮ੍ਭਾਵਨਤ੍ਥੋ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ [ਰੂ. ੩੪੩; ਨੀ. ੭੦੨].
੩੪੭. ਨਨਿਪਾਤਪੁਬ੍ਬਪਦੇ ਨਉ [ਕ. ੩੨੬; ਰੂ. ੩੪੧; ਨੀ. ੭੦੭].
ਞਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਪਟਿਸੇਧਮ੍ਹਾ ਅਞ੍ਞਨਕਾਰ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥੋ, ਨਉਇਚ੍ਚੇਤਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤੇਨ ਸਹ ਏਕਤ੍ਥਂ ਹੋਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਞੇ ਕਤ੍ਥਸਞ੍ਞਂ ਕਤ੍ਵਾ –
੩੪੮. ਟ ਨਉਸ੍ਸ [ਕ. ੩੩੩; ਰੂ. ੩੪੪; ਨੀ. ੭੧੭; ਚਂ. ੨.੨.੨੦; ਪਾ. ੨.੨.੬; ‘‘ਨਉ’’ (ਬਹੂਸੁ)].
ਉਤ੍ਤਰਪਦੇ ਪਰੇ ਨਉਇਚ੍ਚੇਤਸ੍ਸ ਟਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਅ ਹੋਤੀਤਿ ਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਂ.
ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ. ਏਤ੍ਥ ਸਿਯਾ – ਕਿਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਵਾਯਂ ਨਿਸੇਧੋ, ਉਦਾਹੁ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਵਾਤਿ, ਕਿਞ੍ਚੇਤ੍ਥ – ਯਦਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਨਿਸੇਧੋ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਲੋਕੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਸਬ੍ਬੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨਾਮ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਇਧ ਜਨੋ ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ, ਤਤ੍ਥ ਜਨੋ ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦੇਸਾਦਿਨਿਯਮਂ ਵਿਨਾ ਲੋਕੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਨਿਸੇਧੋ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਅਥ ਲੋਕੇ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਨਿਸੇਧੋ, ਏਵਞ੍ਚ ਸਤਿ ਕਿਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਨਿਸੇਧੇਨ ਨਿਸੇਧਨੀਯਸ੍ਸੇਵ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਤਂਸਦਿਸਾਦਿਅਤ੍ਥੇਸੁ ਤਬ੍ਬੋਹਾਰਸ੍ਸੇਵਾਯਂ ਨਿਸੇਧੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਦਿਸੇ ਅਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਞ੍ਞਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਸਞ੍ਞਾਨੁਰੂਪਞ੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵੋਹਾਰੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵੋਹਾਰਸ੍ਸ ਅਯਂ ਪਟਿਸੇਧੋ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਤਂ? ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਬਾਲਜਨਾਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾਸਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾਵੋਹਾਰੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿਯੇਵ ‘‘ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਾ, ਵੇਦਨਾ ਅਤ੍ਤਾ’’ ਇਚ੍ਚਾਦਿ, ਤੇਸਂ ਤਸ੍ਸ ਮਿਚ੍ਛਾਭਾਵਖ੍ਯਾਪਨਤ੍ਥਂ ਪਟਿਸੇਧੋ ਯੋਜਿਯਤਿ ‘‘ਰੂਪਂ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਵੇਦਨਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ [ਮਹਾਵ. ੨੦] ਇਚ੍ਚਾਦਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸੁਦ੍ਧਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਦ੍ਦਸ੍ਸਪਿ ਮਿਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਤਂਸਦਿਸੇ ਅਤ੍ਥੇ ਪਵਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵੋ ਸਿਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਨਕਾਰਸ੍ਸ ਚ ਤਦਤ੍ਥਜੋਤਕਮਤ੍ਤਤਾ ਸਿਦ੍ਧਾ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਸਤਿ ਉਤ੍ਤਰਪਦਤ੍ਥਪਧਾਨਤਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਤਪ੍ਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਇਧ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਦਿਸੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਤਦਞ੍ਞ, ਤਬ੍ਬਿਰੁਦ੍ਧ, ਤਦਭਾਵਤ੍ਥਾਦੀਸੁ.
ਤਤ੍ਥ ਤਦਞ੍ਞਤ੍ਥੇ –
ਸਙ੍ਖਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਮ੍ਮਾ [ਧ. ਸ. ਦੁਕਮਾਤਿਕਾ ੮]. ਏਤ੍ਥ ਚ ਨ ਸਙ੍ਖਤਾ ਅਸਙ੍ਖਤਾ, ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਤਬ੍ਬਿਰੁਦ੍ਧੇ –
ਅਕੁਸਲੋ, ਕੁਸਲਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਤਦਭਾਵੇ –
ਨ ਕਤ੍ਵਾ ਅਕਤ੍ਵਾ, ਕਰਣੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਦੁਵਿਧੋ ਪਟਿਸੇਧੋ ਪਸਜ੍ਜਪਟਿਸੇਧੋ, ਪਯਿਰੁਦਾਸਪਟਿਸੇਧੋ ਚਾਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਨਾ ਯੁਤ੍ਤਪਦਤ੍ਥਂ ਪਸਜ੍ਜ ਲਗ੍ਗੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸੇਧੇਤੀਤਿ ਪਸਜ੍ਜਪਟਿਸੇਧੋ, ਤਦਭਾਵਮਤ੍ਤਜੋਤਕੋ ਨਕਾਰੋ, ਕ੍ਰਿਯਾਮਤ੍ਤਨਿਸੇਧੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਕਤ੍ਵਾ, ਅਕਾਤੁਂ, ਅਕਰੋਨ੍ਤੋ, ਨ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.