૨. ઉદોસિતસિક્ખાપદં

૪૭૧. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ ભિક્ખૂનં હત્થે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા સન્તરુત્તરેન જનપદચારિકં પક્કમન્તિ. તાનિ ચીવરાનિ ચિરં નિક્ખિત્તાનિ કણ્ણકિતાનિ હોન્તિ. તાનિ ભિક્ખૂ ઓતાપેન્તિ. અદ્દસા ખો આયસ્મા આનન્દો સેનાસનચારિકં આહિણ્ડન્તો તે ભિક્ખૂ તાનિ ચીવરાનિ ઓતાપેન્તે. દિસ્વાન યેન તે ભિક્ખૂ તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા તે ભિક્ખૂ એતદવોચ – ‘‘કસ્સિમાનિ, આવુસો, ચીવરાનિ કણ્ણકિતાની’’તિ? અથ ખો તે ભિક્ખૂ આયસ્મતો આનન્દસ્સ એતમત્થં આરોચેસું. આયસ્મા આનન્દો ઉજ્ઝાયતિ ખિય્યતિ વિપાચેતિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખૂ ભિક્ખૂનં હત્થે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા સન્તરુત્તરેન જનપદચારિકં પક્કમિસ્સન્તી’’તિ! અથ ખો આયસ્મા આનન્દો તે ભિક્ખૂ અનેકપરિયાયેન વિગરહિત્વા ભગવતો એતમત્થં આરોચેસિ…પે… ‘‘સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ ભિક્ખૂનં હત્થે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા સન્તરુત્તરેન જનપદચારિકં પક્કમન્તી’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તે, ભિક્ખવે, મોઘપુરિસા ભિક્ખૂનં હત્થે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા સન્તરુત્તરેન જનપદચારિકં પક્કમિસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૪૭૨. ‘‘નિટ્ઠિતચીવરસ્મિં ભિક્ખુના ઉબ્ભતસ્મિં કથિને એકરત્તમ્પિ ચે ભિક્ખુ તિચીવરેન વિપ્પવસેય્ય, નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિય’’ન્તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૪૭૩. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ કોસમ્બિયં ગિલાનો હોતિ. ઞાતકા તસ્સ ભિક્ખુનો સન્તિકે દૂતં પાહેસું – ‘‘આગચ્છતુ ભદન્તો, મયં, ઉપટ્ઠહિસ્સામા’’તિ. ભિક્ખૂપિ એવમાહંસુ – ‘‘ગચ્છાવુસો, ઞાતકા તં ઉપટ્ઠહિસ્સન્તી’’તિ. સો એવમાહ – ‘‘ભગવતાવુસો, સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં – ‘ન તિચીવરેન વિપ્પવસિતબ્બ’ન્તિ. અહઞ્ચમ્હિ ગિલાનો. ન સક્કોમિ તિચીવરં આદાય પક્કમિતું. નાહં ગમિસ્સામી’’તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ગિલાનસ્સ ભિક્ખુનો તિચીવરેન અવિપ્પવાસસમ્મુતિં દાતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, દાતબ્બા. તેન ગિલાનેન ભિક્ખુના સઙ્ઘં ઉપસઙ્કમિત્વા એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા વુડ્ઢાનં ભિક્ખૂનં પાદે વન્દિત્વા ઉક્કુટિકં નિસીદિત્વા અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વા એવમસ્સ વચનીયો – ‘અહં, ભન્તે, ગિલાનો. ન સક્કોમિ તિચીવરં આદાય પક્કમિતું. સોહં, ભન્તે, સઙ્ઘં તિચીવરેન અવિપ્પવાસસમ્મુતિં યાચામી’તિ. દુતિયમ્પિ યાચિતબ્બા. તતિયમ્પિ યાચિતબ્બા. બ્યત્તેન ભિક્ખુના પટિબલેન સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –

૪૭૪. ‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામો ભિક્ખુ ગિલાનો. ન સક્કોતિ તિચીવરં આદાય પક્કમિતું. સો સઙ્ઘં તિચીવરેન અવિપ્પવાસસમ્મુતિં યાચતિ. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો ઇત્થન્નામસ્સ ભિક્ખુનો તિચીવરેન અવિપ્પવાસસમ્મુતિં દદેય્ય. એસા ઞત્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામો ભિક્ખુ ગિલાનો. ન સક્કોતિ તિચીવરં આદાય પક્કમિતું. સો સઙ્ઘં તિચીવરેન અવિપ્પવાસસમ્મુતિં યાચતિ. સઙ્ઘો ઇત્થન્નામસ્સ ભિક્ખુનો તિચીવરેન અવિપ્પવાસસમ્મુતિં દેતિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ ઇત્થન્નામસ્સ ભિક્ખુનો તિચીવરેન અવિપ્પવાસસમ્મુતિયા દાનં, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.

‘‘દિન્ના સઙ્ઘેન ઇત્થન્નામસ્સ ભિક્ખુનો તિચીવરેન અવિપ્પવાસસમ્મુતિ. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.

એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૪૭૫. ‘‘નિટ્ઠિતચીવરસ્મિં ભિક્ખુના ઉબ્ભતસ્મિં કથિને એકરત્તમ્પિ ચે ભિક્ખુ તિચીવરેન વિપ્પવસેય્ય, અઞ્ઞત્ર ભિક્ખુસમ્મુતિયા, નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૪૭૬. ‘‘નિટ્ઠિતચીવરસ્મિન્તિ ભિક્ખુનો ચીવરં કતં વા હોતિ નટ્ઠં વા વિનટ્ઠં વા દડ્ઢં વા ચીવરાસા વા ઉપચ્છિન્ના.

ઉબ્ભતસ્મિં કથિનેતિ અટ્ઠન્નં માતિકાનં અઞ્ઞતરાય માતિકાય ઉબ્ભતં હોતિ, સઙ્ઘેન વા અન્તરા ઉબ્ભતં હોતિ.

એકરત્તમ્પિ ચે ભિક્ખુ તિચીવરેન વિપ્પવસેય્યાતિ સઙ્ઘાટિયા વા ઉત્તરાસઙ્ગેન વા અન્તરવાસકેન વા.

અઞ્ઞત્ર ભિક્ખુસમ્મુતિયાતિ ઠપેત્વા ભિક્ખુસમ્મુતિં.

નિસ્સગ્ગિયં હોતીતિ સહ અરુણુગ્ગમના [અરુણુગ્ગમનેન (સી. સ્યા.)] નિસ્સગ્ગિયં હોતિ. નિસ્સજ્જિતબ્બં સઙ્ઘસ્સ વા ગણસ્સ વા પુગ્ગલસ્સ વા. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, નિસ્સજ્જિતબ્બં…પે… ઇદં મે, ભન્તે, ચીવરં રત્તિવિપ્પવુત્થં [રત્તિં વિપ્પવુત્થં (સી.)] અઞ્ઞત્ર ભિક્ખુસમ્મુતિયા નિસ્સગ્ગિયં, ઇમાહં સઙ્ઘસ્સ નિસ્સજ્જામીતિ…પે… દદેય્યાતિ…પે… દદેય્યુન્તિ…પે… આયસ્મતો દમ્મીતિ.

૪૭૭. ગામો એકૂપચારો નાનૂપચારો. નિવેસનં એકૂપચારં નાનૂપચારં. ઉદોસિતો એકૂપચારો નાનૂપચારો. અટ્ટો એકૂપચારો નાનૂપચારો. માળો એકૂપચારો નાનૂપચારો. પાસાદો એકૂપચારો નાનૂપચારો. હમ્મિયં એકૂપચારં નાનૂપચારં. નાવા એકૂપચારા નાનૂપચારા. સત્થો એકૂપચારો નાનૂપચારો. ખેત્તં એકૂપચારં નાનૂપચારં. ધઞ્ઞકરણં એકૂપચારં નાનૂપચારં. આરામો એકૂપચારો નાનૂપચારો. વિહારો એકૂપચારો નાનૂપચારો. રુક્ખમૂલં એકૂપચારં નાનૂપચારં. અજ્ઝોકાસો એકૂપચારો નાનૂપચારો.

૪૭૮. ગામો એકૂપચારો નામ એકકુલસ્સ ગામો હોતિ પરિક્ખિત્તો ચ. અન્તોગામે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા અન્તોગામે વત્થબ્બં. અપરિક્ખિત્તો હોતિ, યસ્મિં ઘરે ચીવરં નિક્ખિત્તં હોતિ તસ્મિં ઘરે વત્થબ્બં, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં.

૪૭૯. નાનાકુલસ્સ ગામો હોતિ પરિક્ખિત્તો ચ. યસ્મિં ઘરે ચીવરં નિક્ખિત્તં હોતિ તસ્મિં ઘરે વત્થબ્બં સભાયે વા દ્વારમૂલે વા, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં. સભાયં ગચ્છન્તેન હત્થપાસે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા સભાયે વા વત્થબ્બં દ્વારમૂલે વા, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં. સભાયે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા સભાયે વા વત્થબ્બં દ્વારમૂલે વા, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં. અપરિક્ખિત્તો હોતિ, યસ્મિં ઘરે ચીવરં નિક્ખિત્તં હોતિ તસ્મિં ઘરે વત્થબ્બં, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં.

૪૮૦. એકકુલસ્સ નિવેસનં હોતિ પરિક્ખિત્તઞ્ચ, નાનાગબ્ભા નાનાઓવરકા. અન્તોનિવેસને ચીવરં નિક્ખિપિત્વા અન્તોનિવેસને વત્થબ્બં. અપરિક્ખિત્તં હોતિ, યસ્મિં ગબ્ભે ચીવરં નિક્ખિત્તં હોતિ તસ્મિં ગબ્ભે વત્થબ્બં, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં.

૪૮૧. નાનાકુલસ્સ નિવેસનં હોતિ પરિક્ખિત્તઞ્ચ, નાનાગબ્ભા નાનાઓવરકા. યસ્મિં ગબ્ભે ચીવરં નિક્ખિત્તં હોતિ તસ્મિં ગબ્ભે વત્થબ્બં દ્વારમૂલે વા, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં. અપરિક્ખિત્તં હોતિ, યસ્મિં ગબ્ભે ચીવરં નિક્ખિત્તં હોતિ તસ્મિં ગબ્ભે વત્થબ્બં, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં.

૪૮૨. એકકુલસ્સ ઉદોસિતો હોતિ પરિક્ખિત્તો ચ, નાનાગબ્ભા નાનાઓવરકા. અન્તોઉદોસિતે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા અન્તોઉદોસિતે વત્થબ્બં. અપરિક્ખિત્તો હોતિ, યસ્મિં ગબ્ભે ચીવરં નિક્ખિત્તં હોતિ તસ્મિં ગબ્ભે વત્થબ્બં, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં.

૪૮૩. નાનાકુલસ્સ ઉદોસિતો હોતિ પરિક્ખિત્તો ચ, નાનાગબ્ભા નાનાઓવરકા. યસ્મિં ગબ્ભે ચીવરં નિક્ખિત્તં હોતિ તસ્મિં ગબ્ભે વત્થબ્બં દ્વારમૂલે વા, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં. અપરિક્ખિત્તો હોતિ, યસ્મિં ગબ્ભે ચીવરં નિક્ખિત્તં હોતિ તસ્મિં ગબ્ભે વત્થબ્બં, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં.

૪૮૪. એકકુલસ્સ અટ્ટો હોતિ, અન્તોઅટ્ટે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા અન્તોઅટ્ટે વત્થબ્બં. નાનાકુલસ્સ અટ્ટો હોતિ, નાનાગબ્ભા નાનાઓવરકા. યસ્મિં ગબ્ભે ચીવરં નિક્ખિત્તં હોતિ તસ્મિં ગબ્ભે વત્થબ્બં દ્વારમૂલે વા, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં.

૪૮૫. એકકુલસ્સ માળો હોતિ, અન્તોમાળે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા અન્તોમાળે વત્થબ્બં. નાનાકુલસ્સ માળો હોતિ નાનાગબ્ભા નાનાઓવરકા, યસ્મિં ગબ્ભે ચીવરં નિક્ખિત્તં હોતિ તસ્મિં ગબ્ભે વત્થબ્બં દ્વારમૂલે વા, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં.

૪૮૬. એકકુલસ્સ પાસાદો હોતિ, અન્તોપાસાદે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા અન્તોપાસાદે વત્થબ્બં. નાનાકુલસ્સ પાસાદો હોતિ, નાનાગબ્ભા નાનાઓવરકા. યસ્મિં ગબ્ભે ચીવરં નિક્ખિત્તં હોતિ તસ્મિં ગબ્ભે વત્થબ્બં દ્વારમૂલે વા, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં.

૪૮૭. એકકુલસ્સ હમ્મિયં હોતિ. અન્તોહમ્મિયે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા અન્તોહમ્મિયે વત્થબ્બં. નાનાકુલસ્સ હમ્મિયં હોતિ, નાનાગબ્ભા નાનાઓવરકા. યસ્મિં ગબ્ભે ચીવરં નિક્ખિત્તં હોતિ તસ્મિં ગબ્ભે વત્થબ્બં દ્વારમૂલે વા, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં.

૪૮૮. એકકુલસ્સ નાવા હોતિ. અન્તોનાવાય ચીવરં નિક્ખિપિત્વા અન્તોનાવાય વત્થબ્બં. નાનાકુલસ્સ નાવા હોતિ નાનાગબ્ભા નાનાઓવરકા. યસ્મિં ઓવરકે ચીવરં નિક્ખિત્તં હોતિ તસ્મિં ઓવરકે વત્થબ્બં, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં.

૪૮૯. એકકુલસ્સ સત્થો હોતિ. સત્થે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા પુરતો વા પચ્છતો વા સત્તબ્ભન્તરા ન વિજહિતબ્બા, પસ્સતો અબ્ભન્તરં ન વિજહિતબ્બં. નાનાકુલસ્સ સત્થો હોતિ, સત્થે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા હત્થપાસા ન વિજહિતબ્બં.

૪૯૦. એકકુલસ્સ ખેત્તં હોતિ પરિક્ખિત્તઞ્ચ. અન્તોખેત્તે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા અન્તોખેત્તે વત્થબ્બં. અપરિક્ખિત્તં હોતિ, હત્થપાસા ન વિજહિતબ્બં. નાનાકુલસ્સ ખેત્તં હોતિ પરિક્ખિત્તઞ્ચ. અન્તોખેત્તે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા દ્વારમૂલે વા વત્થબ્બં, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં. અપરિક્ખિત્તં હોતિ, હત્થપાસા ન વિજહિતબ્બં.

૪૯૧. એકકુલસ્સ ધઞ્ઞકરણં હોતિ પરિક્ખિત્તઞ્ચ. અન્તોધઞ્ઞકરણે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા અન્તોધઞ્ઞકરણે વત્થબ્બં. અપરિક્ખિત્તં હોતિ, હત્થપાસા ન વિજહિતબ્બં. નાનાકુલસ્સ ધઞ્ઞકરણં હોતિ પરિક્ખિત્તઞ્ચ. અન્તોધઞ્ઞકરણે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા દ્વારમૂલે વા વત્થબ્બં, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં. અપરિક્ખિત્તં હોતિ, હત્થપાસા ન વિજહિતબ્બં.

૪૯૨. એકકુલસ્સ આરામો હોતિ પરિક્ખિત્તો ચ. અન્તોઆરામે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા અન્તોઆરામે વત્થબ્બં. અપરિક્ખિત્તો હોતિ, હત્થપાસા ન વિજહિતબ્બં. નાનાકુલસ્સ આરામો હોતિ પરિક્ખિત્તો ચ. અન્તોઆરામે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા દ્વારમૂલે વા વત્થબ્બં, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં. અપરિક્ખિત્તો હોતિ, હત્થપાસા ન વિજહિતબ્બં.

૪૯૩. એકકુલસ્સ વિહારો હોતિ પરિક્ખિત્તો ચ. અન્તોવિહારે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા અન્તોવિહારે વત્થબ્બં. અપરિક્ખિત્તો હોતિ, યસ્મિં વિહારે ચીવરં નિક્ખિત્તં હોતિ તસ્મિં વિહારે વત્થબ્બં, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં. નાનાકુલસ્સ વિહારો હોતિ પરિક્ખિત્તો ચ. યસ્મિં વિહારે ચીવરં નિક્ખિત્તં હોતિ તસ્મિં વિહારે વત્થબ્બં દ્વારમૂલે વા, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં. અપરિક્ખિત્તો હોતિ, યસ્મિં વિહારે ચીવરં નિક્ખિત્તં હોતિ તસ્મિં વિહારે વત્થબ્બં, હત્થપાસા વા ન વિજહિતબ્બં.

૪૯૪. એકકુલસ્સ રુક્ખમૂલં હોતિ, યં મજ્ઝન્હિકે કાલે સમન્તા છાયા ફરતિ, અન્તોછાયાય ચીવરં નિક્ખિપિત્વા અન્તોછાયાય વત્થબ્બં. નાનાકુલસ્સ રુક્ખમૂલં હોતિ, હત્થપાસા ન વિજહિતબ્બં.

અજ્ઝોકાસો એકૂપચારો નામ અગામકે અરઞ્ઞે સમન્તા સત્તબ્ભન્તરા એકૂપચારો, તતો પરં નાનૂપચારો.

૪૯૫. વિપ્પવુત્થે વિપ્પવુત્થસઞ્ઞી અઞ્ઞત્ર ભિક્ખુસમ્મુતિયા, નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિયં. વિપ્પવુત્થે વેમતિકો, અઞ્ઞત્ર ભિક્ખુસમ્મુતિયા, નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિયં. વિપ્પવુત્થે અવિપ્પવુત્થસઞ્ઞી, અઞ્ઞત્ર ભિક્ખુસમ્મુતિયા, નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિયં. અપ્પચ્ચુદ્ધટે પચ્ચુદ્ધટસઞ્ઞી…પે… અવિસ્સજ્જિતે વિસ્સજ્જિતસઞ્ઞી… અનટ્ઠે નટ્ઠસઞ્ઞી… અવિનટ્ઠે વિનટ્ઠસઞ્ઞી… અદડ્ઢે દડ્ઢસઞ્ઞી…પે… અવિલુત્તે વિલુત્તસઞ્ઞી, અઞ્ઞત્ર ભિક્ખુસમ્મુતિયા, નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિયં.

નિસ્સગ્ગિયં ચીવરં અનિસ્સજ્જિત્વા પરિભુઞ્જતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અવિપ્પવુત્થે વિપ્પવુત્થસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અવિપ્પવુત્થે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અવિપ્પવુત્થે અવિપ્પવુત્થસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૪૯૬. અનાપત્તિ અન્તોઅરુણે પચ્ચુદ્ધરતિ, વિસ્સજ્જેતિ, નસ્સતિ, વિનસ્સતિ, ડય્હતિ, અચ્છિન્દિત્વા ગણ્હન્તિ, વિસ્સાસં ગણ્હન્તિ, ભિક્ખુસમ્મુતિયા, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

ઉદોસિતસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં દુતિયં.