੨. ਦੋਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸੁਤ੍ਤਂ

੧੯੨. ਅਥ ਖੋ ਦੋਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਦੋਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਸੁਤਂ ਮੇਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ – ‘ਨ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਵੁਡ੍ਢੇ ਮਹਲ੍ਲਕੇ ਅਦ੍ਧਗਤੇ ਵਯੋਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਅਭਿਵਾਦੇਤਿ ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠੇਤਿ ਵਾ ਆਸਨੇਨ ਵਾ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤੀ’ਤਿ. ਤਯਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਤਥੇਵ. ਨ ਹਿ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਵੁਡ੍ਢੇ ਮਹਲ੍ਲਕੇ ਅਦ੍ਧਗਤੇ ਵਯੋਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਅਭਿਵਾਦੇਤਿ ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠੇਤਿ ਵਾ ਆਸਨੇਨ ਵਾ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤਿ. ਤਯਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਮੇਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਨੋ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪਟਿਜਾਨਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਞ੍ਹਿ ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਉਭਤੋ ਸੁਜਾਤੋ – ਮਾਤਿਤੋ ਚ ਪਿਤਿਤੋ ਚ, ਸਂਸੁਦ੍ਧਗਹਣਿਕੋ, ਯਾਵ ਸਤ੍ਤਮਾ ਪਿਤਾਮਹਯੁਗਾ ਅਕ੍ਖਿਤੋ ਅਨੁਪਕ੍ਕੁਟ੍ਠੋ ਜਾਤਿਵਾਦੇਨ, ਅਜ੍ਝਾਯਕੋ ਮਨ੍ਤਧਰੋ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਵੇਦਾਨਂ ਪਾਰਗੂ ਸਨਿਘਣ੍ਡੁਕੇਟੁਭਾਨਂ ਸਾਕ੍ਖਰਪ੍ਪਭੇਦਾਨਂ ਇਤਿਹਾਸਪਞ੍ਚਮਾਨਂ, ਪਦਕੋ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੋ ਲੋਕਾਯਤਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣੇਸੁ ਅਨਵਯੋ’ਤਿ, ਮਮੇਵ ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਅਹਞ੍ਹਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਉਭਤੋ ਸੁਜਾਤੋ – ਮਾਤਿਤੋ ਚ ਪਿਤਿਤੋ ਚ, ਸਂਸੁਦ੍ਧਗਹਣਿਕੋ, ਯਾਵ ਸਤ੍ਤਮਾ ਪਿਤਾਮਹਯੁਗਾ ਅਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਅਨੁਪਕ੍ਕੁਟ੍ਠੋ ਜਾਤਿਵਾਦੇਨ, ਅਜ੍ਝਾਯਕੋ ਮਨ੍ਤਧਰੋ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਵੇਦਾਨਂ ਪਾਰਗੂ ਸਨਿਘਣ੍ਡੁਕੇਟੁਭਾਨਂ ਸਾਕ੍ਖਰਪ੍ਪਭੇਦਾਨਂ ਇਤਿਹਾਸਪਞ੍ਚਮਾਨਂ, ਪਦਕੋ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੋ ਲੋਕਾਯਤਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣੇਸੁ ਅਨਵਯੋ’’ਤਿ.

‘‘ਯੇ ਖੋ, ਤੇ ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਕਾ ਇਸਯੋ ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਕਤ੍ਤਾਰੋ ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਾਰੋ, ਯੇਸਮਿਦਂ ਏਤਰਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪੋਰਾਣਂ ਮਨ੍ਤਪਦਂ ਗੀਤਂ ਪਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮਿਹਿਤਂ ਤਦਨੁਗਾਯਨ੍ਤਿ ਤਦਨੁਭਾਸਨ੍ਤਿ ਭਾਸਿਤਮਨੁਭਾਸਨ੍ਤਿ ਸਜ੍ਝਾਯਿਤਮਨੁਸਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਵਾਚਿਤਮਨੁਵਾਚੇਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਅਟ੍ਠਕੋ, ਵਾਮਕੋ, ਵਾਮਦੇਵੋ, ਵੇਸ੍ਸਾਮਿਤ੍ਤੋ, ਯਮਦਗ੍ਗਿ [ਯਮਤਗ੍ਗਿ (ਸੀ.) ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੮੪, ੫੨੬, ੫੩੬; ਮ. ਨਿ. ੨.੪੨੭; ਮਹਾਵ. ੩੦੦; ਅ. ਨਿ. ੫.੧੯੨ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ], ਅਙ੍ਗੀਰਸੋ, ਭਾਰਦ੍ਵਾਜੋ, ਵਾਸੇਟ੍ਠੋ, ਕਸ੍ਸਪੋ, ਭਗੁ; ਤ੍ਯਾਸ੍ਸੁ’ਮੇ ਪਞ੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਪਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਿ – ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮਂ, ਦੇਵਸਮਂ, ਮਰਿਯਾਦਂ, ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਮਰਿਯਾਦਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਚਣ੍ਡਾਲਂਯੇਵ ਪਞ੍ਚਮਂ. ਤੇਸਂ ਤ੍ਵਂ ਦੋਣ, ਕਤਮੋ’’ਤਿ?

‘‘ਨ ਖੋ ਮਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਪਞ੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਜਾਨਾਮ, ਅਥ ਖੋ ਮਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਤ੍ਵੇਵ ਜਾਨਾਮ. ਸਾਧੁ ਮੇ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁ ਯਥਾ ਅਹਂ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਜਾਨੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸੁਣੋਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਭੋ’’ਤਿ ਖੋ ਦੋਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਉਭਤੋ ਸੁਜਾਤੋ ਹੋਤਿ – ਮਾਤਿਤੋ ਚ ਪਿਤਿਤੋ ਚ, ਸਂਸੁਦ੍ਧਗਹਣਿਕੋ, ਯਾਵ ਸਤ੍ਤਮਾ ਪਿਤਾਮਹਯੁਗਾ ਅਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਅਨੁਪਕ੍ਕੁਟ੍ਠੋ ਜਾਤਿਵਾਦੇਨ. ਸੋ ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸਵਸ੍ਸਾਨਿ ਕੋਮਾਰਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ [ਕੋਧਾਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਚਰਤਿ ਮਨ੍ਤੇ ਅਧੀਯਮਾਨੋ. ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸਵਸ੍ਸਾਨਿ ਕੋਮਾਰਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਤੇ ਅਧੀਯਿਤ੍ਵਾ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯਧਨਂ ਪਰਿਯੇਸਤਿ ਧਮ੍ਮੇਨੇਵ, ਨੋ ਅਧਮ੍ਮੇਨ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਚ, ਦੋਣ, ਕੋ ਧਮ੍ਮੋ? ਨੇਵ ਕਸਿਯਾ ਨ ਵਣਿਜ੍ਜਾਯ ਨ ਗੋਰਕ੍ਖੇਨ ਨ ਇਸ੍ਸਤ੍ਥੇਨ [ਨ ਇਸ੍ਸਤ੍ਤੇਨ (ਕ.)] ਨ ਰਾਜਪੋਰਿਸੇਨ ਨ ਸਿਪ੍ਪਞ੍ਞਤਰੇਨ, ਕੇਵਲਂ ਭਿਕ੍ਖਾਚਰਿਯਾਯ ਕਪਾਲਂ ਅਨਤਿਮਞ੍ਞਮਾਨੋ. ਸੋ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯਧਨਂ ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਤ੍ਵਾ [ਨੀਯ੍ਯਾਦੇਤ੍ਵਾ (ਸੀ.), ਨੀਯਾਦੇਤ੍ਵਾ (ਪੀ.), ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਤ੍ਵਾ (ਕਤ੍ਥਚਿ)] ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਸਮਾਨੋ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ [ਚਤੁਤ੍ਥਿਂ (ਸੀ.)], ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜੇਨ [ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝੇਨ (ਕ.) ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝੇਨ (?)] ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਕਰੁਣਾ…ਪੇ… ਮੁਦਿਤਾ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ, ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੋ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੇ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਦੇਵਸਮੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਉਭਤੋ ਸੁਜਾਤੋ ਹੋਤਿ – ਮਾਤਿਤੋ ਚ ਪਿਤਿਤੋ ਚ, ਸਂਸੁਦ੍ਧਗਹਣਿਕੋ, ਯਾਵ ਸਤ੍ਤਮਾ ਪਿਤਾਮਹਯੁਗਾ ਅਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਅਨੁਪਕ੍ਕੁਟ੍ਠੋ ਜਾਤਿਵਾਦੇਨ. ਸੋ ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸਵਸ੍ਸਾਨਿ ਕੋਮਾਰਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਤਿ ਮਨ੍ਤੇ ਅਧੀਯਮਾਨੋ. ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸਵਸ੍ਸਾਨਿ ਕੋਮਾਰਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਤੇ ਅਧੀਯਿਤ੍ਵਾ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯਧਨਂ ਪਰਿਯੇਸਤਿ ਧਮ੍ਮੇਨੇਵ, ਨੋ ਅਧਮ੍ਮੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਚ, ਦੋਣ, ਕੋ ਧਮ੍ਮੋ? ਨੇਵ ਕਸਿਯਾ ਨ ਵਣਿਜ੍ਜਾਯ ਨ ਗੋਰਕ੍ਖੇਨ ਨ ਇਸ੍ਸਤ੍ਥੇਨ ਨ ਰਾਜਪੋਰਿਸੇਨ ਨ ਸਿਪ੍ਪਞ੍ਞਤਰੇਨ, ਕੇਵਲਂ ਭਿਕ੍ਖਾਚਰਿਯਾਯ ਕਪਾਲਂ ਅਨਤਿਮਞ੍ਞਮਾਨੋ. ਸੋ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯਧਨਂ ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਤ੍ਵਾ ਦਾਰਂ ਪਰਿਯੇਸਤਿ ਧਮ੍ਮੇਨੇਵ, ਨੋ ਅਧਮ੍ਮੇਨ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਚ, ਦੋਣ, ਕੋ ਧਮ੍ਮੋ? ਨੇਵ ਕਯੇਨ ਨ ਵਿਕ੍ਕਯੇਨ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂਯੇਵ ਉਦਕੂਪਸ੍ਸਟ੍ਠਂ. ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂਯੇਵ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਖਤ੍ਤਿਯਿਂ ਨ ਵੇਸ੍ਸਿਂ ਨ ਸੁਦ੍ਦਿਂ ਨ ਚਣ੍ਡਾਲਿਂ ਨ ਨੇਸਾਦਿਂ ਨ ਵੇਨਿਂ [ਨ ਵੇਣਿਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਨ ਰਥਕਾਰਿਂ ਨ ਪੁਕ੍ਕੁਸਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਗਬ੍ਭਿਨਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਪਾਯਮਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਅਨੁਤੁਨਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਚ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨ ਗਬ੍ਭਿਨਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ? ਸਚੇ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਗਬ੍ਭਿਨਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਤਿਮੀਲ਼੍ਹਜੋ ਨਾਮ ਸੋ ਹੋਤਿ ਮਾਣਵਕੋ ਵਾ ਮਾਣਵਿਕਾ [ਮਾਣਵਕੀ (ਕ.)] ਵਾ. ਤਸ੍ਮਾ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨ ਗਬ੍ਭਿਨਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਚ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨ ਪਾਯਮਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ? ਸਚੇ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪਾਯਮਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਸੁਚਿਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਨਾਮ ਸੋ ਹੋਤਿ ਮਾਣਵਕੋ ਵਾ ਮਾਣਵਿਕਾ ਵਾ. ਤਸ੍ਮਾ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨ ਪਾਯਮਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਹੋਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਨੇਵ ਕਾਮਤ੍ਥਾ ਨ ਦਵਤ੍ਥਾ ਨ ਰਤਤ੍ਥਾ, ਪਜਤ੍ਥਾਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਮੇਥੁਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਸਮਾਨੋ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੋ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਝਾਨੇ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਦੇਵਸਮੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਮਰਿਯਾਦੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਉਭਤੋ ਸੁਜਾਤੋ ਹੋਤਿ – ਮਾਤਿਤੋ ਚ ਪਿਤਿਤੋ ਚ, ਸਂਸੁਦ੍ਧਗਹਣਿਕੋ, ਯਾਵ ਸਤ੍ਤਮਾ ਪਿਤਾਮਹਯੁਗਾ ਅਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਅਨੁਪਕ੍ਕੁਟ੍ਠੋ ਜਾਤਿਵਾਦੇਨ. ਸੋ ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸਵਸ੍ਸਾਨਿ ਕੋਮਾਰਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਤਿ ਮਨ੍ਤੇ ਅਧੀਯਮਾਨੋ. ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸਵਸ੍ਸਾਨਿ ਕੋਮਾਰਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਤੇ ਅਧੀਯਿਤ੍ਵਾ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯਧਨਂ ਪਰਿਯੇਸਤਿ ਧਮ੍ਮੇਨੇਵ, ਨੋ ਅਧਮ੍ਮੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਚ, ਦੋਣ, ਕੋ ਧਮ੍ਮੋ? ਨੇਵ ਕਸਿਯਾ ਨ ਵਣਿਜ੍ਜਾਯ ਨ ਗੋਰਕ੍ਖੇਨ ਨ ਇਸ੍ਸਤ੍ਥੇਨ ਨ ਰਾਜਪੋਰਿਸੇਨ ਨ ਸਿਪ੍ਪਞ੍ਞਤਰੇਨ, ਕੇਵਲਂ ਭਿਕ੍ਖਾਚਰਿਯਾਯ ਕਪਾਲਂ ਅਨਤਿਮਞ੍ਞਮਾਨੋ. ਸੋ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯਧਨਂ ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਤ੍ਵਾ ਦਾਰਂ ਪਰਿਯੇਸਤਿ ਧਮ੍ਮੇਨੇਵ, ਨੋ ਅਧਮ੍ਮੇਨ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਚ, ਦੋਣ, ਕੋ ਧਮ੍ਮੋ? ਨੇਵ ਕਯੇਨ ਨ ਵਿਕ੍ਕਯੇਨ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂਯੇਵ ਉਦਕੂਪਸ੍ਸਟ੍ਠਂ. ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂਯੇਵ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਖਤ੍ਤਿਯਿਂ ਨ ਵੇਸ੍ਸਿਂ ਨ ਸੁਦ੍ਦਿਂ ਨ ਚਣ੍ਡਾਲਿਂ ਨ ਨੇਸਾਦਿਂ ਨ ਵੇਨਿਂ ਨ ਰਥਕਾਰਿਂ ਨ ਪੁਕ੍ਕੁਸਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਗਬ੍ਭਿਨਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਪਾਯਮਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਅਨੁਤੁਨਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਚ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨ ਗਬ੍ਭਿਨਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ? ਸਚੇ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਗਬ੍ਭਿਨਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਤਿਮੀਲ਼੍ਹਜੋ ਨਾਮ ਸੋ ਹੋਤਿ ਮਾਣਵਕੋ ਵਾ ਮਾਣਵਿਕਾ ਵਾ. ਤਸ੍ਮਾ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨ ਗਬ੍ਭਿਨਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਚ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨ ਪਾਯਮਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ? ਸਚੇ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪਾਯਮਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਸੁਚਿਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਨਾਮ ਸੋ ਹੋਤਿ ਮਾਣਵਕੋ ਵਾ ਮਾਣਵਿਕਾ ਵਾ. ਤਸ੍ਮਾ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨ ਪਾਯਮਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਹੋਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਨੇਵ ਕਾਮਤ੍ਥਾ ਨ ਦਵਤ੍ਥਾ ਨ ਰਤਤ੍ਥਾ, ਪਜਤ੍ਥਾਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਮੇਥੁਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਦਂ ਨਿਕਾਮਯਮਾਨੋ ਕੁਟੁਮ੍ਬਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ, ਨ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਤਿ. ਯਾਵ ਪੋਰਾਣਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਮਰਿਯਾਦੋ ਤਤ੍ਥ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਂ ਨ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਤਿ. ‘ਯਾਵ ਪੋਰਾਣਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਮਰਿਯਾਦੋ ਤਤ੍ਥ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਠਿਤੋ ਤਂ ਨ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਤੀ’ਤਿ, ਖੋ, ਦੋਣ, ਤਸ੍ਮਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਮਰਿਯਾਦੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਮਰਿਯਾਦੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਮਰਿਯਾਦੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਉਭਤੋ ਸੁਜਾਤੋ ਹੋਤਿ – ਮਾਤਿਤੋ ਚ ਪਿਤਿਤੋ ਚ, ਸਂਸੁਦ੍ਧਗਹਣਿਕੋ, ਯਾਵ ਸਤ੍ਤਮਾ ਪਿਤਾਮਹਯੁਗਾ ਅਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਅਨੁਪਕ੍ਕੁਟ੍ਠੋ ਜਾਤਿਵਾਦੇਨ. ਸੋ ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸਵਸ੍ਸਾਨਿ ਕੋਮਾਰਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਤਿ ਮਨ੍ਤੇ ਅਧੀਯਮਾਨੋ. ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸਵਸ੍ਸਾਨਿ ਕੋਮਾਰਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਤੇ ਅਧੀਯਿਤ੍ਵਾ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯਧਨਂ ਪਰਿਯੇਸਤਿ ਧਮ੍ਮੇਨੇਵ, ਨੋ ਅਧਮ੍ਮੇਨ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਚ, ਦੋਣ, ਕੋ ਧਮ੍ਮੋ? ਨੇਵ ਕਸਿਯਾ ਨ ਵਣਿਜ੍ਜਾਯ ਨ ਗੋਰਕ੍ਖੇਨ ਨ ਇਸ੍ਸਤ੍ਥੇਨ ਨ ਰਾਜਪੋਰਿਸੇਨ ਨ ਸਿਪ੍ਪਞ੍ਞਤਰੇਨ, ਕੇਵਲਂ ਭਿਕ੍ਖਾਚਰਿਯਾਯ ਕਪਾਲਂ ਅਨਤਿਮਞ੍ਞਮਾਨੋ. ਸੋ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯਧਨਂ ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਤ੍ਵਾ ਦਾਰਂ ਪਰਿਯੇਸਤਿ ਧਮ੍ਮੇਨਪਿ ਅਧਮ੍ਮੇਨਪਿ ਕਯੇਨਪਿ ਵਿਕ੍ਕਯੇਨਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਮ੍ਪਿ ਉਦਕੂਪਸ੍ਸਟ੍ਠਂ. ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਖਤ੍ਤਿਯਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਵੇਸ੍ਸਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸੁਦ੍ਦਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਚਣ੍ਡਾਲਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਨੇਸਾਦਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਵੇਨਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਰਥਕਾਰਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪੁਕ੍ਕੁਸਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਗਬ੍ਭਿਨਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪਾਯਮਾਨਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਉਤੁਨਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਅਨੁਤੁਨਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਹੋਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਕਾਮਤ੍ਥਾਪਿ ਦਵਤ੍ਥਾਪਿ ਰਤਤ੍ਥਾਪਿ ਪਜਤ੍ਥਾਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਹੋਤਿ. ਯਾਵ ਪੋਰਾਣਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਮਰਿਯਾਦੋ ਤਤ੍ਥ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਤਿ. ‘ਯਾਵ ਪੋਰਾਣਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਮਰਿਯਾਦੋ ਤਤ੍ਥ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨ ਠਿਤੋ ਤਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਤੀ’ਤਿ ਖੋ, ਦੋਣ, ਤਸ੍ਮਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਮਰਿਯਾਦੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਮਰਿਯਾਦੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਚਣ੍ਡਾਲੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਉਭਤੋ ਸੁਜਾਤੋ ਹੋਤਿ – ਮਾਤਿਤੋ ਚ ਪਿਤਿਤੋ ਚ, ਸਂਸੁਦ੍ਧਗਹਣਿਕੋ, ਯਾਵ ਸਤ੍ਤਮਾ ਪਿਤਾਮਹਯੁਗਾ ਅਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਅਨੁਪਕ੍ਕੁਟ੍ਠੋ ਜਾਤਿਵਾਦੇਨ. ਸੋ ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸਵਸ੍ਸਾਨਿ ਕੋਮਾਰਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਤਿ ਮਨ੍ਤੇ ਅਧੀਯਮਾਨੋ. ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸਵਸ੍ਸਾਨਿ ਕੋਮਾਰਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਤੇ ਅਧੀਯਿਤ੍ਵਾ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯਧਨਂ ਪਰਿਯੇਸਤਿ ਧਮ੍ਮੇਨਪਿ ਅਧਮ੍ਮੇਨਪਿ ਕਸਿਯਾਪਿ ਵਣਿਜ੍ਜਾਯਪਿ ਗੋਰਕ੍ਖੇਨਪਿ ਇਸ੍ਸਤ੍ਥੇਨਪਿ ਰਾਜਪੋਰਿਸੇਨਪਿ ਸਿਪ੍ਪਞ੍ਞਤਰੇਨਪਿ, ਕੇਵਲਮ੍ਪਿ ਭਿਕ੍ਖਾਚਰਿਯਾਯ, ਕਪਾਲਂ ਅਨਤਿਮਞ੍ਞਮਾਨੋ.

‘‘ਸੋ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯਧਨਂ ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਤ੍ਵਾ ਦਾਰਂ ਪਰਿਯੇਸਤਿ ਧਮ੍ਮੇਨਪਿ ਅਧਮ੍ਮੇਨਪਿ ਕਯੇਨਪਿ ਵਿਕ੍ਕਯੇਨਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਮ੍ਪਿ ਉਦਕੂਪਸ੍ਸਟ੍ਠਂ. ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਖਤ੍ਤਿਯਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਵੇਸ੍ਸਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸੁਦ੍ਦਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਚਣ੍ਡਾਲਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਨੇਸਾਦਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਵੇਨਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਰਥਕਾਰਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪੁਕ੍ਕੁਸਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਗਬ੍ਭਿਨਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪਾਯਮਾਨਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਉਤੁਨਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਅਨੁਤੁਨਿਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਹੋਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਕਾਮਤ੍ਥਾਪਿ ਦਵਤ੍ਥਾਪਿ ਰਤਤ੍ਥਾਪਿ ਪਜਤ੍ਥਾਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਸਬ੍ਬਕਮ੍ਮੇਹਿ ਜੀਵਿਕਂ [ਜੀਵਿਤਂ (ਕ.)] ਕਪ੍ਪੇਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਕਸ੍ਮਾ ਭਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪਟਿਜਾਨਮਾਨੋ ਸਬ੍ਬਕਮ੍ਮੇਹਿ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤੀ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ, ਅਗ੍ਗਿ ਸੁਚਿਮ੍ਪਿ ਡਹਤਿ ਅਸੁਚਿਮ੍ਪਿ ਡਹਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਨ ਅਗ੍ਗਿ ਉਪਲਿਪ੍ਪਤਿ [ਉਪਲਿਮ੍ਪਤਿ (ਕ.)]; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭੋ, ਸਬ੍ਬਕਮ੍ਮੇਹਿ ਚੇਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਉਪਲਿਪ੍ਪਤਿ’. ‘ਸਬ੍ਬਕਮ੍ਮੇਹਿ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤੀ’ਤਿ ਖੋ, ਦੋਣ, ਤਸ੍ਮਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਚਣ੍ਡਾਲੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਚਣ੍ਡਾਲੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਯੇ ਖੋ ਤੇ, ਦੋਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਕਾ ਇਸਯੋ ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਕਤ੍ਤਾਰੋ ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਾਰੋ ਯੇਸਮਿਦਂ ਏਤਰਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪੋਰਾਣਂ ਮਨ੍ਤਪਦਂ ਗੀਤਂ ਪਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮੀਹਿਤਂ ਤਦਨੁਗਾਯਨ੍ਤਿ ਤਦਨੁਭਾਸਨ੍ਤਿ ਭਾਸਿਤਮਨੁਭਾਸਨ੍ਤਿ ਸਜ੍ਝਾਯਿਤਮਨੁਸਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਵਾਚਿਮਨੁਵਾਚੇਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਅਟ੍ਠਕੋ, ਵਾਮਕੋ, ਵਾਮਦੇਵੋ, ਵੇਸ੍ਸਾਮਿਤ੍ਤੋ, ਯਮਦਗ੍ਗਿ, ਅਙ੍ਗੀਰਸੋ, ਭਾਰਦ੍ਵਾਜੋ, ਵਾਸੇਟ੍ਠੋ, ਕਸ੍ਸਪੋ, ਭਗੁ; ਤ੍ਯਾਸ੍ਸੁਮੇ ਪਞ੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਪਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਿ – ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮਂ, ਦੇਵਸਮਂ, ਮਰਿਯਾਦਂ, ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਮਰਿਯਾਦਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਚਣ੍ਡਾਲਂਯੇਵ ਪਞ੍ਚਮਂ. ਤੇਸਂ ਤ੍ਵਂ, ਦੋਣ, ਕਤਮੋ’’ਤਿ?

‘‘ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਮਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਚਣ੍ਡਾਲਮ੍ਪਿ ਨ ਪੂਰੇਮ. ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ…ਪੇ… ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.