ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ

ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਨਿਕਾਯੋ

ਛਕ੍ਕਨਿਪਾਤਪਾਲ਼ਿ

੧. ਪਠਮਪਣ੍ਣਾਸਕਂ

੧. ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਵਗ੍ਗੋ

੧. ਪਠਮਆਹੁਨੇਯ੍ਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭਦਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਛਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਅਞ੍ਜਲਿਕਰਣੀਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ. ਕਤਮੇਹਿ ਛਹਿ [ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੨੮; ਪਟਿ. ਮ. ੩.੧੭]? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨੇਵ ਸੁਮਨੋ ਹੋਤਿ ਨ ਦੁਮ੍ਮਨੋ, ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਨੇਵ ਸੁਮਨੋ ਹੋਤਿ ਨ ਦੁਮ੍ਮਨੋ, ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ ਨੇਵ ਸੁਮਨੋ ਹੋਤਿ ਨ ਦੁਮ੍ਮਨੋ, ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ ਨੇਵ ਸੁਮਨੋ ਹੋਤਿ ਨ ਦੁਮ੍ਮਨੋ, ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਨੇਵ ਸੁਮਨੋ ਹੋਤਿ ਨ ਦੁਮ੍ਮਨੋ, ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾ ਨੇਵ ਸੁਮਨੋ ਹੋਤਿ ਨ ਦੁਮ੍ਮਨੋ, ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਅਞ੍ਜਲਿਕਰਣੀਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੁਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਦੁਤਿਯਆਹੁਨੇਯ੍ਯਸੁਤ੍ਤਂ

੨. ‘‘ਛਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ. ਕਤਮੇਹਿ ਛਹਿ [ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੫੬]? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤਿ – ਏਕੋਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬਹੁਧਾ ਹੋਤਿ, ਬਹੁਧਾਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਹੋਤਿ; ਆਵਿਭਾਵਂ ਤਿਰੋਭਾਵਂ; ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਂ ਤਿਰੋਪਾਕਾਰਂ ਤਿਰੋਪਬ੍ਬਤਂ ਅਸਜ੍ਜਮਾਨੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਆਕਾਸੇ; ਪਥਵਿਯਾਪਿ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਿਮੁਜ੍ਜਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਉਦਕੇ; ਉਦਕੇਪਿ ਅਭਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਥਵਿਯਂ; ਆਕਾਸੇਪਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਕਮਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਕ੍ਖੀ ਸਕੁਣੋ; ਇਮੇਪਿ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ ਏਵਂਮਹਿਦ੍ਧਿਕੇ ਏਵਂਮਹਾਨੁਭਾਵੇ ਪਾਣਿਨਾ ਪਰਿਮਸਤਿ [ਪਰਾਮਸਤਿ (ਕ.)] ਪਰਿਮਜ੍ਜਤਿ; ਯਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਪਿ ਕਾਯੇਨ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਤਿ.

‘‘ਦਿਬ੍ਬਾਯ, ਸੋਤਧਾਤੁਯਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਯ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਿਕਾਯ ਉਭੋ ਸਦ੍ਦੇ ਸੁਣਾਤਿ – ਦਿਬ੍ਬੇ ਚ ਮਾਨੁਸੇ ਚ, ਯੇ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਚ.

‘‘ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਰਾਗਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਰਾਗਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵੀਤਰਾਗਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਸਦੋਸਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ… ਵੀਤਦੋਸਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ… ਸਮੋਹਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ… ਵੀਤਮੋਹਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ… ਸਂਖਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ… ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ… ਮਹਗ੍ਗਤਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ… ਅਮਹਗ੍ਗਤਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ… ਸਉਤ੍ਤਰਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ… ਸਮਾਹਿਤਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ… ਅਸਮਾਹਿਤਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ… ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ… ਅਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ.

‘‘ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਂ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋ…ਪੇ…. ਇਤਿ ਸਾਕਾਰਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ.

‘‘ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ ਸਤ੍ਤੇ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਵਮਾਨੇ ਉਪਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਹੀਨੇ ਪਣੀਤੇ ਸੁਵਣ੍ਣੇ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੇ, ਸੁਗਤੇ ਦੁਗ੍ਗਤੇ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਇਮੇ ਵਤ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਅਰਿਯਾਨਂ ਉਪਵਾਦਕਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾ, ਤੇ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ. ਇਮੇ ਵਾ ਪਨ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਨੁਪਵਾਦਕਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾ, ਤੇ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ’ਤਿ. ਇਤਿ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ ਸਤ੍ਤੇ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਵਮਾਨੇ ਉਪਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਹੀਨੇ ਪਣੀਤੇ ਸੁਵਣ੍ਣੇ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੇ, ਸੁਗਤੇ ਦੁਗ੍ਗਤੇ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ.

‘‘ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ.

‘‘ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸੁਤ੍ਤਂ

੩. ‘‘ਛਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ. ਕਤਮੇਹਿ ਛਹਿ? ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ, ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ, ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ, ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ, ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ, ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਅਞ੍ਜਲਿਕਰਣੀਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਬਲਸੁਤ੍ਤਂ

੪. ‘‘ਛਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ. ਕਤਮੇਹਿ ਛਹਿ? ਸਦ੍ਧਾਬਲੇਨ, ਵੀਰਿਯਬਲੇਨ, ਸਤਿਬਲੇਨ, ਸਮਾਧਿਬਲੇਨ, ਪਞ੍ਞਾਬਲੇਨ, ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਪਠਮਆਜਾਨੀਯਸੁਤ੍ਤਂ

੫. ‘‘ਛਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਰਞ੍ਞੋ ਭਦ੍ਰੋ ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯੋ ਰਾਜਾਰਹੋ ਹੋਤਿ ਰਾਜਭੋਗ੍ਗੋ, ਰਞ੍ਞੋ ਅਙ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.

‘‘ਕਤਮੇਹਿ ਛਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਞ੍ਞੋ ਭਦ੍ਰੋ ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯੋ ਖਮੋ ਹੋਤਿ ਰੂਪਾਨਂ, ਖਮੋ ਸਦ੍ਦਾਨਂ, ਖਮੋ ਗਨ੍ਧਾਨਂ, ਖਮੋ ਰਸਾਨਂ, ਖਮੋ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਂ, ਵਣ੍ਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਰਞ੍ਞੋ ਭਦ੍ਰੋ ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯੋ ਰਾਜਾਰਹੋ ਹੋਤਿ ਰਾਜਭੋਗ੍ਗੋ, ਰਞ੍ਞੋ ਅਙ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ. ਕਤਮੇਹਿ ਛਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਖਮੋ ਹੋਤਿ ਰੂਪਾਨਂ, ਖਮੋ ਸਦ੍ਦਾਨਂ, ਖਮੋ ਗਨ੍ਧਾਨਂ, ਖਮੋ ਰਸਾਨਂ, ਖਮੋ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਂ, ਖਮੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਦੁਤਿਯਆਜਾਨੀਯਸੁਤ੍ਤਂ

੬. ‘‘ਛਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਰਞ੍ਞੋ ਭਦ੍ਰੋ ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯੋ ਰਾਜਾਰਹੋ ਹੋਤਿ ਰਾਜਭੋਗ੍ਗੋ, ਰਞ੍ਞੋ ਅਙ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਛਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਞ੍ਞੋ ਭਦ੍ਰੋ ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯੋ ਖਮੋ ਹੋਤਿ ਰੂਪਾਨਂ, ਖਮੋ ਸਦ੍ਦਾਨਂ, ਖਮੋ ਗਨ੍ਧਾਨਂ, ਖਮੋ ਰਸਾਨਂ, ਖਮੋ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਂ, ਬਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਰਞ੍ਞੋ ਭਦ੍ਰੋ ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯੋ ਰਾਜਾਰਹੋ ਹੋਤਿ ਰਾਜਭੋਗ੍ਗੋ, ਰਞ੍ਞੋ ਅਙ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ. ਕਤਮੇਹਿ ਛਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਖਮੋ ਹੋਤਿ ਰੂਪਾਨਂ …ਪੇ… ਖਮੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਤਤਿਯਆਜਾਨੀਯਸੁਤ੍ਤਂ

੭. ‘‘ਛਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਰਞ੍ਞੋ ਭਦ੍ਰੋ ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯੋ ਰਾਜਾਰਹੋ ਹੋਤਿ ਰਾਜਭੋਗ੍ਗੋ, ਰਞ੍ਞੋ ਅਙ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਛਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਞ੍ਞੋ ਭਦ੍ਰੋ ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯੋ ਖਮੋ ਹੋਤਿ ਰੂਪਾਨਂ, ਖਮੋ ਸਦ੍ਦਾਨਂ, ਖਮੋ ਗਨ੍ਧਾਨਂ, ਖਮੋ ਰਸਾਨਂ, ਖਮੋ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਂ, ਜਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਰਞ੍ਞੋ ਭਦ੍ਰੋ ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯੋ ਰਾਜਾਰਹੋ ਹੋਤਿ ਰਾਜਭੋਗ੍ਗੋ, ਰਞ੍ਞੋ ਅਙ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ. ਕਤਮੇਹਿ ਛਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਖਮੋ ਹੋਤਿ ਰੂਪਾਨਂ…ਪੇ… ਖਮੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਅਨੁਤ੍ਤਰਿਯਸੁਤ੍ਤਂ

੮. [ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੨੭] ‘‘ਛਯਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਤ੍ਤਰਿਯਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਛ? ਦਸ੍ਸਨਾਨੁਤ੍ਤਰਿਯਂ, ਸਵਨਾਨੁਤ੍ਤਰਿਯਂ, ਲਾਭਾਨੁਤ੍ਤਰਿਯਂ, ਸਿਕ੍ਖਾਨੁਤ੍ਤਰਿਯਂ, ਪਾਰਿਚਰਿਯਾਨੁਤ੍ਤਰਿਯਂ, ਅਨੁਸ੍ਸਤਾਨੁਤ੍ਤਰਿਯਂ – ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛ ਅਨੁਤ੍ਤਰਿਯਾਨੀ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਅਨੁਸ੍ਸਤਿਟ੍ਠਾਨਸੁਤ੍ਤਂ

੯. [ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੨੭] ‘‘ਛਯਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਸ੍ਸਤਿਟ੍ਠਾਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਛ? ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਤਿ, ਧਮ੍ਮਾਨੁਸ੍ਸਤਿ, ਸਙ੍ਘਾਨੁਸ੍ਸਤਿ, ਸੀਲਾਨੁਸ੍ਸਤਿ, ਚਾਗਾਨੁਸ੍ਸਤਿ, ਦੇਵਤਾਨੁਸ੍ਸਤਿ – ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛ ਅਨੁਸ੍ਸਤਿਟ੍ਠਾਨਾਨੀ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਮਹਾਨਾਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਨਿਗ੍ਰੋਧਾਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ, ਖੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਆਗਤਫਲੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤਸਾਸਨੋ, ਸੋ ਕਤਮੇਨ ਵਿਹਾਰੇਨ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਯੋ ਸੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਆਗਤਫਲੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤਸਾਸਨੋ, ਸੋ ਇਮਿਨਾ ਵਿਹਾਰੇਨ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤਿ. [ਅ. ਨਿ. ੧੧.੧੧] ਇਧ, ਮਹਾਨਾਮ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਤਥਾਗਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ, ਮਹਾਨਾਮ, ਸਮਯੇ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਤਥਾਗਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ ਨੇਵਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਰਾਗਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਦੋਸਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਮੋਹਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ; ਉਜੁਗਤਮੇਵਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤਂ ਆਰਬ੍ਭ. ਉਜੁਗਤਚਿਤ੍ਤੋ ਖੋ ਪਨ, ਮਹਾਨਾਮ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਲਭਤਿ ਅਤ੍ਥਵੇਦਂ, ਲਭਤਿ ਧਮ੍ਮਵੇਦਂ, ਲਭਤਿ ਧਮ੍ਮੂਪਸਂਹਿਤਂ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ. ਪਮੁਦਿਤਸ੍ਸ ਪੀਤਿ ਜਾਯਤਿ, ਪੀਤਿਮਨਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯੋ ਸੁਖਂ ਵੇਦਿਯਤਿ, ਸੁਖਿਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਮਹਾਨਾਮ – ‘ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਵਿਸਮਗਤਾਯ ਪਜਾਯ ਸਮਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਸਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾਯ ਪਜਾਯ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਧਮ੍ਮਸੋਤਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਤਿਂ ਭਾਵੇਤਿ’’’.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਨਾਮ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ – ‘ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮੋ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਅਕਾਲਿਕੋ ਏਹਿਪਸ੍ਸਿਕੋ ਓਪਨੇਯ੍ਯਿਕੋ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀ’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ, ਮਹਾਨਾਮ, ਸਮਯੇ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ ਨੇਵਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਰਾਗਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਦੋਸਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਮੋਹਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ; ਉਜੁਗਤਮੇਵਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਧਮ੍ਮਂ ਆਰਬ੍ਭ. ਉਜੁਗਤਚਿਤ੍ਤੋ ਖੋ ਪਨ, ਮਹਾਨਾਮ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਲਭਤਿ ਅਤ੍ਥਵੇਦਂ, ਲਭਤਿ ਧਮ੍ਮਵੇਦਂ, ਲਭਤਿ ਧਮ੍ਮੂਪਸਂਹਿਤ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ. ਪਮੁਦਿਤਸ੍ਸ ਪੀਤਿ ਜਾਯਤਿ, ਪੀਤਿਮਨਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯੋ ਸੁਖਂ ਵੇਦਿਯਤਿ, ਸੁਖਿਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਮਹਾਨਾਮ – ‘ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਵਿਸਮਗਤਾਯ ਪਜਾਯ ਸਮਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਸਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾਯ ਪਜਾਯ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਧਮ੍ਮਸੋਤਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸ੍ਸਤਿਂ ਭਾਵੇਤਿ’’’.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਨਾਮ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ – ‘ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ, ਉਜੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ, ਞਾਯਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ, ਸਾਮੀਚਿਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ, ਯਦਿਦਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪੁਰਿਸਯੁਗਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਾ ਏਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਅਞ੍ਜਲਿਕਰਣੀਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ, ਮਹਾਨਾਮ, ਸਮਯੇ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ ਨੇਵਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਰਾਗਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਦੋਸਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਮੋਹਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ; ਉਜੁਗਤਮੇਵਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਘਂ ਆਰਬ੍ਭ. ਉਜੁਗਤਚਿਤ੍ਤੋ ਖੋ ਪਨ, ਮਹਾਨਾਮ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਲਭਤਿ ਅਤ੍ਥਵੇਦਂ, ਲਭਤਿ ਧਮ੍ਮਵੇਦਂ, ਲਭਤਿ ਧਮ੍ਮੂਪਸਂਹਿਤਂ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ. ਪਮੁਦਿਤਸ੍ਸ ਪੀਤਿ ਜਾਯਤਿ, ਪੀਤਿਮਨਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯੋ ਸੁਖਂ ਵੇਦਿਯਤਿ, ਸੁਖਿਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਮਹਾਨਾਮ – ‘ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਵਿਸਮਗਤਾਯ ਪਜਾਯ ਸਮਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਸਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾਯ ਪਜਾਯ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਧਮ੍ਮਸੋਤਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਸਙ੍ਘਾਨੁਸ੍ਸਤਿਂ ਭਾਵੇਤਿ’’’.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਨਾਮ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਲਾਨਿ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ ਅਖਣ੍ਡਾਨਿ ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਦਾਨਿ ਅਸਬਲਾਨਿ ਅਕਮ੍ਮਾਸਾਨਿ ਭੁਜਿਸ੍ਸਾਨਿ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾਨਿ ਅਪਰਾਮਟ੍ਠਾਨਿ ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾਨਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ, ਮਹਾਨਾਮ, ਸਮਯੇ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸੀਲਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ ਨੇਵਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਰਾਗਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਦੋਸਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਮੋਹਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ; ਉਜੁਗਤਮੇਵਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਸੀਲਂ ਆਰਬ੍ਭ. ਉਜੁਗਤਚਿਤ੍ਤੋ ਖੋ ਪਨ, ਮਹਾਨਾਮ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਲਭਤਿ ਅਤ੍ਥਵੇਦਂ, ਲਭਤਿ ਧਮ੍ਮਵੇਦਂ, ਲਭਤਿ ਧਮ੍ਮੂਪਸਂਹਿਤਂ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ. ਪਮੁਦਿਤਸ੍ਸ ਪੀਤਿ ਜਾਯਤਿ, ਪੀਤਿਮਨਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯੋ ਸੁਖਂ ਵੇਦਿਯਤਿ, ਸੁਖਿਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਮਹਾਨਾਮ – ‘ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਵਿਸਮਗਤਾਯ ਪਜਾਯ ਸਮਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਸਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾਯ ਪਜਾਯ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਧਮ੍ਮਸੋਤਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਸੀਲਾਨੁਸ੍ਸਤਿਂ ਭਾਵੇਤਿ’’’.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਨਾਮ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਾਗਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ – ‘ਲਾਭਾ ਵਤ ਮੇ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਵਤ ਮੇ! ਯੋਹਂ ਮਚ੍ਛੇਰਮਲਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਾਯ ਪਜਾਯ ਵਿਗਤਮਲਮਚ੍ਛੇਰੇਨ ਚੇਤਸਾ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਾਮਿ ਮੁਤ੍ਤਚਾਗੋ ਪਯਤਪਾਣਿ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਰਤੋ ਯਾਚਯੋਗੋ ਦਾਨਸਂਵਿਭਾਗਰਤੋ’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ, ਮਹਾਨਾਮ, ਸਮਯੇ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਚਾਗਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ ਨੇਵਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਰਾਗਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਦੋਸਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਮੋਹਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ; ਉਜੁਗਤਮੇਵਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਚਾਗਂ ਆਰਬ੍ਭ. ਉਜੁਗਤਚਿਤ੍ਤੋ ਖੋ ਪਨ, ਮਹਾਨਾਮ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਲਭਤਿ ਅਤ੍ਥਵੇਦਂ, ਲਭਤਿ ਧਮ੍ਮਵੇਦਂ, ਲਭਤਿ ਧਮ੍ਮੂਪਸਂਹਿਤਂ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ. ਪਮੁਦਿਤਸ੍ਸ ਪੀਤਿ ਜਾਯਤਿ, ਪੀਤਿਮਨਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯੋ ਸੁਖਂ ਵੇਦਿਯਤਿ, ਸੁਖਿਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਮਹਾਨਾਮ – ‘ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਵਿਸਮਗਤਾਯ ਪਜਾਯ ਸਮਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਸਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾਯ ਪਜਾਯ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਧਮ੍ਮਸੋਤਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਚਾਗਾਨੁਸ੍ਸਤਿਂ ਭਾਵੇਤਿ’’’.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਨਾਮ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਦੇਵਤਾਨੁਸ੍ਸਤਿਂ ਭਾਵੇਤਿ – ‘ਸਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾ [ਚਾਤੁਮ੍ਮਹਾਰਾਜਿਕਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)], ਸਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਾ, ਸਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾ ਯਾਮਾ, ਸਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾ ਤੁਸਿਤਾ, ਸਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾ ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤਿਨੋ, ਸਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤਿਨੋ, ਸਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾ, ਸਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾ ਤਤੁਤ੍ਤਰਿ [ਤਤੁਤ੍ਤਰਿਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.), ਤਦੁਤ੍ਤਰਿ (ਕ.) ਅ. ਨਿ. ੬.੨੫; ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੧੬੨ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ]. ਯਥਾਰੂਪਾਯ ਸਦ੍ਧਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਤਾ ਦੇਵਤਾ ਇਤੋ ਚੁਤਾ ਤਤ੍ਥ ਉਪਪਨ੍ਨਾ [ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ (ਸੀ.), ਤਤ੍ਥੂਪਪਨ੍ਨਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਤਤ੍ਥੁਪਪਨ੍ਨਾ (ਅ. ਨਿ. ੩.੭੧)], ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਤਥਾਰੂਪਾ ਸਦ੍ਧਾ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਯਥਾਰੂਪੇਨ ਸੀਲੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਤਾ ਦੇਵਤਾ ਇਤੋ ਚੁਤਾ ਤਤ੍ਥ ਉਪਪਨ੍ਨਾ, ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਤਥਾਰੂਪਂ ਸੀਲਂ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਯਥਾਰੂਪੇਨ ਸੁਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਤਾ ਦੇਵਤਾ ਇਤੋ ਚੁਤਾ ਤਤ੍ਥ ਉਪਪਨ੍ਨਾ, ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਤਥਾਰੂਪਂ ਸੁਤਂ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਯਥਾਰੂਪੇਨ ਚਾਗੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਤਾ ਦੇਵਤਾ ਇਤੋ ਚੁਤਾ ਤਤ੍ਥ ਉਪਪਨ੍ਨਾ, ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਤਥਾਰੂਪੋ ਚਾਗੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਯਥਾਰੂਪਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਤਾ ਦੇਵਤਾ ਇਤੋ ਚੁਤਾ ਤਤ੍ਥ ਉਪਪਨ੍ਨਾ, ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਤਥਾਰੂਪਾ ਪਞ੍ਞਾ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤੀ’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ, ਮਹਾਨਾਮ, ਸਮਯੇ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਤਾਸਞ੍ਚ ਦੇਵਤਾਨਂ ਸਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸੀਲਞ੍ਚ ਸੁਤਞ੍ਚ ਚਾਗਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ ਨੇਵਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਰਾਗਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਦੋਸਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਮੋਹਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ; ਉਜੁਗਤਮੇਵਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਤਾ ਦੇਵਤਾ ਆਰਬ੍ਭ. ਉਜੁਗਤਚਿਤ੍ਤੋ ਖੋ ਪਨ, ਮਹਾਨਾਮ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਲਭਤਿ ਅਤ੍ਥਵੇਦਂ, ਲਭਤਿ ਧਮ੍ਮਵੇਦਂ, ਲਭਤਿ ਧਮ੍ਮੂਪਸਂਹਿਤਂ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ. ਪਮੁਦਿਤਸ੍ਸ ਪੀਤਿ ਜਾਯਤਿ, ਪੀਤਿਮਨਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯੋ ਸੁਖਂ ਵੇਦਿਯਤਿ, ਸੁਖਿਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਮਹਾਨਾਮ – ‘ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਵਿਸਮਗਤਾਯ ਪਜਾਯ ਸਮਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਸਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾਯ [ਸਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝਾਯ… ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝੋ (ਕ.)] ਪਜਾਯ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜੋ [ਸਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝਾਯ… ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝੋ (ਕ.)] ਵਿਹਰਤਿ, ਧਮ੍ਮਸੋਤਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਦੇਵਤਾਨੁਸ੍ਸਤਿਂ ਭਾਵੇਤਿ’’’.

‘‘ਯੋ ਸੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਆਗਤਫਲੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤਸਾਸਨੋ, ਸੋ ਇਮਿਨਾ ਵਿਹਾਰੇਨ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਦ੍ਵੇ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯ, ਬਲਾਨਿ ਤਯੋ ਆਜਾਨੀਯਾ;

ਅਨੁਤ੍ਤਰਿਯ ਅਨੁਸ੍ਸਤੀ, ਮਹਾਨਾਮੇਨ ਤੇ ਦਸਾਤਿ.

੨. ਸਾਰਣੀਯਵਗ੍ਗੋ

੧. ਪਠਮਸਾਰਣੀਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧੧. ‘‘ਛਯਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਾਰਣੀਯਾ [ਸਾਰਾਣੀਯਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]. ਕਤਮੇ ਛ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਮੇਤ੍ਤਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਆਵਿ ਚੇਵ ਰਹੋ ਚ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਾਰਣੀਯੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਮੇਤ੍ਤਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਆਵਿ ਚੇਵ ਰਹੋ ਚ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਾਰਣੀਯੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਮੇਤ੍ਤਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਆਵਿ ਚੇਵ ਰਹੋ ਚ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਾਰਣੀਯੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੇ ਤੇ ਲਾਭਾ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਧਮ੍ਮਲਦ੍ਧਾ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਪਤ੍ਤਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਥਾਰੂਪੇਹਿ ਲਾਭੇਹਿ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਭਤ੍ਤਭੋਗੀ ਹੋਤਿ ਸੀਲਵਨ੍ਤੇਹਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਹਿ ਸਾਧਾਰਣਭੋਗੀ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਾਰਣੀਯੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸੀਲਾਨਿ ਅਖਣ੍ਡਾਨਿ ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਦਾਨਿ ਅਸਬਲਾਨਿ ਅਕਮ੍ਮਾਸਾਨਿ ਭੁਜਿਸ੍ਸਾਨਿ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾਨਿ ਅਪਰਾਮਟ੍ਠਾਨਿ ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾਨਿ ਤਥਾਰੂਪੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸੀਲਸਾਮਞ੍ਞਗਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਹਿ ਆਵਿ ਚੇਵ ਰਹੋ ਚ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਾਰਣੀਯੋ.

੨. ਦੁਤਿਯਸਾਰਣੀਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧੨. ‘‘ਛਯਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਾਰਣੀਯਾ ਪਿਯਕਰਣਾ ਗਰੁਕਰਣਾ ਸਙ੍ਗਹਾਯ ਅਵਿਵਾਦਾਯ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਏਕੀਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਛ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਮੇਤ੍ਤਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਆਵਿ ਚੇਵ ਰਹੋ ਚ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਾਰਣੀਯੋ ਪਿਯਕਰਣੋ ਗਰੁਕਰਣੋ ਸਙ੍ਗਹਾਯ ਅਵਿਵਾਦਾਯ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਏਕੀਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਮੇਤ੍ਤਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਮੇਤ੍ਤਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਆਵਿ ਚੇਵ ਰਹੋ ਚ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਾਰਣੀਯੋ ਪਿਯਕਰਣੋ ਗਰੁਕਰਣੋ ਸਙ੍ਗਹਾਯ ਅਵਿਵਾਦਾਯ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਏਕੀਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿ ਅਰਿਯਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ ਤਕ੍ਕਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯ ਤਥਾਰੂਪਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿਸਾਮਞ੍ਞਗਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਹਿ ਆਵਿ ਚੇਵ ਰਹੋ ਚ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਾਰਣੀਯੋ ਪਿਯਕਰਣੋ ਗਰੁਕਰਣੋ ਸਙ੍ਗਹਾਯ ਅਵਿਵਾਦਾਯ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਏਕੀਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛ ਧਮ੍ਮਾ ਸਾਰਣੀਯਾ ਪਿਯਕਰਣਾ ਗਰੁਕਰਣਾ ਸਙ੍ਗਹਾਯ ਅਵਿਵਾਦਾਯ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਏਕੀਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਨਿਸ੍ਸਾਰਣੀਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧੩. ‘‘ਛਯਿਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਸ੍ਸਾਰਣੀਯਾ ਧਾਤੁਯੋ. ਕਤਮਾ ਛ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਮੇਤ੍ਤਾ ਹਿ ਖੋ ਮੇ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਯਾਨੀਕਤਾ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾ; ਅਥ ਚ ਪਨ ਮੇ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ‘ਮਾ ਹੇਵ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਮਾਯਸ੍ਮਾ, ਏਵਂ ਅਵਚ; ਮਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਿ, ਨ ਹਿ ਸਾਧੁ ਭਗਵਤੋ ਅਬ੍ਭਕ੍ਖਾਨਂ, ਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਅਨਵਕਾਸੋ ਯਂ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਭਾਵਿਤਾਯ ਬਹੁਲੀਕਤਾਯ ਯਾਨੀਕਤਾਯ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾਯ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾਯ ਪਰਿਚਿਤਾਯ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾਯ; ਅਥ ਚ ਪਨਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤਿ [ਠਸ੍ਸਤੀਤਿ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ) ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੨੬ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ], ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਹੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਬ੍ਯਾਪਾਦਸ੍ਸ ਯਦਿਦਂ ਮੇਤ੍ਤਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’’’ਤਿ [ਮੇਤ੍ਤਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)].

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਕਰੁਣਾ ਹਿ ਖੋ ਮੇ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਯਾਨੀਕਤਾ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾ; ਅਥ ਚ ਪਨ ਮੇ ਵਿਹੇਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ‘ਮਾ ਹੇਵ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਮਾਯਸ੍ਮਾ, ਏਵਂ ਅਵਚ; ਮਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਿ, ਨ ਹਿ ਸਾਧੁ ਭਗਵਤੋ ਅਬ੍ਭਕ੍ਖਾਨਂ, ਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਅਨਵਕਾਸੋ ਯਂ ਕਰੁਣਾਯ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਭਾਵਿਤਾਯ ਬਹੁਲੀਕਤਾਯ ਯਾਨੀਕਤਾਯ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾਯ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾਯ ਪਰਿਚਿਤਾਯ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾਯ; ਅਥ ਚ ਪਨਸ੍ਸ ਵਿਹੇਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤਿ, ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਹੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਵਿਹੇਸਾਯ ਯਦਿਦਂ ਕਰੁਣਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਮੁਦਿਤਾ ਹਿ ਖੋ ਮੇ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਯਾਨੀਕਤਾ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾ; ਅਥ ਚ ਪਨ ਮੇ ਅਰਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ‘ਮਾ ਹੇਵ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਮਾਯਸ੍ਮਾ, ਏਵਂ ਅਵਚ; ਮਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਿ, ਨ ਹਿ ਸਾਧੁ ਭਗਵਤੋ ਅਬ੍ਭਕ੍ਖਾਨਂ, ਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਅਨਵਕਾਸੋ ਯਂ ਮੁਦਿਤਾਯ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਭਾਵਿਤਾਯ ਬਹੁਲੀਕਤਾਯ ਯਾਨੀਕਤਾਯ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾਯ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾਯ ਪਰਿਚਿਤਾਯ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾਯ; ਅਥ ਚ ਪਨਸ੍ਸ ਅਰਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤਿ, ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਹੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਅਰਤਿਯਾ ਯਦਿਦਂ ਮੁਦਿਤਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਹਿ ਖੋ ਮੇ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਯਾਨੀਕਤਾ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾ; ਅਥ ਚ ਪਨ ਮੇ ਰਾਗੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ‘ਮਾ ਹੇਵ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਮਾਯਸ੍ਮਾ, ਏਵਂ ਅਵਚ; ਮਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਿ, ਨ ਹਿ ਸਾਧੁ ਭਗਵਤੋ ਅਬ੍ਭਕ੍ਖਾਨਂ, ਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਅਨਵਕਾਸੋ ਯਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਯ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਭਾਵਿਤਾਯ ਬਹੁਲੀਕਤਾਯ ਯਾਨੀਕਤਾਯ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾਯ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾਯ ਪਰਿਚਿਤਾਯ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾਯ; ਅਥ ਚ ਪਨਸ੍ਸ ਰਾਗੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤਿ, ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਹੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਰਾਗਸ੍ਸ ਯਦਿਦਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਹਿ ਖੋ ਮੇ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਯਾਨੀਕਤਾ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾ; ਅਥ ਚ ਪਨ ਮੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੋਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ‘ਮਾ ਹੇਵ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਮਾਯਸ੍ਮਾ, ਏਵਂ ਅਵਚ; ਮਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਿ, ਨ ਹਿ ਸਾਧੁ ਭਗਵਤੋ ਅਬ੍ਭਕ੍ਖਾਨਂ, ਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਅਨਵਕਾਸੋ ਯਂ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਯ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਭਾਵਿਤਾਯ ਬਹੁਲੀਕਤਾਯ ਯਾਨੀਕਤਾਯ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾਯ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾਯ ਪਰਿਚਿਤਾਯ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾਯ; ਅਥ ਚ ਪਨਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਹੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਖੋ ਮੇ ਵਿਗਤਂ [ਵਿਗਤੇ (ਸ੍ਯਾ.)], ਅਯਮਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਚ [ਅਯਂ ਚਕਾਰੋ ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੨੬ ਨਤ੍ਥਿ] ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ; ਅਥ ਚ ਪਨ ਮੇ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਕਥਂਕਥਾਸਲ੍ਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ‘ਮਾ ਹੇਵ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਮਾਯਸ੍ਮਾ, ਏਵਂ ਅਵਚ; ਮਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਿ, ਨ ਹਿ ਸਾਧੁ ਭਗਵਤੋ ਅਬ੍ਭਕ੍ਖਾਨਂ, ਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਅਨਵਕਾਸੋ ਯਂ ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਵਿਗਤੇ ਅਯਮਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਚ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੋ; ਅਥ ਚ ਪਨਸ੍ਸ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਕਥਂਕਥਾਸਲ੍ਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤਿ, ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਹੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਕਥਂਕਥਾਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਯਦਿਦਂ ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਮਾਨਸਮੁਗ੍ਘਾਤੋ’ਤਿ. ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛ ਨਿਸ੍ਸਾਰਣੀਯਾ ਧਾਤੁਯੋ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਭਦ੍ਦਕਸੁਤ੍ਤਂ

੧੪. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ. ‘‘ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਤਥਾ ਤਥਾ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪਯਤੋ ਨ ਭਦ੍ਦਕਂ ਮਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਭਦ੍ਦਿਕਾ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ [ਕਾਲਂਕਿਰਿਯਾ (ਕ.) ਅ. ਨਿ. ੩.੧੧੦]. ਕਥਞ੍ਚਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪਯਤੋ ਨ ਭਦ੍ਦਕਂ ਮਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਭਦ੍ਦਿਕਾ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ?

‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਮ੍ਮਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ ਕਮ੍ਮਰਤੋ ਕਮ੍ਮਾਰਾਮਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ, ਭਸ੍ਸਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ ਭਸ੍ਸਰਤੋ ਭਸ੍ਸਾਰਾਮਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ, ਨਿਦ੍ਦਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ ਨਿਦ੍ਦਾਰਤੋ ਨਿਦ੍ਦਾਰਾਮਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ, ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਗਣਿਕਰਤੋ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ, ਸਂਸਗ੍ਗਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ ਸਂਸਗ੍ਗਰਤੋ ਸਂਸਗ੍ਗਾਰਾਮਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ, ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ ਪਪਞ੍ਚਰਤੋ ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ. ਏਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪਯਤੋ ਨ ਭਦ੍ਦਕਂ ਮਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਭਦ੍ਦਿਕਾ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ – ‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਕ੍ਕਾਯਾਭਿਰਤੋ ਨਪ੍ਪਜਹਾਸਿ [ਨ ਪਹਾਸਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਸਕ੍ਕਾਯਂ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਕਿਰਿਯਾਯ’’’.

‘‘ਤਥਾ ਤਥਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪਯਤੋ ਭਦ੍ਦਕਂ ਮਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਭਦ੍ਦਿਕਾ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ. ਕਥਞ੍ਚਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪਯਤੋ ਭਦ੍ਦਕਂ ਮਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਭਦ੍ਦਿਕਾ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ?

‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਕਮ੍ਮਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ ਨ ਕਮ੍ਮਰਤੋ ਨ ਕਮ੍ਮਾਰਾਮਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਭਸ੍ਸਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ ਨ ਭਸ੍ਸਰਤੋ ਨ ਭਸ੍ਸਾਰਾਮਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਨਿਦ੍ਦਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ ਨ ਨਿਦ੍ਦਾਰਤੋ ਨਿਦ੍ਦਾਰਾਮਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ ਨ ਸਙ੍ਗਣਿਕਰਤੋ ਨ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਸਂਸਗ੍ਗਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ ਨ ਸਂਸਗ੍ਗਰਤੋ ਨ ਸਂਸਗ੍ਗਾਰਾਮਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ ਨ ਪਪਞ੍ਚਰਤੋ ਨ ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ. ਏਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪਯਤੋ ਭਦ੍ਦਕਂ ਮਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਭਦ੍ਦਿਕਾ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ – ‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਭਿਰਤੋ ਪਜਹਾਸਿ ਸਕ੍ਕਾਯਂ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਕਿਰਿਯਾਯਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਯੋ ਪਪਞ੍ਚਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ, ਪਪਞ੍ਚਾਭਿਰਤੋ ਮਗੋ;

ਵਿਰਾਧਯੀ ਸੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ.

‘‘ਯੋ ਚ ਪਪਞ੍ਚਂ ਹਿਤ੍ਵਾਨ, ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਪਦੇ ਰਤੋ;

ਆਰਾਧਯੀ ਸੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ;

੫. ਅਨੁਤਪ੍ਪਿਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧੫. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਤਥਾ ਤਥਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪਯਤੋ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ ਅਨੁਤਪ੍ਪਾ ਹੋਤਿ. ਕਥਞ੍ਚਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪਯਤੋ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ ਅਨੁਤਪ੍ਪਾ ਹੋਤਿ?

‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਮ੍ਮਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ ਕਮ੍ਮਰਤੋ ਕਮ੍ਮਾਰਾਮਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ, ਭਸ੍ਸਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਨਿਦ੍ਦਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ… ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ… ਸਂਸਗ੍ਗਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ… ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ ਪਪਞ੍ਚਰਤੋ ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ. ਏਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪਯਤੋ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ ਅਨੁਤਪ੍ਪਾ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ – ‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਕ੍ਕਾਯਾਭਿਰਤੋ ਨਪ੍ਪਜਹਾਸਿ ਸਕ੍ਕਾਯਂ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਕਿਰਿਯਾਯ’’’.

‘‘ਤਥਾ ਤਥਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪਯਤੋ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ ਅਨਨੁਤਪ੍ਪਾ ਹੋਤਿ. ਕਥਞ੍ਚਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪਯਤੋ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ ਅਨਨੁਤਪ੍ਪਾ ਹੋਤਿ?

‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਕਮ੍ਮਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ ਨ ਕਮ੍ਮਰਤੋ ਨ ਕਮ੍ਮਾਰਾਮਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਭਸ੍ਸਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਨ ਨਿਦ੍ਦਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ… ਨ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ… ਨ ਸਂਸਗ੍ਗਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ… ਨ ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ ਨ ਪਪਞ੍ਚਰਤੋ ਨ ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ. ਏਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਂ ਕਪ੍ਪਯਤੋ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ ਅਨਨੁਤਪ੍ਪਾ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ – ‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਭਿਰਤੋ ਪਜਹਾਸਿ ਸਕ੍ਕਾਯਂ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਕਿਰਿਯਾਯਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਯੋ ਪਪਞ੍ਚਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ, ਪਪਞ੍ਚਾਭਿਰਤੋ ਮਗੋ;

ਵਿਰਾਧਯੀ ਸੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ.

‘‘ਯੋ ਚ ਪਪਞ੍ਚਂ ਹਿਤ੍ਵਾਨ, ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਪਦੇ ਰਤੋ;

ਆਰਾਧਯੀ ਸੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ;

੬. ਨਕੁਲਪਿਤੁਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਭਗ੍ਗੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਸੁਸੁਮਾਰਗਿਰੇ [ਸੁਂਸੁਮਾਰਗਿਰੇ (ਸੀ. ਪੀ.), ਸਂਸੁਮਾਰਗਿਰੇ (ਕਤ੍ਥਚਿ)] ਭੇਸਕਲ਼ਾਵਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਨਕੁਲਪਿਤਾ ਗਹਪਤਿ ਆਬਾਧਿਕੋ ਹੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ. ਅਥ ਖੋ ਨਕੁਲਮਾਤਾ ਗਹਪਤਾਨੀ ਨਕੁਲਪਿਤਰਂ ਗਹਪਤਿਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਮਾ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਗਹਪਤਿ, ਸਾਪੇਕ੍ਖੋ [ਸਾਪੇਖੋ (ਪੀ. ਕ.)] ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਦੁਕ੍ਖਾ, ਗਹਪਤਿ, ਸਾਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ; ਗਰਹਿਤਾ ਚ ਭਗਵਤਾ ਸਾਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ. ਸਿਯਾ ਖੋ ਪਨ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਨ ਨਕੁਲਮਾਤਾ ਗਹਪਤਾਨੀ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤਿ [ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਸਕ੍ਕੋਤਿ (ਪੀ. ਕ.)] ਦਾਰਕੇ ਪੋਸੇਤੁਂ, ਘਰਾਵਾਸਂ ਸਨ੍ਧਰਿਤੁ’ਨ੍ਤਿ [ਸਨ੍ਧਰਿਤੁਨ੍ਤਿ (ਕ.), ਸਣ੍ਠਰਿਤੁਂ (ਸ੍ਯਾ.)]. ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਗਹਪਤਿ, ਏਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕੁਸਲਾਹਂ, ਗਹਪਤਿ, ਕਪ੍ਪਾਸਂ ਕਨ੍ਤਿਤੁਂ ਵੇਣਿਂ ਓਲਿਖਿਤੁਂ. ਸਕ੍ਕੋਮਹਂ, ਗਹਪਤਿ, ਤਵਚ੍ਚਯੇਨ ਦਾਰਕੇ ਪੋਸੇਤੁਂ, ਘਰਾਵਾਸਂ ਸਨ੍ਧਰਿਤੁਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ ਤ੍ਵਂ, ਗਹਪਤਿ, ਮਾ ਸਾਪੇਕ੍ਖੋ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਦੁਕ੍ਖਾ, ਗਹਪਤਿ, ਸਾਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ; ਗਰਹਿਤਾ ਚ ਭਗਵਤਾ ਸਾਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ.

‘‘ਸਿਯਾ ਖੋ ਪਨ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਨਕੁਲਮਾਤਾ ਗਹਪਤਾਨੀ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਘਰਂ [ਭਤ੍ਤਾਰਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਵੀਰਂ (ਸੀ.)] ਗਮਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਗਹਪਤਿ, ਏਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤ੍ਵਞ੍ਚੇਵ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਜਾਨਾਸਿ ਅਹਞ੍ਚ, ਯਂ ਨੋ [ਯਦਾ ਤੇ (ਸੀ.), ਯਥਾ (ਸ੍ਯਾ.), ਯਥਾ ਨੋ (ਪੀ.)] ਸੋਲ਼ਸਵਸ੍ਸਾਨਿ ਗਹਟ੍ਠਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਸਮਾਚਿਣ੍ਣਂ [ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਂ (ਸੀ.)]. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ ਤ੍ਵਂ, ਗਹਪਤਿ, ਮਾ ਸਾਪੇਕ੍ਖੋ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਦੁਕ੍ਖਾ, ਗਹਪਤਿ, ਸਾਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ; ਗਰਹਿਤਾ ਚ ਭਗਵਤਾ ਸਾਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ.

‘‘ਸਿਯਾ ਖੋ ਪਨ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਨਕੁਲਮਾਤਾ ਗਹਪਤਾਨੀ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਨ ਦਸ੍ਸਨਕਾਮਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਭਗਵਤੋ ਨ ਦਸ੍ਸਨਕਾਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਗਹਪਤਿ, ਏਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਹਞ੍ਹਿ, ਗਹਪਤਿ, ਤਵਚ੍ਚਯੇਨ ਦਸ੍ਸਨਕਾਮਤਰਾ ਚੇਵ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਭਗਵਤੋ, ਦਸ੍ਸਨਕਾਮਤਰਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ ਤ੍ਵਂ, ਗਹਪਤਿ, ਮਾ ਸਾਪੇਕ੍ਖੋ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਦੁਕ੍ਖਾ, ਗਹਪਤਿ, ਸਾਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ; ਗਰਹਿਤਾ ਚ ਭਗਵਤਾ ਸਾਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ.

‘‘ਸਿਯਾ ਖੋ ਪਨ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਨ ਨਕੁਲਮਾਤਾ ਗਹਪਤਾਨੀ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਸੀਲੇਸੁ [ਨਕੁਲਮਾਤਾ… ਨ ਸੀਲੇਸੁ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਨੀ’ਤਿ. ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਗਹਪਤਿ, ਏਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਾਵਤਾ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਿਕਾ ਗਿਹੀ ਓਦਾਤਵਸਨਾ ਸੀਲੇਸੁ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਨਿਯੋ, ਅਹਂ ਤਾਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ. ਯਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਕਙ੍ਖਾ ਵਾ ਵਿਮਤਿ ਵਾ – ਅਯਂ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗ੍ਗੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਸੁਸੁਮਾਰਗਿਰੇ ਭੇਸਕਲ਼ਾਵਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ – ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਤੁ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ ਤ੍ਵਂ, ਗਹਪਤਿ, ਮਾ ਸਾਪੇਕ੍ਖੋ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਦੁਕ੍ਖਾ, ਗਹਪਤਿ, ਸਾਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ; ਗਰਹਿਤਾ ਚ ਭਗਵਤਾ ਸਾਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ.

‘‘ਸਿਯਾ ਖੋ ਪਨ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਨ ਨਕੁਲਮਾਤਾ ਗਹਪਤਾਨੀ ਲਾਭਿਨੀ [ਨਕੁਲਮਾਤਾ ਗਹਪਤਾਨੀ ਨ ਲਾਭਿਨੀ (ਪੀ.)] ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਸਮਥਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਗਹਪਤਿ, ਏਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਾਵਤਾ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਿਕਾ ਗਿਹੀ ਓਦਾਤਵਸਨਾ ਲਾਭਿਨਿਯੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਸਮਥਸ੍ਸ, ਅਹਂ ਤਾਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ. ਯਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਕਙ੍ਖਾ ਵਾ ਵਿਮਤਿ ਵਾ – ਅਯਂ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗ੍ਗੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਸੁਸੁਮਾਰਗਿਰੇ ਭੇਸਕਲ਼ਾਵਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ – ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਤੁ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ ਤ੍ਵਂ, ਗਹਪਤਿ, ਮਾ ਸਾਪੇਕ੍ਖੋ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਦੁਕ੍ਖਾ, ਗਹਪਤਿ, ਸਾਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ; ਗਰਹਿਤਾ ਚ ਭਗਵਤਾ ਸਾਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ.

‘‘ਸਿਯਾ ਖੋ ਪਨ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਨ ਨਕੁਲਮਾਤਾ ਗਹਪਤਾਨੀ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਓਗਾਧਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਪਤਿਗਾਧਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਤਿਣ੍ਣਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਵਿਗਤਕਥਂਕਥਾ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਪਰਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਵਿਹਰਤੀ’ਤਿ. ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਗਹਪਤਿ, ਏਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਾਵਤਾ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਿਕਾ ਗਿਹੀ ਓਦਾਤਵਸਨਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਓਗਾਧਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਪਤਿਗਾਧਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਤਿਣ੍ਣਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਵਿਗਤਕਥਂਕਥਾ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਪਰਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਅਹਂ ਤਾਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ. ਯਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਕਙ੍ਖਾ ਵਾ ਵਿਮਤਿ ਵਾ – ਅਯਂ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗ੍ਗੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਸੁਸੁਮਾਰਗਿਰੇ ਭੇਸਕਲ਼ਾਵਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ – ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਤੁ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ ਤ੍ਵਂ, ਗਹਪਤਿ, ਮਾ ਸਾਪੇਕ੍ਖੋ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਦੁਕ੍ਖਾ ਗਹਪਤਿ ਸਾਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ; ਗਰਹਿਤਾ ਚ ਭਗਵਤਾ ਸਾਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਨਕੁਲਪਿਤੁਨੋ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਨਕੁਲਮਾਤਰਾ [ਨਕੁਲਮਾਤਾਯ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.), ਨਕੁਲਮਾਤੁਯਾ (ਕ.)] ਗਹਪਤਾਨਿਯਾ ਇਮਿਨਾ ਓਵਾਦੇਨ ਓਵਦਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਸੋ ਆਬਾਧੋ ਠਾਨਸੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਿ. ਵੁਟ੍ਠਹਿ [ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ (ਕ.)] ਚ ਨਕੁਲਪਿਤਾ ਗਹਪਤਿ ਤਮ੍ਹਾ ਆਬਾਧਾ; ਤਥਾ ਪਹੀਨੋ ਚ ਪਨ ਨਕੁਲਪਿਤੁਨੋ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਸੋ ਆਬਾਧੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਨਕੁਲਪਿਤਾ ਗਹਪਤਿ ਗਿਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ [‘‘ਗਿਲਾਨਭਾਵਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਠਿਤੋ, ਭਾਵਪ੍ਪਧਾਨੋ ਹਿ ਅਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ’’ਤਿ ਟੀਕਾਸਂਵਣ੍ਣਨਾ] ਅਚਿਰਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਗੇਲਞ੍ਞਾ ਦਣ੍ਡਮੋਲੁਬ੍ਭ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਨਕੁਲਪਿਤਰਂ ਗਹਪਤਿਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਲਾਭਾ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ! ਯਸ੍ਸ ਤੇ ਨਕੁਲਮਾਤਾ ਗਹਪਤਾਨੀ ਅਨੁਕਮ੍ਪਿਕਾ ਅਤ੍ਥਕਾਮਾ ਓਵਾਦਿਕਾ ਅਨੁਸਾਸਿਕਾ. ਯਾਵਤਾ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਮਮ ਸਾਵਿਕਾ ਗਿਹੀ ਓਦਾਤਵਸਨਾ ਸੀਲੇਸੁ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਨਿਯੋ, ਨਕੁਲਮਾਤਾ ਗਹਪਤਾਨੀ ਤਾਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ. ਯਾਵਤਾ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਮਮ ਸਾਵਿਕਾ ਗਿਹੀ ਓਦਾਤਵਸਨਾ ਲਾਭਿਨਿਯੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਸਮਥਸ੍ਸ, ਨਕੁਲਮਾਤਾ ਗਹਪਤਾਨੀ ਤਾਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ. ਯਾਵਤਾ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਮਮ ਸਾਵਿਕਾ ਗਿਹੀ ਓਦਾਤਵਸਨਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਓਗਾਧਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਪਤਿਗਾਧਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਤਿਣ੍ਣਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਵਿਗਤਕਥਂਕਥਾ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਪਰਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਨਕੁਲਮਾਤਾ ਗਹਪਤਾਨੀ ਤਾਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ. ਲਾਭਾ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ! ਯਸ੍ਸ ਤੇ ਨਕੁਲਮਾਤਾ ਗਹਪਤਾਨੀ ਅਨੁਕਮ੍ਪਿਕਾ ਅਤ੍ਥਕਾਮਾ ਓਵਾਦਿਕਾ ਅਨੁਸਾਸਿਕਾ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਸੋਪ੍ਪਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨੁਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਆਯਸ੍ਮਾਪਿ ਖੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨੁਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਆਯਸ੍ਮਾਪਿ ਖੋ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ…ਪੇ… ਆਯਸ੍ਮਾਪਿ ਖੋ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ… ਆਯਸ੍ਮਾਪਿ ਖੋ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨੋ… ਆਯਸ੍ਮਾਪਿ ਖੋ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋ [ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਤੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] … ਆਯਸ੍ਮਾਪਿ ਖੋ ਮਹਾਚੁਨ੍ਦੋ… ਆਯਸ੍ਮਾਪਿ ਖੋ ਮਹਾਕਪ੍ਪਿਨੋ… ਆਯਸ੍ਮਾਪਿ ਖੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ… ਆਯਸ੍ਮਾਪਿ ਖੋ ਰੇਵਤੋ… ਆਯਸ੍ਮਾਪਿ ਖੋ ਆਨਨ੍ਦੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨੁਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਬਹੁਦੇਵ ਰਤ੍ਤਿਂ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਤੇਪਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਯਥਾਵਿਹਾਰਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਯੇ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਵਾ ਅਚਿਰਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਅਧੁਨਾਗਤਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ ਤੇ ਯਾਵ ਸੂਰਿਯੁਗ੍ਗਮਨਾ ਕਾਕਚ੍ਛਮਾਨਾ ਸੁਪਿਂਸੁ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਭਗਵਾ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯਾਵ ਸੂਰਿਯੁਗ੍ਗਮਨਾ ਕਾਕਚ੍ਛਮਾਨੇ ਸੁਪਨ੍ਤੇ. ਦਿਸ੍ਵਾ ਯੇਨੁਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਨਿਸਜ੍ਜ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ –

‘‘ਕਹਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ? ਕਹਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ? ਕਹਂ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ? ਕਹਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨੋ? ਕਹਂ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋ? ਕਹਂ ਮਹਾਚੁਨ੍ਦੋ? ਕਹਂ ਮਹਾਕਪ੍ਪਿਨੋ? ਕਹਂ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ? ਕਹਂ ਰੇਵਤੋ? ਕਹਂ ਆਨਨ੍ਦੋ? ਕਹਂ ਨੁ ਖੋ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੇਰਾ ਸਾਵਕਾ ਗਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਤੇਪਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਯਥਾਵਿਹਾਰਂ ਅਗਮਂਸੂ’’ਤਿ. ‘‘ਕੇਨ ਨੋ [ਕੇਨ ਨੋ (ਕ.), ਕੇ ਨੁ (ਕਤ੍ਥਚਿ)] ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਾਗਤਾਤਿ [ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਵਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.), ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਤਾਤਿ (?)] ਯਾਵ ਸੂਰਿਯੁਗ੍ਗਮਨਾ ਕਾਕਚ੍ਛਮਾਨਾ ਸੁਪਥ? ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪਿ ਨੁ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਂ ਵਾ ਸੁਤਂ ਵਾ – ‘ਰਾਜਾ ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਮੁਦ੍ਧਾਭਿਸਿਤ੍ਤੋ [ਮੁਦ੍ਧਾਭਿਸਿਤ੍ਤੋ (ਕ.)] ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਸੇਯ੍ਯਸੁਖਂ ਪਸ੍ਸਸੁਖਂ ਮਿਦ੍ਧਸੁਖਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਯਾਵਜੀਵਂ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੋ ਜਨਪਦਸ੍ਸ ਵਾ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ! ਮਯਾਪਿ ਖੋ ਏਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨੇਵ ਦਿਟ੍ਠਂ ਨ ਸੁਤਂ – ‘ਰਾਜਾ ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਮੁਦ੍ਧਾਭਿਸਿਤ੍ਤੋ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਸੇਯ੍ਯਸੁਖਂ ਪਸ੍ਸਸੁਖਂ ਮਿਦ੍ਧਸੁਖਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਯਾਵਜੀਵਂ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੋ ਜਨਪਦਸ੍ਸ ਵਾ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪਿ ਨੁ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਂ ਵਾ ਸੁਤਂ ਵਾ – ‘ਰਟ੍ਠਿਕੋ…ਪੇ… ਪੇਤ੍ਤਣਿਕੋ… ਸੇਨਾਪਤਿਕੋ… ਗਾਮਗਾਮਣਿਕੋ [ਗਾਮਗਾਮਿਕੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] … ਪੂਗਗਾਮਣਿਕੋ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਸੇਯ੍ਯਸੁਖਂ ਪਸ੍ਸਸੁਖਂ ਮਿਦ੍ਧਸੁਖਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਯਾਵਜੀਵਂ ਪੂਗਗਾਮਣਿਕਤ੍ਤਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੋ ਪੂਗਸ੍ਸ ਵਾ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ! ਮਯਾਪਿ ਖੋ ਏਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨੇਵ ਦਿਟ੍ਠਂ ਨ ਸੁਤਂ – ‘ਪੂਗਗਾਮਣਿਕੋ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਸੇਯ੍ਯਸੁਖਂ ਪਸ੍ਸਸੁਖਂ ਮਿਦ੍ਧਸੁਖਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਯਾਵਜੀਵਂ ਪੂਗਗਾਮਣਿਕਤ੍ਤਂ ਵਾ ਕਾਰੇਨ੍ਤੋ ਪੂਗਸ੍ਸ ਵਾ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪਿ ਨੁ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਂ ਵਾ ਸੁਤਂ ਵਾ – ‘ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਸੇਯ੍ਯਸੁਖਂ ਪਸ੍ਸਸੁਖਂ ਮਿਦ੍ਧਸੁਖਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਅਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਭੋਜਨੇ ਅਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਅਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਰਤ੍ਤਾਪਰਰਤ੍ਤਂ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾਨਂ [ਬੋਧਪਕ੍ਖਿਯਾਨਂ (ਸੀ.), ਬੋਧਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ (ਪੀ.)] ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗਂ ਅਨਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ! ਮਯਾਪਿ ਖੋ ਏਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨੇਵ ਦਿਟ੍ਠਂ ਨ ਸੁਤਂ – ‘ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਸੇਯ੍ਯਸੁਖਂ ਪਸ੍ਸਸੁਖਂ ਮਿਦ੍ਧਸੁਖਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਅਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਭੋਜਨੇ ਅਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਅਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਰਤ੍ਤਾਪਰਰਤ੍ਤਂ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗਂ ਅਨਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਨੋ, ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਾ, ਵਿਪਸ੍ਸਕਾ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਪੁਬ੍ਬਰਤ੍ਤਾਪਰਰਤ੍ਤਂ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਮਚ੍ਛਬਨ੍ਧਸੁਤ੍ਤਂ

੧੮. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਤਿ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਭਗਵਾ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਮਚ੍ਛਿਕਂ ਮਚ੍ਛਬਨ੍ਧਂ ਮਚ੍ਛੇ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਕਿਣਮਾਨਂ. ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਾ ਓਕ੍ਕਮ੍ਮ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਨਿਸਜ੍ਜ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਪਸ੍ਸਥ ਨੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਮੁਂ ਮਚ੍ਛਿਕਂ ਮਚ੍ਛਬਨ੍ਧਂ ਮਚ੍ਛੇ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਕਿਣਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪਿ ਨੁ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਂ ਵਾ ਸੁਤਂ ਵਾ – ‘ਮਚ੍ਛਿਕੋ ਮਚ੍ਛਬਨ੍ਧੋ ਮਚ੍ਛੇ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਕਿਣਮਾਨੋ ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਤੇਨ ਆਜੀਵੇਨ ਹਤ੍ਥਿਯਾਯੀ ਵਾ ਅਸ੍ਸਯਾਯੀ ਵਾ ਰਥਯਾਯੀ ਵਾ ਯਾਨਯਾਯੀ ਵਾ ਭੋਗਭੋਗੀ ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਾ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਨ੍ਤੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ! ਮਯਾਪਿ ਖੋ ਏਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨੇਵ ਦਿਟ੍ਠਂ ਨ ਸੁਤਂ – ‘ਮਚ੍ਛਿਕੋ ਮਚ੍ਛਬਨ੍ਧੋ ਮਚ੍ਛੇ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਕਿਣਮਾਨੋ ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਤੇਨ ਆਜੀਵੇਨ ਹਤ੍ਥਿਯਾਯੀ ਵਾ ਅਸ੍ਸਯਾਯੀ ਵਾ ਰਥਯਾਯੀ ਵਾ ਯਾਨਯਾਯੀ ਵਾ ਭੋਗਭੋਗੀ ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਾ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਨ੍ਤੋ’ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤੇ ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਚ੍ਛੇ ਵਜ੍ਝੇ ਵਧਾਯੁਪਨੀਤੇ [ਵਧਾਯਾਨੀਤੇ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਵਧਾਯ ਨੀਤੇ (ਕ.)] ਪਾਪਕੇਨ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਨੇਵ ਹਤ੍ਥਿਯਾਯੀ ਹੋਤਿ ਨ ਅਸ੍ਸਯਾਯੀ ਨ ਰਥਯਾਯੀ ਨ ਯਾਨਯਾਯੀ ਨ ਭੋਗਭੋਗੀ, ਨ ਮਹਨ੍ਤਂ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪਿ ਨੁ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਂ ਵਾ ਸੁਤਂ ਵਾ – ‘ਗੋਘਾਤਕੋ ਗਾਵੋ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਕਿਣਮਾਨੋ ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਤੇਨ ਆਜੀਵੇਨ ਹਤ੍ਥਿਯਾਯੀ ਵਾ ਅਸ੍ਸਯਾਯੀ ਵਾ ਰਥਯਾਯੀ ਵਾ ਯਾਨਯਾਯੀ ਵਾ ਭੋਗਭੋਗੀ ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਾ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਨ੍ਤੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ! ਮਯਾਪਿ ਖੋ ਏਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨੇਵ ਦਿਟ੍ਠਂ ਨ ਸੁਤਂ – ‘ਗੋਘਾਤਕੋ ਗਾਵੋ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਕਿਣਮਾਨੋ ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਤੇਨ ਆਜੀਵੇਨ ਹਤ੍ਥਿਯਾਯੀ ਵਾ ਅਸ੍ਸਯਾਯੀ ਵਾ ਰਥਯਾਯੀ ਵਾ ਯਾਨਯਾਯੀ ਵਾ ਭੋਗਭੋਗੀ ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਾ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਨ੍ਤੋ’ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤੇ ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਗਾਵੋ ਵਜ੍ਝੇ ਵਧਾਯੁਪਨੀਤੇ ਪਾਪਕੇਨ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਨੇਵ ਹਤ੍ਥਿਯਾਯੀ ਹੋਤਿ ਨ ਅਸ੍ਸਯਾਯੀ ਨ ਰਥਯਾਯੀ ਨ ਯਾਨਯਾਯੀ ਨ ਭੋਗਭੋਗੀ, ਨ ਮਹਨ੍ਤਂ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪਿ ਨੁ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਂ ਵਾ ਸੁਤਂ ਵਾ – ‘ਓਰਬ੍ਭਿਕੋ…ਪੇ… ਸੂਕਰਿਕੋ [ਸੋਕਰਿਕੋ (ਸ੍ਯਾ.)] …ਪੇ… ਸਾਕੁਣਿਕੋ…ਪੇ… ਮਾਗਵਿਕੋ ਮਗੇ [ਮਿਗੇ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਕਿਣਮਾਨੋ ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਤੇਨ ਆਜੀਵੇਨ ਹਤ੍ਥਿਯਾਯੀ ਵਾ ਅਸ੍ਸਯਾਯੀ ਵਾ ਰਥਯਾਯੀ ਵਾ ਯਾਨਯਾਯੀ ਵਾ ਭੋਗਭੋਗੀ ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਾ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਨ੍ਤੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ! ਮਯਾਪਿ ਖੋ ਏਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨੇਵ ਦਿਟ੍ਠਂ ਨ ਸੁਤਂ – ‘ਮਾਗਵਿਕੋ ਮਗੇ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਕਿਣਮਾਨੋ ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਤੇਨ ਆਜੀਵੇਨ ਹਤ੍ਥਿਯਾਯੀ ਵਾ ਅਸ੍ਸਯਾਯੀ ਵਾ ਰਥਯਾਯੀ ਵਾ ਯਾਨਯਾਯੀ ਵਾ ਭੋਗਭੋਗੀ ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਾ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਨ੍ਤੋ’ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤੇ ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਗੇ ਵਜ੍ਝੇ ਵਧਾਯੁਪਨੀਤੇ ਪਾਪਕੇਨ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਨੇਵ ਹਤ੍ਥਿਯਾਯੀ ਹੋਤਿ ਨ ਅਸ੍ਸਯਾਯੀ ਨ ਰਥਯਾਯੀ ਨ ਯਾਨਯਾਯੀ ਨ ਭੋਗਭੋਗੀ, ਨ ਮਹਨ੍ਤਂ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ. ਤੇ ਹਿ (ਨਾਮ) [( ) ਬਹੂਸੁ ਨਤ੍ਥਿ] ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੇ ਪਾਣੇ ਵਜ੍ਝੇ ਵਧਾਯੁਪਨੀਤੇ ਪਾਪਕੇਨ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ [ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਨੇਵ ਹਤ੍ਥਿਯਾਯੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ [ਹੋਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਨ ਅਸ੍ਸਯਾਯੀ ਨ ਰਥਯਾਯੀ ਨ ਯਾਨਯਾਯੀ ਨ ਭੋਗਭੋਗੀ, ਨ ਮਹਨ੍ਤਂ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਿਸ੍ਸਤਿ [ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)]. ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਯਂ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਂ ਵਜ੍ਝਂ ਵਧਾਯੁਪਨੀਤਂ ਪਾਪਕੇਨ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਤਿ! ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ [ਤਂ ਹਿਸ੍ਸ (ਪੀ. ਕ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ. ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਪਠਮਮਰਣਸ੍ਸਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੧੯. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਨਾਤਿਕੇ [ਨਾਦਿਕੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.) ਅ. ਨਿ. ੮.੭੩] ਵਿਹਰਤਿ ਗਿਞ੍ਜਕਾਵਸਥੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭਦਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ. ਭਾਵੇਥ ਨੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ?

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਾਵੇਮਿ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਭਾਵੇਸਿ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਇਧ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤਾਹਂ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ ਜੀਵੇਯ੍ਯਂ, ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਂ ਮਨਸਿ ਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਬਹੁ ਵਤ ਮੇ ਕਤਂ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਾਵੇਮਿ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਞ੍ਞਤਰੋਪਿ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਾਵੇਮਿ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਭਾਵੇਸਿ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਇਧ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤਾਹਂ ਦਿਵਸਂ ਜੀਵੇਯ੍ਯਂ, ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਂ ਮਨਸਿ ਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਬਹੁ ਵਤ ਮੇ ਕਤਂ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਾਵੇਮਿ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਞ੍ਞਤਰੋਪਿ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਾਵੇਮਿ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਭਾਵੇਸਿ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਇਧ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤਾਹਂ ਤਦਨ੍ਤਰਂ ਜੀਵੇਯ੍ਯਂ ਯਦਨ੍ਤਰਂ ਏਕਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਭੁਞ੍ਜਾਮਿ, ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਂ ਮਨਸਿ ਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਬਹੁ ਵਤ ਮੇ ਕਤਂ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਾਵੇਮਿ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਞ੍ਞਤਰੋਪਿ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਾਵੇਮਿ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਭਾਵੇਸਿ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਇਧ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤਾਹਂ ਤਦਨ੍ਤਰਂ ਜੀਵੇਯ੍ਯਂ ਯਦਨ੍ਤਰਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਞ੍ਚ ਆਲੋਪੇ ਸਙ੍ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ [ਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ (ਕ.)] ਅਜ੍ਝੋਹਰਾਮਿ, ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਂ ਮਨਸਿ ਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਬਹੁ ਵਤ ਮੇ ਕਤਂ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਾਵੇਮਿ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਞ੍ਞਤਰੋਪਿ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਾਵੇਮਿ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਭਾਵੇਸਿ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਇਧ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤਾਹਂ ਤਦਨ੍ਤਰਂ ਜੀਵੇਯ੍ਯਂ ਯਦਨ੍ਤਰਂ ਏਕਂ ਆਲੋਪਂ ਸਙ੍ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ [ਸਂਹਰਿਤ੍ਵਾ (ਕ.)] ਅਜ੍ਝੋਹਰਾਮਿ, ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਂ ਮਨਸਿ ਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਬਹੁ ਵਤ ਮੇ ਕਤਂ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਾਵੇਮਿ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਞ੍ਞਤਰੋਪਿ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਾਵੇਮਿ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਭਾਵੇਸਿ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਇਧ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤਾਹਂ ਤਦਨ੍ਤਰਂ ਜੀਵੇਯ੍ਯਂ ਯਦਨ੍ਤਰਂ ਅਸ੍ਸਸਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਪਸ੍ਸਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਾਮਿ, ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਂ ਮਨਸਿ ਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਬਹੁ ਵਤ ਮੇ ਕਤਂ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਾਵੇਮਿ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਭਗਵਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯੋ ਚਾਯਂ [ਯ੍ਵਾਯਂ (ਪੀ. ਕ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿਂ ਭਾਵੇਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤਾਹਂ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ ਜੀਵੇਯ੍ਯਂ, ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਂ ਮਨਸਿ ਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਬਹੁ ਵਤ ਮੇ ਕਤਂ ਅਸ੍ਸਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਯੋ ਚਾਯਂ [ਯੋਪਾਯਂ (ਕ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿਂ ਭਾਵੇਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤਾਹਂ ਦਿਵਸਂ ਜੀਵੇਯ੍ਯਂ, ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਂ ਮਨਸਿ ਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਬਹੁ ਵਤ ਮੇ ਕਤਂ ਅਸ੍ਸਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਯੋ ਚਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿਂ ਭਾਵੇਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤਾਹਂ ਤਦਨ੍ਤਰਂ ਜੀਵੇਯ੍ਯਂ ਯਦਨ੍ਤਰਂ ਏਕਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਭੁਞ੍ਜਾਮਿ, ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਂ ਮਨਸਿ ਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਬਹੁ ਵਤ ਮੇ ਕਤਂ ਅਸ੍ਸਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਯੋ ਚਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿਂ ਭਾਵੇਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤਾਹਂ ਤਦਨ੍ਤਰਂ ਜੀਵੇਯ੍ਯਂ ਯਦਨ੍ਤਰਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਞ੍ਚ ਆਲੋਪੇ ਸਙ੍ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਝੋਹਰਾਮਿ, ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਂ ਮਨਸਿ ਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਬਹੁ ਵਤ ਮੇ ਕਤਂ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਇਮੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਮਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਦਨ੍ਧਂ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤਿ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾਯ.

‘‘ਯੋ ਚ ਖ੍ਵਾਯਂ [ਯੋਪਾਯਂ (ਕ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿਂ ਭਾਵੇਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤਾਹਂ ਤਦਨ੍ਤਰਂ ਜੀਵੇਯ੍ਯਂ ਯਦਨ੍ਤਰਂ ਏਕਂ ਆਲੋਪਂ ਸਙ੍ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਝੋਹਰਾਮਿ, ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਂ ਮਨਸਿ ਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਬਹੁ ਵਤ ਮੇ ਕਤਂ ਅਸ੍ਸਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਯੋ ਚਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿਂ ਭਾਵੇਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤਾਹਂ ਤਦਨ੍ਤਰਂ ਜੀਵੇਯ੍ਯਂ ਯਦਨ੍ਤਰਂ ਅਸ੍ਸਸਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਪਸ੍ਸਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਾਮਿ, ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਂ ਮਨਸਿ ਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਬਹੁ ਵਤ ਮੇ ਕਤਂ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਇਮੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਤਿਕ੍ਖਂ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤਿ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾਯ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮ, ਤਿਕ੍ਖਂ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿਂ ਭਾਵੇਸ੍ਸਾਮ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾਯਾ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਦੁਤਿਯਮਰਣਸ੍ਸਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੨੦. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਨਾਤਿਕੇ ਵਿਹਰਤਿ ਗਿਞ੍ਜਕਾਵਸਥੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ. ਕਥਂ ਭਾਵਿਤਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ ਕਥਂ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ?

‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਦਿਵਸੇ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੇ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਤਿਹਿਤਾਯ [ਪਟਿਗਤਾਯ (ਕ.) ਅ. ਨਿ. ੮.੭੪] ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਬਹੁਕਾ ਖੋ ਮੇ ਪਚ੍ਚਯਾ ਮਰਣਸ੍ਸ – ਅਹਿ ਵਾ ਮਂ ਡਂਸੇਯ੍ਯ, ਵਿਚ੍ਛਿਕੋ ਵਾ ਮਂ ਡਂਸੇਯ੍ਯ, ਸਤਪਦੀ ਵਾ ਮਂ ਡਂਸੇਯ੍ਯ; ਤੇਨ ਮੇ ਅਸ੍ਸ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ, ਸੋ ਮਮਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ. ਉਪਕ੍ਖਲਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਪਪਤੇਯ੍ਯਂ, ਭਤ੍ਤਂ ਵਾ ਮੇ ਭੁਤ੍ਤਂ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਮੇ ਕੁਪ੍ਪੇਯ੍ਯ, ਸੇਮ੍ਹਂ ਵਾ ਮੇ ਕੁਪ੍ਪੇਯ੍ਯ, ਸਤ੍ਥਕਾ ਵਾ ਮੇ ਵਾਤਾ ਕੁਪ੍ਪੇਯ੍ਯੁਂ; ਤੇਨ ਮੇ ਅਸ੍ਸ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ, ਸੋ ਮਮਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ’ਤਿ. ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ, ਯੇ ਮੇ ਅਸ੍ਸੁ ਰਤ੍ਤਿਂ ਕਾਲਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ, ਯੇ ਮੇ ਅਸ੍ਸੁ ਰਤ੍ਤਿਂ ਕਾਲਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯਾ’ਤਿ, ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਪਾਪਕਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤੋ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਵਾਯਾਮੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੀ ਚ ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰਣੀਯਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦਿਤ੍ਤਚੇਲੋ ਵਾ ਆਦਿਤ੍ਤਸੀਸੋ ਵਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਚੇਲਸ੍ਸ ਵਾ ਸੀਸਸ੍ਸ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਪਨਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਛਨ੍ਦਞ੍ਚ ਵਾਯਾਮਞ੍ਚ ਉਸ੍ਸਾਹਞ੍ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹਿਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨਿਞ੍ਚ ਸਤਿਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰੇਯ੍ਯ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਪਾਪਕਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤੋ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਵਾਯਾਮੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੀ ਚ ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰਣੀਯਂ.

‘‘ਸਚੇ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ, ਯੇ ਮੇ ਅਸ੍ਸੁ ਰਤ੍ਤਿਂ ਕਾਲਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯਾ’ਤਿ, ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤੇਨੇਵ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜੇਨ ਵਿਹਾਤਬ੍ਬਂ ਅਹੋਰਤ੍ਤਾਨੁਸਿਕ੍ਖਿਨਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾਯ ਦਿਵਸੇ ਪਤਿਹਿਤੇ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਬਹੁਕਾ ਖੋ ਮੇ ਪਚ੍ਚਯਾ ਮਰਣਸ੍ਸ – ਅਹਿ ਵਾ ਮਂ ਡਂਸੇਯ੍ਯ, ਵਿਚ੍ਛਿਕੋ ਵਾ ਮਂ ਡਂਸੇਯ੍ਯ, ਸਤਪਦੀ ਵਾ ਮਂ ਡਂਸੇਯ੍ਯ; ਤੇਨ ਮੇ ਅਸ੍ਸ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ ਸੋ ਮਮਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ. ਉਪਕ੍ਖਲਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਪਪਤੇਯ੍ਯਂ, ਭਤ੍ਤਂ ਵਾ ਮੇ ਭੁਤ੍ਤਂ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਮੇ ਕੁਪ੍ਪੇਯ੍ਯ, ਸੇਮ੍ਹਂ ਵਾ ਮੇ ਕੁਪ੍ਪੇਯ੍ਯ, ਸਤ੍ਥਕਾ ਵਾ ਮੇ ਵਾਤਾ ਕੁਪ੍ਪੇਯ੍ਯੁਂ; ਤੇਨ ਮੇ ਅਸ੍ਸ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ ਸੋ ਮਮਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ’ਤਿ. ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ, ਯੇ ਮੇ ਅਸ੍ਸੁ ਦਿਵਾ ਕਾਲਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ, ਯੇ ਮੇ ਅਸ੍ਸੁ ਦਿਵਾ ਕਾਲਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯਾ’ਤਿ, ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਪਾਪਕਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤੋ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਵਾਯਾਮੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੀ ਚ ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰਣੀਯਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦਿਤ੍ਤਚੇਲੋ ਵਾ ਆਦਿਤ੍ਤਸੀਸੋ ਵਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਚੇਲਸ੍ਸ ਵਾ ਸੀਸਸ੍ਸ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਪਨਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਛਨ੍ਦਞ੍ਚ ਵਾਯਾਮਞ੍ਚ ਉਸ੍ਸਾਹਞ੍ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹਿਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨਿਞ੍ਚ ਸਤਿਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰੇਯ੍ਯ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਪਾਪਕਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤੋ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਵਾਯਾਮੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੀ ਚ ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰਣੀਯਂ.

‘‘ਸਚੇ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ, ਯੇ ਮੇ ਅਸ੍ਸੁ ਦਿਵਾ ਕਾਲਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯਾ’ਤਿ, ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤੇਨੇਵ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜੇਨ ਵਿਹਾਤਬ੍ਬਂ ਅਹੋਰਤ੍ਤਾਨੁਸਿਕ੍ਖਿਨਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਏਵਂ ਭਾਵਿਤਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ ਏਵਂ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਸਾਰਣੀਯਵਗ੍ਗੋ ਦੁਤਿਯੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਦ੍ਵੇ ਸਾਰਣੀ ਨਿਸਾਰਣੀਯਂ, ਭਦ੍ਦਕਂ ਅਨੁਤਪ੍ਪਿਯਂ;

ਨਕੁਲਂ ਸੋਪ੍ਪਮਚ੍ਛਾ ਚ, ਦ੍ਵੇ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਰਣਸ੍ਸਤੀਤਿ.

੩. ਅਨੁਤ੍ਤਰਿਯਵਗ੍ਗੋ

੧. ਸਾਮਕਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਸਾਮਗਾਮਕੇ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਯਾਯਂ. ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਦੇਵਤਾ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਵਣ੍ਣਾ ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਂ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਯਂ ਓਭਾਸੇਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਾ ਖੋ ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਤਯੋਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਰਿਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਤਯੋ? ਕਮ੍ਮਾਰਾਮਤਾ, ਭਸ੍ਸਾਰਾਮਤਾ, ਨਿਦ੍ਦਾਰਾਮਤਾ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਰਿਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਇਦਮਵੋਚ ਸਾ ਦੇਵਤਾ. ਸਮਨੁਞ੍ਞੋ ਸਤ੍ਥਾ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਾ ਦੇਵਤਾ ‘‘ਸਮਨੁਞ੍ਞੋ ਮੇ ਸਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵਨ੍ਤਰਧਾਯਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਇਮਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਤ੍ਤਿਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਦੇਵਤਾ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਵਣ੍ਣਾ ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਂ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਯਂ ਓਭਾਸੇਤ੍ਵਾ ਯੇਨਾਹਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਤਯੋਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਰਿਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਤਯੋ? ਕਮ੍ਮਾਰਾਮਤਾ, ਭਸ੍ਸਾਰਾਮਤਾ, ਨਿਦ੍ਦਾਰਾਮਤਾ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਰਿਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਇਦਮਵੋਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾ ਦੇਵਤਾ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾ ਮਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵਨ੍ਤਰਧਾਯਿ. ਤੇਸਂ ਵੋ [ਖੋ (ਕ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਲਾਭਾ ਤੇਸਂ ਦੁਲ੍ਲਦ੍ਧਂ, ਯੇ ਵੋ ਦੇਵਤਾਪਿ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪਰਿਹਾਯਮਾਨੇ’’.

‘‘ਅਪਰੇਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਯੋ ਪਰਿਹਾਨਿਯੇ ਧਮ੍ਮੇ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ. ਤਂ ਸੁਣਾਥ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਤਮੇ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਯੋ ਪਰਿਹਾਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ? ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮਤਾ, ਦੋਵਚਸ੍ਸਤਾ, ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਾ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਯੋ ਪਰਿਹਾਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ’’.

‘‘ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਪਰਿਹਾਯਿਂਸੁ ਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਸਬ੍ਬੇਤੇ ਇਮੇਹੇਵ ਛਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪਰਿਹਾਯਿਂਸੁ ਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ. ਯੇਪਿ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਪਰਿਹਾਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਸਬ੍ਬੇਤੇ ਇਮੇਹੇਵ ਛਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪਰਿਹਾਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ. ਯੇਪਿ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਸਬ੍ਬੇਤੇ ਇਮੇਹੇਵ ਛਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹੀ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਅਪਰਿਹਾਨਿਯਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨. ‘‘ਛਯਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪਰਿਹਾਨਿਯੇ ਧਮ੍ਮੇ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਂ ਸੁਣਾਥ…ਪੇ… ਕਤਮੇ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛ ਅਪਰਿਹਾਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ? ਨ ਕਮ੍ਮਾਰਾਮਤਾ, ਨ ਭਸ੍ਸਾਰਾਮਤਾ, ਨ ਨਿਦ੍ਦਾਰਾਮਤਾ, ਨ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮਤਾ, ਸੋਵਚਸ੍ਸਤਾ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛ ਅਪਰਿਹਾਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ.

‘‘ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਨ ਪਰਿਹਾਯਿਂਸੁ ਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਸਬ੍ਬੇਤੇ ਇਮੇਹੇਵ ਛਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਨ ਪਰਿਹਾਯਿਂਸੁ ਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ. ਯੇਪਿ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਨ ਪਰਿਹਾਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਸਬ੍ਬੇਤੇ ਇਮੇਹੇਵ ਛਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਨ ਪਰਿਹਾਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ. ਯੇਪਿ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਨ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਸਬ੍ਬੇਤੇ ਇਮੇਹੇਵ ਛਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਨ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਭਯਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩. ‘‘‘ਭਯ’ਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ; ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ; ‘ਰੋਗੋ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ; ‘ਗਣ੍ਡੋ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ; ‘ਸਙ੍ਗੋ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ; ‘ਪਙ੍ਕੋ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ.

‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਭਯ’ਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ? ਕਾਮਰਾਗਰਤ੍ਤਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਨ੍ਦਰਾਗਵਿਨਿਬਦ੍ਧੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾਪਿ ਭਯਾ ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾਪਿ ਭਯਾ ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਭਯ’ਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਰੋਗੋਤਿ… ਗਣ੍ਡੋਤਿ… ਸਙ੍ਗੋਤਿ… ਪਙ੍ਕੋਤਿ ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ? ਕਾਮਰਾਗਰਤ੍ਤਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਨ੍ਦਰਾਗਵਿਨਿਬਦ੍ਧੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾਪਿ ਪਙ੍ਕਾ ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾਪਿ ਪਙ੍ਕਾ ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਪਙ੍ਕੋ’ਤਿ ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਭਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਰੋਗੋ ਗਣ੍ਡੋ, ਸਙ੍ਗੋ ਪਙ੍ਕੋ ਚ ਉਭਯਂ;