੮. ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞਾਣਸੁਤ੍ਤਂ

੬੨. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੇਨ ਦਣ੍ਡਕਪ੍ਪਕਂ ਨਾਮ ਕੋਸਲਾਨਂ ਨਿਗਮੋ ਤਦਵਸਰਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਮਗ੍ਗਾ ਓਕ੍ਕਮ੍ਮ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਤੇ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਦਣ੍ਡਕਪ੍ਪਕਂ ਪਵਿਸਿਂਸੁ ਆਵਸਥਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤੁਂ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੇਨ ਅਚਿਰਵਤੀ ਨਦੀ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ ਗਤ੍ਤਾਨਿ ਪਰਿਸਿਞ੍ਚਿਤੁਂ. ਅਚਿਰਵਤਿਯਾ ਨਦਿਯਾ ਗਤ੍ਤਾਨਿ ਪਰਿਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਤ੍ਤਰਿਤ੍ਵਾ ਏਕਚੀਵਰੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ ਗਤ੍ਤਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਯਮਾਨੋ. ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਸਬ੍ਬਂ ਚੇਤਸੋ ਸਮਨ੍ਨਾਹਰਿਤ੍ਵਾ ਨੁ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ – ‘ਆਪਾਯਿਕੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’ਤਿ [ਚੂਲ਼ਵ. ੩੪੮; ਅ. ਨਿ. ੮.੭ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ], ਉਦਾਹੁ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਪਰਿਯਾਯੇਨਾ’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਧਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੇਨ ਅਚਿਰਵਤੀ ਨਦੀ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ ਗਤ੍ਤਾਨਿ ਪਰਿਸਿਞ੍ਚਿਤੁਂ. ਅਚਿਰਵਤਿਯਾ ਨਦਿਯਾ ਗਤ੍ਤਾਨਿ ਪਰਿਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਤ੍ਤਰਿਤ੍ਵਾ ਏਕਚੀਵਰੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿਂ ਗਤ੍ਤਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਯਮਾਨੋ. ਅਥ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੇਨਾਹਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਆਨਨ੍ਦ ਸਬ੍ਬਂ ਚੇਤਸੋ ਸਮਨ੍ਨਾਹਰਿਤ੍ਵਾ ਨੁ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ – ਆਪਾਯਿਕੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਪਰਿਯਾਯੇਨਾ’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਏਵਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤ’’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸੋ ਵਾ [ਸੋ ਚ (ਸ੍ਯਾ.)] ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਵੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਚਿਰਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਥੇਰੋ ਵਾ ਪਨ ਬਾਲੋ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤੋ. ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਯਂ ਮਯਾ ਏਕਂਸੇਨ ਬ੍ਯਾਕਤਂ ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇਜ੍ਝਂ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ! ਨਾਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਞ੍ਞਂ ਏਕਪੁਗ੍ਗਲਮ੍ਪਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਯੋ ਏਵਂ ਮਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਚੇਤਸੋ ਸਮਨ੍ਨਾਹਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ, ਯਥਯਿਦਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ. ਯਾਵਕੀਵਞ੍ਚਾਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾਲਗ੍ਗਕੋਟਿਨਿਤ੍ਤੁਦਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਕ੍ਕਧਮ੍ਮਂ ਅਦ੍ਦਸਂ; ਨੇਵ ਤਾਵਾਹਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿਂ – ‘ਆਪਾਯਿਕੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’ਤਿ. ਯਤੋ ਚ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾਲਗ੍ਗਕੋਟਿਨਿਤ੍ਤੁਦਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਕ੍ਕਧਮ੍ਮਂ ਨ ਅਦ੍ਦਸਂ; ਅਥਾਹਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿਂ – ‘ਆਪਾਯਿਕੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’ਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਗੂਥਕੂਪੋ ਸਾਧਿਕਪੋਰਿਸੋ ਪੂਰੋ ਗੂਥਸ੍ਸ ਸਮਤਿਤ੍ਤਿਕੋ. ਤਤ੍ਰ ਪੁਰਿਸੋ ਸਸੀਸਕੋ ਨਿਮੁਗ੍ਗੋ ਅਸ੍ਸ. ਤਸ੍ਸ ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਅਤ੍ਥਕਾਮੋ ਹਿਤਕਾਮੋ ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਕਾਮੋ ਤਮ੍ਹਾ ਗੂਥਕੂਪਾ ਉਦ੍ਧਰਿਤੁਕਾਮੋ. ਸੋ ਤਂ ਗੂਥਕੂਪਂ ਸਮਨ੍ਤਾਨੁਪਰਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨੇਵ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਵਾਲਗ੍ਗਕੋਟਿਨਿਤ੍ਤੁਦਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਗੂਥੇਨ ਅਮਕ੍ਖਿਤਂ, ਯਤ੍ਥ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਰੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾਲਗ੍ਗਕੋਟਿਨਿਤ੍ਤੁਦਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਕ੍ਕਧਮ੍ਮਂ ਨ ਅਦ੍ਦਸਂ; ਅਥਾਹਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿਂ – ‘ਆਪਾਯਿਕੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’ਤਿ. ਸਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸੁਣੇਯ੍ਯਾਥ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞਾਣਾਨਿ ਵਿਭਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ [ਵਿਭਜਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)]?

‘‘ਏਤਸ੍ਸ, ਭਗਵਾ, ਕਾਲੋ; ਏਤਸ੍ਸ, ਸੁਗਤ, ਕਾਲੋ ਯਂ ਭਗਵਾ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞਾਣਾਨਿ ਵਿਭਜੇਯ੍ਯ. ਭਗਵਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨਹਾਨਨ੍ਦ, ਸੁਣਾਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਇਧਾਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾ, ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤਾ. ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਕੁਸਲਮੂਲਂ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ, ਤਮ੍ਹਾ ਤਸ੍ਸ ਕੁਸਲਾ ਕੁਸਲਂ ਪਾਤੁਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਮਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਆਯਤਿਂ ਅਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬੀਜਾਨਿ ਅਖਣ੍ਡਾਨਿ ਅਪੂਤੀਨਿ ਅਵਾਤਾਤਪਹਤਾਨਿ ਸਾਰਦਾਨਿ ਸੁਖਸਯਿਤਾਨਿ ਸੁਖੇਤ੍ਤੇ ਸੁਪਰਿਕਮ੍ਮਕਤਾਯ ਭੂਮਿਯਾ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਇਮਾਨਿ ਬੀਜਾਨਿ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਇਧੇਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾ, ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤਾ. ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਕੁਸਲਮੂਲਂ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ, ਤਮ੍ਹਾ ਤਸ੍ਸ ਕੁਸਲਾ ਕੁਸਲਂ ਪਾਤੁਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਮਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਆਯਤਿਂ ਅਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞਾਣਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਧਮ੍ਮਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨਾਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤਾ. ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ, ਤਮ੍ਹਾ ਤਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਾ ਅਕੁਸਲਂ ਪਾਤੁਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਮਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਆਯਤਿਂ ਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬੀਜਾਨਿ ਅਖਣ੍ਡਾਨਿ ਅਪੂਤੀਨਿ ਅਵਾਤਾਤਪਹਤਾਨਿ ਸਾਰਦਾਨਿ ਸੁਖਸਯਿਤਾਨਿ ਪੁਥੁਸਿਲਾਯ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਯਿਮਾਨਿ ਬੀਜਾਨਿ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਇਧੇਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤਾ. ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ, ਤਮ੍ਹਾ ਤਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਾ ਅਕੁਸਲਂ ਪਾਤੁਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਮਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਆਯਤਿਂ ਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞਾਣਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਧਮ੍ਮਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨਾਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਇਮਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਾਲਗ੍ਗਕੋਟਿਨਿਤ੍ਤੁਦਨਮਤ੍ਤੋਪਿ ਸੁਕ੍ਕੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਏਕਨ੍ਤਕਾਲ਼ਕੇਹਿ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬੀਜਾਨਿ ਖਣ੍ਡਾਨਿ ਪੂਤੀਨਿ ਵਾਤਾਤਪਹਤਾਨਿ ਸੁਖੇਤ੍ਤੇ ਸੁਪਰਿਕਮ੍ਮਕਤਾਯ ਭੂਮਿਯਾ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਯਿਮਾਨਿ ਬੀਜਾਨਿ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਇਧੇਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਇਮਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਾਲਗ੍ਗਕੋਟਿਨਿਤ੍ਤੁਦਨਮਤ੍ਤੋਪਿ ਸੁਕ੍ਕੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਏਕਨ੍ਤਕਾਲ਼ਕੇਹਿ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞਾਣਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਧਮ੍ਮਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਕ੍ਕਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਅਪਰੇਪਿ ਤਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਾ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਸਕ੍ਕਾ, ਆਨਨ੍ਦਾ’’ਤਿ ਭਗਵਾ ਅਵੋਚ – ‘‘ਇਧਾਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾ, ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤਾ. ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਕੁਸਲਮੂਲਂ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਮਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਆਯਤਿਂ ਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਙ੍ਗਾਰਾਨਿ ਆਦਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤਾਨਿ ਸਜੋਤਿਭੂਤਾਨਿ ਪੁਥੁਸਿਲਾਯ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਯਿਮਾਨਿ ਅਙ੍ਗਾਰਾਨਿ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਵਾ ਪਨ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ [ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯੇ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਸੂਰਿਯੇ ਓਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਆਲੋਕੋ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿਸ੍ਸਤਿ ਅਨ੍ਧਕਾਰੋ ਪਾਤੁਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਵਾ, ਪਨਾਨਨ੍ਦ, ਅਭਿਦੋ ਅਦ੍ਧਰਤ੍ਤਂ ਭਤ੍ਤਕਾਲਸਮਯੇ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਆਲੋਕੋ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰੋ ਪਾਤੁਭੂਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਇਧੇਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾ, ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤਾ. ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਕੁਸਲਮੂਲਂ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਮਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਆਯਤਿਂ ਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞਾਣਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਧਮ੍ਮਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨਾਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤਾ. ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਮਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਆਯਤਿਂ ਅਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਙ੍ਗਾਰਾਨਿ ਆਦਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤਾਨਿ ਸਜੋਤਿਭੂਤਾਨਿ ਸੁਕ੍ਖੇ ਤਿਣਪੁਞ੍ਜੇ ਵਾ ਕਟ੍ਠਪੁਞ੍ਜੇ ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਇਮਾਨਿ ਅਙ੍ਗਾਰਾਨਿ ਵੁਡ੍ਢਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਵਾ ਪਨਾਨਨ੍ਦ, ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯਂ [ਰਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯੇ (ਕ.)] ਸੂਰਿਯੇ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੋ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਆਲੋਕੋ ਪਾਤੁਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਵਾ ਪਨਾਨਨ੍ਦ, ਅਭਿਦੋ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕੇ ਭਤ੍ਤਕਾਲਸਮਯੇ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੋ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਆਲੋਕੋ ਪਾਤੁਭੂਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਇਧੇਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤਾ. ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਮਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਆਯਤਿਂ ਅਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞਾਣਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਧਮ੍ਮਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨਾਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਇਮਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਾਲਗ੍ਗਕੋਟਿਨਿਤ੍ਤੁਦਨਮਤ੍ਤੋਪਿ ਅਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਏਕਨ੍ਤਸੁਕ੍ਕੇਹਿ ਅਨਵਜ੍ਜੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਙ੍ਗਾਰਾਨਿ ਸੀਤਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬੁਤਾਨਿ ਸੁਕ੍ਖੇ ਤਿਣਪੁਞ੍ਜੇ ਵਾ ਕਟ੍ਠਪੁਞ੍ਜੇ ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਯਿਮਾਨਿ ਅਙ੍ਗਾਰਾਨਿ ਵੁਡ੍ਢਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਇਧੇਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਇਮਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਾਲਗ੍ਗਕੋਟਿਨਿਤ੍ਤੁਦਨਮਤ੍ਤੋਪਿ ਅਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਏਕਨ੍ਤਸੁਕ੍ਕੇਹਿ ਅਨਵਜ੍ਜੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞਾਣਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਧਮ੍ਮਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯੇ ਤੇ ਪੁਰਿਮਾ ਤਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਤੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਏਕੋ ਅਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ, ਏਕੋ ਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ, ਏਕੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ. ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯੇਮੇ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਤਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਇਮੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਏਕੋ ਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ, ਏਕੋ ਅਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ, ਏਕੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.