੨. ਅਧਿਕਰਣਵਗ੍ਗੋ

੧੧. ‘‘ਦ੍ਵੇਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਲਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ? ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲਞ੍ਚ ਭਾਵਨਾਬਲਞ੍ਚ. ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚ, ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚ, ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚਾ’ਤਿ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਪਹਾਯ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਪਹਾਯ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਪਹਾਯ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਸੁਦ੍ਧਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਨਾਬਲਂ. ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਮਿਦਂ [ਯਦਿਦਂ (ਸੀ.)] ਭਾਵਨਾਬਲਂ ਸੇਖਾਨਮੇਤਂ [ਸੇਖਮੇਤਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਬਲਂ. ਸੇਖਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਲਂ ਆਗਮ੍ਮ ਰਾਗਂ ਪਜਹਤਿ, ਦੋਸਂ ਪਜਹਤਿ, ਮੋਹਂ ਪਜਹਤਿ. ਰਾਗਂ ਪਹਾਯ, ਦੋਸਂ ਪਹਾਯ, ਮੋਹਂ ਪਹਾਯ ਯਂ ਅਕੁਸਲਂ ਨ ਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਯਂ ਪਾਪਂ ਨ ਤਂ ਸੇਵਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਨਾਬਲਂ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਬਲਾਨੀ’’ਤਿ.

੧੨. ‘‘ਦ੍ਵੇਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਲਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ? ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲਞ੍ਚ ਭਾਵਨਾਬਲਞ੍ਚ. ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚ, ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚ, ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚਾ’ਤਿ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਪਹਾਯ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਪਹਾਯ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਪਹਾਯ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਸੁਦ੍ਧਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਨਾਬਲਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵੋਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਂ, ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ… ਵੀਰਿਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ… ਪੀਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ… ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ… ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵੋਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਂ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਨਾਬਲਂ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਬਲਾਨੀ’’ਤਿ.

੧੩. ‘‘ਦ੍ਵੇਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਲਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ? ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲਞ੍ਚ ਭਾਵਨਾਬਲਞ੍ਚ. ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚ, ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚ, ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚਾ’ਤਿ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਪਹਾਯ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਪਹਾਯ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਪਹਾਯ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਸੁਦ੍ਧਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਨਾਬਲਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ, ਵਿਵਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਵਿਚਾਰਂ ਵਿਵੇਕਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਂ ਚੇਤਸੋ ਏਕੋਦਿਭਾਵਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਵਿਚਾਰਂ ਸਮਾਧਿਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਪੀਤਿਯਾ ਚ ਵਿਰਾਗਾ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਚ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਚ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ, ਸੁਖਞ੍ਚ ਕਾਯੇਨ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਯਂ ਤਂ ਅਰਿਯਾ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ – ‘ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਸਤਿਮਾ ਸੁਖਵਿਹਾਰੀ’ਤਿ ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸੋਮਨਸ੍ਸਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਨਾਬਲਂ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਬਲਾਨੀ’’ਤਿ.

੧੪. ‘‘ਦ੍ਵੇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ. ਕਤਮਾ ਦ੍ਵੇ? ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਚ. ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ’’ਤਿ.

੧੫. ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਿਕਰਣੇ ਆਪਨ੍ਨੋ [ਆਪਤ੍ਤਾਪਨ੍ਨੋ (ਕ.)] ਚ ਭਿਕ੍ਖੁ ਚੋਦਕੋ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਸਾਧੁਕਂ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ ਤਸ੍ਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਿਕਰਣੇ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ ਦੀਘਤ੍ਤਾਯ ਖਰਤ੍ਤਾਯ ਵਾਲ਼ਤ੍ਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਚ ਨ ਫਾਸੁਂ [ਨ ਫਾਸੁ (ਕ.)] ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ [ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)]. ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਿਕਰਣੇ ਆਪਨ੍ਨੋ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁ ਚੋਦਕੋ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਾਧੁਕਂ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ ਤਸ੍ਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਿਕਰਣੇ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ ਨ ਦੀਘਤ੍ਤਾਯ ਖਰਤ੍ਤਾਯ ਵਾਲ਼ਤ੍ਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਚ ਫਾਸੁਂ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਾਧੁਕਂ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਅਹਂ ਖੋ ਅਕੁਸਲਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਕਞ੍ਚਿਦੇਵ [ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ (ਕ.)] ਦੇਸਂ ਕਾਯੇਨ. ਮਂ ਸੋ [ਤਸ੍ਮਾ ਮਂ ਸੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਦ੍ਦਸ ਅਕੁਸਲਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਦੇਸਂ ਕਾਯੇਨ. ਨੋ ਚੇ ਅਹਂ ਅਕੁਸਲਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਦੇਸਂ ਕਾਯੇਨ, ਨ ਮਂ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਅਕੁਸਲਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਦੇਸਂ ਕਾਯੇਨ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ, ਅਹਂ ਅਕੁਸਲਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਦੇਸਂ ਕਾਯੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਂ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਦ੍ਦਸ ਅਕੁਸਲਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਦੇਸਂ ਕਾਯੇਨ. ਦਿਸ੍ਵਾ ਚ ਪਨ ਮਂ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਕੁਸਲਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਦੇਸਂ ਕਾਯੇਨ ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਸਮਾਨੋ ਅਨਤ੍ਤਮਨਵਚਨਂ [ਅਨਤ੍ਤਮਨਵਾਚਂ (ਕ.)] ਮਂ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਵਚ. ਅਨਤ੍ਤਮਨਵਚਨਾਹਂ [ਅਨਤ੍ਤਮਨਵਾਚਂ ਨਾਹਂ (ਕ.)] ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸਮਾਨੋ ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ [ਅਤ੍ਤਮਨੋ (ਕ.)] ਅਹੋਸਿਂ. ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਸਮਾਨੋ ਪਰੇਸਂ ਆਰੋਚੇਸਿਂ. ਇਤਿ ਮਮੇਵ ਤਤ੍ਥ ਅਚ੍ਚਯੋ ਅਚ੍ਚਗਮਾ ਸੁਙ੍ਕਦਾਯਕਂਵ ਭਣ੍ਡਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਾਧੁਕਂ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚੋਦਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਾਧੁਕਂ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚੋਦਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਕੁਸਲਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਦੇਸਂ ਕਾਯੇਨ. ਅਹਂ ਇਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਦ੍ਦਸਂ ਅਕੁਸਲਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਦੇਸਂ ਕਾਯੇਨ. ਨੋ ਚੇ ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਕੁਸਲਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਦੇਸਂ ਕਾਯੇਨ, ਨਾਹਂ ਇਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਂ ਅਕੁਸਲਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਦੇਸਂ ਕਾਯੇਨ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ, ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਕੁਸਲਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਦੇਸਂ ਕਾਯੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਹਂ ਇਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਦ੍ਦਸਂ ਅਕੁਸਲਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਦੇਸਂ ਕਾਯੇਨ. ਦਿਸ੍ਵਾ ਚ ਪਨਾਹਂ ਇਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਕੁਸਲਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਦੇਸਂ ਕਾਯੇਨ ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਅਹੋਸਿਂ. ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਸਮਾਨੋ ਅਨਤ੍ਤਮਨਵਚਨਾਹਂ ਇਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਵਚਂ. ਅਨਤ੍ਤਮਨਵਚਨਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਯਾ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸਮਾਨੋ ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਸਮਾਨੋ ਪਰੇਸਂ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਇਤਿ ਮਮੇਵ ਤਤ੍ਥ ਅਚ੍ਚਯੋ ਅਚ੍ਚਗਮਾ ਸੁਙ੍ਕਦਾਯਕਂਵ ਭਣ੍ਡਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚੋਦਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਾਧੁਕਂ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ.

‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਿਕਰਣੇ ਆਪਨ੍ਨੋ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁ ਚੋਦਕੋ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਸਾਧੁਕਂ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ ਤਸ੍ਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਿਕਰਣੇ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ ਦੀਘਤ੍ਤਾਯ ਖਰਤ੍ਤਾਯ ਵਾਲ਼ਤ੍ਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਚ ਨ ਫਾਸੁਂ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਿਕਰਣੇ ਆਪਨ੍ਨੋ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁ ਚੋਦਕੋ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਾਧੁਕਂ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ ਤਸ੍ਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਿਕਰਣੇ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ ਨ ਦੀਘਤ੍ਤਾਯ ਖਰਤ੍ਤਾਯ ਵਾਲ਼ਤ੍ਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਚ ਫਾਸੁ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

੧੬. ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹੇਤੁ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾਹੇਤੁ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ! ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ! ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤਂ [ਨਿਕੁਜ੍ਜਿਤਂ (ਕ.)] ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਾ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ, ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਆਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਾ ਤੇਲਪਜ੍ਜੋਤਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯ – ‘ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤੋ ਰੂਪਾਨਿ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਪਕਾਸਿਤੋ. ਏਸਾਹਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ.

੧੭. ਅਥ ਖੋ ਜਾਣੁਸ੍ਸੋਣਿ [ਜਾਣੁਸੋਣਿ (ਕ.)] ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਜਾਣੁਸ੍ਸੋਣਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਕਤਤ੍ਤਾ ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਕਤਤ੍ਤਾ ਚ. ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕੋ ਪਨ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਕਤਤ੍ਤਾ ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਕਤਤ੍ਤਾ ਚ. ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ ਇਮਸ੍ਸ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਅਵਿਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਾਮਿ. ਸਾਧੁ ਮੇ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁ ਯਥਾ ਅਹਂ ਇਮਸ੍ਸ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਅਵਿਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸੁਣਾਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਭੋ’’ਤਿ ਖੋ ਜਾਣੁਸ੍ਸੋਣਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਇਧ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਕਤਂ ਹੋਤਿ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਂ; ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਕਤਂ ਹੋਤਿ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤਂ; ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਕਤਂ ਹੋਤਿ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕਤਤ੍ਤਾ ਚ ਅਕਤਤ੍ਤਾ ਚ ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਇਧ ਪਨ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਕਤਂ ਹੋਤਿ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ; ਵਚੀਸੁਚਰਿਤਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਕਤਂ ਹੋਤਿ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ; ਮਨੋਸੁਚਰਿਤਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਕਤਂ ਹੋਤਿ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕਤਤ੍ਤਾ ਚ ਅਕਤਤ੍ਤਾ ਚ ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ…ਪੇ… ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ.

੧੮. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਏਕਂਸੇਨਾਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਕਰਣੀਯਂ ਵਦਾਮਿ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਯਮਿਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਏਕਂਸੇਨ ਅਕਰਣੀਯਂ ਅਕ੍ਖਾਤਂ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਕਰਣੀਯੇ ਕਯਿਰਮਾਨੇ ਕੋ ਆਦੀਨਵੋ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖੋ’’ਤਿ? ‘‘ਯਮਿਦਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਯਾ ਏਕਂਸੇਨ ਅਕਰਣੀਯਂ ਅਕ੍ਖਾਤਂ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਕਰਣੀਯੇ ਕਯਿਰਮਾਨੇ ਅਯਂ ਆਦੀਨਵੋ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖੋ – ਅਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪਵਦਤਿ, ਅਨੁਵਿਚ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞੂ ਗਰਹਨ੍ਤਿ, ਪਾਪਕੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਮਿਦਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਯਾ ਏਕਂਸੇਨ ਅਕਰਣੀਯਂ ਅਕ੍ਖਾਤਂ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਕਰਣੀਯੇ ਕਯਿਰਮਾਨੇ ਅਯਂ ਆਦੀਨਵੋ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖੋ’’ਤਿ.

‘‘ਏਕਂਸੇਨਾਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਰਣੀਯਂ ਵਦਾਮਿ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਂ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤਂ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਯਮਿਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਏਕਂਸੇਨ ਕਰਣੀਯਂ ਅਕ੍ਖਾਤਂ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਂ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤਂ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਰਣੀਯੇ ਕਯਿਰਮਾਨੇ ਕੋ ਆਨਿਸਂਸੋ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖੋ’’ਤਿ? ‘‘ਯਮਿਦਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਯਾ ਏਕਂਸੇਨ ਕਰਣੀਯਂ ਅਕ੍ਖਾਤਂ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਂ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤਂ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਰਣੀਯੇ ਕਯਿਰਮਾਨੇ ਅਯਂ ਆਨਿਸਂਸੋ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖੋ – ਅਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਉਪਵਦਤਿ, ਅਨੁਵਿਚ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪਸਂਸਨ੍ਤਿ, ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਮਿਦਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਯਾ ਏਕਂਸੇਨ ਕਰਣੀਯਂ ਅਕ੍ਖਾਤਂ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਂ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤਂ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਰਣੀਯੇ ਕਯਿਰਮਾਨੇ ਅਯਂ ਆਨਿਸਂਸੋ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖੋ’’ਤਿ.

੧੯. ‘‘ਅਕੁਸਲਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਜਹਥ. ਸਕ੍ਕਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਕੁਸਲਂ ਪਜਹਿਤੁਂ. ਨੋ ਚੇਦਂ [ਨੋ ਚੇਤਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.) ਸਂ. ਨਿ. ੩.੨੮ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਕ੍ਕਾ ਅਭਵਿਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਂ ਪਜਹਿਤੁਂ, ਨਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ – ‘ਅਕੁਸਲਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਜਹਥਾ’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਕ੍ਕਾ ਅਕੁਸਲਂ ਪਜਹਿਤੁਂ ਤਸ੍ਮਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਅਕੁਸਲਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਜਹਥਾ’ਤਿ. ਅਕੁਸਲਞ੍ਚ ਹਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ [ਅਕੁਸਲਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ (ਕ.)], ਪਹੀਨਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ ਨਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ – ‘ਅਕੁਸਲਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਜਹਥਾ’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਕੁਸਲਂ ਪਹੀਨਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ ਤਸ੍ਮਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਅਕੁਸਲਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਜਹਥਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਕੁਸਲਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵੇਥ. ਸਕ੍ਕਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਸਲਂ ਭਾਵੇਤੁਂ. ਨੋ ਚੇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਕ੍ਕਾ ਅਭਵਿਸ੍ਸ ਕੁਸਲਂ ਭਾਵੇਤੁਂ, ਨਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ – ‘ਕੁਸਲਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵੇਥਾ’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਕ੍ਕਾ ਕੁਸਲਂ ਭਾਵੇਤੁਂ ਤਸ੍ਮਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਕੁਸਲਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵੇਥਾ’ਤਿ. ਕੁਸਲਞ੍ਚ ਹਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਿਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਨਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ – ‘ਕੁਸਲਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵੇਥਾ’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਸਲਂ ਭਾਵਿਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ ਤਸ੍ਮਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਕੁਸਲਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵੇਥਾ’’’ਤਿ.

੨੦. ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਦ੍ਵੇ? ਦੁਨ੍ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਚ ਦੁਨ੍ਨੀਤੋ. ਦੁਨ੍ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋਪਿ ਦੁਨ੍ਨਯੋ ਹੋਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

੨੧. ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਦ੍ਵੇ? ਸੁਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਚ ਸੁਨੀਤੋ. ਸੁਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋਪਿ ਸੁਨਯੋ ਹੋਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਅਧਿਕਰਣਵਗ੍ਗੋ ਦੁਤਿਯੋ.