੫. ਪਞ੍ਚਮਪਣ੍ਣਾਸਕਂ

(੨੧) ੧. ਕਿਮਿਲਵਗ੍ਗੋ

੧. ਕਿਮਿਲਸੁਤ੍ਤਂ

੨੦੧. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕਿਮਿਲਾਯਂ [ਕਿਮ੍ਬਿਲਾਯਂ (ਸੀ. ਪੀ.) ਅ. ਨਿ. ੬.੪੦; ੭.੫੯] ਵਿਹਰਤਿ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਕਿਮਿਲੋ [ਕਿਮ੍ਬਿਲੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਕਿਮਿਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਤਥਾਗਤੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਨ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ, ਕਿਮਿਲ, ਤਥਾਗਤੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਉਪਾਸਕਾ ਉਪਾਸਿਕਾਯੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਅਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ, ਧਮ੍ਮੇ ਅਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ, ਸਙ੍ਘੇ ਅਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ, ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ, ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ. ਅਯਂ ਖੋ, ਕਿਮਿਲ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਤਥਾਗਤੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਨ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਤਥਾਗਤੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ, ਕਿਮਿਲ, ਤਥਾਗਤੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਉਪਾਸਕਾ ਉਪਾਸਿਕਾਯੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਸਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ, ਧਮ੍ਮੇ ਸਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ, ਸਙ੍ਘੇ ਸਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ, ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਸਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ, ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ. ਅਯਂ ਖੋ, ਕਿਮਿਲ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਤਥਾਗਤੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਸੁਤ੍ਤਂ

੨੦੨. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਨਿਸਂਸਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਸ੍ਸੁਤਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਸੁਤਂ ਪਰਿਯੋਦਾਪੇਤਿ, ਕਙ੍ਖਂ ਵਿਤਰਤਿ [ਵਿਹਨਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)], ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਉਜੁਂ ਕਰੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਮਸ੍ਸ ਪਸੀਦਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨੇ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯਸੁਤ੍ਤਂ

੨੦੩. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਰਞ੍ਞੋ ਭਦ੍ਰੋ [ਭਦ੍ਦੋ (ਪੀ.)] ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯੋ ਰਾਜਾਰਹੋ ਹੋਤਿ ਰਾਜਭੋਗ੍ਗੋ, ਰਞ੍ਞੋ ਅਙ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.

‘‘ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਅਜ੍ਜਵੇਨ, ਜਵੇਨ, ਮਦ੍ਦਵੇਨ, ਖਨ੍ਤਿਯਾ, ਸੋਰਚ੍ਚੇਨ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਰਞ੍ਞੋ ਭਦ੍ਰੋ ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯੋ ਰਾਜਾਰਹੋ ਹੋਤਿ ਰਾਜਭੋਗ੍ਗੋ, ਰਞ੍ਞੋ ਅਙ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਅਞ੍ਜਲਿਕਰਣੀਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ.

‘‘ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਅਜ੍ਜਵੇਨ, ਜਵੇਨ, ਮਦ੍ਦਵੇਨ, ਖਨ੍ਤਿਯਾ, ਸੋਰਚ੍ਚੇਨ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਅਞ੍ਜਲਿਕਰਣੀਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਬਲਸੁਤ੍ਤਂ

੨੦੪. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਲਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ? ਸਦ੍ਧਾਬਲਂ, ਹਿਰਿਬਲਂ, ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਬਲਂ, ਵੀਰਿਯਬਲਂ, ਪਞ੍ਞਾਬਲਂ – ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨੀ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਚੇਤੋਖਿਲਸੁਤ੍ਤਂ

੨੦੫. [ਅ. ਨਿ. ੯.੭੧; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੮੫; ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੧੯] ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚੇਤੋਖਿਲਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥਰਿ ਕਙ੍ਖਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਤਿ ਨਾਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਨ ਸਮ੍ਪਸੀਦਤਿ. ਯੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥਰਿ ਕਙ੍ਖਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਤਿ ਨਾਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਨ ਸਮ੍ਪਸੀਦਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਨਮਤਿ ਆਤਪ੍ਪਾਯ ਅਨੁਯੋਗਾਯ ਸਾਤਚ੍ਚਾਯ ਪਧਾਨਾਯ. ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਨਮਤਿ ਆਤਪ੍ਪਾਯ ਅਨੁਯੋਗਾਯ ਸਾਤਚ੍ਚਾਯ ਪਧਾਨਾਯ, ਅਯਂ ਪਠਮੋ ਚੇਤੋਖਿਲੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮੇ ਕਙ੍ਖਤਿ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ ਕਙ੍ਖਤਿ…ਪੇ… ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਕਙ੍ਖਤਿ…ਪੇ… ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਕੁਪਿਤੋ ਹੋਤਿ ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਆਹਤਚਿਤ੍ਤੋ ਖਿਲਜਾਤੋ. ਯੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਕੁਪਿਤੋ ਹੋਤਿ ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਆਹਤਚਿਤ੍ਤੋ ਖਿਲਜਾਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਨਮਤਿ ਆਤਪ੍ਪਾਯ ਅਨੁਯੋਗਾਯ ਸਾਤਚ੍ਚਾਯ ਪਧਾਨਾਯ. ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਨਮਤਿ ਆਤਪ੍ਪਾਯ ਅਨੁਯੋਗਾਯ ਸਾਤਚ੍ਚਾਯ ਪਧਾਨਾਯ, ਅਯਂ ਪਞ੍ਚਮੋ ਚੇਤੋਖਿਲੋ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਚੇਤੋਖਿਲਾ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਵਿਨਿਬਨ੍ਧਸੁਤ੍ਤਂ

੨੦੬. [ਅ. ਨਿ. ੯.੭੨; ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੨੦] ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚੇਤਸੋਵਿਨਿਬਨ੍ਧਾ [ਚੇਤੋਵਿਨਿਬਦ੍ਧਾ (ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨੀਟੀਕਾਯਂ)]. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਮੇਸੁ ਅਵੀਤਰਾਗੋ [ਅਵਿਗਤਰਾਗੋ (ਕ.)] ਹੋਤਿ ਅਵਿਗਤਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਅਵਿਗਤਪੇਮੋ ਅਵਿਗਤਪਿਪਾਸੋ ਅਵਿਗਤਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਅਵਿਗਤਤਣ੍ਹੋ. ਯੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਮੇਸੁ ਅਵੀਤਰਾਗੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਗਤਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਅਵਿਗਤਪੇਮੋ ਅਵਿਗਤਪਿਪਾਸੋ ਅਵਿਗਤਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਅਵਿਗਤਤਣ੍ਹੋ, ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਨਮਤਿ ਆਤਪ੍ਪਾਯ ਅਨੁਯੋਗਾਯ ਸਾਤਚ੍ਚਾਯ ਪਧਾਨਾਯ. ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਨਮਤਿ ਆਤਪ੍ਪਾਯ ਅਨੁਯੋਗਾਯ ਸਾਤਚ੍ਚਾਯ ਪਧਾਨਾਯ, ਅਯਂ ਪਠਮੋ ਚੇਤਸੋਵਿਨਿਬਨ੍ਧੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਯੇ ਅਵੀਤਰਾਗੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਰੂਪੇ ਅਵੀਤਰਾਗੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਉਦਰਾਵਦੇਹਕਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸੇਯ੍ਯਸੁਖਂ ਪਸ੍ਸਸੁਖਂ ਮਿਦ੍ਧਸੁਖਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਦੇਵਨਿਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਤਿ – ‘ਇਮਿਨਾਹਂ ਸੀਲੇਨ ਵਾ ਵਤੇਨ ਵਾ ਤਪੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨ ਵਾ ਦੇਵੋ ਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਦੇਵਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾ’ਤਿ. ਯੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਦੇਵਨਿਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਤਿ – ‘ਇਮਿਨਾਹਂ ਸੀਲੇਨ ਵਾ ਵਤੇਨ ਵਾ ਤਪੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨ ਵਾ ਦੇਵੋ ਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਦੇਵਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾ’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਨਮਤਿ ਆਤਪ੍ਪਾਯ ਅਨੁਯੋਗਾਯ ਸਾਤਚ੍ਚਾਯ ਪਧਾਨਾਯ. ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਨਮਤਿ ਆਤਪ੍ਪਾਯ ਅਨੁਯੋਗਾਯ ਸਾਤਚ੍ਚਾਯ ਪਧਾਨਾਯ, ਅਯਂ ਪਞ੍ਚਮੋ ਚੇਤਸੋਵਿਨਿਬਨ੍ਧੋ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਚੇਤਸੋਵਿਨਿਬਨ੍ਧਾ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਯਾਗੁਸੁਤ੍ਤਂ

੨੦੭. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਨਿਸਂਸਾ ਯਾਗੁਯਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਖੁਦ੍ਦਂ [ਖੁਦਂ (ਸੀ. ਪੀ.) ਖੁਧਾਤਿ ਸਕ੍ਕਤਾਨੁਲੋਮਂ. ਮਹਾਵ. ੨੮੨] ਪਟਿਹਨਤਿ, ਪਿਪਾਸਂ ਪਟਿਵਿਨੇਤਿ, ਵਾਤਂ ਅਨੁਲੋਮੇਤਿ, ਵਤ੍ਥਿਂ ਸੋਧੇਤਿ, ਆਮਾਵਸੇਸਂ ਪਾਚੇਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਾ ਯਾਗੁਯਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਦਨ੍ਤਕਟ੍ਠਸੁਤ੍ਤਂ

੨੦੮. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਦਨ੍ਤਕਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਖਾਦਨੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸਂ, ਮੁਖਂ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਂ ਹੋਤਿ, ਰਸਹਰਣਿਯੋ ਨ ਵਿਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਪਿਤ੍ਤਂ ਸੇਮ੍ਹਂ ਭਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯੋਨਨ੍ਧਤਿ [ਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.), ਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.) ਚੂਲ਼ਵ. ੨੮੨ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ], ਭਤ੍ਤਮਸ੍ਸ ਨਚ੍ਛਾਦੇਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਦਨ੍ਤਕਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਖਾਦਨੇ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਨਿਸਂਸਾ ਦਨ੍ਤਕਟ੍ਠਸ੍ਸ ਖਾਦਨੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸਂ, ਮੁਖਂ ਨ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਂ ਹੋਤਿ, ਰਸਹਰਣਿਯੋ ਵਿਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਪਿਤ੍ਤਂ ਸੇਮ੍ਹਂ ਭਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯੋਨਨ੍ਧਤਿ, ਭਤ੍ਤਮਸ੍ਸ ਛਾਦੇਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਾ ਦਨ੍ਤਕਟ੍ਠਸ੍ਸ ਖਾਦਨੇ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਗੀਤਸ੍ਸਰਸੁਤ੍ਤਂ

੨੦੯. [ਚੂਲ਼ਵ. ੨੪੯] ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਆਯਤਕੇਨ ਗੀਤਸ੍ਸਰੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਭਣਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਤ੍ਤਨਾਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਰੇ ਸਾਰਜ੍ਜਤਿ, ਪਰੇਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਰੇ ਸਾਰਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਗਹਪਤਿਕਾਪਿ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ – ‘ਯਥੇਵ ਮਯਂ ਗਾਯਾਮ, ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ ਸਮਣਾ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਾ ਗਾਯਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਸਰਕੁਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਨਿਕਾਮਯਮਾਨਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗੋ ਹੋਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਜਨਤਾ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਗਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਆਯਤਕੇਨ ਗੀਤਸ੍ਸਰੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਭਣਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧੦. [ਮਹਾਵ. ੩੫੩] ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦਂ ਓਕ੍ਕਮਯਤੋ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਦੁਕ੍ਖਂ ਸੁਪਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਬੁਜ੍ਝਤਿ, ਪਾਪਕਂ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਦੇਵਤਾ ਨ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਅਸੁਚਿ ਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦਂ ਓਕ੍ਕਮਯਤੋ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਨਿਸਂਸਾ ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦਂ ਓਕ੍ਕਮਯਤੋ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਸੁਖਂ ਸੁਪਤਿ, ਸੁਖਂ ਪਟਿਬੁਜ੍ਝਤਿ, ਨ ਪਾਪਕਂ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਦੇਵਤਾ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਅਸੁਚਿ ਨ ਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਾ ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦਂ ਓਕ੍ਕਮਯਤੋ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਕਿਮਿਲਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਕਿਮਿਲੋ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ, ਆਜਾਨੀਯੋ ਬਲਂ ਖਿਲਂ;

ਵਿਨਿਬਨ੍ਧਂ ਯਾਗੁ ਕਟ੍ਠਂ, ਗੀਤਂ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਨਾ ਚਾਤਿ.

(੨੨) ੨. ਅਕ੍ਕੋਸਕਵਗ੍ਗੋ

੧. ਅਕ੍ਕੋਸਕਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧੧. ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਕ੍ਕੋਸਕਪਰਿਭਾਸਕੋ ਅਰਿਯੂਪਵਾਦੀ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਛਿਨ੍ਨਪਰਿਪਨ੍ਥੋ [ਛਿਨ੍ਨਪਰਿਬਨ੍ਧੋ (ਕ.)], ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਾ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਬਾਲ਼੍ਹਂ ਵਾ ਰੋਗਾਤਙ੍ਕਂ ਫੁਸਤਿ, ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਯੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਕ੍ਕੋਸਕਪਰਿਭਾਸਕੋ ਅਰਿਯੂਪਵਾਦੀ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਭਣ੍ਡਨਕਾਰਕਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧੨. ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਣ੍ਡਨਕਾਰਕੋ ਕਲਹਕਾਰਕੋ ਵਿਵਾਦਕਾਰਕੋ ਭਸ੍ਸਕਾਰਕੋ ਸਙ੍ਘੇ ਅਧਿਕਰਣਕਾਰਕੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਨਧਿਗਤਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਧਿਗਤਾ [ਅਧਿਗਤਂ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)] ਪਰਿਹਾਯਤਿ, ਪਾਪਕੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਯੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਣ੍ਡਨਕਾਰਕੋ ਕਲਹਕਾਰਕੋ ਵਿਵਾਦਕਾਰਕੋ ਭਸ੍ਸਕਾਰਕੋ ਸਙ੍ਘੇ ਅਧਿਕਰਣਕਾਰਕੋ, ਤਸ੍ਸ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਸੀਲਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧੩. [ਮਹਾਵ. ੨੦੯; ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੧੬] ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਸੀਲਵਿਪਨ੍ਨੋ ਪਮਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਮਹਤਿਂ ਭੋਗਜਾਨਿਂ ਨਿਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮੋ ਆਦੀਨਵੋ ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਸੀਲਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਾਪਕੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਤਿਯੋ ਆਦੀਨਵੋ ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਸੀਲਵਿਪਨ੍ਨੋ ਯਞ੍ਞਦੇਵ ਪਰਿਸਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ – ਯਦਿ ਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਂ, ਯਦਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਰਿਸਂ, ਯਦਿ ਗਹਪਤਿਪਰਿਸਂ, ਯਦਿ ਸਮਣਪਰਿਸਂ – ਅਵਿਸਾਰਦੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ ਮਙ੍ਕੁਭੂਤੋ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤਿਯੋ ਆਦੀਨਵੋ ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਸੀਲਵਿਪਨ੍ਨੋ ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਆਦੀਨਵੋ ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਸੀਲਵਿਪਨ੍ਨੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਮੋ ਆਦੀਨਵੋ ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਨਿਸਂਸਾ ਸੀਲਵਤੋ ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾਯ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਵਾ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਪ੍ਪਮਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮੋ ਆਨਿਸਂਸੋ ਸੀਲਵਤੋ ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾਯ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਵਤੋ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਤਿਯੋ ਆਨਿਸਂਸੋ ਸੀਲਵਤੋ ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾਯ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਵਾ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਯਞ੍ਞਦੇਵ ਪਰਿਸਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ – ਯਦਿ ਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਂ, ਯਦਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਰਿਸਂ, ਯਦਿ ਗਹਪਤਿਪਰਿਸਂ, ਯਦਿ ਸਮਣਪਰਿਸਂ – ਵਿਸਾਰਦੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ ਅਮਙ੍ਕੁਭੂਤੋ. ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤਿਯੋ ਆਨਿਸਂਸੋ ਸੀਲਵਤੋ ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾਯ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਵਾ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਆਨਿਸਂਸੋ ਸੀਲਵਤੋ ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾਯ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਵਾ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਮੋ ਆਨਿਸਂਸੋ ਸੀਲਵਤੋ ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾਯ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਾ ਸੀਲਵਤੋ ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾਯਾ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਬਹੁਭਾਣਿਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧੪. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਬਹੁਭਾਣਿਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਮੁਸਾ ਭਣਤਿ, ਪਿਸੁਣਂ ਭਣਤਿ, ਫਰੁਸਂ ਭਣਤਿ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਂ ਭਣਤਿ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਬਹੁਭਾਣਿਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਨਿਸਂਸਾ ਮਨ੍ਤਭਾਣਿਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਨ ਮੁਸਾ ਭਣਤਿ, ਨ ਪਿਸੁਣਂ ਭਣਤਿ, ਨ ਫਰੁਸਂ ਭਣਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਂ ਭਣਤਿ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਾ ਮਨ੍ਤਭਾਣਿਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਪਠਮਅਕ੍ਖਨ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧੫. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਅਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਹੋਤਿ ਅਮਨਾਪੋ, ਵੇਰਬਹੁਲੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਵਜ੍ਜਬਹੁਲੋ ਚ, ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਅਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਨਿਸਂਸਾ ਖਨ੍ਤਿਯਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਪਿਯੋ ਹੋਤਿ ਮਨਾਪੋ, ਨ ਵੇਰਬਹੁਲੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਵਜ੍ਜਬਹੁਲੋ, ਅਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਾ ਖਨ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਦੁਤਿਯਅਕ੍ਖਨ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧੬. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਅਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਹੋਤਿ ਅਮਨਾਪੋ, ਲੁਦ੍ਦੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੀ ਚ, ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਅਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਨਿਸਂਸਾ ਖਨ੍ਤਿਯਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਪਿਯੋ ਹੋਤਿ ਮਨਾਪੋ, ਅਲੁਦ੍ਦੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੀ ਚ, ਅਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਾ ਖਨ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਪਠਮਅਪਾਸਾਦਿਕਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧੭. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਅਪਾਸਾਦਿਕੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪਵਦਤਿ, ਅਨੁਵਿਚ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞੂ ਗਰਹਨ੍ਤਿ, ਪਾਪਕੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਅਪਾਸਾਦਿਕੇ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਨਿਸਂਸਾ ਪਾਸਾਦਿਕੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਉਪਵਦਤਿ, ਅਨੁਵਿਚ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪਸਂਸਨ੍ਤਿ, ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਾ ਪਾਸਾਦਿਕੇ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਦੁਤਿਯਅਪਾਸਾਦਿਕਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧੮. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਅਪਾਸਾਦਿਕੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ ਨਪ੍ਪਸੀਦਨ੍ਤਿ, ਪਸਨ੍ਨਾਨਞ੍ਚ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ ਅਕਤਂ [ਨ ਕਤਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਹੋਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਜਨਤਾ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਗਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਮਸ੍ਸ ਨਪ੍ਪਸੀਦਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਅਪਾਸਾਦਿਕੇ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਨਿਸਂਸਾ ਪਾਸਾਦਿਕੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ ਪਸੀਦਨ੍ਤਿ, ਪਸਨ੍ਨਾਨਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵੋ ਹੋਤਿ, ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਜਨਤਾ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਗਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਮਸ੍ਸ ਪਸੀਦਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਾ ਪਾਸਾਦਿਕੇ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਅਗ੍ਗਿਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧੯. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਅਗ੍ਗਿਸ੍ਮਿਂ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸੋ, ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਕਰਣੋ, ਦੁਬ੍ਬਲਕਰਣੋ, ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਪਵਡ੍ਢਨੋ [ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਪਵਦ੍ਧਨੋ (ਸੀ.), ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮਬਦ੍ਧਨੋ (ਕ.)], ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਾਪਵਤ੍ਤਨਿਕੋ ਹੋਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਅਗ੍ਗਿਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਮਧੁਰਾਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨੦. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਮਧੁਰਾਯਂ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਵਿਸਮਾ, ਬਹੁਰਜਾ, ਚਣ੍ਡਸੁਨਖਾ, ਵਾਲ਼ਯਕ੍ਖਾ, ਦੁਲ੍ਲਭਪਿਣ੍ਡਾ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਮਧੁਰਾਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਅਕ੍ਕੋਸਕਵਗ੍ਗੋ ਦੁਤਿਯੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਅਕ੍ਕੋਸਭਣ੍ਡਨਸੀਲਂ, ਬਹੁਭਾਣੀ ਦ੍ਵੇ ਅਖਨ੍ਤਿਯੋ;

ਅਪਾਸਾਦਿਕਾ ਦ੍ਵੇ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਅਗ੍ਗਿਸ੍ਮਿਂ ਮਧੁਰੇਨ ਚਾਤਿ.

(੨੩) ੩. ਦੀਘਚਾਰਿਕਵਗ੍ਗੋ

੧. ਪਠਮਦੀਘਚਾਰਿਕਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨੧. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਦੀਘਚਾਰਿਕਂ ਅਨਵਤ੍ਥਚਾਰਿਕਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਸ੍ਸੁਤਂ ਨ ਸੁਣਾਤਿ, ਸੁਤਂ ਨ ਪਰਿਯੋਦਾਪੇਤਿ, ਸੁਤੇਨੇਕਚ੍ਚੇਨ ਅਵਿਸਾਰਦੋ ਹੋਤਿ, ਗਾਲ਼੍ਹਂ [ਬਾਲ਼੍ਹਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਰੋਗਾਤਙ੍ਕਂ ਫੁਸਤਿ, ਨ ਚ ਮਿਤ੍ਤਵਾ ਹੋਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਦੀਘਚਾਰਿਕਂ ਅਨਵਤ੍ਥਚਾਰਿਕਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਨਿਸਂਸਾ ਸਮਵਤ੍ਥਚਾਰੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਸ੍ਸੁਤਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਸੁਤਂ ਪਰਿਯੋਦਾਪੇਤਿ, ਸੁਤੇਨੇਕਚ੍ਚੇਨ ਵਿਸਾਰਦੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਗਾਲ਼੍ਹਂ ਰੋਗਾਤਙ੍ਕਂ ਫੁਸਤਿ, ਮਿਤ੍ਤਵਾ ਚ ਹੋਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਾ ਸਮਵਤ੍ਥਚਾਰੇ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਦੁਤਿਯਦੀਘਚਾਰਿਕਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨੨. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਦੀਘਚਾਰਿਕਂ ਅਨਵਤ੍ਥਚਾਰਿਕਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਨਧਿਗਤਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਧਿਗਤਾ ਪਰਿਹਾਯਤਿ, ਅਧਿਗਤੇਨੇਕਚ੍ਚੇਨ ਅਵਿਸਾਰਦੋ ਹੋਤਿ, ਗਾਲ਼੍ਹਂ ਰੋਗਾਤਙ੍ਕਂ ਫੁਸਤਿ, ਨ ਚ ਮਿਤ੍ਤਵਾ ਹੋਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਦੀਘਚਾਰਿਕਂ ਅਨਵਤ੍ਥਚਾਰਿਕਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਨਿਸਂਸਾ ਸਮਵਤ੍ਥਚਾਰੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਨਧਿਗਤਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਧਿਗਤਾ ਨ ਪਰਿਹਾਯਤਿ, ਅਧਿਗਤੇਨੇਕਚ੍ਚੇਨ ਵਿਸਾਰਦੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਗਾਲ਼੍ਹਂ ਰੋਗਾਤਙ੍ਕਂ ਫੁਸਤਿ, ਮਿਤ੍ਤਵਾ ਚ ਹੋਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਾ ਸਮਵਤ੍ਥਚਾਰੇ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਅਤਿਨਿਵਾਸਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨੩. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਅਤਿਨਿਵਾਸੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਬਹੁਭਣ੍ਡੋ ਹੋਤਿ ਬਹੁਭਣ੍ਡਸਨ੍ਨਿਚਯੋ, ਬਹੁਭੇਸਜ੍ਜੋ ਹੋਤਿ ਬਹੁਭੇਸਜ੍ਜਸਨ੍ਨਿਚਯੋ, ਬਹੁਕਿਚ੍ਚੋ ਹੋਤਿ ਬਹੁਕਰਣੀਯੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਕਿਂਕਰਣੀਯੇਸੁ, ਸਂਸਟ੍ਠੋ ਵਿਹਰਤਿ ਗਹਟ੍ਠਪਬ੍ਬਜਿਤੇਹਿ ਅਨਨੁਲੋਮਿਕੇਨ ਗਿਹਿਸਂਸਗ੍ਗੇਨ, ਤਮ੍ਹਾ ਚ ਆਵਾਸਾ ਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਸਾਪੇਕ੍ਖੋ ਪਕ੍ਕਮਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਅਤਿਨਿਵਾਸੇ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਨਿਸਂਸਾ ਸਮਵਤ੍ਥਵਾਸੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਨ ਬਹੁਭਣ੍ਡੋ ਹੋਤਿ ਨ ਬਹੁਭਣ੍ਡਸਨ੍ਨਿਚਯੋ, ਨ ਬਹੁਭੇਸਜ੍ਜੋ ਹੋਤਿ ਨ ਬਹੁਭੇਸਜ੍ਜਸਨ੍ਨਿਚਯੋ, ਨ ਬਹੁਕਿਚ੍ਚੋ ਹੋਤਿ ਨ ਬਹੁਕਰਣੀਯੋ ਨ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਕਿਂਕਰਣੀਯੇਸੁ, ਅਸਂਸਟ੍ਠੋ ਵਿਹਰਤਿ ਗਹਟ੍ਠਪਬ੍ਬਜਿਤੇਹਿ ਅਨਨੁਲੋਮਿਕੇਨ ਗਿਹਿਸਂਸਗ੍ਗੇਨ, ਤਮ੍ਹਾ ਚ ਆਵਾਸਾ ਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਅਨਪੇਕ੍ਖੋ ਪਕ੍ਕਮਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਾ ਸਮਵਤ੍ਥਵਾਸੇ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਮਚ੍ਛਰੀਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨੪. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਅਤਿਨਿਵਾਸੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਆਵਾਸਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ, ਕੁਲਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ, ਲਾਭਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ, ਵਣ੍ਣਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ, ਧਮ੍ਮਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਅਤਿਨਿਵਾਸੇ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਨਿਸਂਸਾ ਸਮਵਤ੍ਥਵਾਸੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਨ ਆਵਾਸਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ, ਨ ਕੁਲਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ, ਨ ਲਾਭਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ, ਨ ਵਣ੍ਣਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ, ਨ ਧਮ੍ਮਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਾ ਸਮਵਤ੍ਥਵਾਸੇ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਪਠਮਕੁਲੂਪਕਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨੫. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਕੁਲੂਪਕੇ [ਕੁਲੁਪਕੇ (ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.), ਕੁਲੂਪਗੇ (ਸੀ.)]. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਨਾਮਨ੍ਤਚਾਰੇ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਰਹੋ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੇ ਆਸਨੇ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਿ ਛਪ੍ਪਞ੍ਚਵਾਚਾਹਿ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਾਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਬਹੁਲੋ ਵਿਹਰਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਕੁਲੂਪਕੇ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਦੁਤਿਯਕੁਲੂਪਕਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨੬. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਕੁਲੂਪਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਤਿਵੇਲਂ ਕੁਲੇਸੁ ਸਂਸਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਅਭਿਣ੍ਹਦਸ੍ਸਨਂ, ਦਸ੍ਸਨੇ ਸਤਿ ਸਂਸਗ੍ਗੋ, ਸਂਸਗ੍ਗੇ ਸਤਿ ਵਿਸ੍ਸਾਸੋ, ਵਿਸ੍ਸਾਸੇ ਸਤਿ ਓਤਾਰੋ, ਓਤਿਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ – ‘ਅਨਭਿਰਤੋ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਸ੍ਸਤਿ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਾ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ ਸਿਕ੍ਖਂ ਵਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ’. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਕੁਲੂਪਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਤਿਵੇਲਂ ਕੁਲੇਸੁ ਸਂਸਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਭੋਗਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨੭. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਭੋਗੇਸੁ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਗ੍ਗਿਸਾਧਾਰਣਾ ਭੋਗਾ, ਉਦਕਸਾਧਾਰਣਾ ਭੋਗਾ, ਰਾਜਸਾਧਾਰਣਾ ਭੋਗਾ, ਚੋਰਸਾਧਾਰਣਾ ਭੋਗਾ, ਅਪ੍ਪਿਯੇਹਿ ਦਾਯਾਦੇਹਿ ਸਾਧਾਰਣਾ ਭੋਗਾ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਭੋਗੇਸੁ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਨਿਸਂਸਾ ਭੋਗੇਸੁ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਭੋਗੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸੁਖੇਤਿ ਪੀਣੇਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਖਂ ਪਰਿਹਰਤਿ, ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਸੁਖੇਤਿ ਪੀਣੇਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਖਂ ਪਰਿਹਰਤਿ, ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਪੋਰਿਸੇ ਸੁਖੇਤਿ ਪੀਣੇਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਖਂ ਪਰਿਹਰਤਿ, ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚੇ ਸੁਖੇਤਿ ਪੀਣੇਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਖਂ ਪਰਿਹਰਤਿ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ ਉਦ੍ਧਗ੍ਗਿਕਂ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਿ ਸੋਵਗ੍ਗਿਕਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕਂ ਸਗ੍ਗਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਾ ਭੋਗੇਸੂ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਉਸ੍ਸੂਰਭਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨੮. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਉਸ੍ਸੂਰਭਤ੍ਤੇ ਕੁਲੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਯੇ ਤੇ ਅਤਿਥੀ ਪਾਹੁਨਾ, ਤੇ ਨ ਕਾਲੇਨ ਪਟਿਪੂਜੇਨ੍ਤਿ; ਯਾ ਤਾ ਬਲਿਪਟਿਗ੍ਗਾਹਿਕਾ ਦੇਵਤਾ, ਤਾ ਨ ਕਾਲੇਨ ਪਟਿਪੂਜੇਨ੍ਤਿ; ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਕਭਤ੍ਤਿਕਾ ਰਤ੍ਤੂਪਰਤਾ ਵਿਰਤਾ ਵਿਕਾਲਭੋਜਨਾ, ਤੇ ਨ ਕਾਲੇਨ ਪਟਿਪੂਜੇਨ੍ਤਿ; ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਪੋਰਿਸਾ ਵਿਮੁਖਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ; ਤਾਵਤਕਂਯੇਵ ਅਸਮਯੇਨ ਭੁਤ੍ਤਂ ਅਨੋਜਵਨ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਉਸ੍ਸੂਰਭਤ੍ਤੇ ਕੁਲੇ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਨਿਸਂਸਾ ਸਮਯਭਤ੍ਤੇ ਕੁਲੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਯੇ ਤੇ ਅਤਿਥੀ ਪਾਹੁਨਾ, ਤੇ ਕਾਲੇਨ ਪਟਿਪੂਜੇਨ੍ਤਿ; ਯਾ ਤਾ ਬਲਿਪਟਿਗ੍ਗਾਹਿਕਾ ਦੇਵਤਾ, ਤਾ ਕਾਲੇਨ ਪਟਿਪੂਜੇਨ੍ਤਿ; ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਕਭਤ੍ਤਿਕਾ ਰਤ੍ਤੂਪਰਤਾ ਵਿਰਤਾ ਵਿਕਾਲਭੋਜਨਾ, ਤੇ ਕਾਲੇਨ ਪਟਿਪੂਜੇਨ੍ਤਿ; ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਪੋਰਿਸਾ ਅਵਿਮੁਖਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ; ਤਾਵਤਕਂਯੇਵ ਸਮਯੇਨ ਭੁਤ੍ਤਂ ਓਜਵਨ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਾ ਸਮਯਭਤ੍ਤੇ ਕੁਲੇ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਪਠਮਕਣ੍ਹਸਪ੍ਪਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨੯. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਕਣ੍ਹਸਪ੍ਪੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਸੁਚਿ, ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧੋ, ਸਭੀਰੁ, ਸਪ੍ਪਟਿਭਯੋ, ਮਿਤ੍ਤਦੁਬ੍ਭੀ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਕਣ੍ਹਸਪ੍ਪੇ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਿਮੇ ਆਦੀਨਵਾ ਮਾਤੁਗਾਮੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਸੁਚਿ, ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧੋ, ਸਭੀਰੁ, ਸਪ੍ਪਟਿਭਯੋ, ਮਿਤ੍ਤਦੁਬ੍ਭੀ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਮਾਤੁਗਾਮੇ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਦੁਤਿਯਕਣ੍ਹਸਪ੍ਪਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੦. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਕਣ੍ਹਸਪ੍ਪੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਕੋਧਨੋ, ਉਪਨਾਹੀ, ਘੋਰਵਿਸੋ, ਦੁਜ੍ਜਿਵ੍ਹੋ, ਮਿਤ੍ਤਦੁਬ੍ਭੀ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਕਣ੍ਹਸਪ੍ਪੇ.

‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਿਮੇ ਆਦੀਨਵਾ ਮਾਤੁਗਾਮੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਕੋਧਨੋ, ਉਪਨਾਹੀ, ਘੋਰਵਿਸੋ, ਦੁਜ੍ਜਿਵ੍ਹੋ, ਮਿਤ੍ਤਦੁਬ੍ਭੀ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਘੋਰਵਿਸਤਾ – ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਤਿਬ੍ਬਰਾਗੋ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਦੁਜ੍ਜਿਵ੍ਹਤਾ – ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਪਿਸੁਣਵਾਚੋ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਮਿਤ੍ਤਦੁਬ੍ਭਿਤਾ – ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਅਤਿਚਾਰਿਨੀ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਮਾਤੁਗਾਮੇ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਦੀਘਚਾਰਿਕਵਗ੍ਗੋ ਤਤਿਯੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਦ੍ਵੇ ਦੀਘਚਾਰਿਕਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਅਤਿਨਿਵਾਸਮਚ੍ਛਰੀ;

ਦ੍ਵੇ ਚ ਕੁਲੂਪਕਾ ਭੋਗਾ, ਭਤ੍ਤਂ ਸਪ੍ਪਾਪਰੇ ਦੁਵੇਤਿ.

(੨੪) ੪. ਆਵਾਸਿਕਵਗ੍ਗੋ

੧. ਆਵਾਸਿਕਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੧. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭਾਵਨੀਯੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਨ ਆਕਪ੍ਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ; ਨ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ ਨ ਸੁਤਧਰੋ; ਨ ਪਟਿਸਲ੍ਲੇਖਿਤਾ [ਸਲ੍ਲੇਖਿਤਾ (ਕ. ਸੀ.)] ਹੋਤਿ ਨ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾਰਾਮੋ; ਨ ਕਲ੍ਯਾਣਵਾਚੋ ਹੋਤਿ ਨ ਕਲ੍ਯਾਣਵਾਕ੍ਕਰਣੋ; ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਹੋਤਿ ਜਲ਼ੋ ਏਲ਼ਮੂਗੋ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭਾਵਨੀਯੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਾਵਨੀਯੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਆਕਪ੍ਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਵਤ੍ਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ; ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ ਸੁਤਧਰੋ; ਪਟਿਸਲ੍ਲੇਖਿਤਾ ਹੋਤਿ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾਰਾਮੋ; ਕਲ੍ਯਾਣਵਾਚੋ ਹੋਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਵਾਕ੍ਕਰਣੋ; ਪਞ੍ਞਵਾ ਹੋਤਿ ਅਜਲ਼ੋ ਅਨੇਲ਼ਮੂਗੋ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਾਵਨੀਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਪਿਯਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੨. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਪਿਯੋ ਚ ਹੋਤਿ ਮਨਾਪੋ ਚ ਗਰੁ ਚ ਭਾਵਨੀਯੋ ਚ.

‘‘ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਆਚਾਰਗੋਚਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਣੁਮਤ੍ਤੇਸੁ ਵਜ੍ਜੇਸੁ ਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ; ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ ਸੁਤਧਰੋ ਸੁਤਸਨ੍ਨਿਚਯੋ, ਯੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਾ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਾ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਰੂਪਾਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਧਾਤਾ ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ; ਕਲ੍ਯਾਣਵਾਚੋ ਹੋਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਵਾਕ੍ਕਰਣੋ ਪੋਰਿਯਾ ਵਾਚਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਾਯ ਅਨੇਲਗਲਾਯ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਿਯਾ; ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ; ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਪਿਯੋ ਚ ਹੋਤਿ ਮਨਾਪੋ ਚ ਗਰੁ ਚ ਭਾਵਨੀਯੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਸੋਭਨਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੩. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਵਾਸਂ ਸੋਭੇਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ; ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ; ਕਲ੍ਯਾਣਵਾਚੋ ਹੋਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਵਾਕ੍ਕਰਣੋ ਪੋਰਿਯਾ ਵਾਚਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਾਯ ਅਨੇਲਗਲਾਯ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਿਯਾ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤੇ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਸਮਾਦਪੇਤੁਂ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਤੁਂ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਤੁਂ; ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਵਾਸਂ ਸੋਭੇਤੀ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਬਹੂਪਕਾਰਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੪. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਵਾਸਸ੍ਸ ਬਹੂਪਕਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ; ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ; ਖਣ੍ਡਫੁਲ੍ਲਂ ਪਟਿਸਙ੍ਖਰੋਤਿ; ਮਹਾ ਖੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਨਾਨਾਵੇਰਜ੍ਜਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਿਹੀਨਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਮਹਾ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਨਾਨਾਵੇਰਜ੍ਜਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ, ਕਰੋਥ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ, ਸਮਯੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਾਤੁ’ਨ੍ਤਿ; ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਵਾਸਸ੍ਸ ਬਹੂਪਕਾਰੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਅਨੁਕਮ੍ਪਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੫. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਗਿਹੀਨਂ [ਗਿਹਿਂ (ਸ੍ਯਾ.), ਗਿਹੀ (ਕਤ੍ਥਚਿ)] ਅਨੁਕਮ੍ਪਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਅਧਿਸੀਲੇ [ਅਧਿਸੀਲੇਸੁ (ਸ੍ਯਾ.)] ਸਮਾਦਪੇਤਿ; ਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨੇ ਨਿਵੇਸੇਤਿ; ਗਿਲਾਨਕੇ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸਤਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ – ‘ਅਰਹਗ੍ਗਤਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਥਾ’ਤਿ; ਮਹਾ ਖੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਨਾਨਾਵੇਰਜ੍ਜਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਿਹੀਨਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਮਹਾ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਨਾਨਾਵੇਰਜ੍ਜਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ, ਕਰੋਥ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ, ਸਮਯੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਾਤੁ’ਨ੍ਤਿ; ਯਂ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਭੋਜਨਂ ਦੇਨ੍ਤਿ ਲੂਖਂ ਵਾ ਪਣੀਤਂ ਵਾ ਤਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਸਦ੍ਧਾਦੇਯ੍ਯਂ ਨ ਵਿਨਿਪਾਤੇਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਗਿਹੀਨਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਤੀ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਪਠਮਅਵਣ੍ਣਾਰਹਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੬. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਅਨਨੁਵਿਚ੍ਚ ਅਪਰਿਯੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਅਵਣ੍ਣਾਰਹਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ; ਅਨਨੁਵਿਚ੍ਚ ਅਪਰਿਯੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਵਣ੍ਣਾਰਹਸ੍ਸ ਅਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ; ਅਨਨੁਵਿਚ੍ਚ ਅਪਰਿਯੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਸਾਦਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਪਸਾਦਂ ਉਪਦਂਸੇਤਿ; ਅਨਨੁਵਿਚ੍ਚ ਅਪਰਿਯੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਪਸਾਦਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਅਪ੍ਪਸਾਦਂ ਉਪਦਂਸੇਤਿ; ਸਦ੍ਧਾਦੇਯ੍ਯਂ ਵਿਨਿਪਾਤੇਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ.

‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸਗ੍ਗੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਅਨੁਵਿਚ੍ਚ ਪਰਿਯੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਅਵਣ੍ਣਾਰਹਸ੍ਸ ਅਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ; ਅਨੁਵਿਚ੍ਚ ਪਰਿਯੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਵਣ੍ਣਾਰਹਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ; ਅਨੁਵਿਚ੍ਚ ਪਰਿਯੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਸਾਦਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਅਪ੍ਪਸਾਦਂ ਉਪਦਂਸੇਤਿ; ਅਨੁਵਿਚ੍ਚ ਪਰਿਯੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਪਸਾਦਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਪਸਾਦਂ ਉਪਦਂਸੇਤਿ; ਸਦ੍ਧਾਦੇਯ੍ਯਂ ਨ ਵਿਨਿਪਾਤੇਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸਗ੍ਗੇ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਦੁਤਿਯਅਵਣ੍ਣਾਰਹਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੭. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਅਨਨੁਵਿਚ੍ਚ ਅਪਰਿਯੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਅਵਣ੍ਣਾਰਹਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ; ਅਨਨੁਵਿਚ੍ਚ ਅਪਰਿਯੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਵਣ੍ਣਾਰਹਸ੍ਸ ਅਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ; ਆਵਾਸਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ ਆਵਾਸਪਲਿਗੇਧੀ; ਕੁਲਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ ਕੁਲਪਲਿਗੇਧੀ; ਸਦ੍ਧਾਦੇਯ੍ਯਂ ਵਿਨਿਪਾਤੇਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ.

‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸਗ੍ਗੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਅਨੁਵਿਚ੍ਚ ਪਰਿਯੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਅਵਣ੍ਣਾਰਹਸ੍ਸ ਅਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ; ਅਨੁਵਿਚ੍ਚ ਪਰਿਯੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਵਣ੍ਣਾਰਹਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ; ਨ ਆਵਾਸਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ ਨ ਆਵਾਸਪਲਿਗੇਧੀ; ਨ ਕੁਲਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ ਨ ਕੁਲਪਲਿਗੇਧੀ; ਸਦ੍ਧਾਦੇਯ੍ਯਂ ਨ ਵਿਨਿਪਾਤੇਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸਗ੍ਗੇ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਤਤਿਯਅਵਣ੍ਣਾਰਹਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੮. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਅਨਨੁਵਿਚ੍ਚ ਅਪਰਿਯੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਅਵਣ੍ਣਾਰਹਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ; ਅਨਨੁਵਿਚ੍ਚ ਅਪਰਿਯੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਵਣ੍ਣਾਰਹਸ੍ਸ ਅਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ; ਆਵਾਸਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ; ਕੁਲਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ; ਲਾਭਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ.

‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸਗ੍ਗੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਅਨੁਵਿਚ੍ਚ ਪਰਿਯੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਅਵਣ੍ਣਾਰਹਸ੍ਸ ਅਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ; ਅਨੁਵਿਚ੍ਚ ਪਰਿਯੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਵਣ੍ਣਾਰਹਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ; ਨ ਆਵਾਸਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ; ਨ ਕੁਲਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ; ਨ ਲਾਭਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸਗ੍ਗੇ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਪਠਮਮਚ੍ਛਰਿਯਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੯. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਆਵਾਸਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ; ਕੁਲਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ; ਲਾਭਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ; ਵਣ੍ਣਮਚ੍ਛਰੀ [ਧਮ੍ਮਮਚ੍ਛਰੀ (ਕ.)] ਹੋਤਿ; ਸਦ੍ਧਾਦੇਯ੍ਯਂ ਵਿਨਿਪਾਤੇਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ.

‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸਗ੍ਗੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਨ ਆਵਾਸਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ; ਨ ਕੁਲਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ; ਨ ਲਾਭਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ; ਨ ਵਣ੍ਣਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ; ਸਦ੍ਧਾਦੇਯ੍ਯਂ ਨ ਵਿਨਿਪਾਤੇਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸਗ੍ਗੇ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਦੁਤਿਯਮਚ੍ਛਰਿਯਸੁਤ੍ਤਂ

੨੪੦. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਆਵਾਸਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ; ਕੁਲਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ; ਲਾਭਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ; ਵਣ੍ਣਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ; ਧਮ੍ਮਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ.

‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸਗ੍ਗੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਨ ਆਵਾਸਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ; ਨ ਕੁਲਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ; ਨ ਲਾਭਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ; ਨ ਵਣ੍ਣਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ; ਨ ਧਮ੍ਮਮਚ੍ਛਰੀ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸਗ੍ਗੇ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਆਵਾਸਿਕਵਗ੍ਗੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਆਵਾਸਿਕੋ ਪਿਯੋ ਚ ਸੋਭਨੋ,

ਬਹੂਪਕਾਰੋ ਅਨੁਕਮ੍ਪਕੋ ਚ;

ਤਯੋ ਅਵਣ੍ਣਾਰਹਾ ਚੇਵ,

ਮਚ੍ਛਰਿਯਾ ਦੁਵੇਪਿ ਚਾਤਿ [ਯਥਾਭਤਂ ਚਾਪਿ ਅਵਣ੍ਣਗੇਧਾ, ਚਤੁਕ੍ਕਮਚ੍ਛੇਰ ਪਞ੍ਚਮੇਨ ਚਾਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.) ਯਥਾਭਤਂ ਅਵਣ੍ਣਞ੍ਚ, ਚਤੁਕੋ ਮਚ੍ਛਰਿਯੇਨ ਚਾਤਿ (ਕ.)].

(੨੫) ੫. ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਵਗ੍ਗੋ

੧. ਪਠਮਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸੁਤ੍ਤਂ

੨੪੧. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪਵਦਤਿ; ਅਨੁਵਿਚ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞੂ ਗਰਹਨ੍ਤਿ; ਪਾਪਕੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ; ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ; ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਨਿਸਂਸਾ ਸੁਚਰਿਤੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਉਪਵਦਤਿ; ਅਨੁਵਿਚ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪਸਂਸਨ੍ਤਿ; ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ; ਅਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ; ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਾ ਸੁਚਰਿਤੇ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਪਠਮਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸੁਤ੍ਤਂ

੨੪੨. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇ…ਪੇ… ਆਨਿਸਂਸਾ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤੇ…ਪੇ…. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਪਠਮਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸੁਤ੍ਤਂ

੨੪੩. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇ…ਪੇ… ਆਨਿਸਂਸਾ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤੇ…ਪੇ…. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਪਠਮਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸੁਤ੍ਤਂ

੨੪੪. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇ…ਪੇ… ਆਨਿਸਂਸਾ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਉਪਵਦਤਿ; ਅਨੁਵਿਚ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪਸਂਸਨ੍ਤਿ; ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ; ਅਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ; ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਾ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤੇ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਦੁਤਿਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸੁਤ੍ਤਂ

੨੪੫. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪਵਦਤਿ; ਅਨੁਵਿਚ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞੂ ਗਰਹਨ੍ਤਿ; ਪਾਪਕੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ; ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ; ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇ.