੩. ਵੇਨਾਗਪੁਰਸੁਤ੍ਤਂ

੬੪. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੇਨ ਵੇਨਾਗਪੁਰਂ ਨਾਮ ਕੋਸਲਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮੋ ਤਦਵਸਰਿ. ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਵੇਨਾਗਪੁਰਿਕਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ – ‘‘ਸਮਣੋ ਖਲੁ, ਭੋ, ਗੋਤਮੋ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਸਕ੍ਯਕੁਲਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਵੇਨਾਗਪੁਰਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਏਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ – ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’ਤਿ [ਭਗਵਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ ਕਂ. ਪੀ.) ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਸਂਸਨ੍ਦੇਤਬ੍ਬਂ ਪਾਰਾ. ੧; ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੫੫ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ]. ਸੋ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਸਦੇਵਕਂ ਸਮਾਰਕਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਂ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂ ਪਜਂ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਤਿ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਸਾਧੁ ਖੋ ਪਨ ਤਥਾਰੂਪਾਨਂ ਅਰਹਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਵੇਨਾਗਪੁਰਿਕਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ, ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿਂਸੁ, ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ, ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ, ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਂ ਸਾਵੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ, ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਵੇਨਾਗਪੁਰਿਕੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ! ਯਾਵਞ੍ਚਿਦਂ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਛਵਿਵਣ੍ਣੋ ਪਰਿਯੋਦਾਤੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਾਰਦਂ ਬਦਰਪਣ੍ਡੁਂ [ਮਣ੍ਡਂ (ਕ.)] ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ; ਏਵਮੇਵਂ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਛਵਿਵਣ੍ਣੋ ਪਰਿਯੋਦਾਤੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਤਾਲਪਕ੍ਕਂ ਸਮ੍ਪਤਿ ਬਨ੍ਧਨਾ ਪਮੁਤ੍ਤਂ [ਮੁਤ੍ਤਂ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ; ਏਵਮੇਵਂ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਛਵਿਵਣ੍ਣੋ ਪਰਿਯੋਦਾਤੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਨੇਕ੍ਖਂ [ਨਿਕ੍ਖਂ-ਇਤਿਪਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੬੮)] ਜਮ੍ਬੋਨਦਂ ਦਕ੍ਖਕਮ੍ਮਾਰਪੁਤ੍ਤਸੁਪਰਿਕਮ੍ਮਕਤਂ ਉਕ੍ਕਾਮੁਖੇ ਸੁਕੁਸਲਸਮ੍ਪਹਟ੍ਠਂ ਪਣ੍ਡੁਕਮ੍ਬਲੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਭਾਸਤੇ ਚ ਤਪਤੇ ਚ ਵਿਰੋਚਤਿ ਚ; ਏਵਮੇਵਂ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਛਵਿਵਣ੍ਣੋ ਪਰਿਯੋਦਾਤੋ. ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਾਨਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਆਸਨ੍ਦਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੋ ਗੋਨਕੋ ਚਿਤ੍ਤਕੋ ਪਟਿਕਾ ਪਟਲਿਕਾ ਤੂਲਿਕਾ ਵਿਕਤਿਕਾ ਉਦ੍ਦਲੋਮੀ ਏਕਨ੍ਤਲੋਮੀ ਕਟ੍ਟਿਸ੍ਸਂ ਕੋਸੇਯ੍ਯਂ ਕੁਤ੍ਤਕਂ ਹਤ੍ਥਤ੍ਥਰਂ ਅਸ੍ਸਤ੍ਥਰਂ ਰਥਤ੍ਥਰਂ ਅਜਿਨਪ੍ਪਵੇਣੀ ਕਦਲਿਮਿਗਪਵਰਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਂ [ਕਾਦਲਿਮਿਗਪਵਰਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਂ (ਸੀ.)] ਸਉਤ੍ਤਰਚ੍ਛਦਂ ਉਭਤੋਲੋਹਿਤਕੂਪਧਾਨਂ, ਏਵਰੂਪਾਨਂ ਨੂਨ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ’’ਤਿ.

‘‘ਯਾਨਿ ਖੋ ਪਨ ਤਾਨਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਾਨਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਆਸਨ੍ਦਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੋ ਗੋਨਕੋ ਚਿਤ੍ਤਕੋ ਪਟਿਕਾ ਪਟਲਿਕਾ ਤੂਲਿਕਾ ਵਿਕਤਿਕਾ ਉਦ੍ਦਲੋਮੀ ਏਕਨ੍ਤਲੋਮੀ ਕਟ੍ਟਿਸ੍ਸਂ ਕੋਸੇਯ੍ਯਂ ਕੁਤ੍ਤਕਂ ਹਤ੍ਥਤ੍ਥਰਂ ਅਸ੍ਸਤ੍ਥਰਂ ਰਥਤ੍ਥਰਂ ਅਜਿਨਪ੍ਪਵੇਣੀ ਕਦਲਿਮਿਗਪਵਰਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਂ ਸਉਤ੍ਤਰਚ੍ਛਦਂ ਉਭਤੋਲੋਹਿਤਕੂਪਧਾਨਂ. ਦੁਲ੍ਲਭਾਨਿ ਤਾਨਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ ਲਦ੍ਧਾ ਚ ਪਨ [ਲਦ੍ਧਾਨਿ ਚ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਲਦ੍ਧਾ ਚ (ਪੀ.)] ਨ ਕਪ੍ਪਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤੀਣਿ ਖੋ, ਇਮਾਨਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਾਨਿ, ਯੇਸਾਹਂ ਏਤਰਹਿ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ. ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ? ਦਿਬ੍ਬਂ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ, ਅਰਿਯਂ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤੀਣਿ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਾਨਿ, ਯੇਸਾਹਂ ਏਤਰਹਿ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕਤਮਂ ਪਨ ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਦਿਬ੍ਬਂ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ, ਯਸ੍ਸ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਏਤਰਹਿ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧਾਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਯਂ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਤਮੇਵ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਾਮਿ. ਸੋ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਵਨਨ੍ਤਞ੍ਞੇਵ ਪਵਿਸਾਮਿ [ਪਚਾਰਯਾਮਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)]. ਸੋ ਯਦੇਵ ਤਤ੍ਥ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਿਣਾਨਿ ਵਾ ਪਣ੍ਣਾਨਿ ਵਾ ਤਾਨਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਙ੍ਘਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਾਮਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਸੋ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਵਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਵਿਚਾਰਂ ਵਿਵੇਕਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ; ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਂ ਚੇਤਸੋ ਏਕੋਦਿਭਾਵਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਵਿਚਾਰਂ ਸਮਾਧਿਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ; ਪੀਤਿਯਾ ਚ ਵਿਰਾਗਾ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਚ ਵਿਹਰਾਮਿ ਸਤੋ ਚ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਸੁਖਞ੍ਚ ਕਾਯੇਨ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਮਿ, ਯਂ ਤਂ ਅਰਿਯਾ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ – ‘ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਸਤਿਮਾ ਸੁਖਵਿਹਾਰੀ’ਤਿ ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ; ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸੋਮਨਸ੍ਸਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਸੋ ਚੇ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਂਭੂਤੋ ਚਙ੍ਕਮਾਮਿ, ਦਿਬ੍ਬੋ ਮੇ ਏਸੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਙ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਚੇ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਂਭੂਤੋ ਤਿਟ੍ਠਾਮਿ, ਦਿਬ੍ਬਂ ਮੇ ਏਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਚੇ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਂਭੂਤੋ ਨਿਸੀਦਾਮਿ, ਦਿਬ੍ਬਂ ਮੇ ਏਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਆਸਨਂ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਚੇ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਂਭੂਤੋ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਮਿ, ਦਿਬ੍ਬਂ ਮੇ ਏਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਦਿਬ੍ਬਂ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ, ਯਸ੍ਸਾਹਂ ਏਤਰਹਿ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ! ਕੋ ਚਞ੍ਞੋ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਸ੍ਸ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਸ੍ਸ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨ!

‘‘ਕਤਮਂ ਪਨ ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ, ਯਸ੍ਸ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਏਤਰਹਿ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧਾਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਯਂ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਤਮੇਵ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਾਮਿ. ਸੋ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਵਨਨ੍ਤਞ੍ਞੇਵ ਪਵਿਸਾਮਿ. ਸੋ ਯਦੇਵ ਤਤ੍ਥ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਿਣਾਨਿ ਵਾ ਪਣ੍ਣਾਨਿ ਵਾ ਤਾਨਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਙ੍ਘਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਾਮਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਸੋ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ, ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝੇਨ [ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝੇਨ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)] ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਕਰੁਣਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ…ਪੇ… ਮੁਦਿਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ…ਪੇ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ [ਚਤੁਤ੍ਥਿਂ (ਸੀ.)], ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਸੋ ਚੇ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਂਭੂਤੋ ਚਙ੍ਕਮਾਮਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮੇ ਏਸੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਙ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਚੇ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਂਭੂਤੋ ਤਿਟ੍ਠਾਮਿ…ਪੇ… ਨਿਸੀਦਾਮਿ…ਪੇ… ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਮਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਮੇ ਏਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ, ਯਸ੍ਸਾਹਂ ਏਤਰਹਿ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ! ਕੋ ਚਞ੍ਞੋ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਸ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਸ੍ਸ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨ!

‘‘ਕਤਮਂ ਪਨ ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਰਿਯਂ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ, ਯਸ੍ਸ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਏਤਰਹਿ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧਾਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਯਂ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਤਮੇਵ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਾਮਿ. ਸੋ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਵਨਨ੍ਤਞ੍ਞੇਵ ਪਵਿਸਾਮਿ. ਸੋ ਯਦੇਵ ਤਤ੍ਥ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਿਣਾਨਿ ਵਾ ਪਣ੍ਣਾਨਿ ਵਾ ਤਾਨਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਙ੍ਘਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਾਮਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਸੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਮਿ – ‘ਰਾਗੋ ਮੇ ਪਹੀਨੋ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੋ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤੋ ਅਨਭਾਵਂਕਤੋ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮੋ; ਦੋਸੋ ਮੇ ਪਹੀਨੋ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੋ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤੋ ਅਨਭਾਵਙ੍ਕਤੋ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮੋ; ਮੋਹੋ ਮੇ ਪਹੀਨੋ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੋ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤੋ ਅਨਭਾਵਙ੍ਕਤੋ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮੋ’. ਸੋ ਚੇ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਂਭੂਤੋ ਚਙ੍ਕਮਾਮਿ, ਅਰਿਯੋ ਮੇ ਏਸੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਙ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਚੇ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਂਭੂਤੋ ਤਿਟ੍ਠਾਮਿ…ਪੇ… ਨਿਸੀਦਾਮਿ…ਪੇ… ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਮਿ, ਅਰਿਯਂ ਮੇ ਏਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਰਿਯਂ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ, ਯਸ੍ਸਾਹਂ ਏਤਰਹਿ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ! ਕੋ ਚਞ੍ਞੋ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਸ੍ਸ ਨਿਕਾਮਲਾਮੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨ!

‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ! ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਾ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ, ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਆਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਾ ਤੇਲਪਜ੍ਜੋਤਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯ – ‘ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤੋ ਰੂਪਾਨਿ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’ਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਪਕਾਸਿਤੋ. ਏਤੇ ਮਯਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਉਪਾਸਕੇ ਨੋ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤੇ ਸਰਣਂ ਗਤੇ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.