੩੬. ਯਤੋ

ਵਿਸੁਂ ਕਰਣਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਂ, ਜਿਨਿਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧਾਚਰਿਯੇਨ ‘‘ਕਿਮਤ੍ਥਮ੍ਪੁਨਰਿਦਂ ਵਚਨਂ ਯਾਵਤਾ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਯਮਾਨੋ-ਵਯਵੋ ਸਮੁਦਾਯਬ੍ਭਨ੍ਤਰੋ, ਤਤ੍ਥ ਯਦਾ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸਾ-ਧਿਕਰਣਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛੀਯਤੇ, ਤਦਾ ਸਤ੍ਤਮੀ ਸਿਦ੍ਧਾਵ, ਯਥਾ ਰੁਕ੍ਖੇ ਸਾਖਾਤਿ, ਯਦਾ ਤ੍ਵਵਯਵਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਤਦਾ ਛਟ੍ਠੀ, ਯਥਾ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਾਖਾਤਿ ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ ਪਪਞ੍ਚਤ੍ਥਨ੍ਤੁ ਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਞ੍ਚੇਤ ਮਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ-‘ਨ ਸਾਲਯੋ’ਚ੍ਚਾਦਿਸੂਕਯੁਤ੍ਤਾਨਿਧਞ੍ਞਾਨਿ ਸੂਕਧਞ੍ਞਾਨਿ, ਆਹਿਤਾ ਅਵਟ੍ਠਿਤਾ, ਆਧੇਯ੍ਯ ਭੂਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਤੋਤਿ ਆਹਿਤਤ੍ਤਕਾਰਣਾ, ਤਤੋਤਿ ਯਤੋ ਜਿਨਿਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧਿਵਚਨਮੇਵਮਯੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਰਣਾ. ‘ਪਞ੍ਚਮੀ ਵਿਭਤ੍ਤੇ’’ਤਿ (੨-੩-੪੨) ਪਾਣਿਨੀਯ ਸੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਹ-‘ਸਮੁਦਾਯਤੋ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਸੁਤਤੋ ਸਕਾਸਾ ਸੀਲਂ ਅਤਿਸਯੇਨ ਸੇਯ੍ਯੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ‘‘ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਛਟ੍ਠੀ ਸਤ੍ਤਮੀਸੁ ਪਤ੍ਤੇਸੁ ਤਦਪਵਾਦੋ, ਯਂ ਯੋਗੋ’’ਤਿ ਪਰੇਹਾਖ੍ਯਾਯਤੇ, ਤਤ੍ਥ ਤਾਵ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਮੇਵੇਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਤੋ ਛਟ੍ਠੀਸਤ੍ਤਮੀਨਂ ਤਤ੍ਥਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ, ਯਤੋ ਤਾਸਂ ਬਾਧਨਤ੍ਥਮਿਦਮਾਰਬ੍ਭਤੇਤਿ ਦਸ੍ਸਯਮਾਹ-‘ਨਾਤ੍ਰ ਜਾਤ੍ਯਾਦੀਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਨਹਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਜਾਤ੍ਯਾਦੀਹਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਜਚ੍ਚਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਛਟ੍ਠੀ, ਕੁਤੋ ਨ ਭਵਤਿਚ੍ਚਾਹ-‘ਜਚ੍ਚਾਦਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਤਂ ਬ੍ਯਪਦੇਸਤੋਤਿ ਸੀਲਤ੍ਤਾਦਿਬ੍ਯਪਦੇਸਾਭਾਵਤੋ, ਪੁਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਾਭਾਵੇ ਹੇਤ੍ਵਨ੍ਤਰਮਾਹ-‘ਤੁਲ੍ਯਾਨਞ੍ਚੇ’’ਚ੍ਚਾਦਿ. ਸਾਧੁਨਿਪੁਣੇਹਿ ਯੋਗੇ ਪੂਜਾਯਂ ਗਮ੍ਮਮਾਨਾਯਂ ਸਤ੍ਤਮੀ, ਤਥਾ ਅਸਾਧੁਯੋਗੇ, ਤਥਾ ਪਸਿਤਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕੇਹਿ ਯੋਗੇ ਤਤਿਯਾਸਤ੍ਤਮਿਯੋ, ਤਥਾ ਲੋਪਨ੍ਤਨਕ੍ਖਤ੍ਤਸਦ੍ਦਾ ਚ ਤੇਨ ਤੇਨ ਵਚਨਨ੍ਤਰੇਨ ਪਾਣਿਨਿਯੇਹਿ ਵਿਹਿਤਾ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂਤਂਕਾਰਕਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯਮੇਵ ਸਾਧੇਤੁਂ ‘ਮਾਤਰਿ ਸਾਧੁ’ ਇਚ੍ਚਾਦਯੋ ਉਦਾਹਟਾ ਕੇਸੇਸੁ ਪਸਿਤੋ ਪਸਤ੍ਤੋ, ਅਵਬਦ੍ਧੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਕੇਸੇਹਿ ਕਰਣਭੂਤੇਹਿ ਪਸਿਤੋ ਭਵਤਿ, ਕਤ੍ਤੁਭੂਤੇਹਿ ਵਾ ਪਸਿਤੋ ਕਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਫੁਸ੍ਸੇਨਿਨ੍ਦੁਯੁਤ੍ਤੇਨ ਲਕ੍ਖਿਤੋ ਕਾਲੋ ਸੋਯਮਿਤ੍ਯਭੇਦੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਫੁਸ੍ਸੇ, ਤੇਨ ਕਰਣਭੂਤੇਨ.