੧. ਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨਾਦਿਸੁਤ੍ਤਂ
੬੨. ‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨਾਨਿ ਯਾਨਿ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਸਮਨੁਯੁਞ੍ਜਿਯਮਾਨਾਨਿ [ਸਮਨੁਗ੍ਗਾਹਿਯਮਾਨਾਨਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਸਮਨੁਗਾਹਿਯਮਾਨਾਨਿ ਸਮਨੁਭਾਸਿਯਮਾਨਾਨਿ ਪਰਮ੍ਪਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਕਿਰਿਯਾਯ ਸਣ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ? ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੂ’ਤਿ. ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੂ’ਤਿ. ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਅਹੇਤੁਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ’’’ਤਿ.
‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੂ’ਤਿ, ਤ੍ਯਾਹਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤੁਮ੍ਹੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੂ’ਤਿ? ਤੇ ਚ ਮੇ [ਤੇ ਚੇ ਮੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾ ‘ਆਮਾ’ਤਿ [ਆਮੋਤਿ (ਸੀ.)] ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਤ੍ਯਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਤੇਨਹਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ, ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ, ਮੁਸਾਵਾਦਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ, ਪਿਸੁਣਵਾਚਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ, ਫਰੁਸਵਾਚਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ, ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ’’’.
‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਂ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਰਤੋ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਤਂ ਨ ਹੋਤਿ ਛਨ੍ਦੋ ਵਾ ਵਾਯਾਮੋ ਵਾ ਇਦਂ ਵਾ ਕਰਣੀਯਂ ਇਦਂ ਵਾ ਅਕਰਣੀਯਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਕਰਣੀਯਾਕਰਣੀਯੇ ਖੋ ਪਨ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਿਯਮਾਨੇ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤੀਨਂ ਅਨਾਰਕ੍ਖਾਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਨ ਹੋਤਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋ ਸਮਣਵਾਦੋ. ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇਸੁ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ ਏਵਂਵਾਦੀਸੁ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਪਠਮੋ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਹੋਤਿ.
‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੂ’ਤਿ, ਤ੍ਯਾਹਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤੁਮ੍ਹੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੂ’ਤਿ? ਤੇ ਚ ਮੇ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾ ‘ਆਮਾ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਤ੍ਯਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਤੇਨਹਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ, ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ, ਮੁਸਾਵਾਦਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ, ਪਿਸੁਣਵਾਚਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ, ਫਰੁਸਵਾਚਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ, ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ’’’.
‘‘ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਂ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਰਤੋ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਤਂ ਨ ਹੋਤਿ ਛਨ੍ਦੋ ਵਾ ਵਾਯਾਮੋ ਵਾ ਇਦਂ ਵਾ ਕਰਣੀਯਂ ਇਦਂ ਵਾ ਅਕਰਣੀਯਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਕਰਣੀਯਾਕਰਣੀਯੇ ਖੋ ਪਨ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਿਯਮਾਨੇ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤੀਨਂ ਅਨਾਰਕ੍ਖਾਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਨ ਹੋਤਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋ ਸਮਣਵਾਦੋ. ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇਸੁ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ ਏਵਂਵਾਦੀਸੁ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਦੁਤਿਯੋ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਹੋਤਿ.
‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘ਯਂ ਕਿਂ ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਅਹੇਤੁਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ’ਤਿ, ਤ੍ਯਾਹਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤੁਮ੍ਹੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ਯਂ ਕਿਂ ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਅਹੇਤੁਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ’ਤਿ? ਤੇ ਚ ਮੇ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾ ‘ਆਮਾ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਤ੍ਯਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਤੇਨਹਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਹੇਤੁਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ…ਪੇ… ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਹੇਤੁਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ’’’.
‘‘ਅਹੇਤੁਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ [ਅਹੇਤੁਂ (ਸੀ.), ਅਹੇਤੁ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਅਹੇਤੁਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ (ਪੀ.), ਅਹੇਤੁਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ (ਕ.)] ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਰਤੋ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਤਂ ਨ ਹੋਤਿ ਛਨ੍ਦੋ ਵਾ ਵਾਯਾਮੋ ਵਾ ਇਦਂ ਵਾ ਕਰਣੀਯਂ ਇਦਂ ਵਾ ਅਕਰਣੀਯਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਕਰਣੀਯਾਕਰਣੀਯੇ ਖੋ ਪਨ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਿਯਮਾਨੇ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤੀਨਂ ਅਨਾਰਕ੍ਖਾਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਨ ਹੋਤਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋ ਸਮਣਵਾਦੋ. ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇਸੁ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ ਏਵਂਵਾਦੀਸੁ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਤਤਿਯੋ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਹੋਤਿ.
‘‘ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਣਿ ਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨਾਨਿ ਯਾਨਿ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਸਮਨੁਯੁਞ੍ਜਿਯਮਾਨਾਨਿ ਸਮਨੁਗਾਹਿਯਮਾਨਾਨਿ ਸਮਨੁਭਾਸਿਯਮਾਨਾਨਿ ਪਰਮ੍ਪਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਕਿਰਿਯਾਯ ਸਣ੍ਠਹਨ੍ਤਿ.
‘‘ਅਯਂ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ. ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ? ਇਮਾ ਛ ਧਾਤੁਯੋਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ. ਇਮਾਨਿ ਛ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨੀਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ. ਇਮੇ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਮਨੋਪਵਿਚਾਰਾਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ. ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ.
‘‘ਇਮਾ ਛ ਧਾਤੁਯੋਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀਤਿ. ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਛਯਿਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਾਤੁਯੋ – ਪਥਵੀਧਾਤੁ, ਆਪੋਧਾਤੁ, ਤੇਜੋਧਾਤੁ, ਵਾਯੋਧਾਤੁ, ਆਕਾਸਧਾਤੁ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ. ਇਮਾ ਛ ਧਾਤੁਯੋਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀਤਿ. ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.
‘‘ਇਮਾਨਿ ਛ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨੀਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀਤਿ. ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਛਯਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨਿ – ਚਕ੍ਖੁ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ, ਸੋਤਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ, ਘਾਨਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ, ਜਿਵ੍ਹਾ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ, ਕਾਯੋ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ, ਮਨੋ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ. ਇਮਾਨਿ ਛ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨੀਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀਤਿ. ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.
‘‘ਇਮੇ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਮਨੋਪਵਿਚਾਰਾਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀਤਿ. ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਰੂਪਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਰੂਪਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਰੂਪਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ, ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਸੋਮਨਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ. ਇਮੇ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਮਨੋਪਵਿਚਾਰਾਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀਤਿ. ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.
‘‘ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀਤਿ. ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਛਨ੍ਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਾਤੂਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਗਬ੍ਭਸ੍ਸਾਵਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ; ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਿਯਾ ਸਤਿ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ, ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ, ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ. ਵੇਦਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਪੇਮਿ, ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋਤਿ ਪਞ੍ਞਪੇਮਿ, ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋਤਿ ਪਞ੍ਞਪੇਮਿ, ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾਤਿ ਪਞ੍ਞਪੇਮਿ.
‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ? ਜਾਤਿਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਜਰਾਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾ, ( ) [(ਬ੍ਯਾਧਿਪਿ ਦੁਕ੍ਖੋ) (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.) ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਸਂਸਨ੍ਦੇਤਬ੍ਬਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੫੩੭] ਮਰਣਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾ, (ਅਪ੍ਪਿਯੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਦੁਕ੍ਖੋ, ਪਿਯੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਦੁਕ੍ਖੋ,) [(ਨਤ੍ਥਿ ਕਤ੍ਥਚਿ)] ਯਮ੍ਪਿਚ੍ਛਂ ਨ ਲਭਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਦੁਕ੍ਖਾ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ.
‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਂ [ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ? ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ, ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ, ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ, ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਾਦਾਨਂ, ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ, ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤਿ, ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣਂ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ.
‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਂ [ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ? ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਤ੍ਵੇਵ ਅਸੇਸਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਾ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧੋ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧਾ ਨਾਮਰੂਪਨਿਰੋਧੋ, ਨਾਮਰੂਪਨਿਰੋਧਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨਨਿਰੋਧੋ, ਸਲ਼ਾਯਤਨਨਿਰੋਧਾ ਫਸ੍ਸਨਿਰੋਧੋ, ਫਸ੍ਸਨਿਰੋਧਾ ਵੇਦਨਾਨਿਰੋਧੋ, ਵੇਦਨਾਨਿਰੋਧਾ ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧੋ, ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧਾ ਉਪਾਦਾਨਨਿਰੋਧੋ, ਉਪਾਦਾਨਨਿਰੋਧਾ ਭਵਨਿਰੋਧੋ, ਭਵਨਿਰੋਧਾ ਜਾਤਿਨਿਰੋਧੋ, ਜਾਤਿਨਿਰੋਧਾ ਜਰਾਮਰਣਂ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੋ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ.
‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ? ਅਯਮੇਵ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ, ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ, ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ. ‘ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੀ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀਤਿ. ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਂ.
੬੩. ‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਭਯਾਨੀਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ? ਹੋਤਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਯੋ ਯਂ ਮਹਾਅਗ੍ਗਿਡਾਹੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ. ਮਹਾਅਗ੍ਗਿਡਾਹੇ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੁਟ੍ਠਿਤੇ ਤੇਨ ਗਾਮਾਪਿ ਡਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਨਿਗਮਾਪਿ ਡਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਨਗਰਾਪਿ ਡਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਗਾਮੇਸੁਪਿ ਡਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਨਿਗਮੇਸੁਪਿ ਡਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਨਗਰੇਸੁਪਿ ਡਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਤਤ੍ਥ ਮਾਤਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤਂ ਨਪ੍ਪਟਿਲਭਤਿ, ਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਮਾਤਰਂ ਨਪ੍ਪਟਿਲਭਤਿ. ਇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮਂ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਂ ਭਯਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹੋਤਿ ਸੋ ਸਮਯੋ ਯਂ ਮਹਾਮੇਘੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ. ਮਹਾਮੇਘੇ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੁਟ੍ਠਿਤੇ ਮਹਾਉਦਕਵਾਹਕੋ ਸਞ੍ਜਾਯਤਿ. ਮਹਾਉਦਕਵਾਹਕੇ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਤੇਨ ਗਾਮਾਪਿ ਵੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਨਿਗਮਾਪਿ ਵੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਨਗਰਾਪਿ ਵੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਗਾਮੇਸੁਪਿ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਨਿਗਮੇਸੁਪਿ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਨਗਰੇਸੁਪਿ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਤਤ੍ਥ ਮਾਤਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤਂ ਨਪ੍ਪਟਿਲਭਤਿ, ਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਮਾਤਰਂ ਨਪ੍ਪਟਿਲਭਤਿ. ਇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਤਿਯਂ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਂ ਭਯਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹੋਤਿ ਸੋ ਸਮਯੋ ਯਂ ਭਯਂ ਹੋਤਿ ਅਟਵਿਸਙ੍ਕੋਪੋ, ਚਕ੍ਕਸਮਾਰੁਲ਼੍ਹਾ ਜਾਨਪਦਾ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਿ. ਭਯੇ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤਿ ਅਟਵਿਸਙ੍ਕੋਪੇ ਚਕ੍ਕਸਮਾਰੁਲ਼੍ਹੇਸੁ ਜਾਨਪਦੇਸੁ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤੇਸੁ ਤਤ੍ਥ ਮਾਤਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤਂ ਨਪ੍ਪਟਿਲਭਤਿ, ਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਮਾਤਰਂ ਨਪ੍ਪਟਿਲਭਤਿ. ਇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤਿਯਂ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਂ ਭਯਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਣਿ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਭਯਾਨੀਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ.
‘‘ਤਾਨਿ ਖੋ ਪਨਿਮਾਨਿ [ਇਮਾਨਿ ਖੋ (ਸੀ.), ਇਮਾਨਿ ਖੋ ਪਨ (ਕ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਣਿ ਸਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਿਯੇਵ ਭਯਾਨਿ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਭਯਾਨੀਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ? ਹੋਤਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਯੋ ਯਂ ਮਹਾਅਗ੍ਗਿਡਾਹੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ. ਮਹਾਅਗ੍ਗਿਡਾਹੇ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੁਟ੍ਠਿਤੇ ਤੇਨ ਗਾਮਾਪਿ ਡਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਨਿਗਮਾਪਿ ਡਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਨਗਰਾਪਿ ਡਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਗਾਮੇਸੁਪਿ ਡਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਨਿਗਮੇਸੁਪਿ ਡਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਨਗਰੇਸੁਪਿ ਡਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਹੋਤਿ ਸੋ ਸਮਯੋ ਯਂ ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚਿ ਮਾਤਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤਂ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਮਾਤਰਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮਂ ਸਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਂਯੇਵ ਭਯਂ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਂ ਭਯਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹੋਤਿ ਸੋ ਸਮਯੋ ਯਂ ਮਹਾਮੇਘੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ. ਮਹਾਮੇਘੇ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੁਟ੍ਠਿਤੇ ਮਹਾਉਦਕਵਾਹਕੋ ਸਞ੍ਜਾਯਤਿ. ਮਹਾਉਦਕਵਾਹਕੇ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਜਾਤੇ ਤੇਨ ਗਾਮਾਪਿ ਵੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਨਿਗਮਾਪਿ ਵੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਨਗਰਾਪਿ ਵੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਗਾਮੇਸੁਪਿ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਨਿਗਮੇਸੁਪਿ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਨਗਰੇਸੁਪਿ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਹੋਤਿ ਸੋ ਸਮਯੋ ਯਂ ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚਿ ਮਾਤਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤਂ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਮਾਤਰਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਤਿਯਂ ਸਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਂਯੇਵ ਭਯਂ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਂ ਭਯਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹੋਤਿ ਸੋ ਸਮਯੋ ਯਂ ਭਯਂ ਹੋਤਿ ਅਟਵਿਸਙ੍ਕੋਪੋ, ਚਕ੍ਕਸਮਾਰੁਲ਼੍ਹਾ ਜਾਨਪਦਾ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਿ. ਭਯੇ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤਿ ਅਟਵਿਸਙ੍ਕੋਪੇ ਚਕ੍ਕਸਮਾਰੁਲ਼੍ਹੇਸੁ ਜਾਨਪਦੇਸੁ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤੇਸੁ ਹੋਤਿ ਸੋ ਸਮਯੋ ਯਂ ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚਿ ਮਾਤਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤਂ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਮਾਤਰਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤਿਯਂ ਸਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਂਯੇਵ ਭਯਂ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਂ ਭਯਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ. ‘‘ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਣਿ ਸਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਿਯੇਵ ਭਯਾਨਿ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਭਯਾਨੀਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ’’.
‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਭਯਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ? ਜਰਾਭਯਂ, ਬ੍ਯਾਧਿਭਯਂ, ਮਰਣਭਯਨ੍ਤਿ. ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਤਾ ਪੁਤ੍ਤਂ ਜੀਰਮਾਨਂ ਏਵਂ ਲਭਤਿ – ‘ਅਹਂ ਜੀਰਾਮਿ, ਮਾ ਮੇ ਪੁਤ੍ਤੋ ਜੀਰੀ’ਤਿ; ਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਪਨ ਮਾਤਰਂ ਜੀਰਮਾਨਂ ਨ ਏਵਂ ਲਭਤਿ – ‘ਅਹਂ ਜੀਰਾਮਿ, ਮਾ ਮੇ ਮਾਤਾ ਜੀਰੀ’’’ਤਿ.
‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਤਾ ਪੁਤ੍ਤਂ ਬ੍ਯਾਧਿਯਮਾਨਂ ਏਵਂ ਲਭਤਿ – ‘ਅਹਂ ਬ੍ਯਾਧਿਯਾਮਿ, ਮਾ ਮੇ ਪੁਤ੍ਤੋ ਬ੍ਯਾਧਿਯੀ’ਤਿ; ਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਪਨ ਮਾਤਰਂ ਬ੍ਯਾਧਿਯਮਾਨਂ ਨ ਏਵਂ ਲਭਤਿ – ‘ਅਹਂ ਬ੍ਯਾਧਿਯਾਮਿ, ਮਾ ਮੇ ਮਾਤਾ ਬ੍ਯਾਧਿਯੀ’’’ਤਿ.
‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਤਾ ਪੁਤ੍ਤਂ ਮੀਯਮਾਨਂ ਏਵਂ ਲਭਤਿ – ‘ਅਹਂ ਮੀਯਾਮਿ, ਮਾ ਮੇ ਪੁਤ੍ਤੋ ਮੀਯੀ’ਤਿ; ਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਪਨ ਮਾਤਰਂ ਮੀਯਮਾਨਂ ਨ ਏਵਂ ਲਭਤਿ – ‘ਅਹਂ ਮੀਯਾਮਿ, ਮਾ ਮੇ ਮਾਤਾ ਮੀਯੀ’ਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਣਿ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਭਯਾਨੀ’’ਤਿ.
‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਗ੍ਗੋ ਅਤ੍ਥਿ ਪਟਿਪਦਾ ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਭਯਾਨਂ ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਤਿਣ੍ਣਂ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਭਯਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਗ੍ਗੋ ਕਤਮਾ ਚ ਪਟਿਪਦਾ ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਭਯਾਨਂ ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਤਿਣ੍ਣਂ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਭਯਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ? ਅਯਮੇਵ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪੋ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ, ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ, ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਗ੍ਗੋ ਅਯਂ ਪਟਿਪਦਾ ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਭਯਾਨਂ ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਤਿਣ੍ਣਂ ਅਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਭਯਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.