੪. ਚਤੁਤ੍ਥਪਣ੍ਣਾਸਕਂ

(੧੬) ੧. ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਵਗ੍ਗੋ

੧. ਪਠਮਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨਿਯਾਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੫੧. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸੁਣਨ੍ਤੋਪਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਅਭਬ੍ਬੋ ਨਿਯਾਮਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਂ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਕਥਂ ਪਰਿਭੋਤਿ, ਕਥਿਕਂ [ਕਥਿਤਂ (ਕ.)] ਪਰਿਭੋਤਿ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਭੋਤਿ, ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਅਨੇਕਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੋ ਅਯੋਨਿਸੋ ਚ [ਅਯੋਨਿਸੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸੁਣਨ੍ਤੋਪਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਅਭਬ੍ਬੋ ਨਿਯਾਮਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਂ.

‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਭਬ੍ਬੋ ਨਿਯਾਮਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਂ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਨ ਕਥਂ ਪਰਿਭੋਤਿ, ਨ ਕਥਿਕਂ ਪਰਿਭੋਤਿ, ਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਭੋਤਿ, ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਏਕਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੋ ਯੋਨਿਸੋ ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਭਬ੍ਬੋ ਨਿਯਾਮਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਦੁਤਿਯਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨਿਯਾਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੫੨. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸੁਣਨ੍ਤੋਪਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਅਭਬ੍ਬੋ ਨਿਯਾਮਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਂ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਕਥਂ ਪਰਿਭੋਤਿ, ਕਥਿਕਂ ਪਰਿਭੋਤਿ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਭੋਤਿ, ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਹੋਤਿ ਜਲ਼ੋ ਏਲ਼ਮੂਗੋ, ਅਨਞ੍ਞਾਤੇ ਅਞ੍ਞਾਤਮਾਨੀ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸੁਣਨ੍ਤੋਪਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਅਭਬ੍ਬੋ ਨਿਯਾਮਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਂ.

‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਭਬ੍ਬੋ ਨਿਯਾਮਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਂ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਨ ਕਥਂ ਪਰਿਭੋਤਿ, ਨ ਕਥਿਕਂ ਪਰਿਭੋਤਿ, ਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਭੋਤਿ, ਪਞ੍ਞਵਾ ਹੋਤਿ ਅਜਲ਼ੋ ਅਨੇਲ਼ਮੂਗੋ, ਨ ਅਨਞ੍ਞਾਤੇ ਅਞ੍ਞਾਤਮਾਨੀ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਭਬ੍ਬੋ ਨਿਯਾਮਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਤਤਿਯਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨਿਯਾਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੫੩. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸੁਣਨ੍ਤੋਪਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਅਭਬ੍ਬੋ ਨਿਯਾਮਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਂ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਮਕ੍ਖੀ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ ਮਕ੍ਖਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤੋ, ਉਪਾਰਮ੍ਭਚਿਤ੍ਤੋ [ਸਉਪਾਰਮ੍ਭਚਿਤ੍ਤੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ ਰਨ੍ਧਗਵੇਸੀ, ਧਮ੍ਮਦੇਸਕੇ ਆਹਤਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਖੀਲਜਾਤੋ [ਖਿਲਜਾਤੋ (ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)], ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਹੋਤਿ ਜਲ਼ੋ ਏਲ਼ਮੂਗੋ, ਅਨਞ੍ਞਾਤੇ ਅਞ੍ਞਾਤਮਾਨੀ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸੁਣਨ੍ਤੋਪਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਅਭਬ੍ਬੋ ਨਿਯਾਮਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਂ.

‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਭਬ੍ਬੋ ਨਿਯਾਮਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਂ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਅਮਕ੍ਖੀ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ ਨ ਮਕ੍ਖਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤੋ, ਅਨੁਪਾਰਮ੍ਭਚਿਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ ਨ ਰਨ੍ਧਗਵੇਸੀ, ਧਮ੍ਮਦੇਸਕੇ ਅਨਾਹਤਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਅਖੀਲਜਾਤੋ, ਪਞ੍ਞਵਾ ਹੋਤਿ ਅਜਲ਼ੋ ਅਨੇਲ਼ਮੂਗੋ, ਨ ਅਨਞ੍ਞਾਤੇ ਅਞ੍ਞਾਤਮਾਨੀ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਭਬ੍ਬੋ ਨਿਯਾਮਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਪਠਮਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸਮ੍ਮੋਸਸੁਤ੍ਤਂ

੧੫੪. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਨ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਧਾਤਾਨਂ [ਧਤਾਨਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤ੍ਥਂ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਥਮਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਮਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਨ੍ਤਿ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਨ੍ਤਿ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਧਾਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤ੍ਥਂ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਥਮਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਮਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਦੁਤਿਯਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸਮ੍ਮੋਸਸੁਤ੍ਤਂ

੧੫੫. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਪਰਿਯਾਪੁਣਨ੍ਤਿ – ਸੁਤ੍ਤਂ, ਗੇਯ੍ਯਂ, ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ, ਗਾਥਂ, ਉਦਾਨਂ, ਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਂ, ਜਾਤਕਂ, ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ, ਵੇਦਲ੍ਲਂ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਯਥਾਸੁਤਂ ਯਥਾਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਪਰੇਸਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਤਿਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਯਥਾਸੁਤਂ ਯਥਾਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਪਰਂ [ਪਰੇਸਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.), ਪਰੇ (?)] ਵਾਚੇਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤਿਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਯਥਾਸੁਤਂ ਯਥਾਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਯਥਾਸੁਤਂ ਯਥਾਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਚੇਤਸਾ ਅਨੁਵਿਤਕ੍ਕੇਨ੍ਤਿ ਅਨੁਵਿਚਾਰੇਨ੍ਤਿ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਮੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਨ੍ਤਿ – ਸੁਤ੍ਤਂ, ਗੇਯ੍ਯਂ, ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ, ਗਾਥਂ, ਉਦਾਨਂ, ਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਂ, ਜਾਤਕਂ, ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ, ਵੇਦਲ੍ਲਂ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਯਥਾਸੁਤਂ ਯਥਾਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਪਰੇਸਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਤਿਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਯਥਾਸੁਤਂ ਯਥਾਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਪਰਂ ਵਾਚੇਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤਿਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਯਥਾਸੁਤਂ ਯਥਾਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਯਥਾਸੁਤਂ ਯਥਾਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਚੇਤਸਾ ਅਨੁਵਿਤਕ੍ਕੇਨ੍ਤਿ ਅਨੁਵਿਚਾਰੇਨ੍ਤਿ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਮੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਤਤਿਯਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸਮ੍ਮੋਸਸੁਤ੍ਤਂ

੧੫੬. [ਅ. ਨਿ. ੪.੧੬੦] ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਨ੍ਤਿ ਦੁਨ੍ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇਹਿ ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ. ਦੁਨ੍ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋਪਿ ਦੁਨ੍ਨਯੋ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਦੁਬ੍ਬਚਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਦੋਵਚਸ੍ਸਕਰਣੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਅਕ੍ਖਮਾ ਅਪ੍ਪਦਕ੍ਖਿਣਗ੍ਗਾਹਿਨੋ ਅਨੁਸਾਸਨਿਂ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਤਿਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਆਗਤਾਗਮਾ ਧਮ੍ਮਧਰਾ ਵਿਨਯਧਰਾ ਮਾਤਿਕਾਧਰਾ, ਤੇ ਨ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਪਰਂ ਵਾਚੇਨ੍ਤਿ; ਤੇਸਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਕੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਸਰਣੋ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤਿਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਬਾਹੁਲਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਾਥਲਿਕਾ ਓਕ੍ਕਮਨੇ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਪਵਿਵੇਕੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰਾ, ਨ ਵੀਰਿਯਂ ਆਰਭਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ. ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਜਨਤਾ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਗਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਾਪਿ ਹੋਤਿ ਬਾਹੁਲਿਕਾ ਸਾਥਲਿਕਾ ਓਕ੍ਕਮਨੇ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਪਵਿਵੇਕੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰਾ, ਨ ਵੀਰਿਯਂ ਆਰਭਤਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਘੋ ਭਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਸਙ੍ਘੇ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਨ੍ਨੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਕ੍ਕੋਸਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਰਿਭਾਸਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨਾ [ਪਰਿਚ੍ਚਜਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ ਚੇਵ ਨਪ੍ਪਸੀਦਨ੍ਤਿ, ਪਸਨ੍ਨਾਨਞ੍ਚ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਮੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਨ੍ਤਿ ਸੁਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇਹਿ ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ. ਸੁਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋਪਿ ਸੁਨਯੋ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਵਚਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸੋਵਚਸ੍ਸਕਰਣੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਖਮਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਗ੍ਗਾਹਿਨੋ ਅਨੁਸਾਸਨਿਂ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਤਿਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਆਗਤਾਗਮਾ ਧਮ੍ਮਧਰਾ ਵਿਨਯਧਰਾ ਮਾਤਿਕਾਧਰਾ, ਤੇ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਪਰਂ ਵਾਚੇਨ੍ਤਿ; ਤੇਸਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਨ ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਕੋ [ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਕੋ (ਕ.) ਅ. ਨਿ. ੪.੧੬੦] ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਸਪ੍ਪਟਿਸਰਣੋ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤਿਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨ ਬਾਹੁਲਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਨ ਸਾਥਲਿਕਾ, ਓਕ੍ਕਮਨੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰਾ ਪਵਿਵੇਕੇ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ; ਵੀਰਿਯਂ ਆਰਭਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ. ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਜਨਤਾ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਗਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਾਪਿ ਹੋਤਿ ਨ ਬਾਹੁਲਿਕਾ ਨ ਸਾਥਲਿਕਾ, ਓਕ੍ਕਮਨੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰਾ ਪਵਿਵੇਕੇ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ, ਵੀਰਿਯਂ ਆਰਭਤਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਘੋ ਸਮਗ੍ਗੋ ਸਮ੍ਮੋਦਮਾਨੋ ਅਵਿਵਦਮਾਨੋ ਏਕੁਦ੍ਦੇਸੋ ਫਾਸੁਂ ਵਿਹਰਤਿ. ਸਙ੍ਘੇ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਗ੍ਗੇ ਨ ਚੇਵ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਕ੍ਕੋਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਰਿਭਾਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ ਚੇਵ ਪਸੀਦਨ੍ਤਿ, ਪਸਨ੍ਨਾਨਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵੋ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਮੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਦੁਕ੍ਕਥਾਸੁਤ੍ਤਂ

੧੫੭. ‘‘ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਕਥਾ ਦੁਕ੍ਕਥਾ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਪੁਗ੍ਗਲਂ [ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਉਪਨਿਧਾਯ. ਕਤਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ? ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਦ੍ਧਾਕਥਾ ਦੁਕ੍ਕਥਾ; ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਸੀਲਕਥਾ ਦੁਕ੍ਕਥਾ; ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਸ੍ਸ ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਕਥਾ ਦੁਕ੍ਕਥਾ; ਮਚ੍ਛਰਿਸ੍ਸ [ਮਚ੍ਛਰਿਯਸ੍ਸ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਚਾਗਕਥਾ ਦੁਕ੍ਕਥਾ; ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਕਥਾ ਦੁਕ੍ਕਥਾ.

‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾਕਥਾ ਦੁਕ੍ਕਥਾ? ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਦ੍ਧਾਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਅਭਿਸਜ੍ਜਤਿ ਕੁਪ੍ਪਤਿ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ ਪਤਿਤ੍ਥੀਯਤਿ ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ [ਨ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਤਿ (ਸੀ.)], ਨ ਚ ਲਭਤਿ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾਕਥਾ ਦੁਕ੍ਕਥਾ.

‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਸੀਲਕਥਾ ਦੁਕ੍ਕਥਾ? ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਅਭਿਸਜ੍ਜਤਿ ਕੁਪ੍ਪਤਿ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ ਪਤਿਤ੍ਥੀਯਤਿ ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ ਨ ਚ ਲਭਤਿ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਸੀਲਕਥਾ ਦੁਕ੍ਕਥਾ.

‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਸ੍ਸ ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਕਥਾ ਦੁਕ੍ਕਥਾ? ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਅਭਿਸਜ੍ਜਤਿ ਕੁਪ੍ਪਤਿ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ ਪਤਿਤ੍ਥੀਯਤਿ ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਤਸਮ੍ਪਦਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚ ਲਭਤਿ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਸ੍ਸ ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਕਥਾ ਦੁਕ੍ਕਥਾ.

‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਚ੍ਛਰਿਸ੍ਸ ਚਾਗਕਥਾ ਦੁਕ੍ਕਥਾ? ਮਚ੍ਛਰੀ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਾਗਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਅਭਿਸਜ੍ਜਤਿ ਕੁਪ੍ਪਤਿ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ ਪਤਿਤ੍ਥੀਯਤਿ ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਾਗਸਮ੍ਪਦਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ ਨ ਚ ਲਭਤਿ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਮਚ੍ਛਰਿਸ੍ਸ ਚਾਗਕਥਾ ਦੁਕ੍ਕਥਾ.

‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਕਥਾ ਦੁਕ੍ਕਥਾ? ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਞਾਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਅਭਿਸਜ੍ਜਤਿ ਕੁਪ੍ਪਤਿ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ ਪਤਿਤ੍ਥੀਯਤਿ ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚ ਲਭਤਿ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਕਥਾ ਦੁਕ੍ਕਥਾ. ਇਮੇਸਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਕਥਾ ਦੁਕ੍ਕਥਾ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਉਪਨਿਧਾਯ.

‘‘ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਕਥਾ ਸੁਕਥਾ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਉਪਨਿਧਾਯ. ਕਤਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ? ਸਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਦ੍ਧਾਕਥਾ ਸੁਕਥਾ; ਸੀਲਵਤੋ ਸੀਲਕਥਾ ਸੁਕਥਾ; ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਸ੍ਸ ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਕਥਾ ਸੁਕਥਾ; ਚਾਗਵਤੋ ਚਾਗਕਥਾ ਸੁਕਥਾ; ਪਞ੍ਞਵਤੋ ਪਞ੍ਞਾਕਥਾ ਸੁਕਥਾ.

‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾਕਥਾ ਸੁਕਥਾ? ਸਦ੍ਧੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਦ੍ਧਾਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਨਾਭਿਸਜ੍ਜਤਿ ਨ ਕੁਪ੍ਪਤਿ ਨ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ ਨ ਪਤਿਤ੍ਥੀਯਤਿ ਨ ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ ਲਭਤਿ ਚ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾਕਥਾ ਸੁਕਥਾ.

‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਵਤੋ ਸੀਲਕਥਾ ਸੁਕਥਾ? ਸੀਲਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਨਾਭਿਸਜ੍ਜਤਿ ਨ ਕੁਪ੍ਪਤਿ ਨ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ ਨ ਪਤਿਤ੍ਥੀਯਤਿ ਨ ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਲਭਤਿ ਚ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੀਲਵਤੋ ਸੀਲਕਥਾ ਸੁਕਥਾ.

‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਸ੍ਸ ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਕਥਾ ਸੁਕਥਾ? ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਨਾਭਿਸਜ੍ਜਤਿ ਨ ਕੁਪ੍ਪਤਿ ਨ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ ਨ ਪਤਿਤ੍ਥੀਯਤਿ ਨ ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਤਸਮ੍ਪਦਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਲਭਤਿ ਚ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਸ੍ਸ ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਕਥਾ ਸੁਕਥਾ.

‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਾਗਵਤੋ ਚਾਗਕਥਾ ਸੁਕਥਾ? ਚਾਗਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਾਗਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਨਾਭਿਸਜ੍ਜਤਿ ਨ ਕੁਪ੍ਪਤਿ ਨ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ ਨ ਪਤਿਤ੍ਥੀਯਤਿ ਨ ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਾਗਸਮ੍ਪਦਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਲਭਤਿ ਚ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਚਾਗਵਤੋ ਚਾਗਕਥਾ ਸੁਕਥਾ.

‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਞਵਤੋ ਪਞ੍ਞਾਕਥਾ ਸੁਕਥਾ? ਪਞ੍ਞਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਞਾਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਨਾਭਿਸਜ੍ਜਤਿ ਨ ਕੁਪ੍ਪਤਿ ਨ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ ਨ ਪਤਿਤ੍ਥੀਯਤਿ ਨ ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ ਲਭਤਿ ਚ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਵਤੋ ਪਞ੍ਞਾਕਥਾ ਸੁਕਥਾ. ਇਮੇਸਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਕਥਾ ਸੁਕਥਾ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਉਪਨਿਧਾਯਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਸਾਰਜ੍ਜਸੁਤ੍ਤਂ

੧੫੮. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਾਰਜ੍ਜਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤੋ [ਓਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ (ਕ.)] ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਹੋਤਿ, ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ, ਕੁਸੀਤੋ ਹੋਤਿ, ਦੁਪਞ੍ਞੋ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਾਰਜ੍ਜਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਸਾਰਦੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ, ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਹੋਤਿ, ਪਞ੍ਞਵਾ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਸਾਰਦੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਉਦਾਯੀਸੁਤ੍ਤਂ

੧੫੯. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਘੋਸਿਤਾਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਦਾਯੀ ਮਹਤਿਯਾ ਗਿਹਿਪਰਿਸਾਯ ਪਰਿਵੁਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਦਾਯਿਂ ਮਹਤਿਯਾ ਗਿਹਿਪਰਿਸਾਯ ਪਰਿਵੁਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ. ਦਿਸ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਆਯਸ੍ਮਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਦਾਯੀ ਮਹਤਿਯਾ ਗਿਹਿਪਰਿਸਾਯ ਪਰਿਵੁਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀ’’ਤਿ [ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ’’ਤਿ (ਸ੍ਯਾ.)].

‘‘ਨ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸੁਕਰਂ ਪਰੇਸਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁਂ. ਪਰੇਸਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੇਨ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰੇਸਂ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬੋ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ‘ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਂ ਕਥਂ [ਆਨੁਪੁਬ੍ਬਿਕਥਂ (ਸੀ.), ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਕਥਂ (ਸ੍ਯਾ. ਪੀ. ਕ.)] ਕਥੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਪਰੇਸਂ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬੋ; ‘ਪਰਿਯਾਯਦਸ੍ਸਾਵੀ ਕਥਂ ਕਥੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਪਰੇਸਂ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬੋ; ‘ਅਨੁਦ੍ਦਯਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਕਥਂ ਕਥੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਪਰੇਸਂ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬੋ; ‘ਨ ਆਮਿਸਨ੍ਤਰੋ ਕਥਂ ਕਥੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਪਰੇਸਂ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬੋ; ‘ਅਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਪਰਞ੍ਚ ਅਨੁਪਹਚ੍ਚ ਕਥਂ ਕਥੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਪਰੇਸਂ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬੋ. ਨ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸੁਕਰਂ ਪਰੇਸਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁਂ. ਪਰੇਸਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੇਨ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰੇਸਂ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਨੋਦਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੦. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਨੋਦਯਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਰਾਗੋ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਨੋਦਯੋ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਦੋਸੋ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਨੋਦਯੋ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਮੋਹੋ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਨੋਦਯੋ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਟਿਭਾਨਂ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਨੋਦਯਂ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਗਮਿਕਚਿਤ੍ਤਂ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਨੋਦਯਂ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਨੋਦਯਾ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਤਯੋ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨਿਯਾਮਾ, ਤਯੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸਮ੍ਮੋਸਾ;

ਦੁਕ੍ਕਥਾ ਚੇਵ ਸਾਰਜ੍ਜਂ, ਉਦਾਯਿਦੁਬ੍ਬਿਨੋਦਯਾਤਿ.

(੧੭) ੨. ਆਘਾਤਵਗ੍ਗੋ

੧. ਪਠਮਆਘਾਤਪਟਿਵਿਨਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੧. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਘਾਤਪਟਿਵਿਨਯਾ ਯਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਆਘਾਤੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਯਸ੍ਮਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਜਾਯੇਥ, ਮੇਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ; ਏਵਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਜਾਯੇਥ, ਕਰੁਣਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ; ਏਵਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਜਾਯੇਥ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ; ਏਵਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਜਾਯੇਥ, ਅਸਤਿਅਮਨਸਿਕਾਰੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋ; ਏਵਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਜਾਯੇਥ, ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਾ – ‘ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕੋ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਕਮ੍ਮਦਾਯਾਦੋ ਕਮ੍ਮਯੋਨਿ ਕਮ੍ਮਬਨ੍ਧੁ ਕਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਸਰਣੋ, ਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਾ ਪਾਪਕਂ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਦਾਯਾਦੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ; ਏਵਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਘਾਤਪਟਿਵਿਨਯਾ, ਯਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਆਘਾਤੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਦੁਤਿਯਆਘਾਤਪਟਿਵਿਨਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੨. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਆਵੁਸੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ. ‘‘ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਆਘਾਤਪਟਿਵਿਨਯਾ ਯਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਆਘਾਤੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਇਧਾਵੁਸੋ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ ਹੋਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ; ਏਵਰੂਪੇਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਇਧ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ ਹੋਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ; ਏਵਰੂਪੇਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਇਧ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ ਹੋਤਿ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ, ਲਭਤਿ ਚ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਚੇਤਸੋ ਵਿਵਰਂ ਚੇਤਸੋ ਪਸਾਦਂ; ਏਵਰੂਪੇਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਇਧ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ ਹੋਤਿ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ, ਨ ਚ ਲਭਤਿ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਚੇਤਸੋ ਵਿਵਰਂ ਚੇਤਸੋ ਪਸਾਦਂ; ਏਵਰੂਪੇਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਇਧ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ, ਲਭਤਿ ਚ ਕਾਲੇਨ ਵਾ ਕਾਲਂ ਚੇਤਸੋ ਵਿਵਰਂ ਚੇਤਸੋ ਪਸਾਦਂ; ਏਵਰੂਪੇਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਤਤ੍ਰਾਵੁਸੋ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ, ਕਥਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ? ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਂਸੁਕੂਲਿਕੋ ਰਥਿਯਾਯ ਨਨ੍ਤਕਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਾਮੇਨ ਪਾਦੇਨ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਪਾਦੇਨ ਪਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ [ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਸਾਰੋ ਤਂ ਪਰਿਪਾਤੇਤ੍ਵਾ ਆਦਾਯ ਪਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ; ਏਵਮੇਵਂ ਖ੍ਵਾਵੁਸੋ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ, ਯਾਸ੍ਸ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰਤਾ ਨ ਸਾਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਯਾ ਚ ਖ੍ਵਾਸ੍ਸ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰਤਾ ਸਾਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਤਤ੍ਰਾਵੁਸੋ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ, ਕਥਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ? ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪੋਕ੍ਖਰਣੀ ਸੇਵਾਲਪਣਕਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧਾ. ਅਥ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਘਮ੍ਮਾਭਿਤਤ੍ਤੋ ਘਮ੍ਮਪਰੇਤੋ ਕਿਲਨ੍ਤੋ ਤਸਿਤੋ ਪਿਪਾਸਿਤੋ. ਸੋ ਤਂ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਂ ਓਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਉਭੋਹਿ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਇਤਿਚਿਤਿ ਚ ਸੇਵਾਲਪਣਕਂ ਅਪਵਿਯੂਹਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਨਾ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ, ਯਾਸ੍ਸ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰਤਾ ਨ ਸਾਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਯਾ ਚ ਖ੍ਵਾਸ੍ਸ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰਤਾ ਸਾਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਤਤ੍ਰਾਵੁਸੋ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ ਲਭਤਿ ਚ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਚੇਤਸੋ ਵਿਵਰਂ ਚੇਤਸੋ ਪਸਾਦਂ, ਕਥਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ? ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਗੋਪਦੇ [ਗੋਪਦਕੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਉਦਕਂ. ਅਥ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਘਮ੍ਮਾਭਿਤਤ੍ਤੋ ਘਮ੍ਮਪਰੇਤੋ ਕਿਲਨ੍ਤੋ ਤਸਿਤੋ ਪਿਪਾਸਿਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਇਦਂ ਖੋ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਗੋਪਦੇ ਉਦਕਂ. ਸਚਾਹਂ ਅਞ੍ਜਲਿਨਾ ਵਾ ਪਿਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਭਾਜਨੇਨ ਵਾ ਖੋਭੇਸ੍ਸਾਮਿਪਿ ਤਂ ਲੋਲ਼ੇਸ੍ਸਾਮਿਪਿ ਤਂ ਅਪੇਯ੍ਯਮ੍ਪਿ ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਚਤੁਕ੍ਕੁਣ੍ਡਿਕੋ [ਚਤੁਗੁਣ੍ਡਿਕੋ (ਸੀ.), ਚਤੁਕੁਣ੍ਡਿਕੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.), ਚਤੁਕੋਣ੍ਡਿਕੋ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੭)] ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਗੋਪੀਤਕਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਚਤੁਕ੍ਕੁਣ੍ਡਿਕੋ ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਗੋਪੀਤਕਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ ਲਭਤਿ ਚ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਚੇਤਸੋ ਵਿਵਰਂ ਚੇਤਸੋ ਪਸਾਦਂ, ਯਾਸ੍ਸ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰਤਾ ਨ ਸਾਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾ; ਯਾਪਿਸ੍ਸ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰਤਾ ਨ ਸਾਪਿਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਯਞ੍ਚ ਖੋ ਸੋ ਲਭਤਿ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਚੇਤਸੋ ਵਿਵਰਂ ਚੇਤਸੋ ਪਸਾਦਂ, ਤਮੇਵਸ੍ਸ [ਤਦੇਵਸ੍ਸ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਤਤ੍ਰਾਵੁਸੋ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ ਨ ਚ ਲਭਤਿ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਚੇਤਸੋ ਵਿਵਰਂ ਚੇਤਸੋ ਪਸਾਦਂ, ਕਥਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ? ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪੁਰਿਸੋ ਆਬਾਧਿਕੋ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ. ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਤੋਪਿਸ੍ਸ ਦੂਰੇ ਗਾਮੋ ਪਚ੍ਛਤੋਪਿਸ੍ਸ ਦੂਰੇ ਗਾਮੋ. ਸੋ ਨ ਲਭੇਯ੍ਯ ਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਭੋਜਨਾਨਿ, ਨ ਲਭੇਯ੍ਯ ਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ, ਨ ਲਭੇਯ੍ਯ ਪਤਿਰੂਪਂ ਉਪਟ੍ਠਾਕਂ, ਨ ਲਭੇਯ੍ਯ ਗਾਮਨ੍ਤਨਾਯਕਂ. ਤਮੇਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ. ਸੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਰਿਸੇ ਕਾਰੁਞ੍ਞਂਯੇਵ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯ, ਅਨੁਦ੍ਦਯਂਯੇਵ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯ, ਅਨੁਕਮ੍ਪਂਯੇਵ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯ – ‘ਅਹੋ ਵਤਾਯਂ ਪੁਰਿਸੋ ਲਭੇਯ੍ਯ ਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਭੋਜਨਾਨਿ, ਲਭੇਯ੍ਯ ਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ, ਲਭੇਯ੍ਯ ਪਤਿਰੂਪਂ ਉਪਟ੍ਠਾਕਂ, ਲਭੇਯ੍ਯ ਗਾਮਨ੍ਤਨਾਯਕਂ! ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਮਾਯਂ [ਅਯਂ (ਕ.)] ਪੁਰਿਸੋ ਇਧੇਵ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਜ੍ਜੀ’ਤਿ [ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ (ਕ.)]! ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ ਨ ਚ ਲਭਤਿ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਚੇਤਸੋ ਵਿਵਰਂ ਚੇਤਸੋ ਪਸਾਦਂ, ਏਵਰੂਪੇਪਿ [ਏਵਰੂਪੇ (ਪੀ.)], ਆਵੁਸੋ, ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਕਾਰੁਞ੍ਞਂਯੇਵ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਂ ਅਨੁਦ੍ਦਯਾਯੇਵ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯੇਵ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ – ‘ਅਹੋ ਵਤ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਪਹਾਯ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯ, ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਪਹਾਯ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯ, ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਪਹਾਯ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯ! ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਮਾਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ [ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ (ਕ.)] ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜੀ’ਤਿ [ਉਪਪਜ੍ਜਤੀਤਿ (ਕ.)]! ਏਵਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਤਤ੍ਰਾਵੁਸੋ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ ਲਭਤਿ ਚ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਚੇਤਸੋ ਵਿਵਰਂ ਚੇਤਸੋ ਪਸਾਦਂ, ਕਥਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ? ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪੋਕ੍ਖਰਣੀ ਅਚ੍ਛੋਦਕਾ ਸਾਤੋਦਕਾ ਸੀਤੋਦਕਾ [ਅਚ੍ਛੋਦਿਕਾ ਸਾਤੋਦਿਕਾ ਸੀਤੋਦਿਕਾ (ਸੀ.)] ਸੇਤਕਾ [ਸੇਤੋਦਕਾ (ਕ.)] ਸੁਪਤਿਤ੍ਥਾ ਰਮਣੀਯਾ ਨਾਨਾਰੁਕ੍ਖੇਹਿ ਸਞ੍ਛਨ੍ਨਾ. ਅਥ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਘਮ੍ਮਾਭਿਤਤ੍ਤੋ ਘਮ੍ਮਪਰੇਤੋ ਕਿਲਨ੍ਤੋ ਤਸਿਤੋ ਪਿਪਾਸਿਤੋ. ਸੋ ਤਂ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਂ ਓਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਨ੍ਹਾਤ੍ਵਾ ਚ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਚ ਪਚ੍ਚੁਤ੍ਤਰਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਰੁਕ੍ਖਚ੍ਛਾਯਾਯ ਨਿਸੀਦੇਯ੍ਯ ਵਾ ਨਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਵਾ.

ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ ਲਭਤਿ ਚ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਚੇਤਸੋ ਵਿਵਰਂ ਚੇਤਸੋ ਪਸਾਦਂ, ਯਾਪਿਸ੍ਸ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰਤਾ ਸਾਪਿਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾ; ਯਾਪਿਸ੍ਸ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰਤਾ ਸਾਪਿਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾ; ਯਮ੍ਪਿ ਲਭਤਿ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਚੇਤਸੋ ਵਿਵਰਂ ਚੇਤਸੋ ਪਸਾਦਂ, ਤਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਂ, ਆਵੁਸੋ, ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਆਗਮ੍ਮ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸੀਦਤਿ.

‘‘ਇਮੇ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਪਞ੍ਚ ਆਘਾਤਪਟਿਵਿਨਯਾ, ਯਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਆਘਾਤੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਸਾਕਚ੍ਛਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੩. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਆਵੁਸੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ. ‘‘ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਏਤਦਵੋਚ –

[ਅ. ਨਿ. ੫.੬੫-੬੬] ‘‘ਪਞ੍ਚਹਾਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਲਂ ਸਾਕਚ੍ਛੋ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਇਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾਕਥਾਯ ਚ ਆਗਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਬ੍ਯਾਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਦਾਕਥਾਯ ਚ ਆਗਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਬ੍ਯਾਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਾਕਥਾਯ ਚ ਆਗਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਬ੍ਯਾਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਦਾਕਥਾਯ ਚ ਆਗਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਬ੍ਯਾਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਦਾਕਥਾਯ ਚ ਆਗਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਬ੍ਯਾਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਲਂ ਸਾਕਚ੍ਛੋ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਸਾਜੀਵਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੪. [ਅ. ਨਿ. ੫.੬੫] ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ…ਪੇ… ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਆਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਲਂਸਾਜੀਵੋ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਇਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾਕਥਾਯ ਚ ਆਗਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਬ੍ਯਾਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਦਾਕਥਾਯ ਚ ਆਗਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਬ੍ਯਾਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਾਕਥਾਯ ਚ ਆਗਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਬ੍ਯਾਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਦਾਕਥਾਯ ਚ ਆਗਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਬ੍ਯਾਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਦਾਕਥਾਯ ਚ ਆਗਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਬ੍ਯਾਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਲਂਸਾਜੀਵੋ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਾਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੫. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ…ਪੇ… ‘‘ਯੋ ਹਿ ਕੋਚਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਸਬ੍ਬੋ ਸੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਠਾਨੇਹਿ, ਏਤੇਸਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਮਨ੍ਦਤ੍ਤਾ ਮੋਮੂਹਤ੍ਤਾ [ਮੋਮੁਹਤ੍ਤਾ (ਸੀ.)] ਪਰਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ ਇਚ੍ਛਾਪਕਤੋ ਪਰਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਪਰਿਭਵਂ ਪਰਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਅਞ੍ਞਾਤੁਕਾਮੋ ਪਰਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਅਥ ਵਾ ਪਨੇਵਂਚਿਤ੍ਤੋ [ਅਥ ਵਾ ਪਕੁਪ੍ਪਨ੍ਤੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਪਰਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ – ‘ਸਚੇ ਮੇ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ, ਨੋ ਚੇ [ਨੋ ਚ (ਸ੍ਯਾ.)] ਮੇ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ ਅਹਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਯੋ ਹਿ ਕੋਚਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਸਬ੍ਬੋ ਸੋ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਠਾਨੇਹਿ, ਏਤੇਸਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ. ਅਹਂ ਖੋ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਏਵਂਚਿਤ੍ਤੋ ਪਰਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ – ‘ਸਚੇ ਮੇ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ, ਨੋ ਚੇ ਮੇ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਹਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਨਿਰੋਧਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੬. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ…ਪੇ… ‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਪਿ ਵੁਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਾਪਿ [ਸਮਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਪਿ ਵੁਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਪਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] – ਅਤ੍ਥੇਤਂ ਠਾਨਂ. ਨੋ ਚੇ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਞ੍ਞਂ ਆਰਾਧੇਯ੍ਯ, ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮੇਵ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਭਕ੍ਖਾਨਂ [ਕਬਲ਼ਿਂਕਾਰਾਹਾਰਭਕ੍ਖਾਨਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਦੇਵਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਮਨੋਮਯਂ ਕਾਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਪਿ ਵੁਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਾਪਿ – ਅਤ੍ਥੇਤਂ ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਦਾਯੀ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਅਨਵਕਾਸੋ ਯਂ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮੇਵ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਭਕ੍ਖਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਮਨੋਮਯਂ ਕਾਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਪਿ ਵੁਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਾਪਿ – ਨਤ੍ਥੇਤਂ ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ…ਪੇ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਪਿ ਵੁਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਾਪਿ – ਅਤ੍ਥੇਤਂ ਠਾਨਂ. ਨੋ ਚੇ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਞ੍ਞਂ ਆਰਾਧੇਯ੍ਯ, ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮੇਵ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਭਕ੍ਖਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਮਨੋਮਯਂ ਕਾਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਪਿ ਵੁਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਾਪਿ – ਅਤ੍ਥੇਤਂ ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਦਾਯੀ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਅਨਵਕਾਸੋ ਯਂ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮੇਵ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਭਕ੍ਖਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਮਨੋਮਯਂ ਕਾਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਪਿ ਵੁਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਾਪਿ – ਨਤ੍ਥੇਤਂ ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਯਾਵਤਤਿਯਕਮ੍ਪਿ [ਯਾਵਤਤਿਯਮ੍ਪਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਖੋ ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਦਾਯੀ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਤਿ, ਨ ਚ ਮੇ ਕੋਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨੁਮੋਦਤਿ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਪਿ ਵੁਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਾਪਿ – ਅਤ੍ਥੇਤਂ ਠਾਨਂ. ਨੋ ਚੇ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਞ੍ਞਂ ਆਰਾਧੇਯ੍ਯ, ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮੇਵ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਭਕ੍ਖਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਮਨੋਮਯਂ ਕਾਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਪਿ ਵੁਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਾਪਿ – ਅਤ੍ਥੇਤਂ ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਭਗਵਤੋਪਿ ਖੋ ਮੇ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਦਾਯੀ ਯਾਵਤਤਿਯਕਂ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਤਿ, ਨ ਚ ਮੇ ਕੋਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨੁਮੋਦਤਿ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਦਾਯਿਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਕਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਉਦਾਯਿ, ਮਨੋਮਯਂ ਕਾਯਂ ਪਚ੍ਚੇਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯੇ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਾ ਅਰੂਪਿਨੋ ਸਞ੍ਞਾਮਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਤੁਯ੍ਹਂ, ਉਦਾਯਿ, ਬਾਲਸ੍ਸ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਣਿਤੇਨ! ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਨਾਮ ਭਣਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਸੀ’’ਤਿ! ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨਾਮ, ਆਨਨ੍ਦ, ਥੇਰਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਵਿਹੇਸਿਯਮਾਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਸ੍ਸਥ. ਨ ਹਿ ਨਾਮ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਾਰੁਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਥੇਰਮ੍ਹਿ [ਬ੍ਯਤ੍ਤਮ੍ਹਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਭਿਕ੍ਖੁਮ੍ਹਿ ਵਿਹੇਸਿਯਮਾਨਮ੍ਹੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਪਿ ਵੁਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਾਪਿ – ਅਤ੍ਥੇਤਂ ਠਾਨਂ. ਨੋ ਚੇ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਞ੍ਞਂ ਆਰਾਧੇਯ੍ਯ, ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮੇਵ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਭਕ੍ਖਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਮਨੋਮਯਂ ਕਾਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਪਿ ਵੁਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਾਪਿ – ਅਤ੍ਥੇਤਂ ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾਨ ਸੁਗਤੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਾਵਿਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਉਪਵਾਣੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਪਵਾਣਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ ਉਪਵਾਣ, ਅਞ੍ਞੇ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਹੇਸੇਨ੍ਤਿ. ਮਯਂ ਤੇਨ ਨ ਮੁਚ੍ਚਾਮ. ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਂ ਖੋ, ਪਨੇਤਂ ਆਵੁਸੋ ਉਪਵਾਣ, ਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਏਤਦੇਵ ਆਰਬ੍ਭ ਉਦਾਹਰੇਯ੍ਯ ਯਥਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂਯੇਵੇਤ੍ਥ ਉਪਵਾਣਂ ਪਟਿਭਾਸੇਯ੍ਯ. ਇਦਾਨੇਵ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਾਰਜ੍ਜਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਨਿਸਜ੍ਜ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਪਵਾਣਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕਤੀਹਿ ਨੁ ਖੋ, ਉਪਵਾਣ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਥੇਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਪਿਯੋ ਚ ਹੋਤਿ ਮਨਾਪੋ ਚ ਗਰੁ ਚ ਭਾਵਨੀਯੋ ਚਾ’’ਤਿ? ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਥੇਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਪਿਯੋ ਚ ਹੋਤਿ ਮਨਾਪੋ ਚ ਗਰੁ ਚ ਭਾਵਨੀਯੋ ਚ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਥੇਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ; ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ; ਕਲ੍ਯਾਣਵਾਚੋ ਹੋਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਵਾਕ੍ਕਰਣੋ ਪੋਰਿਯਾ ਵਾਚਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਾਯ ਅਨੇਲਗਲਾਯ [ਅਨੇਲਗਲ਼ਾਯ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਿਯਾ; ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ; ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ…ਪੇ… ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਥੇਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਪਿਯੋ ਚ ਹੋਤਿ ਮਨਾਪੋ ਚ ਗਰੁ ਚ ਭਾਵਨੀਯੋ ਚਾ’’ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਉਪਵਾਣ! ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਉਪਵਾਣ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਥੇਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਪਿਯੋ ਚ ਹੋਤਿ ਮਨਾਪੋ ਚ ਗਰੁ ਚ ਭਾਵਨੀਯੋ ਚ. ਇਮੇ ਚੇ, ਉਪਵਾਣ, ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਨ ਸਂਵਿਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਨ ਸਕ੍ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ ਨ ਗਰੁਂ ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ ਨ ਮਾਨੇਯ੍ਯੁਂ ਨ ਪੂਜੇਯ੍ਯੁਂ ਖਣ੍ਡਿਚ੍ਚੇਨ ਪਾਲਿਚ੍ਚੇਨ ਵਲਿਤ੍ਤਚਤਾਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ, ਉਪਵਾਣ, ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਸਕ੍ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਗਰੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਮਾਨੇਨ੍ਤਿ ਪੂਜੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਚੋਦਨਾਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੭. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਚੋਦਕੇਨ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਰਂ ਚੋਦੇਤੁਕਾਮੇਨ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰੋ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬੋ’’.

‘‘ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਕਾਲੇਨ ਵਕ੍ਖਾਮਿ, ਨੋ ਅਕਾਲੇਨ; ਭੂਤੇਨ ਵਕ੍ਖਾਮਿ, ਨੋ ਅਭੂਤੇਨ; ਸਣ੍ਹੇਨ ਵਕ੍ਖਾਮਿ, ਨੋ ਫਰੁਸੇਨ; ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨ ਵਕ੍ਖਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨ; ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ [ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.) ਚੂਲ਼ਵ. ੪੦੦ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] ਵਕ੍ਖਾਮਿ, ਨੋ ਦੋਸਨ੍ਤਰੋ [ਦੋਸਨ੍ਤਰੇਨ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)]. ਚੋਦਕੇਨ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਰਂ ਚੋਦੇਤੁਕਾਮੇਨ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰੋ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਇਧਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਅਕਾਲੇਨ ਚੋਦਿਯਮਾਨਂ ਨੋ ਕਾਲੇਨ ਕੁਪਿਤਂ, ਅਭੂਤੇਨ ਚੋਦਿਯਮਾਨਂ ਨੋ ਭੂਤੇਨ ਕੁਪਿਤਂ, ਫਰੁਸੇਨ ਚੋਦਿਯਮਾਨਂ ਨੋ ਸਣ੍ਹੇਨ ਕੁਪਿਤਂ, ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨ ਚੋਦਿਯਮਾਨਂ ਨੋ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨ ਕੁਪਿਤਂ, ਦੋਸਨ੍ਤਰੇਨ ਚੋਦਿਯਮਾਨਂ ਨੋ ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਕੁਪਿਤਂ.

‘‘ਅਧਮ੍ਮਚੁਦਿਤਸ੍ਸ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪਦਹਾਤਬ੍ਬੋ [ਉਪਦਹਿਤਬ੍ਬੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] – ‘ਅਕਾਲੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੁਦਿਤੋ ਨੋ ਕਾਲੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਅਭੂਤੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੁਦਿਤੋ ਨੋ ਭੂਤੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਫਰੁਸੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੁਦਿਤੋ ਨੋ ਸਣ੍ਹੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੁਦਿਤੋ ਨੋ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਦੋਸਨ੍ਤਰੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੁਦਿਤੋ ਨੋ ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯਾ’ਤਿ. ਅਧਮ੍ਮਚੁਦਿਤਸ੍ਸ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪਦਹਾਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਅਧਮ੍ਮਚੋਦਕਸ੍ਸ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪਦਹਾਤਬ੍ਬੋ – ‘ਅਕਾਲੇਨ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ, ਚੋਦਿਤੋ [ਚੁਦਿਤੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਨੋ ਕਾਲੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਅਭੂਤੇਨ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ, ਚੋਦਿਤੋ ਨੋ ਭੂਤੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਫਰੁਸੇਨ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ, ਚੋਦਿਤੋ ਨੋ ਸਣ੍ਹੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ, ਚੋਦਿਤੋ ਨੋ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਦੋਸਨ੍ਤਰੇਨ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ, ਚੋਦਿਤੋ ਨੋ ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯਾ’ਤਿ. ਅਧਮ੍ਮਚੋਦਕਸ੍ਸ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪਦਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਥਾ ਨ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭੂਤੇਨ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਕਾਲੇਨ ਚੋਦਿਯਮਾਨਂ ਨੋ ਅਕਾਲੇਨ ਕੁਪਿਤਂ, ਭੂਤੇਨ ਚੋਦਿਯਮਾਨਂ ਨੋ ਅਭੂਤੇਨ ਕੁਪਿਤਂ, ਸਣ੍ਹੇਨ ਚੋਦਿਯਮਾਨਂ ਨੋ ਫਰੁਸੇਨ ਕੁਪਿਤਂ, ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨ ਚੋਦਿਯਮਾਨਂ ਨੋ ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨ ਕੁਪਿਤਂ, ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚੋਦਿਯਮਾਨਂ ਨੋ ਦੋਸਨ੍ਤਰੇਨ ਕੁਪਿਤਂ.

‘‘ਧਮ੍ਮਚੁਦਿਤਸ੍ਸ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪਦਹਾਤਬ੍ਬੋ – ‘ਕਾਲੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੁਦਿਤੋ ਨੋ ਅਕਾਲੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਭੂਤੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੁਦਿਤੋ ਨੋ ਅਭੂਤੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਸਣ੍ਹੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੁਦਿਤੋ ਨੋ ਫਰੁਸੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੁਦਿਤੋ ਨੋ ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਚੁਦਿਤੋ ਨੋ ਦੋਸਨ੍ਤਰੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯਾ’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਚੁਦਿਤਸ੍ਸ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪਦਹਾਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਧਮ੍ਮਚੋਦਕਸ੍ਸ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪਦਹਾਤਬ੍ਬੋ – ‘ਕਾਲੇਨ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ, ਚੋਦਿਤੋ ਨੋ ਅਕਾਲੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਭੂਤੇਨ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ, ਚੋਦਿਤੋ ਨੋ ਅਭੂਤੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਸਣ੍ਹੇਨ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ, ਚੋਦਿਤੋ ਨੋ ਫਰੁਸੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ, ਚੋਦਿਤੋ ਨੋ ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯ; ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ, ਚੋਦਿਤੋ ਨੋ ਦੋਸਨ੍ਤਰੇਨ, ਅਲਂ ਤੇ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਯਾ’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਚੋਦਕਸ੍ਸ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪਦਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਥਾ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭੂਤੇਨ ਚੋਦਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਤਿ.

‘‘ਚੁਦਿਤੇਨ, ਆਵੁਸੋ, ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਦ੍ਵੀਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ – ਸਚ੍ਚੇ ਚ, ਅਕੁਪ੍ਪੇ ਚ. ਮਂ ਚੇਪਿ [ਪਞ੍ਚਹਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)], ਆਵੁਸੋ, ਪਰੇ ਚੋਦੇਯ੍ਯੁਂ ਕਾਲੇਨ ਵਾ ਅਕਾਲੇਨ ਵਾ ਭੂਤੇਨ ਵਾ ਅਭੂਤੇਨ ਵਾ ਸਣ੍ਹੇਨ ਵਾ ਫਰੁਸੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨ ਵਾ ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤੇਨ ਵਾ ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ [ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.) ਮ. ਨਿ. ੧.੨੨੭ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] ਵਾ ਦੋਸਨ੍ਤਰਾ [ਦੋਸਨ੍ਤਰੇਨ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਵਾ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਦ੍ਵੀਸੁਯੇਵ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਂ – ਸਚ੍ਚੇ ਚ, ਅਕੁਪ੍ਪੇ ਚ. ਸਚੇ ਜਾਨੇਯ੍ਯਂ – ‘ਅਤ੍ਥੇਸੋ ਮਯਿ ਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ, ‘ਅਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਨਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ – ‘ਸਂਵਿਜ੍ਜਤੇਸੋ ਮਯਿ ਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ. ਸਚੇ ਜਾਨੇਯ੍ਯਂ – ‘ਨਤ੍ਥੇਸੋ ਮਯਿ ਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ, ‘ਨਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਨਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ – ‘ਨੇਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਮਯਿ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤੀ’ਤਿ.

‘‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ ਤੇ [ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ (ਕ.)], ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਅਥ ਚ ਪਨਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਮੋਘਪੁਰਿਸਾ ਨ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਯੇ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਾ ਜੀਵਿਕਤ੍ਥਾ ਨ ਸਦ੍ਧਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਸਠਾ ਮਾਯਾਵਿਨੋ ਕੇਤਬਿਨੋ [ਕੇਟੁਭਿਨੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਉਦ੍ਧਤਾ ਉਨ੍ਨਲ਼ਾ ਚਪਲਾ ਮੁਖਰਾ ਵਿਕਿਣ੍ਣਵਾਚਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਅਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਾ ਭੋਜਨੇ ਅਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਨੋ ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਸਾਮਞ੍ਞੇ ਅਨਪੇਕ੍ਖਵਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਨ ਤਿਬ੍ਬਗਾਰਵਾ ਬਾਹੁਲਿਕਾ ਸਾਥਲਿਕਾ ਓਕ੍ਕਮਨੇ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਪਵਿਵੇਕੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰਾ ਕੁਸੀਤਾ ਹੀਨਵੀਰਿਯਾ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਨੋ ਅਸਮ੍ਪਜਾਨਾ ਅਸਮਾਹਿਤਾ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਾ ਏਲ਼ਮੂਗਾ, ਤੇ ਮਯਾ ਏਵਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਨ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯੇ ਪਨ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਧਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਅਸਠਾ ਅਮਾਯਾਵਿਨੋ ਅਕੇਤਬਿਨੋ ਅਨੁਦ੍ਧਤਾ ਅਨੁਨ੍ਨਲ਼ਾ ਅਚਪਲਾ ਅਮੁਖਰਾ ਅਵਿਕਿਣ੍ਣਵਾਚਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਾ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਨੋ ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਸਾਮਞ੍ਞੇ ਅਪੇਕ੍ਖਵਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਤਿਬ੍ਬਗਾਰਵਾ ਨ ਬਾਹੁਲਿਕਾ ਨ ਸਾਥਲਿਕਾ ਓਕ੍ਕਮਨੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰਾ ਪਵਿਵੇਕੇ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਾ ਪਹਿਤਤ੍ਤਾ ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿਨੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨਾ ਸਮਾਹਿਤਾ ਏਕਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤੋ ਅਨੇਲ਼ਮੂਗਾ, ਤੇ ਮਯਾ ਏਵਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ.

‘‘ਯੇ ਤੇ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਾ ਜੀਵਿਕਤ੍ਥਾ ਨ ਸਦ੍ਧਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਸਠਾ ਮਾਯਾਵਿਨੋ ਕੇਤਬਿਨੋ ਉਦ੍ਧਤਾ ਉਨ੍ਨਲ਼ਾ ਚਪਲਾ ਮੁਖਰਾ ਵਿਕਿਣ੍ਣਵਾਚਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਅਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਾ ਭੋਜਨੇ ਅਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਨੋ ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਸਾਮਞ੍ਞੇ ਅਨਪੇਕ੍ਖਵਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਨ ਤਿਬ੍ਬਗਾਰਵਾ ਬਾਹੁਲਿਕਾ ਸਾਥਲਿਕਾ ਓਕ੍ਕਮਨੇ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਪਵਿਵੇਕੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰਾ ਕੁਸੀਤਾ ਹੀਨਵੀਰਿਯਾ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਨੋ ਅਸਮ੍ਪਜਾਨਾ ਅਸਮਾਹਿਤਾ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਾ ਏਲ਼ਮੂਗਾ, ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੁ ਤੇ.

‘‘ਯੇ ਪਨ, ਤੇ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਧਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਅਸਠਾ ਅਮਾਯਾਵਿਨੋ ਅਕੇਤਬਿਨੋ ਅਨੁਦ੍ਧਤਾ ਅਨੁਨ੍ਨਲ਼ਾ ਅਚਪਲਾ ਅਮੁਖਰਾ ਅਵਿਕਿਣ੍ਣਵਾਚਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਾ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਨੋ ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਸਾਮਞ੍ਞੇ ਅਪੇਕ੍ਖਵਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਤਿਬ੍ਬਗਾਰਵਾ ਨ ਬਾਹੁਲਿਕਾ ਨ ਸਾਥਲਿਕਾ ਓਕ੍ਕਮਨੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰਾ ਪਵਿਵੇਕੇ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਾ ਪਹਿਤਤ੍ਤਾ ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿਨੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨਾ ਸਮਾਹਿਤਾ ਏਕਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤੋ ਅਨੇਲ਼ਮੂਗਾ, ਤੇ ਤ੍ਵਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਵਦੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਓਵਦ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ; ਅਨੁਸਾਸ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ – ‘ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਸ੍ਸਾਮਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਸੀਲਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੮. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ, ਆਵੁਸੋ, ਸੀਲਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸੋ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ; ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ ਅਸਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸਂ ਹੋਤਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ; ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨੇ ਅਸਤਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸੋ ਹੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗੋ; ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗੇ ਅਸਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸਂ ਹੋਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਰੁਕ੍ਖੋ ਸਾਖਾਪਲਾਸਵਿਪਨ੍ਨੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਪਟਿਕਾਪਿ ਨ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਚੋਪਿ …ਪੇ… ਫੇਗ੍ਗੁਪਿ… ਸਾਰੋਪਿ ਨ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਸੀਲਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸੋ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ; ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ ਅਸਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸਂ ਹੋਤਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ; ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨੇ ਅਸਤਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸੋ ਹੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗੋ; ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗੇ ਅਸਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸਂ ਹੋਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ.

‘‘ਸੀਲਵਤੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ; ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ ਸਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ; ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨੇ ਸਤਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗੋ; ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗੇ ਸਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਰੁਕ੍ਖੋ, ਸਾਖਾਪਲਾਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਪਟਿਕਾਪਿ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਚੋਪਿ…ਪੇ… ਫੇਗ੍ਗੁਪਿ… ਸਾਰੋਪਿ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸੀਲਵਤੋ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ; ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ ਸਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ; ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨੇ ਸਤਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗੋ; ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗੇ ਸਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ [ਅ. ਨਿ. ੫.੧੬੮; ੬.੫੦; ੭.੬੫]. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਖਿਪ੍ਪਨਿਸਨ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੯. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ [ਸਾਰਾਣੀਯਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਖਿਪ੍ਪਨਿਸਨ੍ਤਿ ਚ ਹੋਤਿ, ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਗ੍ਗਾਹੀ ਚ, ਬਹੁਞ੍ਚ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਗਹਿਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਨਪ੍ਪਮੁਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਯਸ੍ਮਾ ਖੋ ਆਨਨ੍ਦੋ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ. ਪਟਿਭਾਤੁ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂਯੇਵ ਆਨਨ੍ਦ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤੇਨਹਾਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਸੁਣਾਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਥਕੁਸਲੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਧਮ੍ਮਕੁਸਲੋ ਚ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕੁਸਲੋ ਚ, ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਕੁਸਲੋ ਚ, ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਕੁਸਲੋ ਚ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਖਿਪ੍ਪਨਿਸਨ੍ਤਿ ਚ ਹੋਤਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਗ੍ਗਾਹੀ ਚ, ਬਹੁਞ੍ਚ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਗਹਿਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਨਪ੍ਪਮੁਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਆਵੁਸੋ! ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਆਵੁਸੋ!! ਯਾਵ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਚਿਦਂ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਆਨਨ੍ਦੇਨ. ਇਮੇਹਿ ਚ ਮਯਂ ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਧਾਰੇਮ – ‘ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਅਤ੍ਥਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮਕੁਸਲੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕੁਸਲੋ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਕੁਸਲੋ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਕੁਸਲੋ’’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਭਦ੍ਦਜਿਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੦. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਘੋਸਿਤਾਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਭਦ੍ਦਜਿ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਆਨਨ੍ਦੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਭਦ੍ਦਜਿਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਭਦ੍ਦਜਿ, ਦਸ੍ਸਨਾਨਂ ਅਗ੍ਗਂ, ਕਿਂ ਸਵਨਾਨਂ ਅਗ੍ਗਂ, ਕਿਂ ਸੁਖਾਨਂ ਅਗ੍ਗਂ, ਕਿਂ ਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਗ੍ਗਂ, ਕਿਂ ਭਵਾਨਂ ਅਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ?

‘‘ਅਤ੍ਥਾਵੁਸੋ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਅਭਿਭੂ ਅਨਭਿਭੂਤੋ ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁਦਸੋ ਵਸਵਤ੍ਤੀ, ਯੋ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਇਦਂ ਦਸ੍ਸਨਾਨਂ ਅਗ੍ਗਂ. ਅਤ੍ਥਾਵੁਸੋ, ਆਭਸ੍ਸਰਾ ਨਾਮ ਦੇਵਾ ਸੁਖੇਨ ਅਭਿਸਨ੍ਨਾ ਪਰਿਸਨ੍ਨਾ. ਤੇ ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚਿ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਨ੍ਤਿ – ‘ਅਹੋ ਸੁਖਂ, ਅਹੋ ਸੁਖ’ਨ੍ਤਿ! ਯੋ ਤਂ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਇਦਂ ਸਵਨਾਨਂ ਅਗ੍ਗਂ. ਅਤ੍ਥਾਵੁਸੋ, ਸੁਭਕਿਣ੍ਹਾ ਨਾਮ ਦੇਵਾ. ਤੇ ਸਨ੍ਤਂਯੇਵ ਤੁਸਿਤਾ ਸੁਖਂ ਪਟਿਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਇਦਂ ਸੁਖਾਨਂ ਅਗ੍ਗਂ. ਅਤ੍ਥਾਵੁਸੋ, ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨੂਪਗਾ ਦੇਵਾ, ਇਦਂ ਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਗ੍ਗਂ. ਅਤ੍ਥਾਵੁਸੋ, ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨੂਪਗਾ ਦੇਵਾ, ਇਦਂ ਭਵਾਨਂ ਅਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਮੇਤਿ ਖੋ ਇਦਂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਭਦ੍ਦਜਿਸ੍ਸ, ਯਦਿਦਂ ਬਹੁਨਾ ਜਨੇਨਾ’’ਤਿ?

‘‘ਆਯਸ੍ਮਾ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦੋ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ. ਪਟਿਭਾਤੁ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂਯੇਵ ਆਨਨ੍ਦ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤੇਨਹਾਵੁਸੋ ਭਦ੍ਦਜਿ, ਸੁਣਾਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਭਦ੍ਦਜਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਯਥਾ ਪਸ੍ਸਤੋ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯੋ ਹੋਤਿ, ਇਦਂ ਦਸ੍ਸਨਾਨਂ ਅਗ੍ਗਂ. ਯਥਾ ਸੁਣਤੋ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯੋ ਹੋਤਿ, ਇਦਂ ਸਵਨਾਨਂ ਅਗ੍ਗਂ. ਯਥਾ ਸੁਖਿਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯੋ ਹੋਤਿ, ਇਦਂ ਸੁਖਾਨਂ ਅਗ੍ਗਂ. ਯਥਾ ਸਞ੍ਞਿਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯੋ ਹੋਤਿ, ਇਦਂ ਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਗ੍ਗਂ. ਯਥਾ ਭੂਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯੋ ਹੋਤਿ, ਇਦਂ ਭਵਾਨਂ ਅਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਆਘਾਤਵਗ੍ਗੋ ਦੁਤਿਯੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਦ੍ਵੇ ਆਘਾਤਵਿਨਯਾ, ਸਾਕਚ੍ਛਾ ਸਾਜੀਵਤੋ ਪਞ੍ਹਂ;

ਪੁਚ੍ਛਾ ਨਿਰੋਧੋ ਚੋਦਨਾ, ਸੀਲਂ ਨਿਸਨ੍ਤਿ ਭਦ੍ਦਜੀਤਿ.

(੧੮) ੩. ਉਪਾਸਕਵਗ੍ਗੋ

੧. ਸਾਰਜ੍ਜਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੧. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭਦਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਉਪਾਸਕੋ ਸਾਰਜ੍ਜਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਹੋਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ ਹੋਤਿ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਮੁਸਾਵਾਦੀ ਹੋਤਿ, ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਯੀ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਉਪਾਸਕੋ ਸਾਰਜ੍ਜਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਉਪਾਸਕੋ ਵਿਸਾਰਦੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਉਪਾਸਕੋ ਵਿਸਾਰਦੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਵਿਸਾਰਦਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੨. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਉਪਾਸਕੋ ਅਵਿਸਾਰਦੋ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਯੀ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਉਪਾਸਕੋ ਅਵਿਸਾਰਦੋ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਉਪਾਸਕੋ ਵਿਸਾਰਦੋ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਉਪਾਸਕੋ ਵਿਸਾਰਦੋ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਨਿਰਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੩. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਉਪਾਸਕੋ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਯੀ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਉਪਾਸਕੋ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ.

‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਉਪਾਸਕੋ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸਗ੍ਗੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਉਪਾਸਕੋ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸਗ੍ਗੇ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਵੇਰਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੪. ਅਥ ਖੋ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕੋ ਗਹਪਤਿ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਂ ਗਹਪਤਿਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਪਞ੍ਚ, ਗਹਪਤਿ, ਭਯਾਨਿ ਵੇਰਾਨਿ ਅਪ੍ਪਹਾਯ ‘ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ’ ਇਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨਿਰਯਞ੍ਚ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ? ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਂ, ਮੁਸਾਵਾਦਂ, ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਂ – ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਭਯਾਨਿ ਵੇਰਾਨਿ ਅਪ੍ਪਹਾਯ ‘ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ’ ਇਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨਿਰਯਞ੍ਚ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਚ, ਗਹਪਤਿ, ਭਯਾਨਿ ਵੇਰਾਨਿ ਪਹਾਯ ‘ਸੀਲਵਾ’ ਇਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸੁਗਤਿਞ੍ਚ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ? ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਂ, ਮੁਸਾਵਾਦਂ, ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਂ – ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਭਯਾਨਿ ਵੇਰਾਨਿ ਪਹਾਯ ‘ਸੀਲਵਾ’ ਇਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸੁਗਤਿਞ੍ਚ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਯਂ, ਗਹਪਤਿ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਮ੍ਪਿ ਭਯਂ ਵੇਰਂ ਪਸਵਤਿ, ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਮ੍ਪਿ ਭਯਂ ਵੇਰਂ ਪਸਵਤਿ, ਚੇਤਸਿਕਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਨੇਵ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਂ ਭਯਂ ਵੇਰਂ ਪਸਵਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਂ ਭਯਂ ਵੇਰਂ ਪਸਵਤਿ, ਨ ਚੇਤਸਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ. ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਤਂ ਭਯਂ ਵੇਰਂ ਵੂਪਸਨ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਯਂ, ਗਹਪਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ…ਪੇ….

‘‘ਯਂ, ਗਹਪਤਿ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੀ…ਪੇ….

‘‘ਯਂ, ਗਹਪਤਿ, ਮੁਸਾਵਾਦੀ…ਪੇ….

‘‘ਯਂ, ਗਹਪਤਿ, ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਯੀ ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਮ੍ਪਿ ਭਯਂ ਵੇਰਂ ਪਸਵਤਿ, ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਮ੍ਪਿ ਭਯਂ ਵੇਰਂ ਪਸਵਤਿ, ਚੇਤਸਿਕਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਨੇਵ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਂ ਭਯਂ ਵੇਰਂ ਪਸਵਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਂ ਭਯਂ ਵੇਰਂ ਪਸਵਤਿ, ਨ ਚੇਤਸਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ. ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਤਂ ਭਯਂ ਵੇਰਂ ਵੂਪਸਨ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਯੋ ਪਾਣਮਤਿਪਾਤੇਤਿ, ਮੁਸਾਵਾਦਞ੍ਚ ਭਾਸਤਿ;

ਲੋਕੇ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਤਿ, ਪਰਦਾਰਞ੍ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ;

ਸੁਰਾਮੇਰਯਪਾਨਞ੍ਚ, ਯੋ ਨਰੋ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਤਿ.