੪. ਕਾਰਣਪਾਲੀਸੁਤ੍ਤਂ

੧੯੪. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਮਹਾਵਨੇ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਯਂ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਕਾਰਣਪਾਲੀ [ਕਰਣਪਾਲੀ (ਕ.)] ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਲਿਚ੍ਛਵੀਨਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਂ ਕਾਰੇਤਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਕਾਰਣਪਾਲੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪਿਙ੍ਗਿਯਾਨਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ; ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਿਙ੍ਗਿਯਾਨਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਹਨ੍ਦ, ਕੁਤੋ ਨੁ ਭਵਂ ਪਿਙ੍ਗਿਯਾਨੀ ਆਗਚ੍ਛਤਿ ਦਿਵਾ ਦਿਵਸ੍ਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਇਤੋਹਂ [ਇਧਾਹਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਇਤੋ ਹਿ ਖੋ ਅਹਂ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੮੮)], ਭੋ, ਆਗਚ੍ਛਾਮਿ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ ਭਵਂ, ਪਿਙ੍ਗਿਯਾਨੀ, ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯਂ? ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਮਞ੍ਞੇ’’ਤਿ? ‘‘ਕੋ ਚਾਹਂ, ਭੋ, ਕੋ ਚ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯਂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮਿ! ਸੋਪਿ ਨੂਨਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸੋਵ ਯੋ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ! ‘‘ਉਲ਼ਾਰਾਯ ਖਲੁ ਭਵਂ, ਪਿਙ੍ਗਿਯਾਨੀ, ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਪਸਂਸਾਯ ਪਸਂਸਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕੋ ਚਾਹਂ, ਭੋ, ਕੋ ਚ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਪਸਂਸਿਸ੍ਸਾਮਿ! ਪਸਤ੍ਥਪ੍ਪਸਤ੍ਥੋਵ [ਪਸਟ੍ਠਪਸਟ੍ਠੋ ਚ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਸੋ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਭਵਂ, ਪਿਙ੍ਗਿਯਾਨੀ, ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਸਮਣੇ ਗੋਤਮੇ ਏਵਂ ਅਭਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ’’ਤਿ?

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਗ੍ਗਰਸਪਰਿਤਿਤ੍ਤੋ ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਹੀਨਾਨਂ ਰਸਾਨਂ ਪਿਹੇਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭੋ, ਯਤੋ ਯਤੋ ਤਸ੍ਸ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ – ਯਦਿ ਸੁਤ੍ਤਸੋ, ਯਦਿ ਗੇਯ੍ਯਸੋ, ਯਦਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਸੋ, ਯਦਿ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਸੋ – ਤਤੋ ਤਤੋ ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਪੁਥੁਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪ੍ਪਵਾਦਾਨਂ ਪਿਹੇਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ, ਪੁਰਿਸੋ ਜਿਘਚ੍ਛਾਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਪਰੇਤੋ ਮਧੁਪਿਣ੍ਡਿਕਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਯਤੋ ਯਤੋ ਸਾਯੇਥ, ਲਭਤੇਵ [ਸਾਯੇਯ੍ਯ, ਲਭੇਥੇਵ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੫)] ਸਾਦੁਰਸਂ ਅਸੇਚਨਕਂ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭੋ, ਯਤੋ ਯਤੋ ਤਸ੍ਸ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ – ਯਦਿ ਸੁਤ੍ਤਸੋ, ਯਦਿ ਗੇਯ੍ਯਸੋ, ਯਦਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਸੋ, ਯਦਿ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਸੋ – ਤਤੋ ਤਤੋ ਲਭਤੇਵ ਅਤ੍ਤਮਨਤਂ, ਲਭਤਿ ਚੇਤਸੋ ਪਸਾਦਂ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ, ਪੁਰਿਸੋ ਚਨ੍ਦਨਘਟਿਕਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ – ਹਰਿਚਨ੍ਦਨਸ੍ਸ ਵਾ ਲੋਹਿਤਚਨ੍ਦਨਸ੍ਸ ਵਾ. ਸੋ ਯਤੋ ਯਤੋ ਘਾਯੇਥ – ਯਦਿ ਮੂਲਤੋ, ਯਦਿ ਮਜ੍ਝਤੋ, ਯਦਿ ਅਗ੍ਗਤੋ – ਅਧਿਗਚ੍ਛਤੇਵ [ਅਧਿਗਚ੍ਛੇਥੇਵ (?)] ਸੁਰਭਿਗਨ੍ਧਂ ਅਸੇਚਨਕਂ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭੋ, ਯਤੋ ਯਤੋ ਤਸ੍ਸ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ – ਯਦਿ ਸੁਤ੍ਤਸੋ, ਯਦਿ ਗੇਯ੍ਯਸੋ, ਯਦਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਸੋ, ਯਦਿ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਸੋ – ਤਤੋ ਤਤੋ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ, ਪੁਰਿਸੋ ਆਬਾਧਿਕੋ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ. ਤਸ੍ਸ ਕੁਸਲੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਠਾਨਸੋ ਆਬਾਧਂ ਨੀਹਰੇਯ੍ਯ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭੋ, ਯਤੋ ਯਤੋ ਤਸ੍ਸ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ – ਯਦਿ ਸੁਤ੍ਤਸੋ, ਯਦਿ ਗੇਯ੍ਯਸੋ, ਯਦਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਸੋ, ਯਦਿ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਸੋ – ਤਤੋ ਤਤੋ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ, ਪੋਕ੍ਖਰਣੀ ਅਚ੍ਛੋਦਕਾ ਸਾਤੋਦਕਾ ਸੀਤੋਦਕਾ ਸੇਤਕਾ ਸੁਪਤਿਤ੍ਥਾ ਰਮਣੀਯਾ. ਅਥ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਘਮ੍ਮਾਭਿਤਤ੍ਤੋ ਘਮ੍ਮਪਰੇਤੋ ਕਿਲਨ੍ਤੋ ਤਸਿਤੋ ਪਿਪਾਸਿਤੋ. ਸੋ ਤਂ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਂ ਓਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਨ੍ਹਾਤ੍ਵਾ ਚ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸਬ੍ਬਦਰਥਕਿਲਮਥਪਰਿਲ਼ਾਹਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭੋ, ਯਤੋ ਯਤੋ ਤਸ੍ਸ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ – ਯਦਿ ਸੁਤ੍ਤਸੋ, ਯਦਿ ਗੇਯ੍ਯਸੋ, ਯਦਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਸੋ, ਯਦਿ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਸੋ – ਤਤੋ ਤਤੋ ਸਬ੍ਬਦਰਥਕਿਲਮਥਪਰਿਲ਼ਾਹਾ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕਾਰਣਪਾਲੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਏਕਂਸਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਜਾਣੁਮਣ੍ਡਲਂ ਪਥਵਿਯਂ ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ –

‘‘ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ;

ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ;

ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਪਿਙ੍ਗਿਯਾਨਿ, ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਪਿਙ੍ਗਿਯਾਨਿ! ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਪਿਙ੍ਗਿਯਾਨਿ, ਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤਂ [ਨਿਕੁਜ੍ਜਿਤਂ (ਕ.)] ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਾ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ, ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਆਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਾ ਤੇਲਪਜ੍ਜੋਤਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯ – ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤੋ ਰੂਪਾਨਿ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਭੋਤਾ ਪਿਙ੍ਗਿਯਾਨਿਨਾ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਪਕਾਸਿਤੋ. ਏਸਾਹਂ, ਭੋ ਪਿਙ੍ਗਿਯਾਨਿ, ਤਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ ਭਵਂ ਪਿਙ੍ਗਿਯਾਨੀ ਧਾਰੇਤੁ, ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.