૬. આરામવગ્ગો

૧. પઠમસિક્ખાપદં

૧૦૨૧. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન સમ્બહુલા ભિક્ખૂ ગામકાવાસે એકચીવરા ચીવરકમ્મં કરોન્તિ. ભિક્ખુનિયો અનાપુચ્છા આરામં પવિસિત્વા યેન તે ભિક્ખૂ તેનુપસઙ્કમિંસુ. ભિક્ખૂ ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો અનાપુચ્છા આરામં પવિસિસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો અનાપુચ્છા આરામં પવિસન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો અનાપુચ્છા આરામં પવિસિસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

‘‘યા પન ભિક્ખુની અનાપુચ્છા આરામં પવિસેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખુનીનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૧૦૨૨. તેન ખો પન સમયેન તે ભિક્ખૂ તમ્હા આવાસા પક્કમિંસુ. ભિક્ખુનિયો – ‘‘અય્યા પક્કન્તા’’તિ, આરામં નાગમંસુ. અથ ખો તે ભિક્ખૂ પુનદેવ તં આવાસં પચ્ચાગચ્છિંસુ. ભિક્ખુનિયો – ‘‘અય્યા આગતા’’તિ, આપુચ્છા આરામં પવિસિત્વા યેન તે ભિક્ખૂ તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા તે ભિક્ખૂ અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠંસુ. એકમન્તં ઠિતા ખો તા ભિક્ખુનિયો તે ભિક્ખૂ એતદવોચું – ‘‘કિસ્સ તુમ્હે, ભગિનિયો, આરામં નેવ સમ્મજ્જિત્થ ન પાનીયં પરિભોજનીયં ઉપટ્ઠાપિત્થાતિ? ભગવતા, અય્યા, સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં [પઞ્ઞત્તં હોતિ (ક.)] હોતિ – ‘‘ન અનાપુચ્છા આરામો પવિસિતબ્બો’’તિ. તેન મયં ન આગમિમ્હા’’તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, સન્તં ભિક્ખું આપુચ્છા આરામં પવિસિતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

‘‘યા પન ભિક્ખુની સન્તં ભિક્ખું અનાપુચ્છા આરામં પવિસેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખુનીનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૧૦૨૩. તેન ખો પન સમયેન તે ભિક્ખૂ તમ્હા આવાસા પક્કમિત્વા પુનદેવ તં આવાસં પચ્ચાગચ્છિંસુ. ભિક્ખુનિયો – ‘‘અય્યા પક્કન્તા’’તિ અનાપુચ્છા આરામં પવિસિંસુ. તાસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ – ‘‘ભગવતા સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં – ‘ન સન્તં ભિક્ખું અનાપુચ્છા આરામો પવિસિતબ્બો’તિ. મયઞ્ચમ્હા સન્તં ભિક્ખું અનાપુચ્છા આરામં પવિસિમ્હા. કચ્ચિ નુ ખો મયં પાચિત્તિયં આપત્તિં આપન્ના’’તિ…પે… ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૦૨૪. ‘‘યા પન ભિક્ખુની જાનં સભિક્ખુકં આરામં અનાપુચ્છા પવિસેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૦૨૫. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

જાનાતિ નામ સામં વા જાનાતિ, અઞ્ઞે વા તસ્સા આરોચેન્તિ, તે વા આરોચેન્તિ.

સભિક્ખુકો નામ આરામો યત્થ ભિક્ખૂ રુક્ખમૂલેપિ વસન્તિ.

અનાપુચ્છા આરામં પવિસેય્યાતિ ભિક્ખું વા સામણેરં વા આરામિકં વા અનાપુચ્છા પરિક્ખિત્તસ્સ આરામસ્સ પરિક્ખેપં અતિક્કામેન્તિયા આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અપરિક્ખિત્તસ્સ આરામસ્સ ઉપચારં ઓક્કમન્તિયા આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૦૨૬. સભિક્ખુકે સભિક્ખુકસઞ્ઞા સન્તં ભિક્ખું અનાપુચ્છા આરામં પવિસતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. સભિક્ખુકે વેમતિકા સન્તં ભિક્ખું અનાપુચ્છા આરામં પવિસતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સભિક્ખુકે અભિક્ખુકસઞ્ઞા સન્તં ભિક્ખું અનાપુચ્છા આરામં પવિસતિ, અનાપત્તિ.

અભિક્ખુકે સભિક્ખુકસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અભિક્ખુકે વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અભિક્ખુકે અભિક્ખુકસઞ્ઞા, અનાપત્તિ.

૧૦૨૭. અનાપત્તિ સન્તં ભિક્ખું આપુચ્છા પવિસતિ, અસન્તં ભિક્ખું અનાપુચ્છા પવિસતિ, સીસાનુલોકિકા ગચ્છતિ, યત્થ ભિક્ખુનિયો સન્નિપતિતા હોન્તિ તત્થ ગચ્છતિ, આરામેન મગ્ગો હોતિ, ગિલાનાય, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

પઠમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૨. દુતિયસિક્ખાપદં

૧૦૨૮. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા વેસાલિયં વિહરતિ મહાવને કૂટાગારસાલાયં. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મતો ઉપાલિસ્સ ઉપજ્ઝાયો આયસ્મા કપ્પિતકો સુસાને વિહરતિ. તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયાનં ભિક્ખુનીનં મહત્તરા [મહન્તતરા (સી.)] ભિક્ખુની કાલઙ્કતા હોતિ. છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો તં ભિક્ખુનિં નીહરિત્વા આયસ્મતો કપ્પિતકસ્સ વિહારસ્સ અવિદૂરે ઝાપેત્વા થૂપં કત્વા ગન્ત્વા તસ્મિં થૂપે રોદન્તિ. અથ ખો આયસ્મા કપ્પિતકો તેન સદ્દેન ઉબ્બાળ્હો તં થૂપં ભિન્દિત્વા પકિરેસિ. છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો – ‘‘ઇમિના કપ્પિતકેન અમ્હાકં અય્યાય થૂપો ભિન્નો, હન્દ નં ઘાતેમા’’તિ, મન્તેસું. અઞ્ઞતરા ભિક્ખુની આયસ્મતો ઉપાલિસ્સ એતમત્થં આરોચેસિ. આયસ્મા ઉપાલિ આયસ્મતો કપ્પિતકસ્સ એતમત્થં આરોચેસિ. અથ ખો આયસ્મા કપ્પિતકો વિહારા નિક્ખમિત્વા નિલીનો અચ્છિ. અથ ખો છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો યેનાયસ્મતો કપ્પિતકસ્સ વિહારો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મતો કપ્પિતકસ્સ વિહારં પાસાણેહિ ચ લેડ્ડૂહિ ચ ઓત્થરાપેત્વા, ‘‘મતો કપ્પિતકો’’તિ પક્કમિંસુ.

અથ ખો આયસ્મા કપ્પિતકો તસ્સા રત્તિયા અચ્ચયેન પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય વેસાલિં પિણ્ડાય પાવિસિ. અદ્દસંસુ ખો છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો આયસ્મન્તં કપ્પિતકં પિણ્ડાય ચરન્તં. દિસ્વાન એવમાહંસુ – ‘‘અયં કપ્પિતકો જીવતિ, કો નુ ખો અમ્હાકં મન્તં સંહરી’’તિ? અસ્સોસું ખો છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો – ‘‘અય્યેન કિર ઉપાલિના અમ્હાકં મન્તો સંહટો’’તિ. તા આયસ્મન્તં ઉપાલિં અક્કોસિંસુ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અયં કાસાવટો મલમજ્જનો નિહીનજચ્ચો અમ્હાકં મન્તં સંહરિસ્સતી’’તિ! યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો અય્યં ઉપાલિં અક્કોસિસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો ઉપાલિં અક્કોસન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો ઉપાલિં અક્કોસિસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૦૨૯. ‘‘યા પન ભિક્ખુની ભિક્ખું અક્કોસેય્ય વા પરિભાસેય્ય વા, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૦૩૦. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

ભિક્ખુન્તિ ઉપસમ્પન્નં. અક્કોસેય્ય વાતિ દસહિ વા અક્કોસવત્થૂહિ અક્કોસતિ એતેસં વા અઞ્ઞતરેન, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

પરિભાસેય્ય વાતિ ભયં ઉપદંસેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૦૩૧. ઉપસમ્પન્ને ઉપસમ્પન્નસઞ્ઞા અક્કોસતિ વા પરિભાસતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉપસમ્પન્ને વેમતિકા અક્કોસતિ વા પરિભાસતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉપસમ્પન્ને અનુપસમ્પન્નસઞ્ઞા અક્કોસતિ વા પરિભાસતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અનુપસમ્પન્નં અક્કોસતિ વા પરિભાસતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્ને ઉપસમ્પન્નસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્ને વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્ને અનુપસમ્પન્નસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૧૦૩૨. અનાપત્તિ અત્થપુરેક્ખારાય, ધમ્મપુરેક્ખારાય, અનુસાસનિપુરેક્ખારાય, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

દુતિયસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૩. તતિયસિક્ખાપદં

૧૦૩૩. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ચણ્ડકાળી ભિક્ખુની ભણ્ડનકારિકા હોતિ કલહકારિકા વિવાદકારિકા ભસ્સકારિકા સઙ્ઘે અધિકરણકારિકા. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની તસ્સા કમ્મે કરીયમાને પટિક્કોસતિ. તેન ખો પન સમયેન થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ગામકં અગમાસિ કેનચિદેવ કરણીયેન. અથ ખો ભિક્ખુનિસઙ્ઘો – ‘‘થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની પક્કન્તા’’તિ ચણ્ડકાળિં ભિક્ખુનિં આપત્તિયા અદસ્સને ઉક્ખિપિ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ગામકે તં કરણીયં તીરેત્વા પુનદેવ સાવત્થિં પચ્ચાગચ્છિ. ચણ્ડકાળી ભિક્ખુની થુલ્લનન્દાય ભિક્ખુનિયા આગચ્છન્તિયા નેવ આસનં પઞ્ઞપેસિ ન પાદોદકં પાદપીઠં પાદકઠલિકં ઉપનિક્ખિપિ; ન પચ્ચુગ્ગન્ત્વા પત્તચીવરં પટિગ્ગહેસિ ન પાનીયેન આપુચ્છિ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ચણ્ડકાળિં ભિક્ખુનિં એતદવોચ – ‘‘કિસ્સ ત્વં, અય્યે, મયિ આગચ્છન્તિયા નેવ આસનં પઞ્ઞપેસિ ન પાદોદકં પાદપીઠં પાદકઠલિકં ઉપનિક્ખિપિ; ન પચ્ચુગ્ગન્ત્વા પત્તચીવરં પટિગ્ગહેસિ ન પાનીયેન આપુચ્છી’’તિ? ‘‘એવઞ્હેતં, અય્યે, હોતિ યથા તં અનાથાયા’’તિ. ‘‘કિસ્સ પન ત્વં, અય્યે, અનાથા’’તિ? ‘‘ઇમા મં, અય્યે, ભિક્ખુનિયો – ‘‘અયં અનાથા અપ્પઞ્ઞાતા, નત્થિ ઇમિસ્સા કાચિ પતિવત્તા’’તિ, આપત્તિયા અદસ્સને ઉક્ખિપિંસૂ’’તિ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની – ‘‘બાલા એતા અબ્યત્તા એતા નેતા જાનન્તિ કમ્મં વા કમ્મદોસં વા કમ્મવિપત્તિં વા કમ્મસમ્પત્તિં વા’’તિ, ચણ્ડીકતા ગણં પરિભાસિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા ચણ્ડીકતા ગણં પરિભાસિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ચણ્ડીકતા ગણં પરિભાસતીતિ [પરિભાસીતિ (ક.)]? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા …પે…કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ચણ્ડીકતા ગણં પરિભાસિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૦૩૪. ‘‘યા પન ભિક્ખુની ચણ્ડીકતા ગણં પરિભાસેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૦૩૫. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

ચણ્ડીકતા નામ કોધના વુચ્ચતિ.

ગણો નામ ભિક્ખુનિસઙ્ઘો વુચ્ચતિ.

પરિભાસેય્યાતિ ‘‘બાલા એતા અબ્યત્તા એતા નેતા જાનન્તિ કમ્મં વા કમ્મદોસં વા કમ્મવિપત્તિં વા કમ્મસમ્પત્તિં વા’’તિ પરિભાસતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. સમ્બહુલા ભિક્ખુનિયો વા એકં ભિક્ખુનિં વા અનુપસમ્પન્નં વા પરિભાસતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૧૦૩૬. અનાપત્તિ અત્થપુરેક્ખારાય, ધમ્મપુરેક્ખારાય, અનુસાસનિપુરેક્ખારાય, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

તતિયસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૪. ચતુત્થસિક્ખાપદં

૧૦૩૭. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો બ્રાહ્મણો ભિક્ખુનિયો નિમન્તેત્વા ભોજેસિ. ભિક્ખુનિયો ભુત્તાવી [ભુત્તાવિની (ક.)] પવારિતા ઞાતિકુલાનિ ગન્ત્વા એકચ્ચા ભુઞ્જિંસુ એકચ્ચા પિણ્ડપાતં આદાય અગમંસુ. અથ ખો સો બ્રાહ્મણો પટિવિસ્સકે એતદવોચ – ‘‘ભિક્ખુનિયો મયા અય્યા સન્તપ્પિતા, એથ તુમ્હેપિ સન્તપ્પેસ્સામી’’તિ. તે એવમાહંસુ – ‘‘કિં ત્વં, અય્યો, અમ્હે સન્તપ્પેસ્સસિ! યાપિ તયા નિમન્તિતા તાપિ અમ્હાકં ઘરાનિ આગન્ત્વા એકચ્ચા ભુઞ્જિંસુ એકચ્ચા પિણ્ડપાતં આદાય અગમંસૂ’’તિ. અથ ખો સો બ્રાહ્મણો ઉજ્ઝાયતિ ખિય્યતિ વિપાચેતિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો અમ્હાકં ઘરે ભુઞ્જિત્વા અઞ્ઞત્ર ભુઞ્જિસ્સન્તિ, ન ચાહં પટિબલો યાવદત્થં દાતુ’’ન્તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખુનિયો તસ્સ બ્રાહ્મણસ્સ ઉજ્ઝાયન્તસ્સ ખિય્યન્તસ્સ વિપાચેન્તસ્સ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો ભુત્તાવી [ભુત્તાવિની (ક.)] પવારિતા અઞ્ઞત્ર ભુઞ્જિસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ભુત્તાવી પવારિતા અઞ્ઞત્ર ભુઞ્જન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ભુત્તાવી પવારિતા અઞ્ઞત્ર ભુઞ્જિસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૦૩૮. ‘‘યા પન ભિક્ખુની નિમન્તિતા વા પવારિતા વા ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા ખાદેય્ય વા ભુઞ્જેય્ય વા, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૦૩૯. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

નિમન્તિતા નામ પઞ્ચન્નં ભોજનાનં અઞ્ઞતરેન ભોજનેન નિમન્તિતા.

પવારિતા નામ અસનં પઞ્ઞાયતિ, ભોજનં પઞ્ઞાયતિ, હત્થપાસે ઠિતા અભિહરતિ, પટિક્ખેપો પઞ્ઞાયતિ.

ખાદનીયં નામ પઞ્ચ ભોજનાનિ – યાગું યામકાલિકં સત્તાહકાલિકં યાવજીવિકં ઠપેત્વા અવસેસં ખાદનીયં નામ.

ભોજનીયં નામ પઞ્ચ ભોજનાનિ – ઓદનો, કુમ્માસો, સત્તુ, મચ્છો, મંસં.

‘‘ખાદિસ્સામિ ભુઞ્જિસ્સામી’’તિ પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અજ્ઝોહારે અજ્ઝોહારે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૦૪૦. નિમન્તિતે નિમન્તિતસઞ્ઞા ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા ખાદતિ વા ભુઞ્જતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. નિમન્તિતે વેમતિકા ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા ખાદતિ વા ભુઞ્જતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. નિમન્તિતે અનિમન્તિતસઞ્ઞા ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા ખાદતિ વા ભુઞ્જતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

યામકાલિકં સત્તાહકાલિકં યાવજીવિકં આહારત્થાય પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અજ્ઝોહારે અજ્ઝોહારે આપત્તિ દુક્કટસ્સ…પે….

૧૦૪૧. અનાપત્તિ નિમન્તિતા અપ્પવારિતા, યાગું પિવતિ, સામિકે અપલોકેત્વા ભુઞ્જતિ, યામકાલિકં સત્તાહકાલિકં યાવજીવિકં સતિ પચ્ચયે પરિભુઞ્જતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

ચતુત્થસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૫. પઞ્ચમસિક્ખાપદં

૧૦૪૨. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરા ભિક્ખુની સાવત્થિયં અઞ્ઞતરિસ્સા વિસિખાય પિણ્ડાય ચરમાના યેન અઞ્ઞતરં કુલં તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. અથ ખો તે મનુસ્સા તં ભિક્ખુનિં ભોજેત્વા એતદવોચું – ‘‘અઞ્ઞાપિ, અય્યે, ભિક્ખુનિયો આગચ્છન્તૂ’’તિ. અથ ખો સા ભિક્ખુની, ‘‘કથઞ્હિ નામ [કથં અઞ્ઞા (સ્યા.)] ભિક્ખુનિયો નાગચ્છેય્યુ’’ન્તિ, ભિક્ખુનિયો ઉપસઙ્કમિત્વા એતદવોચ – ‘‘અમુકસ્મિં, અય્યે, ઓકાસે વાળા સુનખા ચણ્ડો બલિબદ્દો ચિક્ખલ્લો ઓકાસો. મા ખો તત્થ અગમિત્થા’’તિ. અઞ્ઞતરાપિ ભિક્ખુની તસ્સા વિસિખાય પિણ્ડાય ચરમાના યેન તં કુલં તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. અથ ખો તે મનુસ્સા તં ભિક્ખુનિં ભોજેત્વા એતદવોચું – ‘‘કિસ્સ, અય્યે, ભિક્ખુનિયો ન આગચ્છન્તી’’તિ? અથ ખો સા ભિક્ખુની તેસં મનુસ્સાનં એતમત્થં આરોચેસિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુની કુલં મચ્છરાયિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુની કુલં મચ્છરાયતીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુની કુલં મચ્છરાયિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૦૪૩. ‘‘યા પન ભિક્ખુની કુલમચ્છરિની અસ્સ, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૦૪૪. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

કુલં નામ ચત્તારિ કુલાનિ – ખત્તિયકુલં, બ્રાહ્મણકુલં, વેસ્સકુલં, સુદ્દકુલં.

મચ્છરિની અસ્સાતિ ‘‘કથં ભિક્ખુનિયો નાગચ્છેય્યુ’’ન્તિ ભિક્ખુનીનં સન્તિકે કુલસ્સ અવણ્ણં ભાસતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. કુલસ્સ વા સન્તિકે ભિક્ખુનીનં અવણ્ણં ભાસતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૦૪૫. અનાપત્તિ કુલં ન મચ્છરાયન્તી સન્તંયેવ આદીનવં આચિક્ખતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

પઞ્ચમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૬. છટ્ઠસિક્ખાપદં

૧૦૪૬. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન સમ્બહુલા ભિક્ખુનિયો ગામકાવાસે વસ્સંવુટ્ઠા સાવત્થિં અગમંસુ. ભિક્ખુનિયો તા ભિક્ખુનિયો એતદવોચું – ‘‘કત્થાય્યાયો વસ્સંવુટ્ઠા? કચ્ચિ ઓવાદો ઇદ્ધો અહોસી’’તિ? ‘‘નત્થય્યે, તત્થ ભિક્ખૂ; કુતો ઓવાદો ઇદ્ધો ભવિસ્સતી’’તિ! યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો અભિક્ખુકે આવાસે વસ્સં વસિસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો અભિક્ખુકે આવાસે વસ્સં વસન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો અભિક્ખુકે આવાસે વસ્સં વસિસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૦૪૭. ‘‘યા પન ભિક્ખુની અભિક્ખુકે આવાસે વસ્સં વસેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૦૪૮. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

અભિક્ખુકો નામ આવાસો ન સક્કા હોતિ ઓવાદાય વા સંવાસાય વા ગન્તું. ‘‘વસ્સં વસિસ્સામી’’તિ સેનાસનં પઞ્ઞપેતિ પાનીયં પરિભોજનીયં ઉપટ્ઠપેતિ પરિવેણં સમ્મજ્જતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સહ અરુણુગ્ગમના આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૦૪૯. અનાપત્તિ વસ્સુપગતા ભિક્ખૂ પક્કન્તા વા હોન્તિ વિબ્ભન્તા વા કાલઙ્કતા વા પક્ખસઙ્કન્તા વા, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

છટ્ઠસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૭. સત્તમસિક્ખાપદં

૧૦૫૦. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન સમ્બહુલા ભિક્ખુનિયો ગામકાવાસે વસ્સંવુટ્ઠા સાવત્થિં અગમંસુ. ભિક્ખુનિયો તા ભિક્ખુનિયો એતદવોચું – ‘‘કત્થાય્યાયો વસ્સંવુટ્ઠા; કત્થ [કચ્ચિ (સ્યા.)] ભિક્ખુસઙ્ઘો પવારિતો’’તિ? ‘‘ન મયં, અય્યે, ભિક્ખુસઙ્ઘં પવારેમા’’તિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો વસ્સંવુટ્ઠા ભિક્ખુસઙ્ઘં ન પવારેસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો વસ્સંવુટ્ઠા ભિક્ખુસઙ્ઘં ન પવારેન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો વસ્સંવુટ્ઠા ભિક્ખુસઙ્ઘં ન પવારેસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૦૫૧. ‘‘યા પન ભિક્ખુની વસ્સંવુટ્ઠા ઉભતોસઙ્ઘે તીહિ ઠાનેહિ ન પવારેય્ય દિટ્ઠેન વા સુતેન વા પરિસઙ્કાય વા, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૦૫૨. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

વસ્સંવુટ્ઠા નામ પુરિમં વા તેમાસં પચ્છિમં વા તેમાસં વુટ્ઠા. ઉભતોસઙ્ઘે તીહિ ઠાનેહિ ન પવારેસ્સામિ દિટ્ઠેન વા સુતેન વા પરિસઙ્કાય વા’’તિ ધુરં નિક્ખિત્તમત્તે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૦૫૩. અનાપત્તિ સતિ અન્તરાયે, પરિયેસિત્વા ન લભતિ, ગિલાનાય, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

સત્તમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૮. અટ્ઠમસિક્ખાપદં

૧૦૫૪. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સક્કેસુ વિહરતિ કપિલવત્થુસ્મિં નિગ્રોધારામે. તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો ઓવદન્તિ. ભિક્ખુનિયો છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો એતદવોચું – ‘‘એથાય્યે ઓવાદં ગમિસ્સામા’’તિ. ‘‘યમ્પિ મયં, અય્યે, ગચ્છેય્યામ ઓવાદસ્સ કારણા, અય્યા છબ્બગ્ગિયા ઇધેવ આગન્ત્વા અમ્હે ઓવદન્તી’’તિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો ઓવાદં ન ગચ્છિસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો ઓવાદં ન ગચ્છન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો ઓવાદં ન ગચ્છિસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૦૫૫. ‘‘યા પન ભિક્ખુની ઓવાદાય વા સંવાસાય વા ન ગચ્છેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૦૫૬. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

ઓવાદો નામ અટ્ઠ ગરુધમ્મા.

સંવાસો નામ એકકમ્મં એકુદ્દેસો સમસિક્ખતા. ઓવાદાય વા સંવાસાય વા ન ગચ્છિસ્સામીતિ ધુરં નિક્ખિત્તમત્તે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૦૫૭. અનાપત્તિ સતિ અન્તરાયે, પરિયેસિત્વા દુતિયિકં ભિક્ખુનિં ન લભતિ, ગિલાનાય, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

અટ્ઠમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૯. નવમસિક્ખાપદં

૧૦૫૮. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો ઉપોસથમ્પિ ન પુચ્છન્તિ ઓવાદમ્પિ ન યાચન્તિ. ભિક્ખૂ ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો ઉપોસથમ્પિ ન પુચ્છિસ્સન્તિ ઓવાદમ્પિ ન યાચિસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ‘‘ઉપોસથમ્પિ ન પુચ્છન્તિ ઓવાદમ્પિ ન યાચન્તી’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઉપોસથમ્પિ ન પુચ્છિસ્સન્તિ ઓવાદમ્પિ ન યાચિસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૦૫૯. ‘‘અન્વદ્ધમાસં ભિક્ખુનિયા ભિક્ખુસઙ્ઘતો દ્વે ધમ્મા પચ્ચાસીસિતબ્બા – ઉપોસથપુચ્છકઞ્ચ ઓવાદૂપસઙ્કમનઞ્ચ. તં અતિક્કામેન્તિયા પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૦૬૦. અન્વદ્ધમાસન્તિ અનુપોસથિકં. ઉપોસથો નામ દ્વે ઉપોસથા – ચાતુદ્દસિકો ચ પન્નરસિકો ચ.

ઓવાદો નામ અટ્ઠ ગરુધમ્મા. ‘‘ઉપોસથમ્પિ ન પુચ્છિસ્સામિ ઓવાદમ્પિ ન યાચિસ્સામી’’તિ ધુરં નિક્ખિત્તમત્તે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૦૬૧. અનાપત્તિ સતિ અન્તરાયે, પરિયેસિત્વા દુતિયિકં ભિક્ખુનિં ન લભતિ, ગિલાનાય, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

નવમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૧૦. દસમસિક્ખાપદં

૧૦૬૨. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરા ભિક્ખુની પસાખે જાતં ગણ્ડં પુરિસેન સદ્ધિં એકેનેકા ભેદાપેસિ. અથ ખો સો પુરિસો તં ભિક્ખુનિં દૂસેતું ઉપક્કમિ. સા વિસ્સરમકાસિ. ભિક્ખુનિયો ઉપધાવિત્વા તં ભિક્ખુનિં એતદવોચું – ‘‘કિસ્સ ત્વં, અય્યે, વિસ્સરમકાસી’’તિ? અથ ખો સા ભિક્ખુની ભિક્ખુનીનં એતમત્થં આરોચેસિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુની પસાખે જાતં ગણ્ડં પુરિસેન સદ્ધિં એકેનેકા ભેદાપેસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુની પસાખે જાતં ગણ્ડં પુરિસેન સદ્ધિં એકેનેકા ભેદાપેતીતિ [ભેદાપેસીતિ (ક.)]? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુની પસાખે જાતં ગણ્ડં પુરિસેન સદ્ધિં એકેનેકા ભેદાપેસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૧૦૬૩. ‘‘યા પન ભિક્ખુની પસાખે જાતં ગણ્ડં વા રુધિતં વા અનપલોકેત્વા સઙ્ઘં વા ગણં વા પુરિસેન સદ્ધિં એકેનેકા ભેદાપેય્ય વા ફાલાપેય્ય વા ધોવાપેય્ય વા આલિમ્પાપેય્ય વા બન્ધાપેય્ય વા મોચાપેય્ય વા, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૦૬૪. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

પસાખં નામ અધોનાભિ ઉબ્ભજાણુમણ્ડલં. જાતન્તિ તત્થ જાતં. ગણ્ડો નામ યો કોચિ ગણ્ડો. રુધિતં નામ યં કિઞ્ચિ વણં. અનપલોકેત્વાતિ અનાપુચ્છા. સઙ્ઘો નામ ભિક્ખુનિસઙ્ઘો વુચ્ચતિ. ગણો નામ સમ્બહુલા ભિક્ખુનિયો વુચ્ચન્તિ. પુરિસો નામ મનુસ્સપુરિસો, ન યક્ખો, ન પેતો, ન તિરચ્છાનગતો, વિઞ્ઞૂ પટિબલો દૂસેતું. સદ્ધિન્તિ એકતો. એકેનેકાતિ પુરિસો ચેવ હોતિ ભિક્ખુની ચ.

૧૦૬૫. ‘‘ભિન્દા’’તિ આણાપેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ભિન્ને આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ‘‘ફાલેહી’’તિ આણાપેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ફાલિતે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ‘‘ધોવા’’તિ આણાપેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ધોવિતે [ધોતે (સ્યા.)] આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ‘‘આલિમ્પા’’તિ આણાપેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. લિત્તે [આલિત્તે (સ્યા.)] આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ‘‘બન્ધાહી’’તિ આણાપેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. બદ્ધે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ‘‘મોચેહી’’તિ આણાપેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. મુત્તે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૦૬૬. અનાપત્તિ અપલોકેત્વા ભેદાપેતિ વા ફાલાપેતિ વા ધોવાપેતિ વા આલિમ્પાપેતિ વા બન્ધાપેતિ વા મોચાપેતિ વા, યા કાચિ વિઞ્ઞૂ દુતિયિકા [યા કાચિ વિઞ્ઞૂ દુતિયા (સ્યા.), યો કોચિ વિઞ્ઞૂ દુતિયો (ક.)] હોતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

દસમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

આરામવગ્ગો છટ્ઠો.