੩. ਕਾਲ

ਯਦਾ ਕਾਲਦ੍ਧਾਨਮਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ‘ਮਾਸਮਾਸਤੇ ਕੋਸਂ ਸਯਤਿ’ਚ੍ਚਾਦੋ ਅਕਮ੍ਮਕੇਹਿਪਿ ਯੋਗੇ ਕਾਲਭਾਵਦ੍ਧਦੇਸਾਨਂ ਪਰੇਹਿ ਕਮ੍ਮਤ੍ਤਮਨੁਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਚ, ਯਦਾਤ੍ਵਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਤੁ ਕਿਰਿਯਾਵ ਸਬ੍ਬੇਨਸਬ੍ਬਂ ਨ ਸੂਯਤਿ, ਤਥਾ ਸਤਿ ਕੁਤੋ ਚ ਕਮ੍ਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤੇਹੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤੀ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਗਮ੍ਮ ਮਾਨਕਿਰਿਯਾਯੋਗੋਪਿ ਨ ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ… ਮਾਸਮਾਸਤੇਚ੍ਚਾਦੀਸੁ ਆਸਨਾਦਿ [ਆਸਨਾਦੀਸੁ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਕਿਰਿਯਾਨਂ ਮਾਸਾਦਿਯੋਗੋ ਵਿਯ ਕਲ੍ਯਾਣਿਤ੍ਤਗੁਣਾਦਿਯੋਗੋ ਚ ਲੋਕਸ੍ਸ ਪਤੀਤਿਪਥਮੁਪਯਾਤੀਤਿ, ਨ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਕਿਰਿਯਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ ਗੁਣਦਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਕਿਰਿਯਾਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਭਾਵਾ ਕਮ੍ਮਤ੍ਤਾਭਾਵੋਤਿ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ, ਗੁਲ਼ੇਨ ਮਿਸ੍ਸਾ ਧਾਨਾ ਭਜ੍ਜਿਤਯਵਾ ਗੁਲ਼ਧਾਨਾ. ਅਜ੍ਝਯਨਕਿਰਿਯਾਯ ਪਬ੍ਬਤੇਨ ਚ ਮਾਸਕੋਸਾਨਂ ਸਾਕਲ੍ਲੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਭਾਵਾ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗਾਭਾਵੋਤਿ ਮਾਸਸ੍ਸਾਤਿਆਦੀਸੁ ਨ ਦੁਤਿਯਾ. ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹੇ ਸਮਯਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹੇ ਸਮਯੋਤਿ ਸਤ੍ਤਮੀਆਮਾਦਿਸਮਾਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਅਚ੍ਚਨ੍ਤ ਮੇਵਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮਯਸ੍ਸ ਸਾਕਲ੍ਲੇਨ ਵਿਹਰਣਕਿਰਿਯਾਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮਾਹ, ਯਂਸਮਯਂ ਕਰੁਣਾਵਿਹਾਰੇਨ ਵਿਹਾਸਿ, ਤਂ ਏਕਂਸਮਯਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਨਕਿਰਿਯਾਯਚ੍ਚਨ੍ਤਮੇਵ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਿਵਾਸਨਵਿਹਰਣ ਕਿਰਿਯਾਹਿਪਿ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਾਦੀਨਮਚ੍ਚਨ੍ਤਮੇਵ ਯੁਤ੍ਤਤਂ ਉਪਲਕ੍ਖੇਤਿ, ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੇਨਾਪਿ ਸਿਦ੍ਧਿਯਮਾਸਙ੍ਕਮੁਬ੍ਭਾਵਯਤਿ ‘ਯਦਾ ਤ੍ਵਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਵਿਭਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਯਥਾਪਕਤਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਅਞ੍ਞਥਾ ਭਵਨਂ, ਇਧ ਪਨ ਸਤ੍ਤਮਿ ਯਮ੍ਪਤ੍ਤਾਯਂ ਸਤ੍ਤਮ੍ਯਤ੍ਥੇ ਬਾਹੁਲਕੇਨ ‘‘ਕਮ੍ਮੇ ਦੁਤਿਯਾ’’ਚ੍ਚੇਵ ਦੁਤਿਯਾਪ੍ਪਤ੍ਤਿ.

ਤਤਿਯਾਭਿਮਤਾਤਿ ‘‘ਅਪਵਗ੍ਗੇ ਤਤਿਯਾ’’ਤਿ (੨-੩-੬) ਵਚਨੇਨ ਪਾਣਿਨਿਯਾਨਂਪਪਞ੍ਚਤ੍ਤਮਭਿਮਤਾ, ਕਥਮ੍ਪਨ ਕਾਲਦ੍ਧਾਨਂ ਕਰਣਤ੍ਤਮਿਚ੍ਚਾਸਙ੍ਕਿਯ ਕਰਣਤ੍ਤਮੇਸਮ੍ਪਟਿਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਆਹ-‘ਤਥਾਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਤਥਾਪੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਕ੍ਕਮੇਨ ਕਰਣਤ੍ਤਸਮ੍ਭਵਾ ਤਤਿਯਾਯ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯਪਿ, ਸਿਯਾਤਿ ਤਤਿਯਾ ਸਿਯਾ, ਤਞ੍ਚਾਤਿ ਤਂ ਕਰਣਞ੍ਚ. ਕਾਰਕਮਜ੍ਝੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਛਟ੍ਠੀ ਸਮਾਸੋ ਕਾਰਕਸਦ੍ਦੇਨ ਚ ਸਤ੍ਤਿਕਾਰਕਂ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ (ਆਹ) ‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਕਤ੍ਤੁਸਤ੍ਤੀਨਂ ਮਜ੍ਝੇ’ਤਿ, ਅਭਿਨ੍ਨਸ੍ਸਾਪਿ ਹਿ ਏਕਸ੍ਸ ਦੇਵਦਤ੍ਤਾਦਿਕਤ੍ਤੁਨੋ ਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਤਂਸਮਵੇਤਾਨਂ ਕਤ੍ਤੁਸਤ੍ਤੀਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਕਾਲਦ੍ਧਾਨਾਨਿ, ਸਤ੍ਤਿਭੇਦਮੇਵ ਬ੍ਯਞ੍ਜਯਮਾਹ-‘ਤਥਾਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਏਕਤ੍ਥਾਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤੇ, ਦ੍ਵੀਹੇਤੀਤੇ (ਭੁਞ੍ਜਿਕ੍ਰਿਯਾ) ਸਾਧਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਹਾਨਂ ਸਮਾਹਾਰੋ ਦ੍ਵੀਹਂ ਤਸ੍ਮਿਂ. ਇਸੁਮਸਤੀਤਿ ਵਾ, ਇਸੁਮ੍ਹਿ ਆਸੋ ਅਸ੍ਸੇਤਿ ਵਾ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੇਨ ਇਸ੍ਸਾਸਸਦ੍ਦੇਨ ਗਮ੍ਮਮਾਨਂ ਕਿਰਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘ਇਸ੍ਵਸਨੇ’ਤਿ, ਨਨ੍ਵਿਚ੍ਚਾਦਿ ਚੋਦ੍ਯਂ, ਧਨੁਪਞ੍ਚਸਤਂ ਕੋਸੋ, ਏਵਮਞ੍ਞਤੇਚ੍ਚਾਦਿ ਪਰਿਹਾਰੋ, ਛਟ੍ਠਿਯਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਯਨ੍ਤਿ ਕੋਸਸ੍ਸੇਕਦੇਸੇਤਿ ਏਵਂ ਛਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਯਂ, ਮੁਤ੍ਤਸਂਸਯੇਨੇਦਂ ਸਮਾਨਨ੍ਤਿ ਮੁਤ੍ਤੋ ਸਂਸਯੋ ਯਸ੍ਮਿਂ ਅਵਧ੍ਯਾਦੋ ਤੇਨੇਤਂ ਤੁਲ੍ਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਅਭਿਮਤਾਤਿ ‘‘ਸਤ੍ਤਮੀ ਪਞ੍ਚਮਿਯੋ ਕਾਰਕਮਜ੍ਝੇ’’ਤਿ (੨-੩-੭) ਵਚਨੇਨ ਸਤ੍ਤਮੀਪਞ੍ਚਮਿਯੋ ਪਪਞ੍ਚਤ੍ਤਮਭਿਮਤਾ, ਦ੍ਵੀਹੇ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਦਿਵਸੇਸੁ ਗਤੇਸੁ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ‘‘ਯਬ੍ਭਾਵੋ ਭਾਵਲਕ੍ਖਣ’’ਨ੍ਤਿ (੨-੩੬) ਸਤ੍ਤਮੀ, ਸਕਸਕਕਾਰਕਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯੇਵਾਤਿ ਹਿ ਇਦਂ ਬਾਹੁਲ੍ਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਦ੍ਵੀਹਾ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ ਕੋਸਾ ਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਦ੍ਵੀਹਾ ਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਕੋਸਾ ਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ ਠਿਤਂ ਲਕ੍ਖਂ ਵਿਜ੍ਝਤਿ ਉਪਾਤ੍ਤਵਿਸਯੋ-ਯਮਵਧਿ, ਕੋਸੇ ਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਕੋਸੇ ਠਿਤਂ ਲਕ੍ਖਂ ਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.