૮. કુમારીભૂતવગ્ગો

૧. પઠમસિક્ખાપદં

૧૧૧૯. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો ઊનવીસતિવસ્સં કુમારિભૂતં વુટ્ઠાપેન્તિ. તા અક્ખમા હોન્તિ સીતસ્સ ઉણ્હસ્સ જિઘચ્છાય પિપાસાય ડંસમકસવાતાતપસરીસપસમ્ફસ્સાનં દુરુત્તાનં દુરાગતાનં વચનપથાનં. ઉપ્પન્નાનં સારીરિકાનં વેદનાનં દુક્ખાનં તિબ્બાનં ખરાનં કટુકાનં અસાતાનં અમનાપાનં પાણહરાનં અનધિવાસકજાતિકા હોન્તિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો ઊનવીસતિવસ્સં કુમારિભૂતં વુટ્ઠાપેસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઊનવીસતિવસ્સં કુમારિભૂતં વુટ્ઠાપેન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઊનવીસતિવસ્સં કુમારિભૂતં વુટ્ઠાપેસ્સન્તિ! ઊનવીસતિવસ્સા, ભિક્ખવે, કુમારિભૂતા અક્ખમા હોતિ સીતસ્સ ઉણ્હસ્સ…પે… પાણહરાનં અનધિવાસકજાતિકા હોતિ. વીસતિવસ્સાવ ખો, ભિક્ખવે, કુમારિભૂતા ખમા હોતિ સીતસ્સ ઉણ્હસ્સ…પે… પાણહરાનં અધિવાસકજાતિકા હોતિ. નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૧૨૦. ‘‘યા પન ભિક્ખુની ઊનવીસતિવસ્સં કુમારિભૂતં વુટ્ઠાપેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૧૨૧. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

ઊનવીસતિવસ્સા નામ અપ્પત્તવીસતિવસ્સા. કુમારિભૂતા નામ સામણેરી વુચ્ચતિ. વુટ્ઠાપેય્યાતિ ઉપસમ્પાદેય્ય.

‘‘વુટ્ઠાપેસ્સામી’’તિ ગણં વા આચરિનિં વા પત્તં વા ચીવરં વા પરિયેસતિ, સીમં વા સમ્મન્નતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઞત્તિયા દુક્કટં. દ્વીહિ કમ્મવાચાહિ દુક્કટા. કમ્મવાચાપરિયોસાને ઉપજ્ઝાયાય આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ગણસ્સ ચ આચરિનિયા ચ આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૧૧૨૨. ઊનવીસતિવસ્સાય ઊનવીસતિવસ્સસઞ્ઞા વુટ્ઠાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઊનવીસતિવસ્સાય વેમતિકા વુટ્ઠાપેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઊનવીસતિવસ્સાય પરિપુણ્ણસઞ્ઞા વુટ્ઠાપેતિ, અનાપત્તિ. પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સાય ઊનવીસતિવસ્સસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સાય વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સાય પરિપુણ્ણસઞ્ઞા, અનાપત્તિ.

૧૧૨૩. અનાપત્તિ ઊનવીસતિવસ્સં પરિપુણ્ણસઞ્ઞા વુટ્ઠાપેતિ, પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સં પરિપુણ્ણસઞ્ઞા વુટ્ઠાપેતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

પઠમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૨. દુતિયસિક્ખાપદં

૧૧૨૪. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સં કુમારિભૂતં દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ અસિક્ખિતસિક્ખં વુટ્ઠાપેન્તિ. તા બાલા હોન્તિ અબ્યત્તા; ન જાનન્તિ કપ્પિયં વા અકપ્પિયં વા. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સં કુમારિભૂતં દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ અસિક્ખિતસિક્ખં વુટ્ઠાપેસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સં કુમારિભૂતં દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ અસિક્ખિતસિક્ખં વુટ્ઠાપેન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સં કુમારિભૂતં દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ અસિક્ખિતસિક્ખં વુટ્ઠાપેસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… વિગરહિત્વા…પે… ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, અટ્ઠારસવસ્સાય કુમારિભૂતાય દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખાસમ્મુતિં દાતું. એવઞ્ચ પન ભિક્ખવે દાતબ્બા. તાય અટ્ઠારસવસ્સાય કુમારિભૂતાય સઙ્ઘં ઉપસઙ્કમિત્વા એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા ભિક્ખુનીનં પાદે વન્દિત્વા ઉક્કુટિકં નિસીદિત્વા અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વા એવમસ્સ વચનીયો – અહં, અય્યે, ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય અય્યાય અટ્ઠારસવસ્સા કુમારિભૂતા સઙ્ઘં દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખાસમ્મુતિં યાચામી’’તિ. દુતિયમ્પિ યાચિતબ્બા. તતિયમ્પિ યાચિતબ્બા. બ્યત્તાય ભિક્ખુનિયા પટિબલાય સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –

૧૧૨૫. ‘‘સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય અય્યાય અટ્ઠારસવસ્સા કુમારિભૂતા સઙ્ઘં દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખાસમ્મુતિં યાચતિ. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો ઇત્થન્નામાય અટ્ઠારસવસ્સાય કુમારિભૂતાય દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખાસમ્મુતિં દદેય્ય. એસા ઞત્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય અય્યાય અટ્ઠારસવસ્સા કુમારિભૂતા સઙ્ઘં દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખાસમ્મુતિં યાચતિ. સઙ્ઘો ઇત્થન્નામાય અટ્ઠારસવસ્સાય કુમારિભૂતાય દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખાસમ્મુતિં દેતિ. યસ્સા અય્યાય ખમતિ ઇત્થન્નામાય અટ્ઠારસવસ્સાય કુમારિભૂતાય દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખાસમ્મુતિયા દાનં, સા તુણ્હસ્સ; યસ્સા નક્ખમતિ, સા ભાસેય્ય.

‘‘દિન્ના સઙ્ઘેન ઇત્થન્નામાય અટ્ઠારસવસ્સાય કુમારિભૂતાય દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખાસમ્મુતિ. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.

સા અટ્ઠારસવસ્સા કુમારિભૂતા એવં વદેહીતિ વત્તબ્બા – ‘‘પાણાતિપાતા વેરમણિં દ્વે વસ્સાનિ અવીતિક્કમ્મ સમાદાનં સમાદિયામિ…પે… વિકાલભોજના વેરમણિં દ્વે વસ્સાનિ અવીતિક્કમ્મ સમાદાનં સમાદિયામી’’તિ.

અથ ખો ભગવા તા ભિક્ખુનિયો અનેકપરિયાયેન વિગરહિત્વા દુબ્ભરતાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૧૨૬. ‘‘યા પન ભિક્ખુની પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સં કુમારિભૂતં દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ અસિક્ખિતસિક્ખં વુટ્ઠાપેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૧૨૭. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સા નામ પત્તવીસતિવસ્સા. કુમારિભૂતા નામ સામણેરી વુચ્ચતિ. દ્વે વસ્સાનીતિ દ્વે સંવચ્છરાનિ. અસિક્ખિતસિક્ખા નામ સિક્ખા વા ન દિન્ના હોતિ, દિન્ના વા સિક્ખા કુપિતા. વુટ્ઠાપેય્યાતિ ઉપસમ્પાદેય્ય.

‘‘વુટ્ઠાપેસ્સામી’’તિ ગણં વા આચરિનિં વા પત્તં વા ચીવરં વા પરિયેસતિ, સીમં વા સમ્મન્નતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઞત્તિયા દુક્કટં. દ્વીહિ કમ્મવાચાહિ દુક્કટા. કમ્મવાચાપરિયોસાને ઉપજ્ઝાયાય આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ગણસ્સ ચ આચરિનિયા ચ આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૧૧૨૮. ધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞા વુટ્ઠાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ધમ્મકમ્મે વેમતિકા વુટ્ઠાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞા વુટ્ઠાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૧૧૨૯. અનાપત્તિ પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સં કુમારિભૂતં દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખં વુટ્ઠાપેતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

દુતિયસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૩. તતિયસિક્ખાપદં

૧૧૩૦. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સં કુમારિભૂતં દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખં સઙ્ઘેન અસમ્મતં વુટ્ઠાપેન્તિ. ભિક્ખુનિયો એવમાહંસુ – ‘‘એથ સિક્ખમાના, ઇમં જાનાથ, ઇમં દેથ, ઇમં આહરથ, ઇમિના અત્થો, ઇમં કપ્પિયં કરોથા’’તિ. તા એવમાહંસુ – ‘‘ન મયં, અય્યે, સિક્ખમાના; ભિક્ખુનિયો મય’’ન્તિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સં કુમારિભૂતં દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખં સઙ્ઘેન અસમ્મતં વુટ્ઠાપેસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સં કુમારિભૂતં દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખં સઙ્ઘેન અસમ્મતં વુટ્ઠાપેન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સં કુમારિભૂતં દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખં સઙ્ઘેન અસમ્મતં વુટ્ઠાપેસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… વિગરહિત્વા…પે… ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સાય કુમારિભૂતાય દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખાય વુટ્ઠાનસમ્મુતિં દાતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, દાતબ્બા. તાય પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સાય કુમારિભૂતાય દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખાય સઙ્ઘં ઉપસઙ્કમિત્વા એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા ભિક્ખુનીનં પાદે વન્દિત્વા ઉક્કુટિકં નિસીદિત્વા અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વા એવમસ્સ વચનીયો – અહં, અય્યે, ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય અય્યાય પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સા કુમારિભૂતા દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખા સઙ્ઘં વુટ્ઠાનસમ્મુતિં યાચામી’’તિ. દુતિયમ્પિ યાચિતબ્બા. તતિયમ્પિ યાચિતબ્બા. બ્યત્તાય ભિક્ખુનિયા પટિબલાય સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –

૧૧૩૧. ‘‘સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય અય્યાય પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સા કુમારિભૂતા દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખા સઙ્ઘં વુટ્ઠાનસમ્મુતિં યાચતિ. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં સઙ્ઘો ઇત્થન્નામાય પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સાય કુમારિભૂતાય દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખાય વુટ્ઠાનસમ્મુતિં દદેય્ય. એસા ઞત્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય અય્યાય પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સા કુમારિભૂતા દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખા સઙ્ઘં વુટ્ઠાનસમ્મુતિં યાચતિ. સઙ્ઘો ઇત્થન્નામાય પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સાય કુમારિભૂતાય દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખાય વુટ્ઠાનસમ્મુતિં દેતિ. યસ્સા અય્યાય ખમતિ ઇત્થન્નામાય પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સાય કુમારિભૂતાય દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખાય વુટ્ઠાનસમ્મુતિયા દાનં, સા તુણ્હસ્સ; યસ્સા નક્ખમતિ, સા ભાસેય્ય.

‘‘દિન્ના સઙ્ઘેન ઇત્થન્નામાય પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સાય કુમારિભૂતાય દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખાય વુટ્ઠાનસમ્મુતિ. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.

અથ ખો ભગવા તા ભિક્ખુનિયો અનેકપરિયાયેન વિગરહિત્વા દુબ્ભરતાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૧૩૨. ‘‘યા પન ભિક્ખુની પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સં કુમારિભૂતં દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખં સઙ્ઘેન અસમ્મતં વુટ્ઠાપેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૧૩૩. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સા નામ પત્તવીસતિવસ્સા. કુમારિભૂતા નામ સામણેરી વુચ્ચતિ. દ્વે વસ્સાનીતિ દ્વે સંવચ્છરાનિ. સિક્ખિતસિક્ખા નામ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખા. અસમ્મતા નામ ઞત્તિદુતિયેન કમ્મેન વુટ્ઠાનસમ્મુતિ ન દિન્ના હોતિ. વુટ્ઠાપેય્યાતિ ઉપસમ્પાદેય્ય.

‘‘વુટ્ઠાપેસ્સામી’’તિ ગણં વા આચરિનિં વા પત્તં વા ચીવરં વા પરિયેસતિ, સીમં વા સમ્મન્નતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઞત્તિયા દુક્કટં. દ્વીહિ કમ્મવાચાહિ દુક્કટા. કમ્મવાચાપરિયોસાને ઉપજ્ઝાયાય આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ગણસ્સ ચ આચરિનિયા ચ આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૧૧૩૪. ધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞા વુટ્ઠાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ધમ્મકમ્મે વેમતિકા વુટ્ઠાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞા વુટ્ઠાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૧૧૩૫. અનાપત્તિ પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સં કુમારિભૂતં દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખં સઙ્ઘેન સમ્મતં વુટ્ઠાપેતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

તતિયસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૪. ચતુત્થસિક્ખાપદં

૧૧૩૬. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો ઊનદ્વાદસવસ્સા વુટ્ઠાપેન્તિ. તા બાલા હોન્તિ અબ્યત્તા ન જાનન્તિ કપ્પિયં વા અકપ્પિયં વા. સદ્ધિવિહારિનિયોપિ બાલા હોન્તિ અબ્યત્તા; ન જાનન્તિ કપ્પિયં વા અકપ્પિયં વા. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો ઊનદ્વાદસવસ્સા વુટ્ઠાપેસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઊનદ્વાદસવસ્સા વુટ્ઠાપેન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઊનદ્વાદસવસ્સા વુટ્ઠાપેસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૧૩૭. ‘‘યા પન ભિક્ખુની ઊનદ્વાદસવસ્સા વુટ્ઠાપેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૧૩૮. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

ઊનદ્વાદસવસ્સા નામ અપ્પત્તદ્વાદસવસ્સા.

વુટ્ઠાપેય્યાતિ ઉપસમ્પાદેય્ય.

‘‘વુટ્ઠાપેસ્સામી’’તિ ગણં વા આચરિનિં વા પત્તં વા ચીવરં વા પરિયેસતિ, સીમં વા સમ્મન્નતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઞત્તિયા દુક્કટં. દ્વીહિ કમ્મવાચાહિ દુક્કટા. કમ્મવાચાપરિયોસાને ઉપજ્ઝાયાય આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ગણસ્સ ચ આચરિનિયા ચ આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૧૧૩૯. અનાપત્તિ પરિપુણ્ણદ્વાદસવસ્સા વુટ્ઠાપેતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

ચતુત્થસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૫. પઞ્ચમસિક્ખાપદં

૧૧૪૦. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો પરિપુણ્ણદ્વાદસવસ્સા સઙ્ઘેન અસમ્મતા વુટ્ઠાપેન્તિ. તા બાલા હોન્તિ અબ્યત્તા; ન જાનન્તિ કપ્પિયં વા અકપ્પિયં વા. સદ્ધિવિહારિનિયોપિ બાલા હોન્તિ અબ્યત્તા; ન જાનન્તિ કપ્પિયં વા અકપ્પિયં વા. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો પરિપુણ્ણદ્વાદસવસ્સા સઙ્ઘેન અસમ્મતા વુટ્ઠાપેસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો પરિપુણ્ણદ્વાદસવસ્સા સઙ્ઘેન અસમ્મતા વુટ્ઠાપેન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો પરિપુણ્ણદ્વાદસવસ્સા સઙ્ઘેન અસમ્મતા વુટ્ઠાપેસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… વિગરહિત્વા…પે… ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, પરિપુણ્ણદ્વાદસવસ્સાય ભિક્ખુનિયા વુટ્ઠાપનસમ્મુતિં દાતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, દાતબ્બા. તાય પરિપુણ્ણદ્વાદસવસ્સાય ભિક્ખુનિયા સઙ્ઘં ઉપસઙ્કમિત્વા એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા વુડ્ઢાનં ભિક્ખુનીનં પાદે વન્દિત્વા ઉક્કુટિકં નિસીદિત્વા અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વા એવમસ્સ વચનીયો – અહં, અય્યે, ઇત્થન્નામા પરિપુણ્ણદ્વાદસવસ્સા ભિક્ખુની સઙ્ઘં વુટ્ઠાપનસમ્મુતિં યાચામી’’તિ. દુતિયમ્પિ યાચિતબ્બા. તતિયમ્પિ યાચિતબ્બા. સા ભિક્ખુની સઙ્ઘેન પરિચ્છિન્દિતબ્બા – ‘‘બ્યત્તાયં ભિક્ખુની લજ્જિની’’તિ. સચે બાલા ચ હોતિ અલજ્જિની ચ, ન દાતબ્બા. સચે બાલા હોતિ લજ્જિની, ન દાતબ્બા. સચે બ્યત્તા હોતિ અલજ્જિની, ન દાતબ્બા. સચે બ્યત્તા ચ હોતિ લજ્જિની ચ, દાતબ્બા. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, દાતબ્બા. બ્યત્તાય ભિક્ખુનિયા પટિબલાય સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –

૧૧૪૧. ‘‘સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામા પરિપુણ્ણદ્વાદસવસ્સા ભિક્ખુની સઙ્ઘં વુટ્ઠાપનસમ્મુતિં યાચતિ. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો ઇત્થન્નામાય પરિપુણ્ણદ્વાદસવસ્સાય ભિક્ખુનિયા વુટ્ઠાપનસમ્મુતિં દદેય્ય. એસા ઞત્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામા પરિપુણ્ણદ્વાદસવસ્સા ભિક્ખુની સઙ્ઘં વુટ્ઠાપનસમ્મુતિં યાચતિ. સઙ્ઘો ઇત્થન્નામાય પરિપુણ્ણદ્વાદસવસ્સાય ભિક્ખુનિયા વુટ્ઠાપનસમ્મુતિં દેતિ. યસ્સા અય્યાય ખમતિ ઇત્થન્નામાય પરિપુણ્ણદ્વાદસવસ્સાય ભિક્ખુનિયા વુટ્ઠાપનસમ્મુતિયા દાનં, સા તુણ્હસ્સ; યસ્સા નક્ખમતિ, સા ભાસેય્ય.

‘‘દિન્ના સઙ્ઘેન ઇત્થન્નામાય પરિપુણ્ણદ્વાદસવસ્સાય ભિક્ખુનિયા વુટ્ઠાપનસમ્મુતિ. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.

અથ ખો ભગવા તા ભિક્ખુનિયો અનેકપરિયાયેન વિગરહિત્વા દુબ્ભરતાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૧૪૨. ‘‘યા પન ભિક્ખુની પરિપુણ્ણદ્વાદસવસ્સા સઙ્ઘેન અસમ્મતા વુટ્ઠાપેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૧૪૩. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

પરિપુણ્ણદ્વાદસવસ્સા નામ પત્તદ્વાદસવસ્સા.

અસમ્મતા નામ ઞત્તિદુતિયેન કમ્મેન વુટ્ઠાપનસમ્મુતિ ન દિન્ના હોતિ. વુટ્ઠાપેય્યાતિ ઉપસમ્પાદેય્ય.

‘‘વુટ્ઠાપેસ્સામી’’તિ ગણં વા આચરિનિં વા પત્તં વા ચીવરં વા પરિયેસતિ, સીમં વા સમ્મન્નતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઞત્તિયા દુક્કટં. દ્વીહિ કમ્મવાચાહિ દુક્કટા. કમ્મવાચાપરિયોસાને ઉપજ્ઝાયાય આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ગણસ્સ ચ આચરિનિયા ચ આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૧૧૪૪. ધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞા વુટ્ઠાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ધમ્મકમ્મે વેમતિકા વુટ્ઠાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞા વુટ્ઠાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૧૧૪૫. અનાપત્તિ પરિપુણ્ણદ્વાદસવસ્સા સઙ્ઘેન સમ્મતા વુટ્ઠાપેતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

પઞ્ચમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૬. છટ્ઠસિક્ખાપદં

૧૧૪૬. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ચણ્ડકાળી ભિક્ખુની ભિક્ખુનિસઙ્ઘં ઉપસઙ્કમિત્વા વુટ્ઠાપનસમ્મુતિં યાચતિ. અથ ખો ભિક્ખુનિસઙ્ઘો ચણ્ડકાળિં ભિક્ખુનિં પરિચ્છિન્દિત્વા – ‘‘અલં તાવ તે, અય્યે, વુટ્ઠાપિતેના’’તિ, વુટ્ઠાપનસમ્મુતિં ન અદાસિ. ચણ્ડકાળી ભિક્ખુની ‘સાધૂ’તિ પટિસ્સુણિ. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિસઙ્ઘો અઞ્ઞાસં ભિક્ખુનીનં વુટ્ઠાપનસમ્મુતિં દેતિ. ચણ્ડકાળી ભિક્ખુની ઉજ્ઝાયતિ ખિય્યતિ વિપાચેતિ – ‘‘અહમેવ નૂન બાલા, અહમેવ નૂન અલજ્જિની; યં સઙ્ઘો અઞ્ઞાસં ભિક્ખુનીનં વુટ્ઠાપનસમ્મુતિં દેતિ, મય્હમેવ ન દેતી’’તિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા ચણ્ડકાળી – ‘અલં તાવ તે, અય્યે, વુટ્ઠાપિતેના’તિ વુચ્ચમાના ‘સાધૂ’તિ પટિસ્સુણિત્વા પચ્છા ખીયનધમ્મં આપજ્જિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ‘ચણ્ડકાળી ભિક્ખુની અલં તાવ તે અય્યે વુટ્ઠાપિતેના’તિ વુચ્ચમાના ‘‘સાધૂ’’તિ પટિસ્સુણિત્વા પચ્છા ખીયનધમ્મં આપજ્જતીતિ [આપજ્જીતિ (ક.)]? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ચણ્ડકાળી ભિક્ખુની – ‘‘અલં તાવ તે, અય્યે, વુટ્ઠાપિતેના’’તિ વુચ્ચમાના ‘સાધૂ’તિ પટિસ્સુણિત્વા પચ્છા ખીયનધમ્મં આપજ્જિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૧૪૭. ‘‘યા પન ભિક્ખુની – ‘અલં તાવ તે, અય્યે, વુટ્ઠાપિતેના’તિ વુચ્ચમાના ‘સાધૂ’તિ પટિસ્સુણિત્વા પચ્છા ખીયનધમ્મં આપજ્જેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૧૪૮. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

અલં તાવ તે અય્યે વુટ્ઠાપિતેનાતિ અલં તાવ તે, અય્યે, ઉપસમ્પાદિતેન. ‘સાધૂ’તિ પટિસ્સુણિત્વા પચ્છા ખીયનધમ્મં આપજ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૧૪૯. અનાપત્તિ પકતિયા છન્દા દોસા મોહા ભયા કરોન્તં ખિય્યતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

છટ્ઠસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૭. સત્તમસિક્ખાપદં

૧૧૫૦. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરા સિક્ખમાના થુલ્લનન્દં ભિક્ખુનિં ઉપસઙ્કમિત્વા ઉપસમ્પદં યાચિ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની તં સિક્ખમાનં – ‘‘સચે મે ત્વં, અય્યે, ચીવરં દસ્સસિ એવાહં તં વુટ્ઠાપેસ્સામી’’તિ વત્વા, નેવ વુટ્ઠાપેતિ ન વુટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરોતિ. અથ ખો સા સિક્ખમાના ભિક્ખુનીનં એતમત્થં આરોચેસિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા સિક્ખમાનં – ‘સચે મે ત્વં, અય્યે, ચીવરં દસ્સસિ એવાહં તં વુટ્ઠાપેસ્સામી’તિ વત્વા, નેવ વુટ્ઠાપેસ્સતિ ન વુટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની સિક્ખમાનં – ‘‘સચે મે ત્વં, અય્યે, ચીવરં દસ્સસિ એવાહં તં વુટ્ઠાપેસ્સામી’’તિ વત્વા, નેવ વુટ્ઠાપેતિ ન વુટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરોતીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની સિક્ખમાનં – ‘‘સચે મે ત્વં, અય્યે, ચીવરં દસ્સસિ એવાહં તં વુટ્ઠાપેસ્સામી’’તિ વત્વા, નેવ વુટ્ઠાપેસ્સતિ ન વુટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૧૫૧. ‘‘યા પન ભિક્ખુની સિક્ખમાનં – ‘સચે મે ત્વં, અય્યે, ચીવરં દસ્સસિ, એવાહં તં વુટ્ઠાપેસ્સામી’તિ વત્વા, સા પચ્છા અનન્તરાયિકિની નેવ વુટ્ઠાપેય્ય ન વુટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૧૫૨. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

સિક્ખમાના નામ દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખા.

સચે મે ત્વં અય્યે ચીવરં દસ્સસિ એવાહં તં વુટ્ઠાપેસ્સામીતિ એવાહં તં ઉપસમ્પાદેસ્સામિ.

સા પચ્છા અનન્તરાયિકિનીતિ અસતિ અન્તરાયે.

નેવ વુટ્ઠાપેય્યાતિ ન સયં વુટ્ઠાપેય્ય.

ન વુટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરેય્યાતિ ન અઞ્ઞં આણાપેય્ય. ‘‘નેવ વુટ્ઠાપેસ્સામિ ન વુટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરિસ્સામી’’તિ ધુરં નિક્ખિત્તમત્તે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૧૫૩. અનાપત્તિ સતિ અન્તરાયે, પરિયેસિત્વા ન લભતિ, ગિલાનાય, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

સત્તમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૮. અટ્ઠમસિક્ખાપદં

૧૧૫૪. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરા સિક્ખમાના થુલ્લનન્દં ભિક્ખુનિં ઉપસઙ્કમિત્વા ઉપસમ્પદં યાચિ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની તં સિક્ખમાનં ‘‘સચે મં ત્વં, અય્યે, દ્વે વસ્સાનિ અનુબન્ધિસ્સસિ એવાહં તં વુટ્ઠાપેસ્સામી’’તિ વત્વા, નેવ વુટ્ઠાપેતિ ન વુટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરોતિ. અથ ખો સા સિક્ખમાના ભિક્ખુનીનં એતમત્થં આરોચેસિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા સિક્ખમાનં – સચે મં ત્વં, અય્યે, દ્વે વસ્સાનિ અનુબન્ધિસ્સસિ એવાહં તં વુટ્ઠાપેસ્સામીતિ વત્વા, નેવ વુટ્ઠાપેસ્સતિ ન વુટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની સિક્ખમાનં – ‘‘સચે મં ત્વં અય્યે દ્વે વસ્સાનિ અનુબન્ધિસ્સસિ એવાહં તં વુટ્ઠાપેસ્સામી’’તિ વત્વા, નેવ વુટ્ઠાપેતિ ન વુટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરોતીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની સિક્ખમાનં – ‘‘સચે મં ત્વં, અય્યે, દ્વે વસ્સાનિ અનુબન્ધિસ્સસિ એવાહં તં વુટ્ઠાપેસ્સામી’’તિ વત્વા, નેવ વુટ્ઠાપેસ્સતિ ન વુટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૧૫૫. ‘‘યા પન ભિક્ખુની સિક્ખમાનં – ‘સચે મં ત્વં અય્યે દ્વે વસ્સાનિ અનુબન્ધિસ્સસિ એવાહં તં વુટ્ઠાપેસ્સામી’તિ વત્વા, સા પચ્છા અનન્તરાયિકિની નેવ વુટ્ઠાપેય્ય ન વુટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૧૫૬. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

સિક્ખમાના નામ દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખા.

સચે મં ત્વં અય્યે દ્વે વસ્સાનિ અનુબન્ધિસ્સસીતિ દ્વે સંવચ્છરાનિ ઉપટ્ઠહિસ્સસિ.

એવાહં તં વુટ્ઠાપેસ્સામીતિ એવાહં તં ઉપસમ્પાદેસ્સામિ.

સા પચ્છા અનન્તરાયિકિનીતિ અસતિ અન્તરાયે.

નેવ વુટ્ઠાપેય્યાતિ ન સયં વુટ્ઠાપેય્ય.

ન વુટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરેય્યાતિ ન અઞ્ઞં આણાપેય્ય. ‘‘નેવ વુટ્ઠાપેસ્સામિ ન વુટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરિસ્સામી’’તિ ધુરં નિક્ખિત્તમત્તે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૧૫૭. અનાપત્તિ સતિ અન્તરાયે, પરિયેસિત્વા ન લભતિ, ગિલાનાય, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

અટ્ઠમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૯. નવમસિક્ખાપદં

૧૧૫૮. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની પુરિસસંસટ્ઠં કુમારકસંસટ્ઠં ચણ્ડિં સોકાવાસં [સોકવસ્સં (સી.) સોકાવસ્સં (સ્યા.)] ચણ્ડકાળિં સિક્ખમાનં વુટ્ઠાપેતિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા પુરિસસંસટ્ઠં કુમારકસંસટ્ઠં ચણ્ડિં સોકાવાસં [સોકવસ્સં (સી.) સોકાવસ્સં (સ્યા.)] ચણ્ડકાળિં સિક્ખમાનં વુટ્ઠાપેસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની પુરિસસંસટ્ઠં કુમારકસંસટ્ઠં ચણ્ડિં સોકાવાસં [સોકવસ્સં (સી.) સોકાવસ્સં (સ્યા.)] ચણ્ડકાળિં સિક્ખમાનં વુટ્ઠાપેતીતિ [વુટ્ઠાપેસીતિ (ક.)]? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની પુરિસસંસટ્ઠં કુમારકસંસટ્ઠં ચણ્ડિં સોકાવાસં ચણ્ડકાળિં સિક્ખમાનં વુટ્ઠાપેસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૧૫૯. ‘‘યા પન ભિક્ખુની પુરિસસંસટ્ઠં કુમારકસંસટ્ઠં ચણ્ડિં સોકાવાસં સિક્ખમાનં વુટ્ઠાપેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૧૬૦. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

પુરિસો નામ પત્તવીસતિવસ્સો. કુમારકો નામ અપ્પત્તવીસતિવસ્સો. સંસટ્ઠા નામ અનનુલોમિકેન કાયિકવાચસિકેન સંસટ્ઠા. ચણ્ડી નામ કોધના વુચ્ચતિ.

સોકાવાસા નામ પરેસં દુક્ખં ઉપ્પાદેતિ, સોકં આવિસતિ. સિક્ખમાના નામ દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખા. વુટ્ઠાપેય્યાતિ ઉપસમ્પાદેય્ય.

‘‘વુટ્ઠાપેસ્સામી’’તિ ગણં વા આચરિનિં વા પત્તં વા ચીવરં વા પરિયેસતિ, સીમં વા સમ્મન્નતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઞત્તિયા દુક્કટં. દ્વીહિ કમ્મવાચાહિ દુક્કટા. કમ્મવાચાપરિયોસાને ઉપજ્ઝાયાય આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ; ગણસ્સ ચ આચરિનિયા ચ આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૧૧૬૧. અનાપત્તિ અજાનન્તી વુટ્ઠાપેતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

નવમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૧૦. દસમસિક્ખાપદં

૧૧૬૨. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની માતાપિતૂહિપિ સામિકેનપિ અનનુઞ્ઞાતં સિક્ખમાનં વુટ્ઠાપેતિ. માતાપિતરોપિ સામિકોપિ ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા અમ્હેહિ અનનુઞ્ઞાતં સિક્ખમાનં વુટ્ઠાપેસ્સતી’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખુનિયો માતાપિતૂનમ્પિ સામિકસ્સપિ ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા માતાપિતૂહિપિ સામિકેનપિ અનનુઞ્ઞાતં સિક્ખમાનં વુટ્ઠાપેસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની, માતાપિતૂહિપિ સામિકેનપિ અનનુઞ્ઞાતં સિક્ખમાનં વુટ્ઠાપેતીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની માતાપિતૂહિપિ સામિકેનપિ અનનુઞ્ઞાતં સિક્ખમાનં વુટ્ઠાપેસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૧૬૩. ‘‘યા પન ભિક્ખુની માતાપિતૂહિ વા સામિકેન વા અનનુઞ્ઞાતં સિક્ખમાનં વુટ્ઠાપેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૧૬૪. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

માતાપિતરો નામ જનકા વુચ્ચન્તિ. સામિકો નામ યેન પરિગ્ગહિતા હોતિ. અનનુઞ્ઞાતાતિ અનાપુચ્છા. સિક્ખમાના નામ દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખા. વુટ્ઠાપેય્યાતિ ઉપસમ્પાદેય્ય.

વુટ્ઠાપેસ્સામીતિ ગણં વા આચરિનિં વા પત્તં વા ચીવરં વા પરિયેસતિ, સીમં વા સમ્મન્નતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઞત્તિયા દુક્કટં. દ્વીહિ કમ્મવાચાહિ દુક્કટા. કમ્મવાચાપરિયોસાને ઉપજ્ઝાયાય આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ગણસ્સ ચ આચરિનિયા ચ આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૧૧૬૫. અનાપત્તિ અજાનન્તી વુટ્ઠાપેતિ, અપલોકેત્વા વુટ્ઠાપેતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

દસમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૧૧. એકાદસમસિક્ખાપદં

૧૧૬૬. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને કલન્દકનિવાપે. તેન ખો પન સમયેન થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની – ‘‘સિક્ખમાનં વુટ્ઠાપેસ્સામી’’તિ થેરે ભિક્ખૂ સન્નિપાતેત્વા પહૂતં ખાદનીયં ભોજનીયં પસ્સિત્વા – ‘‘ન તાવાહં, અય્યા, સિક્ખમાનં વુટ્ઠાપેસ્સામી’’તિ થેરે ભિક્ખૂ ઉય્યોજેત્વા દેવદત્તં કોકાલિકં કટમોદકતિસ્સકં ખણ્ડદેવિયા પુત્તં સમુદ્દદત્તં સન્નિપાતેત્વા સિક્ખમાનં વુટ્ઠાપેસિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા પારિવાસિકછન્દદાનેન સિક્ખમાનં વુટ્ઠાપેસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની પારિવાસિકછન્દદાનેન સિક્ખમાનં વુટ્ઠાપેતીતિ [વુટ્ઠાપેસીતિ (ક.)]? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની પારિવાસિકછન્દદાનેન સિક્ખમાનં વુટ્ઠાપેસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૧૬૭. ‘‘યા પન ભિક્ખુની પારિવાસિકછન્દદાનેન સિક્ખમાનં વુટ્ઠાપેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૧૬૮. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

પારિવાસિકછન્દદાનેનાતિ વુટ્ઠિતાય પરિસાય. સિક્ખમાના નામ દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખા. વુટ્ઠાપેય્યાતિ ઉપસમ્પાદેય્ય.

‘‘વુટ્ઠાપેસ્સામી’’તિ ગણં વા આચરિનિં વા પત્તં વા ચીવરં વા પરિયેસતિ, સીમં વા સમ્મન્નતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઞત્તિયા દુક્કટં. દ્વીહિ કમ્મવાચાહિ દુક્કટા. કમ્મવાચાપરિયોસાને ઉપજ્ઝાયાય આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ગણસ્સ ચ આચરિનિયા ચ આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૧૧૬૯. અનાપત્તિ અવુટ્ઠિતાય પરિસાય વુટ્ઠાપેતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

એકાદસમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૧૨. દ્વાદસમસિક્ખાપદં

૧૧૭૦. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો અનુવસ્સં વુટ્ઠાપેન્તિ, ઉપસ્સયો ન સમ્મતિ. મનુસ્સા [મનુસ્સા વિહારચારિકં આહિણ્ડન્તા પસ્સિત્વા (સી.)] ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો અનુવસ્સં વુટ્ઠાપેસ્સન્તિ, ઉપસ્સયો ન સમ્મતી’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખુનિયો તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો અનુવસ્સં વુટ્ઠાપેસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો અનુવસ્સં વુટ્ઠાપેન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો અનુવસ્સં વુટ્ઠાપેસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૧૭૧. ‘‘યા પન ભિક્ખુની અનુવસ્સં વુટ્ઠાપેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૧૭૨. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

અનુવસ્સન્તિ અનુસંવચ્છરં. વુટ્ઠાપેય્યાતિ ઉપસમ્પાદેય્ય.

‘‘વુટ્ઠાપેસ્સામી’’તિ ગણં વા આચરિનિં વા પત્તં વા ચીવરં વા પરિયેસતિ, સીમં વા સમ્મન્નતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઞત્તિયા દુક્કટં. દ્વીહિ કમ્મવાચાહિ દુક્કટા. કમ્મવાચાપરિયોસાને ઉપજ્ઝાયાય આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ગણસ્સ ચ આચરિનિયા ચ આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૧૧૭૩. અનાપત્તિ એકન્તરિકં વુટ્ઠાપેતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

દ્વાદસમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૧૩. તેરસમસિક્ખાપદં

૧૧૭૪. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો એકં વસ્સં દ્વે વુટ્ઠાપેન્તિ. ઉપસ્સયો તથેવ ન સમ્મતિ. મનુસ્સા [મનુસ્સા વિહારચારિકં આહિણ્ડન્તા પસ્સિત્વા (સી.)] તથેવ ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો એકં વસ્સં દ્વે વુટ્ઠાપેસ્સન્તિ! ઉપસ્સયો તથેવ ન સમ્મતી’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખુનિયો તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો એકં વસ્સં દ્વે વુટ્ઠાપેસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો એકં વસ્સં દ્વે વુટ્ઠાપેન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો એકં વસ્સં દ્વે વુટ્ઠાપેસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૧૭૫. ‘‘યા પન ભિક્ખુની એકં વસ્સં દ્વે વુટ્ઠાપેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૧૭૬. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

એકં વસ્સન્તિ એકં સંવચ્છરં. દ્વે વુટ્ઠાપેય્યાતિ દ્વે ઉપસમ્પાદેય્ય.

‘‘દ્વે વુટ્ઠાપેસ્સામી’’તિ ગણં વા આચરિનિં વા પત્તં વા ચીવરં વા પરિયેસતિ, સીમં વા સમ્મન્નતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઞત્તિયા દુક્કટં. દ્વીહિ કમ્મવાચાહિ દુક્કટા. કમ્મવાચાપરિયોસાને ઉપજ્ઝાયાય આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ગણસ્સ ચ આચરિનિયા ચ આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૧૧૭૭. અનાપત્તિ એકન્તરિકં એકં વુટ્ઠાપેતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

તેરસમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

કુમારીભૂતવગ્ગો અટ્ઠમો.