૫. ચિત્તાગારવગ્ગો
૧. પઠમસિક્ખાપદં
૯૭૭. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન રઞ્ઞો પસેનદિસ્સ કોસલસ્સ ઉય્યાને ચિત્તાગારે પટિભાનચિત્તં કતં હોતિ. બહૂ મનુસ્સા ચિત્તાગારં દસ્સનાય ગચ્છન્તિ. છબ્બગ્ગિયાપિ ભિક્ખુનિયો ચિત્તાગારં દસ્સનાય અગમંસુ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો ચિત્તાગારં દસ્સનાય ગચ્છિસ્સન્તિ, સેય્યથાપિ ગિહિનિયો કામભોગિનિયો’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખુનિયો તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો ચિત્તાગારં દસ્સનાય ગચ્છિસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો ચિત્તાગારં દસ્સનાય ગચ્છન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો ચિત્તાગારં દસ્સનાય ગચ્છિસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –
૯૭૮. ‘‘યા પન ભિક્ખુની રાજાગારં વા ચિત્તાગારં વા આરામં વા ઉય્યાનં વા પોક્ખરણિં વા દસ્સનાય ગચ્છેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.
૯૭૯. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.
રાજાગારં નામ યત્થ કત્થચિ રઞ્ઞો કીળિતું રમિતું કતં હોતિ.
ચિત્તાગારં નામ યત્થ કત્થચિ મનુસ્સાનં કીળિતું રમિતું કતં હોતિ.
આરામો નામ યત્થ કત્થચિ મનુસ્સાનં કીળિતું રમિતું કતો હોતિ.
ઉય્યાનં નામ યત્થ કત્થચિ મનુસ્સાનં કીળિતું રમિતું કતં હોતિ.
પોક્ખરણી નામ યત્થ કત્થચિ મનુસ્સાનં કીળિતું રમિતું કતા હોતિ.
૯૮૦. દસ્સનાય ગચ્છતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. યત્થ ઠિતા પસ્સતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. દસ્સનૂપચારં વિજહિત્વા પુનપ્પુનં પસ્સતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. એકમેકં દસ્સનાય ગચ્છતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. યત્થ ઠિતા પસ્સતિ, આપત્તિ પચિત્તિયસ્સ. દસ્સનૂપચારં વિજહિત્વા પુનપ્પુનં પસ્સતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.
૯૮૧. અનાપત્તિ આરામે ઠિતા પસ્સતિ, ગચ્છન્તી વા આગચ્છન્તી વા પસ્સતિ, સતિ કરણીયે ગન્ત્વા પસ્સતિ, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.
પઠમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.
૨. દુતિયસિક્ખાપદં
૯૮૨. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો આસન્દિમ્પિ પલ્લઙ્કમ્પિ પરિભુઞ્જન્તિ. મનુસ્સા વિહારચારિકં આહિણ્ડન્તા પસ્સિત્વા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો આસન્દિમ્પિ પલ્લઙ્કમ્પિ પરિભુઞ્જિસ્સન્તિ, સેય્યથાપિ ગિહિનિયો કામભોગિનિયો’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખુનિયો તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો આસન્દિમ્પિ પલ્લઙ્કમ્પિ પરિભુઞ્જિસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો આસન્દિમ્પિ પલ્લઙ્કમ્પિ પરિભુઞ્જન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો આસન્દિમ્પિ પલ્લઙ્કમ્પિ પરિભુઞ્જિસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –
૯૮૩. ‘‘યા પન ભિક્ખુની આસન્દિં વા પલ્લઙ્કં વા પરિભુઞ્જેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.
૯૮૪. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.
આસન્દી નામ અતિક્કન્તપ્પમાણા વુચ્ચતિ.
પલ્લઙ્કો નામ આહરિમેહિ [‘‘અસંહારિમેહિ’’ ઇતિ કઙ્ખાવિતરણિયા સમેતિ] વાળેહિ કતો હોતિ.
પરિભુઞ્જેય્યાતિ તસ્મિં અભિનિસીદતિ વા અભિનિપજ્જતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.
૯૮૫. અનાપત્તિ આસન્દિયા પાદે છિન્દિત્વા પરિભુઞ્જતિ, પલ્લઙ્કસ્સ વાળે ભિન્દિત્વા પરિભુઞ્જતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.
દુતિયસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.
૩. તતિયસિક્ખાપદં
૯૮૬. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો સુત્તં કન્તન્તિ. મનુસ્સા વિહારચારિકં આહિણ્ડન્તા પસ્સિત્વા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો સુત્તં કન્તિસ્સન્તિ, સેય્યથાપિ ગિહિનિયો કામભોગિનિયો’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખુનિયો તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા …પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો સુત્તં કન્તિસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો સુત્તં કન્તન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો સુત્તં કન્તિસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –
૯૮૭. ‘‘યા પન ભિક્ખુની સુત્તં કન્તેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.
૯૮૮. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.
સુત્તં નામ છ સુત્તાનિ – ખોમં, કપ્પાસિકં, કોસેય્યં, કમ્બલં, સાણં, ભઙ્ગં.
કન્તેય્યાતિ સયં કન્તતિ, પયોગે દુક્કટં. ઉજ્જવુજ્જવે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.
૯૮૯. અનાપત્તિ કન્તિતસુત્તં કન્તતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.
તતિયસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.
૪. ચતુત્થસિક્ખાપદં
૯૯૦. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો ગિહિવેય્યાવચ્ચં કરોન્તિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો ગિહિવેય્યાવચ્ચં કરિસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ગિહિવેય્યાવચ્ચં કરોન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ગિહિવેય્યાવચ્ચં કરિસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –
૯૯૧. ‘‘યા પન ભિક્ખુની ગિહિવેય્યાવચ્ચં કરેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.
૯૯૨. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.
ગિહિવેય્યાવચ્ચં નામ અગારિકસ્સ યાગું વા ભત્તં વા ખાદનીયં વા પચતિ, સાટકં વા વેઠનં વા ધોવતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.
૯૯૩. અનાપત્તિ યાગુપાને, સઙ્ઘભત્તે, ચેતિયપૂજાય, અત્તનો વેય્યાવચ્ચકરસ્સ યાગું વા ભત્તં વા ખાદનીયં વા પચતિ, સાટકં વા વેઠનં વા ધોવતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.
ચતુત્થસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.
૫. પઞ્ચમસિક્ખાપદં
૯૯૪. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરા ભિક્ખુની થુલ્લનન્દં ભિક્ખુનિં ઉપસઙ્કમિત્વા એતદવોચ – ‘‘એહાય્યે, ઇમં અધિકરણં વૂપસમેહી’’તિ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ‘સાધૂ’તિ પટિસ્સુણિત્વા નેવ વૂપસમેતિ ન વૂપસમાય ઉસ્સુક્કં કરોતિ. અથ ખો સા ભિક્ખુની ભિક્ખુનીનં એતમત્થં આરોચેસિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા ભિક્ખુનિયા – ‘એહાય્યે’, ઇમં અધિકરણં વૂપસમેહી’તિ વુચ્ચમાના – ‘સાધૂ’તિ પટિસ્સુણિત્વા, નેવ વૂપસમેસ્સતિ ન વૂપસમાય ઉસ્સુક્કં કરિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ભિક્ખુનિયા – ‘‘એહાય્યે, ઇમં અધિકરણં વૂપસમેહી’’તિ વુચ્ચમાના – ‘‘સાધૂ’’તિ પટિસ્સુણિત્વા, નેવ વૂપસમેતિ ન વૂપસમાય ઉસ્સુક્કં કરોતીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ભિક્ખુનિયા – ‘‘એહાય્યે, ઇમં અધિકરણં વૂપસમેહી’’તિ વુચ્ચમાના – ‘‘સાધૂ’’તિ પટિસ્સુણિત્વા, નેવ વૂપસમેસ્સતિ ન વૂપસમાય ઉસ્સુક્કં કરિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –
૯૯૫. ‘‘યા પન ભિક્ખુની ભિક્ખુનિયા – ‘એહાય્યે, ઇમં અધિકરણં વૂપસમેહી’તિ વુચ્ચમાના – ‘સાધૂ’તિ પટિસ્સુણિત્વા સા પચ્છા અનન્તરાયિકિની નેવ વૂપસમેય્ય ન વૂપસમાય ઉસ્સુક્કં કરેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.
૯૯૬. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.
ભિક્ખુનિયાતિ અઞ્ઞાય ભિક્ખુનિયા.
અધિકરણં નામ ચત્તારિ અધિકરણાનિ – વિવાદાધિકરણં, અનુવાદાધિકરણં, આપત્તાધિકરણં, કિચ્ચાધિકરણં.
એહાય્યે ઇમં અધિકરણં વૂપસમેહીતિ એહાય્યે ઇમં અધિકરણં વિનિચ્છેહિ.
સા પચ્છા અનન્તરાયિકિનીતિ અસતિ અન્તરાયે.
નેવ વૂપસમેય્યાતિ ન સયં વૂપસમેય્ય.
ન વૂપસમાય ઉસ્સુક્કં કરેય્યાતિ ન અઞ્ઞં આણાપેય્ય. ‘‘નેવ વૂપસમેસ્સામિ ન વૂપસમાય ઉસ્સુક્કં કરિસ્સામી’’તિ ધુરં નિક્ખિત્તમત્તે, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.
૯૯૭. ઉપસમ્પન્નાય ઉપસમ્પન્નસઞ્ઞા અધિકરણં નેવ વૂપસમેતિ ન વૂપસમાય ઉસ્સુક્કં કરોતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉપસમ્પન્નાય વેમતિકા અધિકરણં નેવ વૂપસમેતિ, ન વૂપસમાય ઉસ્સુક્કં કરોતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉપસમ્પન્નાય અનુપસમ્પન્નસઞ્ઞા અધિકરણં નેવ વૂપસમેતિ, ન વૂપસમાય ઉસ્સુક્કં કરોતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.
અનુપસમ્પન્નાય અધિકરણં નેવ વૂપસમેતિ, ન વૂપસમાય ઉસ્સુક્કં કરોતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય ઉપસમ્પન્નસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય અનુપસમ્પન્નસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.
૯૯૮. અનાપત્તિ સતિ અન્તરાયે, પરિયેસિત્વા ન લભતિ, ગિલાનાય, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.
પઞ્ચમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.
૬. છટ્ઠસિક્ખાપદં
૯૯૯. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની નટાનમ્પિ નટકાનમ્પિ લઙ્ઘકાનમ્પિ સોકજ્ઝાયિકાનમ્પિ કુમ્ભથૂણિકાનમ્પિ સહત્થા ખાદનીયં ભોજનીયં દેતિ – ‘‘મય્હં પરિસતિ વણ્ણં ભાસથા’’તિ. નટાપિ નટકાપિ લઙ્ઘકાપિ સોકજ્ઝાયિકાપિ કુમ્ભથૂણિકાપિ થુલ્લનન્દાય ભિક્ખુનિયા પરિસતિ વણ્ણં ભાસન્તિ – ‘‘અય્યા થુલ્લનન્દા બહુસ્સુતા ભાણિકા વિસારદા પટ્ટા ધમ્મિં કથં કાતું; દેથ અય્યાય, કરોથ અય્યાયા’’તિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા અગારિકસ્સ સહત્થા ખાદનીયં ભોજનીયં દસ્સતીતિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની અગારિકસ્સ સહત્થા ખાદનીયં ભોજનીયં દેતીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની અગારિકસ્સ સહત્થા ખાદનીયં ભોજનીયં દસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –
૧૦૦૦. ‘‘યા પન ભિક્ખુની અગારિકસ્સ વા પરિબ્બાજકસ્સ વા પરિબ્બાજિકાય વા સહત્થા ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા દદેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.
૧૦૦૧. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.
અગારિકો નામ યો કોચિ અગારં અજ્ઝાવસતિ.
પરિબ્બાજકો નામ ભિક્ખુઞ્ચ સામણેરઞ્ચ ઠપેત્વા યો કોચિ પરિબ્બાજકસમાપન્નો.
પરિબ્બાજિકા નામ ભિક્ખુનિઞ્ચ સિક્ખમાનઞ્ચ સામણેરિઞ્ચ ઠપેત્વા યા કાચિ પરિબ્બાજિકસમાપન્ના.
ખાદનીયં નામ પઞ્ચ ભોજનાનિ – ઉદકદન્તપોનં ઠપેત્વા અવસેસં ખાદનીયં નામ.
ભોજનીયં નામ પઞ્ચ ભોજનાનિ – ઓદનો, કુમ્માસો, સત્તુ, મચ્છો, મંસં.
દદેય્યાતિ કાયેન વા કાયપટિબદ્ધેન વા નિસ્સગ્ગિયેન વા દેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉદકદન્તપોનં દેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.
૧૦૦૨. અનાપત્તિ દાપેતિ ન દેતિ, ઉપનિક્ખિપિત્વા દેતિ, બાહિરાલેપં દેતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.
છટ્ઠસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.
૭. સત્તમસિક્ખાપદં
૧૦૦૩. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની આવસથચીવરં અનિસ્સજ્જિત્વા પરિભુઞ્જતિ. અઞ્ઞા ઉતુનિયો ભિક્ખુનિયો ન લભન્તિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા આવસથચીવરં અનિસ્સજ્જિત્વા પરિભુઞ્જિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની આવસથચીવરં અનિસ્સજ્જિત્વા પરિભુઞ્જતીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની આવસથચીવરં અનિસ્સજ્જિત્વા પરિભુઞ્જિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –
૧૦૦૪. ‘‘યા પન ભિક્ખુની આવસથચીવરં અનિસ્સજ્જિત્વા પરિભુઞ્જેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.
૧૦૦૫. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.
આવસથચીવરં નામ ‘‘ઉતુનિયો ભિક્ખુનિયો પરિભુઞ્જન્તૂ’’તિ દિન્નં હોતિ.
અનિસ્સજ્જિત્વા પરિભુઞ્જેય્યાતિ દ્વેતિસ્સો રત્તિયો પરિભુઞ્જિત્વા ચતુત્થદિવસે ધોવિત્વા ભિક્ખુનિયા વા સિક્ખમાનાય વા સામણેરિયા વા અનિસ્સજ્જિત્વા પરિભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.
૧૦૦૬. અનિસ્સજ્જિતે અનિસ્સજ્જિતસઞ્ઞા પરિભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અનિસ્સજ્જિતે વેમતિકા પરિભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અનિસ્સજ્જિતે નિસ્સજ્જિતસઞ્ઞા પરિભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.
નિસ્સજ્જિતે અનિસ્સજ્જિતસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. નિસ્સજ્જિતે વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. નિસ્સજ્જિતે નિસ્સજ્જિતસઞ્ઞા અનાપત્તિ.
૧૦૦૭. અનાપત્તિ નિસ્સજ્જિત્વા પરિભુઞ્જતિ, પુન પરિયાયેન પરિભુઞ્જતિ, અઞ્ઞા ઉતુનિયો ભિક્ખુનિયો ન હોન્તિ, અચ્છિન્નચીવરિકાય, નટ્ઠચીવરિકાય, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.
સત્તમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.
૮. અટ્ઠમસિક્ખાપદં
૧૦૦૮. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની આવસથં અનિસ્સજ્જિત્વા ચારિકં પક્કામિ. તેન ખો પન સમયેન થુલ્લનન્દાય ભિક્ખુનિયા આવસથો ડય્હતિ. ભિક્ખુનિયો એવમાહંસુ – ‘‘હન્દાય્યે, ભણ્ડકં નીહરામા’’તિ. એકચ્ચા એવમાહંસુ – ‘‘ન મયં, અય્યે, નીહરિસ્સામ. યં કિઞ્ચિ નટ્ઠં સબ્બં અમ્હે અભિયુઞ્જિસ્સતી’’તિ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની પુનદેવ તં આવસથં પચ્ચાગન્ત્વા ભિક્ખુનિયો પુચ્છિ – ‘‘અપાય્યે, ભણ્ડકં નીહરિત્થા’’તિ? ‘‘ન મયં, અય્યે, નીહરિમ્હા’’તિ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ઉજ્ઝાયતિ ખિય્યતિ વિપાચેતિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો આવસથે ડય્હમાને ભણ્ડકં ન નીહરિસ્સન્તી’’તિ! યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા આવસથં અનિસ્સજ્જિત્વા ચારિકં પક્કમિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની આવસથં અનિસ્સજ્જિત્વા ચારિકં પક્કમતીતિ [પક્કમીતિ (ક.)]? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની આવસથં અનિસ્સજ્જિત્વા ચારિકં પક્કમિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –
૧૦૦૯. ‘‘યા પન ભિક્ખુની આવસથં અનિસ્સજ્જિત્વા ચારિકં પક્કમેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.
૧૦૧૦. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.
આવસથો નામ કવાટબદ્ધો વુચ્ચતિ.
અનિસ્સજ્જિત્વા ચારિકં પક્કમેય્યાતિ ભિક્ખુનિયા વા સિક્ખમાનાય વા સામણેરિયા વા અનિસ્સજ્જિત્વા પરિક્ખિત્તસ્સ આવસથસ્સ પરિક્ખેપં અતિક્કામેન્તિયા આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અપરિક્ખિત્તસ્સ આવસથસ્સ ઉપચારં અતિક્કામેન્તિયા આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.
૧૦૧૧. અનિસ્સજ્જિતે અનિસ્સજ્જિતસઞ્ઞા પક્કમતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અનિસ્સજ્જિતે વેમતિકા પક્કમતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અનિસ્સજ્જિતે નિસ્સજ્જિતસઞ્ઞા પક્કમતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.
અકવાટબદ્ધં અનિસ્સજ્જિત્વા પક્કમતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. નિસ્સજ્જિતે અનિસ્સજ્જિતસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. નિસ્સજ્જિતે વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. નિસ્સજ્જિતે નિસ્સજ્જિતસઞ્ઞા, અનાપત્તિ.
૧૦૧૨. અનાપત્તિ નિસ્સજ્જિત્વા પક્કમતિ, સતિ અન્તરાયે, પરિયેસિત્વા ન લભતિ, ગિલાનાય, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.
અટ્ઠમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.
૯. નવમસિક્ખાપદં
૧૦૧૩. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો તિરચ્છાનવિજ્જં પરિયાપુણન્તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો તિરચ્છાનવિજ્જં પરિયાપુણિસ્સન્તિ, સેય્યથાપિ ગિહિનિયો કામભોગિનિયો’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખુનિયો તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો તિરચ્છાનવિજ્જં પરિયાપુણિસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો તિરચ્છાનવિજ્જં પરિયાપુણન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો તિરચ્છાનવિજ્જં પરિયાપુણિસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –
૧૦૧૪. ‘‘યા પન ભિક્ખુની તિરચ્છાનવિજ્જં પરિયાપુણેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.
૧૦૧૫. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.
તિરચ્છાનવિજ્જા [તિરચ્છાનવિજ્જં (ક.)] નામ યં કિઞ્ચિ બાહિરકં અનત્થસંહિતં.
પરિયાપુણેય્યાતિ પદેન પરિયાપુણાતિ, પદે પદે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અક્ખરાય પરિયાપુણાતિ, અક્ખરક્ખરાય આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.
૧૦૧૬. અનાપત્તિ લેખં પરિયાપુણાતિ, ધારણં પરિયાપુણાતિ, ગુત્તત્થાય પરિત્તં પરિયાપુણાતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.
નવમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.
૧૦. દસમસિક્ખાપદં
૧૦૧૭. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો તિરચ્છાનવિજ્જં વાચેન્તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો તિરચ્છાનવિજ્જં વાચેસ્સન્તિ, સેય્યથાપિ ગિહિનિયો કામભોગિનિયો’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખુનિયો તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો તિરચ્છાનવિજ્જં વાચેસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો તિરચ્છાનવિજ્જં વાચેન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો તિરચ્છાનવિજ્જં વાચેસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –
૧૦૧૮. ‘‘યા પન ભિક્ખુની તિરચ્છાનવિજ્જં વાચેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.
૧૦૧૯. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.
તિરચ્છાનવિજ્જા [તિરચ્છાનવિજ્જં (ક.)] નામ યં કિઞ્ચિ બાહિરકં અનત્થસંહિતં.
વાચેય્યાતિ પદેન વાચેતિ, પદે પદે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અક્ખરાય વાચેતિ, અક્ખરક્ખરાય આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.
૧૦૨૦. અનાપત્તિ લેખં વાચેતિ, ધારણં વાચેતિ, ગુત્તત્થાય પરિત્તં વાચેતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.
દસમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.
ચિત્તાગારવગ્ગો પઞ્ચમો.