੩. ਇਣਸੁਤ੍ਤਂ

੪੫. ‘‘ਦਾਲਿਦ੍ਦਿਯਂ [ਦਾਲ਼ਿਦ੍ਦਿਯਂ (ਸੀ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਮਭੋਗਿਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਲਿਦ੍ਦੋ [ਦਲ਼ਿਦ੍ਦੋ (ਸੀ.)] ਅਸ੍ਸਕੋ ਅਨਾਲ਼੍ਹਿਕੋ [ਅਨਦ੍ਧਿਕੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਇਣਂ ਆਦਿਯਤਿ, ਇਣਾਦਾਨਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਮਭੋਗਿਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਲਿਦ੍ਦੋ ਅਸ੍ਸਕੋ ਅਨਾਲ਼੍ਹਿਕੋ ਇਣਂ ਆਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਵਡ੍ਢਿਂ ਪਟਿਸ੍ਸੁਣਾਤਿ, ਵਡ੍ਢਿਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਮਭੋਗਿਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਲਿਦ੍ਦੋ ਅਸ੍ਸਕੋ ਅਨਾਲ਼੍ਹਿਕੋ ਵਡ੍ਢਿਂ ਪਟਿਸ੍ਸੁਣਿਤ੍ਵਾ ਕਾਲਾਭਤਂ [ਕਾਲਗਤਂ (ਕ.)] ਵਡ੍ਢਿਂ ਨ ਦੇਤਿ, ਚੋਦੇਨ੍ਤਿਪਿ ਨਂ; ਚੋਦਨਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਮਭੋਗਿਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਲਿਦ੍ਦੋ ਅਸ੍ਸਕੋ ਅਨਾਲ਼੍ਹਿਕੋ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ਨ ਦੇਤਿ, ਅਨੁਚਰਨ੍ਤਿਪਿ ਨਂ; ਅਨੁਚਰਿਯਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਮਭੋਗਿਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਲਿਦ੍ਦੋ ਅਸ੍ਸਕੋ ਅਨਾਲ਼੍ਹਿਕੋ ਅਨੁਚਰਿਯਮਾਨੋ ਨ ਦੇਤਿ, ਬਨ੍ਧਨ੍ਤਿਪਿ ਨਂ; ਬਨ੍ਧਨਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਮਭੋਗਿਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਾਲਿਦ੍ਦਿਯਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਮਭੋਗਿਨੋ, ਇਣਾਦਾਨਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਮਭੋਗਿਨੋ, ਵਡ੍ਢਿਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਮਭੋਗਿਨੋ, ਚੋਦਨਾਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਮਭੋਗਿਨੋ, ਅਨੁਚਰਿਯਾਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਮਭੋਗਿਨੋ, ਬਨ੍ਧਨਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਮਭੋਗਿਨੋ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਦ੍ਧਾ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਹਿਰੀ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਵੀਰਿਯਂ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਪਞ੍ਞਾ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਦਲਿਦ੍ਦੋ ਅਸ੍ਸਕੋ ਅਨਾਲ਼੍ਹਿਕੋ.

‘‘ਸ ਖੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਲਿਦ੍ਦੋ ਅਸ੍ਸਕੋ ਅਨਾਲ਼੍ਹਿਕੋ ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਸਤਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਹਿਰਿਯਾ ਅਸਤਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਓਤ੍ਤਪ੍ਪੇ ਅਸਤਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਵੀਰਿਯੇ ਅਸਤਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਸਤਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ, ਵਾਚਾਯ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ, ਮਨਸਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ. ਇਦਮਸ੍ਸ ਇਣਾਦਾਨਸ੍ਮਿਂ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਹੇਤੁ ਪਾਪਿਕਂ ਇਚ੍ਛਂ ਪਣਿਦਹਤਿ [ਪਦਹਤਿ (ਕ.)]. ‘ਮਾ ਮਂ ਜਞ੍ਞੂ’ਤਿ ਇਚ੍ਛਤਿ, ‘ਮਾ ਮਂ ਜਞ੍ਞੂ’ਤਿ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਤਿ, ‘ਮਾ ਮਂ ਜਞ੍ਞੂ’ਤਿ ਵਾਚਂ ਭਾਸਤਿ, ‘ਮਾ ਮਂ ਜਞ੍ਞੂ’ਤਿ ਕਾਯੇਨ ਪਰਕ੍ਕਮਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਹੇਤੁ…ਪੇ… ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਹੇਤੁ…ਪੇ… ‘ਮਾ ਮਂ ਜਞ੍ਞੂ’ਤਿ ਕਾਯੇਨ ਪਰਕ੍ਕਮਤਿ. ਇਦਮਸ੍ਸ ਵਡ੍ਢਿਯਾ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਤਮੇਨਂ ਪੇਸਲਾ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਅਯਞ੍ਚ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਏਵਂਕਾਰੀ ਏਵਂਸਮਾਚਾਰੋ’ਤਿ. ਇਦਮਸ੍ਸ ਚੋਦਨਾਯ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਤਮੇਨਂ ਅਰਞ੍ਞਗਤਂ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤਂ ਵਾ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤਂ ਵਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਸਹਗਤਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਵਿਤਕ੍ਕਾ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ. ਇਦਮਸ੍ਸ ਅਨੁਚਰਿਯਾਯ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਸ ਖੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਲਿਦ੍ਦੋ ਅਸ੍ਸਕੋ ਅਨਾਲ਼੍ਹਿਕੋ ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਵਾਚਾਯ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਮਨਸਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਨਿਰਯਬਨ੍ਧਨੇ ਵਾ ਬਜ੍ਝਤਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਬਨ੍ਧਨੇ ਵਾ. ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਂ ਏਕਬਨ੍ਧਨਮ੍ਪਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ ਏਵਂਦਾਰੁਣਂ ਏਵਂਕਟੁਕਂ [ਏਵਂਦੁਕ੍ਖਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਏਵਂਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ, ਯਥਯਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਰਯਬਨ੍ਧਨਂ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਬਨ੍ਧਨਂ ਵਾ’’ਤਿ.

‘‘ਦਾਲਿਦ੍ਦਿਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਲੋਕੇ, ਇਣਾਦਾਨਞ੍ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ;

ਦਲਿਦ੍ਦੋ ਇਣਮਾਦਾਯ, ਭੁਞ੍ਜਮਾਨੋ ਵਿਹਞ੍ਞਤਿ.

‘‘ਤਤੋ ਅਨੁਚਰਨ੍ਤਿ ਨਂ, ਬਨ੍ਧਨਮ੍ਪਿ ਨਿਗਚ੍ਛਤਿ;

ਏਤਞ੍ਹਿ ਬਨ੍ਧਨਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਕਾਮਲਾਭਾਭਿਜਪ੍ਪਿਨਂ.

‘‘ਤਥੇਵ ਅਰਿਯਵਿਨਯੇ, ਸਦ੍ਧਾ ਯਸ੍ਸ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ;

ਅਹਿਰੀਕੋ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪੀ, ਪਾਪਕਮ੍ਮਵਿਨਿਬ੍ਬਯੋ.

‘‘ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਿ ਚ;

ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ, ‘ਮਾ ਮਂ ਜਞ੍ਞੂ’ਤਿ ਇਚ੍ਛਤਿ.

‘‘ਸੋ ਸਂਸਪ੍ਪਤਿ [ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਤਿ (ਕ.)] ਕਾਯੇਨ, ਵਾਚਾਯ ਉਦ ਚੇਤਸਾ;

ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਪਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤੋ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ.

‘‘ਸੋ ਪਾਪਕਮ੍ਮੋ ਦੁਮ੍ਮੇਧੋ, ਜਾਨਂ ਦੁਕ੍ਕਟਮਤ੍ਤਨੋ;

ਦਲਿਦ੍ਦੋ ਇਣਮਾਦਾਯ, ਭੁਞ੍ਜਮਾਨੋ ਵਿਹਞ੍ਞਤਿ.

‘‘ਤਤੋ ਅਨੁਚਰਨ੍ਤਿ ਨਂ, ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ ਮਾਨਸਾ ਦੁਖਾ;

ਗਾਮੇ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਰਞ੍ਞੇ, ਯਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਜਾ.

‘‘ਸੋ ਪਾਪਕਮ੍ਮੋ ਦੁਮ੍ਮੇਧੋ, ਜਾਨਂ ਦੁਕ੍ਕਟਮਤ੍ਤਨੋ;

ਯੋਨਿਮਞ੍ਞਤਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਨਿਰਯੇ ਵਾਪਿ ਬਜ੍ਝਤਿ.

‘‘ਏਤਞ੍ਹਿ ਬਨ੍ਧਨਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਯਮ੍ਹਾ ਧੀਰੋ ਪਮੁਚ੍ਚਤਿ;

ਧਮ੍ਮਲਦ੍ਧੇਹਿ ਭੋਗੇਹਿ, ਦਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦਯਂ.

‘‘ਉਭਯਤ੍ਥ ਕਟਗ੍ਗਾਹੋ, ਸਦ੍ਧਸ੍ਸ ਘਰਮੇਸਿਨੋ;

ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਹਿਤਤ੍ਥਾਯ, ਸਮ੍ਪਰਾਯਸੁਖਾਯ ਚ;

ਏਵਮੇਤਂ ਗਹਟ੍ਠਾਨਂ, ਚਾਗੋ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤਿ.

‘‘ਤਥੇਵ ਅਰਿਯਵਿਨਯੇ, ਸਦ੍ਧਾ ਯਸ੍ਸ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ;

ਹਿਰੀਮਨੋ ਚ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪੀ, ਪਞ੍ਞਵਾ ਸੀਲਸਂਵੁਤੋ.

‘‘ਏਸੋ ਖੋ ਅਰਿਯਵਿਨਯੇ, ‘ਸੁਖਜੀਵੀ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ;

ਨਿਰਾਮਿਸਂ ਸੁਖਂ ਲਦ੍ਧਾ, ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਅਧਿਤਿਟ੍ਠਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇ ਹਿਤ੍ਵਾ, ਨਿਚ੍ਚਂ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ;

ਝਾਨਾਨਿ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ, ਏਕੋਦਿ ਨਿਪਕੋ ਸਤੋ.

‘‘ਏਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਯਥਾਭੂਤਂ, ਸਬ੍ਬਸਂਯੋਜਨਕ੍ਖਯੇ;

ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਨੁਪਾਦਾਯ, ਸਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਞਾਣਂ ਚੇ ਹੋਤਿ ਤਾਦਿਨੋ;

‘ਅਕੁਪ੍ਪਾ ਮੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’ਤਿ, ਭਵਸਂਯੋਜਨਕ੍ਖਯੇ.

‘‘ਏਤਂ ਖੋ ਪਰਮਂ ਞਾਣਂ, ਏਤਂ ਸੁਖਮਨੁਤ੍ਤਰਂ;

ਅਸੋਕਂ ਵਿਰਜਂ ਖੇਮਂ, ਏਤਂ ਆਨਣ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤਿਯਂ;