(੭) ੨. ਮਹਾਵਗ੍ਗੋ

੧. ਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨਾਦਿਸੁਤ੍ਤਂ

੬੨. ‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨਾਨਿ ਯਾਨਿ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਸਮਨੁਯੁਞ੍ਜਿਯਮਾਨਾਨਿ [ਸਮਨੁਗ੍ਗਾਹਿਯਮਾਨਾਨਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਸਮਨੁਗਾਹਿਯਮਾਨਾਨਿ ਸਮਨੁਭਾਸਿਯਮਾਨਾਨਿ ਪਰਮ੍ਪਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਕਿਰਿਯਾਯ ਸਣ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ? ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੂ’ਤਿ. ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੂ’ਤਿ. ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਅਹੇਤੁਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੂ’ਤਿ, ਤ੍ਯਾਹਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤੁਮ੍ਹੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੂ’ਤਿ? ਤੇ ਚ ਮੇ [ਤੇ ਚੇ ਮੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾ ‘ਆਮਾ’ਤਿ [ਆਮੋਤਿ (ਸੀ.)] ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਤ੍ਯਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਤੇਨਹਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ, ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ, ਮੁਸਾਵਾਦਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ, ਪਿਸੁਣਵਾਚਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ, ਫਰੁਸਵਾਚਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ, ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ’’’.

‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਂ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਰਤੋ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਤਂ ਨ ਹੋਤਿ ਛਨ੍ਦੋ ਵਾ ਵਾਯਾਮੋ ਵਾ ਇਦਂ ਵਾ ਕਰਣੀਯਂ ਇਦਂ ਵਾ ਅਕਰਣੀਯਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਕਰਣੀਯਾਕਰਣੀਯੇ ਖੋ ਪਨ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਿਯਮਾਨੇ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤੀਨਂ ਅਨਾਰਕ੍ਖਾਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਨ ਹੋਤਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋ ਸਮਣਵਾਦੋ. ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇਸੁ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ ਏਵਂਵਾਦੀਸੁ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਪਠਮੋ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੂ’ਤਿ, ਤ੍ਯਾਹਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤੁਮ੍ਹੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੂ’ਤਿ? ਤੇ ਚ ਮੇ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾ ‘ਆਮਾ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਤ੍ਯਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਤੇਨਹਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ, ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ, ਮੁਸਾਵਾਦਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ, ਪਿਸੁਣਵਾਚਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ, ਫਰੁਸਵਾਚਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ, ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ’’’.

‘‘ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਂ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਰਤੋ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਤਂ ਨ ਹੋਤਿ ਛਨ੍ਦੋ ਵਾ ਵਾਯਾਮੋ ਵਾ ਇਦਂ ਵਾ ਕਰਣੀਯਂ ਇਦਂ ਵਾ ਅਕਰਣੀਯਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਕਰਣੀਯਾਕਰਣੀਯੇ ਖੋ ਪਨ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਿਯਮਾਨੇ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤੀਨਂ ਅਨਾਰਕ੍ਖਾਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਨ ਹੋਤਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋ ਸਮਣਵਾਦੋ. ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇਸੁ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ ਏਵਂਵਾਦੀਸੁ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਦੁਤਿਯੋ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘ਯਂ ਕਿਂ ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਅਹੇਤੁਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ’ਤਿ, ਤ੍ਯਾਹਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤੁਮ੍ਹੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ਯਂ ਕਿਂ ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਅਹੇਤੁਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ’ਤਿ? ਤੇ ਚ ਮੇ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾ ‘ਆਮਾ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਤ੍ਯਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਤੇਨਹਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਹੇਤੁਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ…ਪੇ… ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਹੇਤੁਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ’’’.

‘‘ਅਹੇਤੁਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ [ਅਹੇਤੁਂ (ਸੀ.), ਅਹੇਤੁ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਅਹੇਤੁਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ (ਪੀ.), ਅਹੇਤੁਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ (ਕ.)] ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਰਤੋ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਤਂ ਨ ਹੋਤਿ ਛਨ੍ਦੋ ਵਾ ਵਾਯਾਮੋ ਵਾ ਇਦਂ ਵਾ ਕਰਣੀਯਂ ਇਦਂ ਵਾ ਅਕਰਣੀਯਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਕਰਣੀਯਾਕਰਣੀਯੇ ਖੋ ਪਨ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਿਯਮਾਨੇ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤੀਨਂ ਅਨਾਰਕ੍ਖਾਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਨ ਹੋਤਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋ ਸਮਣਵਾਦੋ. ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇਸੁ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ ਏਵਂਵਾਦੀਸੁ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਤਤਿਯੋ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਣਿ ਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨਾਨਿ ਯਾਨਿ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਸਮਨੁਯੁਞ੍ਜਿਯਮਾਨਾਨਿ ਸਮਨੁਗਾਹਿਯਮਾਨਾਨਿ ਸਮਨੁਭਾਸਿਯਮਾਨਾਨਿ ਪਰਮ੍ਪਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਕਿਰਿਯਾਯ ਸਣ੍ਠਹਨ੍ਤਿ.

‘‘ਅਯਂ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ. ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ? ਇਮਾ ਛ ਧਾਤੁਯੋਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ. ਇਮਾਨਿ ਛ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨੀਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ. ਇਮੇ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਮਨੋਪਵਿਚਾਰਾਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ. ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ.

‘‘ਇਮਾ ਛ ਧਾਤੁਯੋਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀਤਿ. ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਛਯਿਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਾਤੁਯੋ – ਪਥਵੀਧਾਤੁ, ਆਪੋਧਾਤੁ, ਤੇਜੋਧਾਤੁ, ਵਾਯੋਧਾਤੁ, ਆਕਾਸਧਾਤੁ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ. ਇਮਾ ਛ ਧਾਤੁਯੋਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀਤਿ. ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਇਮਾਨਿ ਛ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨੀਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀਤਿ. ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਛਯਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨਿ – ਚਕ੍ਖੁ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ, ਸੋਤਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ, ਘਾਨਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ, ਜਿਵ੍ਹਾ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ, ਕਾਯੋ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ, ਮਨੋ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ. ਇਮਾਨਿ ਛ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨੀਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀਤਿ. ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਇਮੇ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਮਨੋਪਵਿਚਾਰਾਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀਤਿ. ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਰੂਪਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਰੂਪਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਰੂਪਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ, ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਸੋਮਨਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ. ਇਮੇ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਮਨੋਪਵਿਚਾਰਾਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀਤਿ. ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀਤਿ. ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਛਨ੍ਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਾਤੂਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਗਬ੍ਭਸ੍ਸਾਵਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ; ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਿਯਾ ਸਤਿ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ, ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ, ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ. ਵੇਦਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਪੇਮਿ, ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋਤਿ ਪਞ੍ਞਪੇਮਿ, ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋਤਿ ਪਞ੍ਞਪੇਮਿ, ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾਤਿ ਪਞ੍ਞਪੇਮਿ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ? ਜਾਤਿਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਜਰਾਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾ, ( ) [(ਬ੍ਯਾਧਿਪਿ ਦੁਕ੍ਖੋ) (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.) ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਸਂਸਨ੍ਦੇਤਬ੍ਬਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੫੩੭] ਮਰਣਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾ, (ਅਪ੍ਪਿਯੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਦੁਕ੍ਖੋ, ਪਿਯੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਦੁਕ੍ਖੋ,) [(ਨਤ੍ਥਿ ਕਤ੍ਥਚਿ)] ਯਮ੍ਪਿਚ੍ਛਂ ਨ ਲਭਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਦੁਕ੍ਖਾ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਂ [ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ? ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ, ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ, ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ, ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਾਦਾਨਂ, ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ, ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤਿ, ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣਂ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਂ [ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ? ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਤ੍ਵੇਵ ਅਸੇਸਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਾ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧੋ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧਾ ਨਾਮਰੂਪਨਿਰੋਧੋ, ਨਾਮਰੂਪਨਿਰੋਧਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨਨਿਰੋਧੋ, ਸਲ਼ਾਯਤਨਨਿਰੋਧਾ ਫਸ੍ਸਨਿਰੋਧੋ, ਫਸ੍ਸਨਿਰੋਧਾ ਵੇਦਨਾਨਿਰੋਧੋ, ਵੇਦਨਾਨਿਰੋਧਾ ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧੋ, ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧਾ ਉਪਾਦਾਨਨਿਰੋਧੋ, ਉਪਾਦਾਨਨਿਰੋਧਾ ਭਵਨਿਰੋਧੋ, ਭਵਨਿਰੋਧਾ ਜਾਤਿਨਿਰੋਧੋ, ਜਾਤਿਨਿਰੋਧਾ ਜਰਾਮਰਣਂ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੋ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ? ਅਯਮੇਵ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ, ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ, ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ. ‘ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੀ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀਤਿ. ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੬੩. ‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਭਯਾਨੀਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ? ਹੋਤਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਯੋ ਯਂ ਮਹਾਅਗ੍ਗਿਡਾਹੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ. ਮਹਾਅਗ੍ਗਿਡਾਹੇ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੁਟ੍ਠਿਤੇ ਤੇਨ ਗਾਮਾਪਿ ਡਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਨਿਗਮਾਪਿ ਡਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਨਗਰਾਪਿ ਡਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਗਾਮੇਸੁਪਿ ਡਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਨਿਗਮੇਸੁਪਿ ਡਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਨਗਰੇਸੁਪਿ ਡਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਤਤ੍ਥ ਮਾਤਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤਂ ਨਪ੍ਪਟਿਲਭਤਿ, ਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਮਾਤਰਂ ਨਪ੍ਪਟਿਲਭਤਿ. ਇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮਂ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਂ ਭਯਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹੋਤਿ ਸੋ ਸਮਯੋ ਯਂ ਮਹਾਮੇਘੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ. ਮਹਾਮੇਘੇ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੁਟ੍ਠਿਤੇ ਮਹਾਉਦਕਵਾਹਕੋ ਸਞ੍ਜਾਯਤਿ. ਮਹਾਉਦਕਵਾਹਕੇ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਤੇਨ ਗਾਮਾਪਿ ਵੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਨਿਗਮਾਪਿ ਵੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਨਗਰਾਪਿ ਵੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਗਾਮੇਸੁਪਿ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਨਿਗਮੇਸੁਪਿ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਨਗਰੇਸੁਪਿ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਤਤ੍ਥ ਮਾਤਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤਂ ਨਪ੍ਪਟਿਲਭਤਿ, ਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਮਾਤਰਂ ਨਪ੍ਪਟਿਲਭਤਿ. ਇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਤਿਯਂ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਂ ਭਯਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹੋਤਿ ਸੋ ਸਮਯੋ ਯਂ ਭਯਂ ਹੋਤਿ ਅਟਵਿਸਙ੍ਕੋਪੋ, ਚਕ੍ਕਸਮਾਰੁਲ਼੍ਹਾ ਜਾਨਪਦਾ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਿ. ਭਯੇ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤਿ ਅਟਵਿਸਙ੍ਕੋਪੇ ਚਕ੍ਕਸਮਾਰੁਲ਼੍ਹੇਸੁ ਜਾਨਪਦੇਸੁ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤੇਸੁ ਤਤ੍ਥ ਮਾਤਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤਂ ਨਪ੍ਪਟਿਲਭਤਿ, ਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਮਾਤਰਂ ਨਪ੍ਪਟਿਲਭਤਿ. ਇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤਿਯਂ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਂ ਭਯਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਣਿ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਭਯਾਨੀਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ.

‘‘ਤਾਨਿ ਖੋ ਪਨਿਮਾਨਿ [ਇਮਾਨਿ ਖੋ (ਸੀ.), ਇਮਾਨਿ ਖੋ ਪਨ (ਕ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਣਿ ਸਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਿਯੇਵ ਭਯਾਨਿ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਭਯਾਨੀਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ? ਹੋਤਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਯੋ ਯਂ ਮਹਾਅਗ੍ਗਿਡਾਹੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ. ਮਹਾਅਗ੍ਗਿਡਾਹੇ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੁਟ੍ਠਿਤੇ ਤੇਨ ਗਾਮਾਪਿ ਡਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਨਿਗਮਾਪਿ ਡਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਨਗਰਾਪਿ ਡਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਗਾਮੇਸੁਪਿ ਡਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਨਿਗਮੇਸੁਪਿ ਡਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਨਗਰੇਸੁਪਿ ਡਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਹੋਤਿ ਸੋ ਸਮਯੋ ਯਂ ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚਿ ਮਾਤਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤਂ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਮਾਤਰਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮਂ ਸਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਂਯੇਵ ਭਯਂ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਂ ਭਯਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹੋਤਿ ਸੋ ਸਮਯੋ ਯਂ ਮਹਾਮੇਘੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ. ਮਹਾਮੇਘੇ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੁਟ੍ਠਿਤੇ ਮਹਾਉਦਕਵਾਹਕੋ ਸਞ੍ਜਾਯਤਿ. ਮਹਾਉਦਕਵਾਹਕੇ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਜਾਤੇ ਤੇਨ ਗਾਮਾਪਿ ਵੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਨਿਗਮਾਪਿ ਵੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਨਗਰਾਪਿ ਵੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਗਾਮੇਸੁਪਿ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਨਿਗਮੇਸੁਪਿ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਨਗਰੇਸੁਪਿ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਹੋਤਿ ਸੋ ਸਮਯੋ ਯਂ ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚਿ ਮਾਤਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤਂ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਮਾਤਰਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਤਿਯਂ ਸਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਂਯੇਵ ਭਯਂ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਂ ਭਯਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹੋਤਿ ਸੋ ਸਮਯੋ ਯਂ ਭਯਂ ਹੋਤਿ ਅਟਵਿਸਙ੍ਕੋਪੋ, ਚਕ੍ਕਸਮਾਰੁਲ਼੍ਹਾ ਜਾਨਪਦਾ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਿ. ਭਯੇ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤਿ ਅਟਵਿਸਙ੍ਕੋਪੇ ਚਕ੍ਕਸਮਾਰੁਲ਼੍ਹੇਸੁ ਜਾਨਪਦੇਸੁ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤੇਸੁ ਹੋਤਿ ਸੋ ਸਮਯੋ ਯਂ ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚਿ ਮਾਤਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤਂ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਮਾਤਰਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤਿਯਂ ਸਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਂਯੇਵ ਭਯਂ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਂ ਭਯਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ. ‘‘ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਣਿ ਸਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਿਯੇਵ ਭਯਾਨਿ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਭਯਾਨੀਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ’’.

‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਭਯਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ? ਜਰਾਭਯਂ, ਬ੍ਯਾਧਿਭਯਂ, ਮਰਣਭਯਨ੍ਤਿ. ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਤਾ ਪੁਤ੍ਤਂ ਜੀਰਮਾਨਂ ਏਵਂ ਲਭਤਿ – ‘ਅਹਂ ਜੀਰਾਮਿ, ਮਾ ਮੇ ਪੁਤ੍ਤੋ ਜੀਰੀ’ਤਿ; ਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਪਨ ਮਾਤਰਂ ਜੀਰਮਾਨਂ ਨ ਏਵਂ ਲਭਤਿ – ‘ਅਹਂ ਜੀਰਾਮਿ, ਮਾ ਮੇ ਮਾਤਾ ਜੀਰੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਤਾ ਪੁਤ੍ਤਂ ਬ੍ਯਾਧਿਯਮਾਨਂ ਏਵਂ ਲਭਤਿ – ‘ਅਹਂ ਬ੍ਯਾਧਿਯਾਮਿ, ਮਾ ਮੇ ਪੁਤ੍ਤੋ ਬ੍ਯਾਧਿਯੀ’ਤਿ; ਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਪਨ ਮਾਤਰਂ ਬ੍ਯਾਧਿਯਮਾਨਂ ਨ ਏਵਂ ਲਭਤਿ – ‘ਅਹਂ ਬ੍ਯਾਧਿਯਾਮਿ, ਮਾ ਮੇ ਮਾਤਾ ਬ੍ਯਾਧਿਯੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਤਾ ਪੁਤ੍ਤਂ ਮੀਯਮਾਨਂ ਏਵਂ ਲਭਤਿ – ‘ਅਹਂ ਮੀਯਾਮਿ, ਮਾ ਮੇ ਪੁਤ੍ਤੋ ਮੀਯੀ’ਤਿ; ਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਪਨ ਮਾਤਰਂ ਮੀਯਮਾਨਂ ਨ ਏਵਂ ਲਭਤਿ – ‘ਅਹਂ ਮੀਯਾਮਿ, ਮਾ ਮੇ ਮਾਤਾ ਮੀਯੀ’ਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਣਿ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਭਯਾਨੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਗ੍ਗੋ ਅਤ੍ਥਿ ਪਟਿਪਦਾ ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਭਯਾਨਂ ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਤਿਣ੍ਣਂ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਭਯਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਗ੍ਗੋ ਕਤਮਾ ਚ ਪਟਿਪਦਾ ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਭਯਾਨਂ ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਤਿਣ੍ਣਂ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਭਯਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ? ਅਯਮੇਵ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪੋ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ, ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ, ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਗ੍ਗੋ ਅਯਂ ਪਟਿਪਦਾ ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਭਯਾਨਂ ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਤਿਣ੍ਣਂ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਭਯਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਵੇਨਾਗਪੁਰਸੁਤ੍ਤਂ

੬੪. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੇਨ ਵੇਨਾਗਪੁਰਂ ਨਾਮ ਕੋਸਲਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮੋ ਤਦਵਸਰਿ. ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਵੇਨਾਗਪੁਰਿਕਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ – ‘‘ਸਮਣੋ ਖਲੁ, ਭੋ, ਗੋਤਮੋ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਸਕ੍ਯਕੁਲਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਵੇਨਾਗਪੁਰਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਏਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ – ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’ਤਿ [ਭਗਵਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ ਕਂ. ਪੀ.) ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਸਂਸਨ੍ਦੇਤਬ੍ਬਂ ਪਾਰਾ. ੧; ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੫੫ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ]. ਸੋ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਸਦੇਵਕਂ ਸਮਾਰਕਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਂ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂ ਪਜਂ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਤਿ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਸਾਧੁ ਖੋ ਪਨ ਤਥਾਰੂਪਾਨਂ ਅਰਹਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਵੇਨਾਗਪੁਰਿਕਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ, ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿਂਸੁ, ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ, ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ, ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਂ ਸਾਵੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ, ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਵੇਨਾਗਪੁਰਿਕੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ! ਯਾਵਞ੍ਚਿਦਂ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਛਵਿਵਣ੍ਣੋ ਪਰਿਯੋਦਾਤੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਾਰਦਂ ਬਦਰਪਣ੍ਡੁਂ [ਮਣ੍ਡਂ (ਕ.)] ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ; ਏਵਮੇਵਂ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਛਵਿਵਣ੍ਣੋ ਪਰਿਯੋਦਾਤੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਤਾਲਪਕ੍ਕਂ ਸਮ੍ਪਤਿ ਬਨ੍ਧਨਾ ਪਮੁਤ੍ਤਂ [ਮੁਤ੍ਤਂ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ; ਏਵਮੇਵਂ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਛਵਿਵਣ੍ਣੋ ਪਰਿਯੋਦਾਤੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਨੇਕ੍ਖਂ [ਨਿਕ੍ਖਂ-ਇਤਿਪਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੬੮)] ਜਮ੍ਬੋਨਦਂ ਦਕ੍ਖਕਮ੍ਮਾਰਪੁਤ੍ਤਸੁਪਰਿਕਮ੍ਮਕਤਂ ਉਕ੍ਕਾਮੁਖੇ ਸੁਕੁਸਲਸਮ੍ਪਹਟ੍ਠਂ ਪਣ੍ਡੁਕਮ੍ਬਲੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਭਾਸਤੇ ਚ ਤਪਤੇ ਚ ਵਿਰੋਚਤਿ ਚ; ਏਵਮੇਵਂ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਛਵਿਵਣ੍ਣੋ ਪਰਿਯੋਦਾਤੋ. ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਾਨਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਆਸਨ੍ਦਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੋ ਗੋਨਕੋ ਚਿਤ੍ਤਕੋ ਪਟਿਕਾ ਪਟਲਿਕਾ ਤੂਲਿਕਾ ਵਿਕਤਿਕਾ ਉਦ੍ਦਲੋਮੀ ਏਕਨ੍ਤਲੋਮੀ ਕਟ੍ਟਿਸ੍ਸਂ ਕੋਸੇਯ੍ਯਂ ਕੁਤ੍ਤਕਂ ਹਤ੍ਥਤ੍ਥਰਂ ਅਸ੍ਸਤ੍ਥਰਂ ਰਥਤ੍ਥਰਂ ਅਜਿਨਪ੍ਪਵੇਣੀ ਕਦਲਿਮਿਗਪਵਰਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਂ [ਕਾਦਲਿਮਿਗਪਵਰਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਂ (ਸੀ.)] ਸਉਤ੍ਤਰਚ੍ਛਦਂ ਉਭਤੋਲੋਹਿਤਕੂਪਧਾਨਂ, ਏਵਰੂਪਾਨਂ ਨੂਨ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ’’ਤਿ.

‘‘ਯਾਨਿ ਖੋ ਪਨ ਤਾਨਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਾਨਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਆਸਨ੍ਦਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੋ ਗੋਨਕੋ ਚਿਤ੍ਤਕੋ ਪਟਿਕਾ ਪਟਲਿਕਾ ਤੂਲਿਕਾ ਵਿਕਤਿਕਾ ਉਦ੍ਦਲੋਮੀ ਏਕਨ੍ਤਲੋਮੀ ਕਟ੍ਟਿਸ੍ਸਂ ਕੋਸੇਯ੍ਯਂ ਕੁਤ੍ਤਕਂ ਹਤ੍ਥਤ੍ਥਰਂ ਅਸ੍ਸਤ੍ਥਰਂ ਰਥਤ੍ਥਰਂ ਅਜਿਨਪ੍ਪਵੇਣੀ ਕਦਲਿਮਿਗਪਵਰਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਂ ਸਉਤ੍ਤਰਚ੍ਛਦਂ ਉਭਤੋਲੋਹਿਤਕੂਪਧਾਨਂ. ਦੁਲ੍ਲਭਾਨਿ ਤਾਨਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ ਲਦ੍ਧਾ ਚ ਪਨ [ਲਦ੍ਧਾਨਿ ਚ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਲਦ੍ਧਾ ਚ (ਪੀ.)] ਨ ਕਪ੍ਪਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤੀਣਿ ਖੋ, ਇਮਾਨਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਾਨਿ, ਯੇਸਾਹਂ ਏਤਰਹਿ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ. ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ? ਦਿਬ੍ਬਂ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ, ਅਰਿਯਂ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤੀਣਿ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਾਨਿ, ਯੇਸਾਹਂ ਏਤਰਹਿ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕਤਮਂ ਪਨ ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਦਿਬ੍ਬਂ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ, ਯਸ੍ਸ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਏਤਰਹਿ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧਾਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਯਂ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਤਮੇਵ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਾਮਿ. ਸੋ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਵਨਨ੍ਤਞ੍ਞੇਵ ਪਵਿਸਾਮਿ [ਪਚਾਰਯਾਮਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)]. ਸੋ ਯਦੇਵ ਤਤ੍ਥ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਿਣਾਨਿ ਵਾ ਪਣ੍ਣਾਨਿ ਵਾ ਤਾਨਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਙ੍ਘਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਾਮਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਸੋ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਵਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਵਿਚਾਰਂ ਵਿਵੇਕਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ; ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਂ ਚੇਤਸੋ ਏਕੋਦਿਭਾਵਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਵਿਚਾਰਂ ਸਮਾਧਿਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ; ਪੀਤਿਯਾ ਚ ਵਿਰਾਗਾ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਚ ਵਿਹਰਾਮਿ ਸਤੋ ਚ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਸੁਖਞ੍ਚ ਕਾਯੇਨ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਮਿ, ਯਂ ਤਂ ਅਰਿਯਾ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ – ‘ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਸਤਿਮਾ ਸੁਖਵਿਹਾਰੀ’ਤਿ ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ; ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸੋਮਨਸ੍ਸਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਸੋ ਚੇ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਂਭੂਤੋ ਚਙ੍ਕਮਾਮਿ, ਦਿਬ੍ਬੋ ਮੇ ਏਸੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਙ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਚੇ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਂਭੂਤੋ ਤਿਟ੍ਠਾਮਿ, ਦਿਬ੍ਬਂ ਮੇ ਏਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਚੇ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਂਭੂਤੋ ਨਿਸੀਦਾਮਿ, ਦਿਬ੍ਬਂ ਮੇ ਏਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਆਸਨਂ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਚੇ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਂਭੂਤੋ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਮਿ, ਦਿਬ੍ਬਂ ਮੇ ਏਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਦਿਬ੍ਬਂ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ, ਯਸ੍ਸਾਹਂ ਏਤਰਹਿ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ! ਕੋ ਚਞ੍ਞੋ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਸ੍ਸ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਸ੍ਸ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨ!

‘‘ਕਤਮਂ ਪਨ ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ, ਯਸ੍ਸ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਏਤਰਹਿ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧਾਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਯਂ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਤਮੇਵ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਾਮਿ. ਸੋ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਵਨਨ੍ਤਞ੍ਞੇਵ ਪਵਿਸਾਮਿ. ਸੋ ਯਦੇਵ ਤਤ੍ਥ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਿਣਾਨਿ ਵਾ ਪਣ੍ਣਾਨਿ ਵਾ ਤਾਨਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਙ੍ਘਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਾਮਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਸੋ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ, ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝੇਨ [ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝੇਨ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)] ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਕਰੁਣਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ…ਪੇ… ਮੁਦਿਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ…ਪੇ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ [ਚਤੁਤ੍ਥਿਂ (ਸੀ.)], ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਸੋ ਚੇ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਂਭੂਤੋ ਚਙ੍ਕਮਾਮਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮੇ ਏਸੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਙ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਚੇ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਂਭੂਤੋ ਤਿਟ੍ਠਾਮਿ…ਪੇ… ਨਿਸੀਦਾਮਿ…ਪੇ… ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਮਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਮੇ ਏਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ, ਯਸ੍ਸਾਹਂ ਏਤਰਹਿ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ! ਕੋ ਚਞ੍ਞੋ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਸ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਸ੍ਸ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨ!

‘‘ਕਤਮਂ ਪਨ ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਰਿਯਂ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ, ਯਸ੍ਸ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਏਤਰਹਿ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧਾਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਯਂ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਤਮੇਵ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਾਮਿ. ਸੋ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਵਨਨ੍ਤਞ੍ਞੇਵ ਪਵਿਸਾਮਿ. ਸੋ ਯਦੇਵ ਤਤ੍ਥ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਿਣਾਨਿ ਵਾ ਪਣ੍ਣਾਨਿ ਵਾ ਤਾਨਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਙ੍ਘਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਾਮਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਸੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਮਿ – ‘ਰਾਗੋ ਮੇ ਪਹੀਨੋ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੋ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤੋ ਅਨਭਾਵਂਕਤੋ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮੋ; ਦੋਸੋ ਮੇ ਪਹੀਨੋ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੋ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤੋ ਅਨਭਾਵਙ੍ਕਤੋ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮੋ; ਮੋਹੋ ਮੇ ਪਹੀਨੋ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੋ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤੋ ਅਨਭਾਵਙ੍ਕਤੋ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮੋ’. ਸੋ ਚੇ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਂਭੂਤੋ ਚਙ੍ਕਮਾਮਿ, ਅਰਿਯੋ ਮੇ ਏਸੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਙ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਚੇ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਂਭੂਤੋ ਤਿਟ੍ਠਾਮਿ…ਪੇ… ਨਿਸੀਦਾਮਿ…ਪੇ… ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਮਿ, ਅਰਿਯਂ ਮੇ ਏਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਰਿਯਂ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਂ, ਯਸ੍ਸਾਹਂ ਏਤਰਹਿ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ! ਕੋ ਚਞ੍ਞੋ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਸ੍ਸ ਨਿਕਾਮਲਾਮੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨ!

‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ! ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਾ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ, ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਆਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਾ ਤੇਲਪਜ੍ਜੋਤਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯ – ‘ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤੋ ਰੂਪਾਨਿ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’ਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਪਕਾਸਿਤੋ. ਏਤੇ ਮਯਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਉਪਾਸਕੇ ਨੋ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤੇ ਸਰਣਂ ਗਤੇ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਸਰਭਸੁਤ੍ਤਂ

੬੫. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟੇ ਪਬ੍ਬਤੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਰਭੋ ਨਾਮ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਇਮਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਾ. ਸੋ ਰਾਜਗਹੇ ਪਰਿਸਤਿ [ਪਰਿਸਤਿਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਏਵਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਤਿ – ‘‘ਅਞ੍ਞਾਤੋ ਮਯਾ ਸਮਣਾਨਂ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮੋ. ਅਞ੍ਞਾਯ ਚ ਪਨਾਹਂ ਸਮਣਾਨਂ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਏਵਾਹਂ ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਾ ਅਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਰਾਜਗਹਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਿਂਸੁ. ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਰਭਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ ਰਾਜਗਹੇ ਪਰਿਸਤਿ ਏਵਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਮਾਨਸ੍ਸ – ‘‘ਅਞ੍ਞਾਤੋ ਮਯਾ ਸਮਣਾਨਂ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮੋ. ਅਞ੍ਞਾਯ ਚ ਪਨਾਹਂ ਸਮਣਾਨਂ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਏਵਾਹਂ ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਾ ਅਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਰਾਜਗਹੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਸਰਭੋ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਾ. ਸੋ ਰਾਜਗਹੇ ਪਰਿਸਤਿ ਏਵਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਤਿ – ‘ਅਞ੍ਞਾਤੋ ਮਯਾ ਸਮਣਾਨਂ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮੋ. ਅਞ੍ਞਾਯ ਚ ਪਨਾਹਂ ਸਮਣਾਨਂ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਏਵਾਹਂ ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਾ ਅਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’ਤਿ. ਸਾਧੁ ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਯੇਨ ਸਿਪ੍ਪਿਨਿਕਾਤੀਰਂ [ਸਪ੍ਪਿਨਿਕਾਤੀਰਂ (ਸੀ. ਪੀ.), ਸਪ੍ਪਿਨਿਯਾ ਤੀਰਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਰਾਮੋ ਯੇਨ ਸਰਭੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਤੁ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ ਭਗਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨ ਸਿਪ੍ਪਿਨਿਕਾਤੀਰਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਰਾਮੋ ਯੇਨ ਸਰਭੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਨਿਸਜ੍ਜ ਖੋ ਭਗਵਾ ਸਰਭਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤ੍ਵਂ, ਸਰਭ, ਏਵਂ ਵਦੇਸਿ – ‘ਅਞ੍ਞਾਤੋ ਮਯਾ ਸਮਣਾਨਂ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮੋ. ਅਞ੍ਞਾਯ ਚ ਪਨਾਹਂ ਸਮਣਾਨਂ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਏਵਾਹਂ ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਾ ਅਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’’’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਰਭੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ.

ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭਗਵਾ ਸਰਭਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਵਦੇਹਿ, ਸਰਭ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਤੇ ਅਞ੍ਞਾਤੋ ਸਮਣਾਨਂ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮੋ? ਸਚੇ ਤੇ ਅਪਰਿਪੂਰਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਹਂ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਾਮਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਤੇ ਪਰਿਪੂਰਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਹਂ ਅਨੁਮੋਦਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਸਰਭੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ.

ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਭਗਵਾ ਸਰਭਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – (‘‘ਯੋ [ਮਯਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਖੋ ਸਰਭ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਸਮਣਾਨਂ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮੋ) [( ) ਸੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇ ਨਤ੍ਥਿ] ‘‘ਵਦੇਹਿ, ਸਰਭ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਤੇ ਅਞ੍ਞਾਤੋ ਸਮਣਾਨਂ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮੋ? ਸਚੇ ਤੇ ਅਪਰਿਪੂਰਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਹਂ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਾਮਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਤੇ ਪਰਿਪੂਰਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਹਂ ਅਨੁਮੋਦਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਸਰਭੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਸਰਭਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਯਦੇਵ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ ਸਰਭ, ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਯਾਚੇਯ੍ਯਾਸਿ ਤਦੇਵ ਤੇ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਪਵਾਰੇਤਿ. ਵਦੇਹਾਵੁਸੋ ਸਰਭ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਤੇ ਅਞ੍ਞਾਤੋ ਸਮਣਾਨਂ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮੋ? ਸਚੇ ਤੇ ਅਪਰਿਪੂਰਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਤੇ ਪਰਿਪੂਰਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਅਨੁਮੋਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਰਭੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੋ ਮਙ੍ਕੁਭੂਤੋ ਪਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਅਧੋਮੁਖੋ ਪਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਨੋ ਨਿਸੀਦਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਸਰਭਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਂ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਂ ਮਙ੍ਕੁਭੂਤਂ ਪਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਅਧੋਮੁਖਂ ਪਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੇ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਯੋ ਖੋ ਮਂ, ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ [ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ (ਪੀ. ਕ.)], ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਤੇ ਪਟਿਜਾਨਤੋ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ’ਤਿ, ਤਮਹਂ ਤਤ੍ਥ ਸਾਧੁਕਂ ਸਮਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯਂ ਸਮਨੁਗਾਹੇਯ੍ਯਂ ਸਮਨੁਭਾਸੇਯ੍ਯਂ. ਸੋ ਵਤ ਮਯਾ ਸਾਧੁਕਂ ਸਮਨੁਯੁਞ੍ਜਿਯਮਾਨੋ ਸਮਨੁਗਾਹਿਯਮਾਨੋ ਸਮਨੁਭਾਸਿਯਮਾਨੋ ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ ਅਨਵਕਾਸੋ ਯਂ ਸੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਠਾਨਾਨਂ ਨਾਞ੍ਞਤਰਂ [ਅਞ੍ਞਤਰਂ (ਕ.)] ਠਾਨਂ ਨਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਕਥਂ ਅਪਨਾਮੇਸ੍ਸਤਿ, ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੋ ਮਙ੍ਕੁਭੂਤੋ [ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੋ ਵਾ ਮਙ੍ਕੁਭੂਤੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੋ ਵਾ ਮਙ੍ਕੁਭੂਤੋ ਵਾ (ਪੀ.)] ਪਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਅਧੋਮੁਖੋ ਪਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਨੋ ਨਿਸੀਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਸਰਭੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ.

‘‘ਯੋ ਖੋ ਮਂ, ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ, ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਤੇ ਪਟਿਜਾਨਤੋ ਇਮੇ ਆਸਵਾ ਅਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ’ਤਿ, ਤਮਹਂ ਤਤ੍ਥ ਸਾਧੁਕਂ ਸਮਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯਂ ਸਮਨੁਗਾਹੇਯ੍ਯਂ ਸਮਨੁਭਾਸੇਯ੍ਯਂ. ਸੋ ਵਤ ਮਯਾ ਸਾਧੁਕਂ ਸਮਨੁਯੁਞ੍ਜਿਯਮਾਨੋ ਸਮਨੁਗਾਹਿਯਮਾਨੋ ਸਮਨੁਭਾਸਿਯਮਾਨੋ ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ ਅਨਵਕਾਸੋ ਯਂ ਸੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਠਾਨਾਨਂ ਨਾਞ੍ਞਤਰਂ ਠਾਨਂ ਨਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਕਥਂ ਅਪਨਾਮੇਸ੍ਸਤਿ, ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੋ ਮਙ੍ਕੁਭੂਤੋ ਪਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਅਧੋਮੁਖੋ ਪਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਨੋ ਨਿਸੀਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਸਰਭੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ.

‘‘ਯੋ ਖੋ ਮਂ, ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ, ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਯਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨ ਤੇ ਅਤ੍ਥਾਯ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ, ਸੋ ਨ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ ਤਕ੍ਕਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯਾ’ਤਿ, ਤਮਹਂ ਤਤ੍ਥ ਸਾਧੁਕਂ ਸਮਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯਂ ਸਮਨੁਗਾਹੇਯ੍ਯਂ ਸਮਨੁਭਾਸੇਯ੍ਯਂ. ਸੋ ਵਤ ਮਯਾ ਸਾਧੁਕਂ ਸਮਨੁਯੁਞ੍ਜਿਯਮਾਨੋ ਸਮਨੁਗਾਹਿਯਮਾਨੋ ਸਮਨੁਭਾਸਿਯਮਾਨੋ ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ ਅਨਵਕਾਸੋ ਯਂ ਸੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਠਾਨਾਨਂ ਨਾਞ੍ਞਤਰਂ ਠਾਨਂ ਨਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਕਥਂ ਅਪਨਾਮੇਸ੍ਸਤਿ, ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੋ ਮਙ੍ਕੁਭੂਤੋ ਪਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਅਧੋਮੁਖੋ ਪਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਨੋ ਨਿਸੀਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਸਰਭੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਸਿਪ੍ਪਿਨਿਕਾਤੀਰੇ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਰਾਮੇ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਿਤ੍ਵਾ ਵੇਹਾਸਂ ਪਕ੍ਕਾਮਿ.

ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਰਭਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਂ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਵਾਚਾਯਸਨ੍ਨਿਤੋਦਕੇਨ [ਵਾਚਾਸਤ੍ਤਿਤੋਦਕੇਨ (ਸੀ.)] ਸਞ੍ਜਮ੍ਭਰਿਮਕਂਸੁ [ਸਞ੍ਚੁਮ੍ਭਰਿਮਕਂਸੁ (ਪੀ., ਦੀ. ਨਿ. ੧.੪੨੧) ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨੪੩ ਉਪਰਿਪਾਠੋ ਵਿਯ] – ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ ਸਰਭ, ਬ੍ਰਹਾਰਞ੍ਞੇ ਜਰਸਿਙ੍ਗਾਲੋ ‘ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਙ੍ਗਾਲਕਂਯੇਵ [ਸੇਗਾਲਕਂਯੇਵ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਨਦਤਿ, ਭੇਰਣ੍ਡਕਂਯੇਵ ਨਦਤਿ [ਭੇਦਣ੍ਡਕਂ (ਕ.)]; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ ਸਰਭ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰੇਵ ਸਮਣੇਨ ਗੋਤਮੇਨ ‘ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਙ੍ਗਾਲਕਂਯੇਵ ਨਦਸਿ ਭੇਰਣ੍ਡਕਂਯੇਵ ਨਦਸਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ ਸਰਭ, ਅਮ੍ਬੁਕਸਞ੍ਚਰੀ [ਅਮ੍ਬਕਮਦ੍ਦਰੀ (ਸੀ.)] ‘ਪੁਰਿਸਕਰਵਿਤਂ [ਫੁਸ੍ਸਕਰਵਿਤਂ (ਸੀ.), ਪੁਸ੍ਸਕਰਵਿਤਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਰਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਅਮ੍ਬੁਕਸਞ੍ਚਰਿਰਵਿਤਂਯੇਵ ਰਵਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ ਸਰਭ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰੇਵ ਸਮਣੇਨ ਗੋਤਮੇਨ ‘ਪੁਰਿਸਕਰਵਿਤਂ ਰਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਅਮ੍ਬੁਕਸਞ੍ਚਰਿਰਵਿਤਂਯੇਵ ਰਵਸਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ ਸਰਭ, ਉਸਭੋ ਸੁਞ੍ਞਾਯ ਗੋਸਾਲਾਯ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਨਦਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ ਸਰਭ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰੇਵ ਸਮਣੇਨ ਗੋਤਮੇਨ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਨਦਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਸੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਸਰਭਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਂ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਵਾਚਾਯਸਨ੍ਨਿਤੋਦਕੇਨ ਸਞ੍ਜਮ੍ਭਰਿਮਕਂਸੂਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਕੇਸਮੁਤ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੬੬. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੇਨ ਕੇਸਮੁਤ੍ਤਂ [ਕੇਸਪੁਤ੍ਤਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਨਾਮ ਕਾਲਾਮਾਨਂ ਨਿਗਮੋ ਤਦਵਸਰਿ. ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਕੇਸਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਲਾਮਾ – ‘‘ਸਮਣੋ ਖਲੁ, ਭੋ, ਗੋਤਮੋ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਸਕ੍ਯਕੁਲਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਕੇਸਮੁਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਏਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ – ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਾਧੁ ਖੋ ਪਨ ਤਥਾਰੂਪਾਨਂ ਅਰਹਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤੀ’’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਕੇਸਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਲਾਮਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ, ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿਂਸੁ, ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ, ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ, ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਂ ਸਾਵੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ, ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਤੇ ਕੇਸਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਲਾਮਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ –

‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਕੇਸਮੁਤ੍ਤਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਸਕਂਯੇਵ ਵਾਦਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ ਜੋਤੇਨ੍ਤਿ, ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਂ ਪਨ ਖੁਂਸੇਨ੍ਤਿ ਵਮ੍ਭੇਨ੍ਤਿ ਪਰਿਭਵਨ੍ਤਿ ਓਮਕ੍ਖਿਂ [ਓਪਪਕ੍ਖਿਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.), ਓਮਕ੍ਖਿਕਂ (ਕ.)] ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਅਪਰੇਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਕੇਸਮੁਤ੍ਤਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤੇਪਿ ਸਕਂਯੇਵ ਵਾਦਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ ਜੋਤੇਨ੍ਤਿ, ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਂ ਪਨ ਖੁਂਸੇਨ੍ਤਿ ਵਮ੍ਭੇਨ੍ਤਿ ਪਰਿਭਵਨ੍ਤਿ ਓਮਕ੍ਖਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਹੋਤੇਵ ਕਙ੍ਖਾ ਹੋਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ – ‘ਕੋ ਸੁ ਨਾਮ ਇਮੇਸਂ ਭਵਤਂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਸਚ੍ਚਂ ਆਹ, ਕੋ ਮੁਸਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਅਲਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਕਾਲਾਮਾ, ਕਙ੍ਖਿਤੁਂ ਅਲਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਿਤੁਂ. ਕਙ੍ਖਨੀਯੇਵ ਪਨ [ਕਙ੍ਖਨੀਯੇਵ ਚ ਪਨ (ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ)] ਵੋ ਠਾਨੇ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ’’.

‘‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ, ਮਾ ਅਨੁਸ੍ਸਵੇਨ, ਮਾ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ, ਮਾ ਇਤਿਕਿਰਾਯ, ਮਾ ਪਿਟਕਸਮ੍ਪਦਾਨੇਨ, ਮਾ ਤਕ੍ਕਹੇਤੁ, ਮਾ ਨਯਹੇਤੁ, ਮਾ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੇਨ, ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ, ਮਾ ਭਬ੍ਬਰੂਪਤਾਯ, ਮਾ ਸਮਣੋ ਨੋ ਗਰੂਤਿ. ਯਦਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ, ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ [ਸਮਾਦਿਣ੍ਣਾ (ਕ.)] ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’’ਤਿ, ਅਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ, ਪਜਹੇਯ੍ਯਾਥ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਕਾਲਾਮਾ, ਲੋਭੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਹਿਤਾਯ ਵਾ ਅਹਿਤਾਯ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਅਹਿਤਾਯ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਲੁਦ੍ਧੋ ਪਨਾਯਂ, ਕਾਲਾਮਾ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਲੋਭੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਪਾਣਮ੍ਪਿ ਹਨਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਦਿਯਤਿ, ਪਰਦਾਰਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਮੁਸਾਪਿ ਭਣਤਿ, ਪਰਮ੍ਪਿ ਤਥਤ੍ਤਾਯ [ਤਦਤ੍ਥਾਯ (ਕ.)] ਸਮਾਦਪੇਤਿ, ਯਂ ਸ [ਯਂ ਤਸ੍ਸ (ਕ.) ਅਨਨ੍ਤਰਸੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ‘‘ਯਂ’ ਸ’’ ਇਤ੍ਵੇਵ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਪਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ] ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਕਾਲਾਮਾ, ਦੋਸੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਹਿਤਾਯ ਵਾ ਅਹਿਤਾਯ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਅਹਿਤਾਯ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਦੁਟ੍ਠੋ ਪਨਾਯਂ, ਕਾਲਾਮਾ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਦੋਸੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਪਾਣਮ੍ਪਿ ਹਨਤਿ [ਹਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਅਦਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਦਿਯਤਿ, ਪਰਦਾਰਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਮੁਸਾਪਿ ਭਣਤਿ, ਪਰਮ੍ਪਿ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ, ਯਂ ਸ ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਕਾਲਾਮਾ, ਮੋਹੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਹਿਤਾਯ ਵਾ ਅਹਿਤਾਯ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਅਹਿਤਾਯ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਪਨਾਯਂ, ਕਾਲਾਮਾ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਮੋਹੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਪਾਣਮ੍ਪਿ ਹਨਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਦਿਯਤਿ, ਪਰਦਾਰਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਮੁਸਾਪਿ ਭਣਤਿ, ਪਰਮ੍ਪਿ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ, ਯਂ ਸ ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਕਾਲਾਮਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ ਵਾ ਅਕੁਸਲਾ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਅਕੁਸਲਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਸਾਵਜ੍ਜਾ ਵਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ [ਕਥਂ ਵਾ ਵੋ (?)] ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਸਮਤ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਨੋ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਕਾਲਾਮਾ, ਯਂ ਤਂ ਅਵੋਚੁਮ੍ਹਾ [ਅਵੋਚੁਮ੍ਹ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.) ਅ. ਨਿ. ੪.੧੯੩] – ‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ! ਮਾ ਅਨੁਸ੍ਸਵੇਨ, ਮਾ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ, ਮਾ ਇਤਿਕਿਰਾਯ, ਮਾ ਪਿਟਕਸਮ੍ਪਦਾਨੇਨ, ਮਾ ਤਕ੍ਕਹੇਤੁ, ਮਾ ਨਯਹੇਤੁ, ਮਾ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੇਨ, ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ, ਮਾ ਭਬ੍ਬਰੂਪਤਾਯ, ਮਾ ਸਮਣੋ ਨੋ ਗਰੂਤਿ. ਯਦਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ਕਾਲਾਮਾ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ, ਅਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ, ਪਜਹੇਯ੍ਯਾਥਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ, ਮਾ ਅਨੁਸ੍ਸਵੇਨ, ਮਾ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ, ਮਾ ਇਤਿਕਿਰਾਯ, ਮਾ ਪਿਟਕਸਮ੍ਪਦਾਨੇਨ, ਮਾ ਤਕ੍ਕਹੇਤੁ, ਮਾ ਨਯਹੇਤੁ, ਮਾ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੇਨ, ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ, ਮਾ ਭਬ੍ਬਰੂਪਤਾਯ, ਮਾ ਸਮਣੋ ਨੋ ਗਰੂਤਿ. ਯਦਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ, ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਅਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ, ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾਥ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਕਾਲਾਮਾ, ਅਲੋਭੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਹਿਤਾਯ ਵਾ ਅਹਿਤਾਯ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਹਿਤਾਯ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਅਲੁਦ੍ਧੋ ਪਨਾਯਂ, ਕਾਲਾਮਾ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਲੋਭੇਨ ਅਨਭਿਭੂਤੋ ਅਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਨੇਵ ਪਾਣਂ ਹਨਤਿ, ਨ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਤਿ, ਨ ਪਰਦਾਰਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਮੁਸਾ ਭਣਤਿ, ਨ ਪਰਮ੍ਪਿ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ, ਯਂ ਸ ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਕਾਲਾਮਾ, ਅਦੋਸੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ…ਪੇ… ਅਮੋਹੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ…ਪੇ… ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਕਾਲਾਮਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ ਵਾ ਅਕੁਸਲਾ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਕੁਸਲਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਸਾਵਜ੍ਜਾ ਵਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਅਨਵਜ੍ਜਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਸਮਤ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਨੋ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਕਾਲਾਮਾ, ਯਂ ਤਂ ਅਵੋਚੁਮ੍ਹਾ – ‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ! ਮਾ ਅਨੁਸ੍ਸਵੇਨ, ਮਾ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ, ਮਾ ਇਤਿਕਿਰਾਯ, ਮਾ ਪਿਟਕਸਮ੍ਪਦਾਨੇਨ, ਮਾ ਤਕ੍ਕਹੇਤੁ, ਮਾ ਨਯਹੇਤੁ, ਮਾ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੇਨ, ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ, ਮਾ ਭਬ੍ਬਰੂਪਤਾਯ, ਮਾ ਸਮਣੋ ਨੋ ਗਰੂਤਿ. ਯਦਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ, ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ, ਅਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ, ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾਥਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਸ ਖੋ ਸੋ [ਯੋ ਖੋ (ਕ.)], ਕਾਲਾਮਾ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਵਿਗਤਾਭਿਜ੍ਝੋ ਵਿਗਤਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਅਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਪਤਿਸ੍ਸਤੋ [ਸਤੋ (ਕ.)] ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ, ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਕਰੁਣਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ…ਪੇ… ਮੁਦਿਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ…ਪੇ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ, ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ.

‘‘ਸ [ਸਚੇ (ਕ.)] ਖੋ ਸੋ, ਕਾਲਾਮਾ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਅਵੇਰਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਸ੍ਸਾਸਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ‘ਸਚੇ ਖੋ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ [ਸੁਕਟਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਅਥਾਹਂ [ਠਾਨਮਹਂ (ਸੀ. ਪੀ.), ਠਾਨਮੇਤਂ ਯੇਨਾਹਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਪਠਮੋ ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਪਨ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਅਥਾਹਂ [ਇਧਾਹਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਵੇਰਂ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝਂ ਅਨੀਘਂ ਸੁਖਿਂ [ਸੁਖਂ (ਸੀ.), ਸੁਖੀ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯੋ ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਪਨ ਕਰੋਤੋ ਕਰੀਯਤਿ ਪਾਪਂ, ਨ ਖੋ ਪਨਾਹਂ ਕਸ੍ਸਚਿ ਪਾਪਂ ਚੇਤੇਮਿ. ਅਕਰੋਨ੍ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਮਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕੁਤੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਫੁਸਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਤਤਿਯੋ ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਪਨ ਕਰੋਤੋ ਨ ਕਰੀਯਤਿ ਪਾਪਂ, ਅਥਾਹਂ ਉਭਯੇਨੇਵ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸ ਖੋ ਸੋ, ਕਾਲਾਮਾ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਅਵੇਰਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਸ੍ਸਾਸਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਤਂ, ਭਗਵਾ, ਏਵਮੇਤਂ, ਸੁਗਤ! ਸ ਖੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਅਵੇਰਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਸ੍ਸਾਸਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ‘ਸਚੇ ਖੋ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਅਥਾਹਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਪਠਮੋ ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਪਨ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਅਥਾਹਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਵੇਰਂ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝਂ ਅਨੀਘਂ ਸੁਖਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯੋ ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਪਨ ਕਰੋਤੋ ਕਰੀਯਤਿ ਪਾਪਂ, ਨ ਖੋ ਪਨਾਹਂ – ਕਸ੍ਸਚਿ ਪਾਪਂ ਚੇਤੇਮਿ, ਅਕਰੋਨ੍ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਮਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕੁਤੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਫੁਸਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਤਤਿਯੋ ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸ ਖੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਅਵੇਰਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਸ੍ਸਾਸਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਏਤੇ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਉਪਾਸਕੇ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤੇ ਸਰਣਂ ਗਤੇ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਸਾਲ਼੍ਹਸੁਤ੍ਤਂ

੬੭. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਨਨ੍ਦਕੋ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਪੁਬ੍ਬਾਰਾਮੇ ਮਿਗਾਰਮਾਤੁਪਾਸਾਦੇ. ਅਥ ਖੋ ਸਾਲ਼੍ਹੋ ਚ ਮਿਗਾਰਨਤ੍ਤਾ ਸਾਣੋ ਚ ਸੇਖੁਨਿਯਨਤ੍ਤਾ [ਰੋਹਣੋ ਚ ਪੇਖੁਣਿਯਨਤ੍ਤਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਨਨ੍ਦਕੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਨ੍ਦਕਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਸਾਲ਼੍ਹਂ ਮਿਗਾਰਨਤ੍ਤਾਰਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਨਨ੍ਦਕੋ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਮਾ ਅਨੁਸ੍ਸਵੇਨ, ਮਾ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ, ਮਾ ਇਤਿਕਿਰਾਯ, ਮਾ ਪਿਟਕਸਮ੍ਪਦਾਨੇਨ, ਮਾ ਤਕ੍ਕਹੇਤੁ, ਮਾ ਨਯਹੇਤੁ, ਮਾ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੇਨ, ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ, ਮਾ ਭਬ੍ਬਰੂਪਤਾਯ, ਮਾ ਸਮਣੋ ਨੋ ਗਰੂਤਿ. ਯਦਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ ‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਅਥ ਤੁਮ੍ਹੇ ਸਾਲ਼੍ਹਾ ਪਜਹੇਯ੍ਯਾਥ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਲੋਭੋ’’ਤਿ?

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਅਭਿਜ੍ਝਾਤਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਦਾਮਿ. ਲੁਦ੍ਧੋ ਖੋ ਅਯਂ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਪਾਣਮ੍ਪਿ ਹਨਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਦਿਯਤਿ, ਪਰਦਾਰਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਮੁਸਾਪਿ ਭਣਤਿ, ਪਰਮ੍ਪਿ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ, ਯਂ ਸ ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਦੋਸੋ’’ਤਿ?

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਬ੍ਯਾਪਾਦੋਤਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਦਾਮਿ. ਦੁਟ੍ਠੋ ਖੋ ਅਯਂ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਪਾਣਮ੍ਪਿ ਹਨਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਦਿਯਤਿ, ਪਰਦਾਰਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਮੁਸਾਪਿ ਭਣਤਿ, ਪਰਮ੍ਪਿ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ, ਯਂ ਸ ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਮੋਹੋ’’ਤਿ?

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਦਾਮਿ. ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਖੋ ਅਯਂ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਪਾਣਮ੍ਪਿ ਹਨਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਦਿਯਤਿ, ਪਰਦਾਰਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਮੁਸਾਪਿ ਭਣਤਿ, ਪਰਮ੍ਪਿ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ, ਯਂ ਸ ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ ਵਾ ਅਕੁਸਲਾ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਅਕੁਸਲਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਸਾਵਜ੍ਜਾ ਵਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਯਂ ਤਂ ਅਵੋਚੁਮ੍ਹਾ – ‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਮਾ ਅਨੁਸ੍ਸਵੇਨ, ਮਾ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ, ਮਾ ਇਤਿਕਿਰਾਯ, ਮਾ ਪਿਟਕਸਮ੍ਪਦਾਨੇਨ, ਮਾ ਤਕ੍ਕਹੇਤੁ, ਮਾ ਨਯਹੇਤੁ, ਮਾ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੇਨ, ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ, ਮਾ ਭਬ੍ਬਰੂਪਤਾਯ, ਮਾ ਸਮਣੋ ਨੋ ਗਰੂਤਿ. ਯਦਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ, ਅਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਪਜਹੇਯ੍ਯਾਥਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਮਾ ਅਨੁਸ੍ਸਵੇਨ, ਮਾ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ, ਮਾ ਇਤਿਕਿਰਾਯ, ਮਾ ਪਿਟਕਸਮ੍ਪਦਾਨੇਨ, ਮਾ ਤਕ੍ਕਹੇਤੁ, ਮਾ ਨਯਹੇਤੁ, ਮਾ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੇਨ, ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ, ਮਾ ਭਬ੍ਬਰੂਪਤਾਯ, ਮਾ ਸਮਣੋ ਨੋ ਗਰੂਤਿ. ਯਦਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਅਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾਥ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਲੋਭੋ’’ਤਿ?

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਤਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਦਾਮਿ. ਅਲੁਦ੍ਧੋ ਖੋ ਅਯਂ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਨੇਵ ਪਾਣਂ ਹਨਤਿ, ਨ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਤਿ, ਨ ਪਰਦਾਰਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਮੁਸਾ ਭਣਤਿ, ਪਰਮ੍ਪਿ ਨ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ, ਯਂ ਸ ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਦੋਸੋ’’ਤਿ?

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋਤਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਦਾਮਿ. ਅਦੁਟ੍ਠੋ ਖੋ ਅਯਂ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਨੇਵ ਪਾਣਂ ਹਨਤਿ, ਨ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਤਿ, ਨ ਪਰਦਾਰਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਮੁਸਾ ਭਣਤਿ, ਪਰਮ੍ਪਿ ਨ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ, ਯਂ ਸ ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਮੋਹੋ’’ਤਿ?

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਦਾਮਿ. ਅਮੂਲ਼੍ਹੋ ਖੋ ਅਯਂ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਨੇਵ ਪਾਣਂ ਹਨਤਿ, ਨ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਤਿ, ਨ ਪਰਦਾਰਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਮੁਸਾ ਭਣਤਿ, ਪਰਮ੍ਪਿ ਨ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ, ਯਂ ਸ ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਸਾਲ਼੍ਹਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ ਵਾ ਅਕੁਸਲਾ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਕੁਸਲਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਸਾਵਜ੍ਜਾ ਵਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਅਨਵਜ੍ਜਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ ਵਾ’’ਤਿ?