૪. તુવટ્ટવગ્ગો

૧. પઠમસિક્ખાપદં

૯૩૨. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો દ્વે એકમઞ્ચે તુવટ્ટેન્તિ. મનુસ્સા વિહારચારિકં આહિણ્ડન્તા પસ્સિત્વા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો દ્વે એકમઞ્ચે તુવટ્ટેસ્સન્તિ, સેય્યથાપિ ગિહિનિયો કામભોગિનિયો’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખુનિયો તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો દ્વે એકમઞ્ચે તુવટ્ટેસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો દ્વે એકમઞ્ચે તુવટ્ટેન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો દ્વે એકમઞ્ચે તુવટ્ટેસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૯૩૩. ‘‘યા પન ભિક્ખુનિયો દ્વે એકમઞ્ચે તુવટ્ટેય્યું, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૯૩૪. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનિયોતિ ઉપસમ્પન્નાયો વુચ્ચન્તિ.

દ્વે એકમઞ્ચે તુવટ્ટેય્યુન્તિ એકાય નિપન્નાય અપરા નિપજ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉભો વા નિપજ્જન્તિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉટ્ઠહિત્વા પુનપ્પુનં નિપજ્જન્તિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૯૩૫. અનાપત્તિ એકાય નિપન્નાય અપરા નિસીદતિ, ઉભો વા નિસીદન્તિ, ઉમ્મત્તિકાનં, આદિકમ્મિકાનન્તિ.

પઠમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૨. દુતિયસિક્ખાપદં

૯૩૬. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો દ્વે એકત્થરણપાવુરણા તુવટ્ટેન્તિ. મનુસ્સા વિહારચારિકં આહિણ્ડન્તા પસ્સિત્વા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો દ્વે એકત્થરણપાવુરણા તુવટ્ટેસ્સન્તિ, સેય્યથાપિ ગિહિનિયો કામભોગિનિયો’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખુનિયો તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો દ્વે એકત્થરણપાવુરણા તુવટ્ટેસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો દ્વે એકત્થરણપાવુરણા તુવટ્ટેન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો દ્વે એકત્થરણપાવુરણા તુવટ્ટેસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૯૩૭. ‘‘યા પન ભિક્ખુનિયો દ્વે એકત્થરણપાવુરણા તુવટ્ટેય્યું, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૯૩૮. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનિયોતિ ઉપસમ્પન્નાયો વુચ્ચન્તિ.

દ્વે એકત્થરણપાવુરણા તુવટ્ટેય્યુન્તિ તઞ્ઞેવ અત્થરિત્વા તઞ્ઞેવ પારુપન્તિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૯૩૯. એકત્થરણપાવુરણે એકત્થરણપાવુરણસઞ્ઞા તુવટ્ટેન્તિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. એકત્થરણપાવુરણે વેમતિકા તુવટ્ટેન્તિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. એકત્થરણપાવુરણે નાનત્થરણપાવુરણસઞ્ઞા તુવટ્ટેન્તિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

એકત્થરણે નાનાપાવુરણે [નાનાપાવુરણસઞ્ઞા (ક.)], આપત્તિ દુક્કટસ્સ. નાનત્થરણે એકપાવુરણે [એકપાવુરણસઞ્ઞા (ક.)], આપત્તિ દુક્કટસ્સ. નાનત્થરણપાવુરણે એકત્થરણપાવુરણસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. નાનત્થરણપાવુરણે વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. નાનત્થરણપાવુરણે નાનત્થરણપાવુરણસઞ્ઞા, અનાપત્તિ.

૯૪૦. અનાપત્તિ વવત્થાનં દસ્સેત્વા નિપજ્જન્તિ, ઉમ્મત્તિકાનં, આદિકમ્મિકાનન્તિ.

દુતિયસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૩. તતિયસિક્ખાપદં

૯૪૧. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની બહુસ્સુતા હોતિ ભાણિકા વિસારદા પટ્ટા ધમ્મિં કથં કાતું. ભદ્દાપિ કાપિલાની બહુસ્સુતા હોતિ ભાણિકા વિસારદા પટ્ટા ધમ્મિં કથં કાતું ઉળારસમ્ભાવિતા. મનુસ્સા – ‘‘અય્યા ભદ્દા કાપિલાની બહુસ્સુતા ભાણિકા વિસારદા પટ્ટા ધમ્મિં કથં કાતું ઉળારસમ્ભાવિતા’’તિ ભદ્દં કાપિલાનિં પઠમં પયિરુપાસિત્વા, પચ્છા થુલ્લનન્દં ભિક્ખુનિં પયિરુપાસન્તિ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ઇસ્સાપકતા – ‘‘ઇમા કિર અપ્પિચ્છા સન્તુટ્ઠા પવિવિત્તા અસંસટ્ઠા યા ઇમા સઞ્ઞત્તિબહુલા વિઞ્ઞત્તિબહુલા વિહરન્તી’’તિ ભદ્દાય કાપિલાનિયા પુરતો ચઙ્કમતિપિ તિટ્ઠતિપિ નિસીદતિપિ સેય્યમ્પિ કપ્પેતિ ઉદ્દિસતિપિ ઉદ્દિસાપેતિપિ સજ્ઝાયમ્પિ કરોતિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા અય્યાય ભદ્દાય કાપિલાનિયા સઞ્ચિચ્ચ અફાસું કરિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ભદ્દાય કાપિલાનિયા સઞ્ચિચ્ચ અફાસું કરોતીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ભદ્દાય કાપિલાનિયા સઞ્ચિચ્ચ અફાસું કરિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૯૪૨. ‘‘યા પન ભિક્ખુની ભિક્ખુનિયા સઞ્ચિચ્ચ અફાસું કરેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૯૪૩. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

ભિક્ખુનિયાતિ અઞ્ઞાય ભિક્ખુનિયા.

સઞ્ચિચ્ચાતિ જાનન્તી સઞ્જાનન્તી ચેચ્ચ અભિવિતરિત્વા વીતિક્કમો.

અફાસું કરેય્યાતિ – ‘‘ઇમિના ઇમિસ્સા અફાસુ ભવિસ્સતી’’તિ અનાપુચ્છા પુરતો ચઙ્કમતિ વા તિટ્ઠતિ વા નિસીદતિ વા સેય્યં વા કપ્પેતિ ઉદ્દિસતિ વા ઉદ્દિસાપેતિ વા સજ્ઝાયં વા કરોતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૯૪૪. ઉપસમ્પન્નાય ઉપસમ્પન્નસઞ્ઞા સઞ્ચિચ્ચ અફાસું કરોતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉપસમ્પન્નાય વેમતિકા સઞ્ચિચ્ચ અફાસું કરોતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉપસમ્પન્નાય અનુપસમ્પન્નસઞ્ઞા સઞ્ચિચ્ચ અફાસું કરોતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અનુપસમ્પન્નાય સઞ્ચિચ્ચ અફાસું કરોતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય ઉપસમ્પન્નસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય અનુપસમ્પન્નસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૯૪૫. અનાપત્તિ ન અફાસું કત્તુકામા આપુચ્છા પુરતો ચઙ્કમતિ વા તિટ્ઠતિ વા નિસીદતિ વા સેય્યં વા કપ્પેતિ ઉદ્દિસતિ વા ઉદ્દિસાપેતિ વા સજ્ઝાયં વા કરોતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

તતિયસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૪. ચતુત્થસિક્ખાપદં

૯૪૬. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની દુક્ખિતં સહજીવિનિં નેવ ઉપટ્ઠેતિ ન ઉપટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરોતિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા દુક્ખિતં સહજીવિનિં નેવ ઉપટ્ઠેસ્સતિ ન ઉપટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની દુક્ખિતં સહજીવિનિં નેવ ઉપટ્ઠેતિ ન ઉપટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરોતીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની દુક્ખિતં સહજીવિનિં નેવ ઉપટ્ઠેસ્સતિ ન ઉપટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૯૪૭. ‘‘યા પન ભિક્ખુની દુક્ખિતં સહજીવિનિં નેવ ઉપટ્ઠેય્ય ન ઉપટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૯૪૮. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

દુક્ખિતા નામ ગિલાના વુચ્ચતિ.

સહજીવિની નામ સદ્ધિવિહારિની વુચ્ચતિ.

નેવ ઉપટ્ઠેય્યાતિ ન સયં ઉપટ્ઠેય્ય.

ન ઉપટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરેય્યાતિ ન અઞ્ઞં આણાપેય્ય.

‘‘નેવ ઉપટ્ઠેસ્સામિ, ન ઉપટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરિસ્સામી’’તિ ધુરં નિક્ખિત્તમત્તે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અન્તેવાસિનિં વા અનુપસમ્પન્નં વા નેવ ઉપટ્ઠેતિ, ન ઉપટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરોતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૯૪૯. અનાપત્તિ સતિ અન્તરાયે, પરિયેસિત્વા ન લભતિ, ગિલાનાય, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

ચતુત્થસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૫. પઞ્ચમસિક્ખાપદં

૯૫૦. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભદ્દા કાપિલાની સાકેતે વસ્સં ઉપગતા હોતિ. સા કેનચિદેવ કરણીયેન ઉબ્બાળ્હા થુલ્લનન્દાય ભિક્ખુનિયા સન્તિકે દૂતં પાહેસિ – ‘‘સચે મે અય્યા થુલ્લનન્દા ઉપસ્સયં દદેય્ય આગચ્છેય્યામહં સાવત્થિ’’ન્તિ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની એવમાહ – ‘‘આગચ્છતુ, દસ્સામી’’તિ. અથ ખો ભદ્દા કાપિલાની સાકેતા સાવત્થિં અગમાસિ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ભદ્દાય કાપિલાનિયા ઉપસ્સયં અદાસિ. તેન ખો પન સમયેન થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની બહુસ્સુતા હોતિ ભાણિકા વિસારદા પટ્ટા ધમ્મિં કથં કાતું. ભદ્દાપિ કાપિલાની બહુસ્સુતા [બહુસ્સુતાયેવ (ક.)] હોતિ ભાણિકા વિસારદા પટ્ટા ધમ્મિં કથં કાતું ઉળારસમ્ભાવિતા. મનુસ્સા – ‘‘અય્યા ભદ્દા કાપિલાની બહુસ્સુતા ભાણિકા વિસારદા પટ્ટા ધમ્મિં કથં કાતું ઉળારસમ્ભાવિતા’’તિ ભદ્દં કાપિલાનિં પઠમં પયિરુપાસિત્વા પચ્છા થુલ્લનન્દં ભિક્ખુનિં પયિરુપાસન્તિ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ઇસ્સાપકતા – ‘‘ઇમા કિર અપ્પિચ્છા સન્તુટ્ઠા પવિવિત્તા અસંસટ્ઠા યા ઇમા સઞ્ઞત્તિબહુલા વિઞ્ઞત્તિબહુલા વિહરન્તી’’તિ કુપિતા અનત્તમના ભદ્દં કાપિલાનિં ઉપસ્સયા નિક્કડ્ઢિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા અય્યાય ભદ્દાય કાપિલાનિયા ઉપસ્સયં દત્વા કુપિતા અનત્તમના નિક્કડ્ઢિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ભદ્દાય કાપિલાનિયા ઉપસ્સયં દત્વા કુપિતા અનત્તમના નિક્કડ્ઢતીતિ [નિક્કડ્ઢીતિ (ક.)]? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ભદ્દાય કાપિલાનિયા ઉપસ્સયં દત્વા કુપિતા અનત્તમના નિક્કડ્ઢિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૯૫૧. ‘‘યા પન ભિક્ખુની ભિક્ખુનિયા ઉપસ્સયં દત્વા કુપિતા અનત્તમના નિક્કડ્ઢેય્ય વા નિક્કડ્ઢાપેય્ય વા, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૯૫૨. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

ભિક્ખુનિયાતિ અઞ્ઞાય ભિક્ખુનિયા. ઉપસ્સયો નામ કવાટબદ્ધો વુચ્ચતિ. દત્વાતિ સયં દત્વા. કુપિતા અનત્તમનાતિ અનભિરદ્ધા આહતચિત્તા ખિલજાતા.

નિક્કડ્ઢેય્યાતિ ગબ્ભે ગહેત્વા પમુખં નિક્કડ્ઢતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. પમુખે ગહેત્વા બહિ નિક્કડ્ઢતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. એકેન પયોગેન બહુકેપિ દ્વારે અતિક્કામેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

નિક્કડ્ઢાપેય્યાતિ અઞ્ઞં આણાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ [એત્થ ‘‘આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ સબ્બત્થ દિસ્સતિ, ભિક્ખુવિભઙ્ગે પન ઇદિસેસુ આણત્તિસહગતસિક્ખાપદેસુ ‘‘અઞ્ઞં આણાપેતિ આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સા’’તિ આગતત્તા તમનુવત્તિત્વા વિસોધિતમિદં]. સકિં આણત્તા બહુકેપિ દ્વારે અતિક્કામેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૯૫૩. ઉપસમ્પન્નાય ઉપસમ્પન્નસઞ્ઞા ઉપસ્સયં દત્વા કુપિતા અનત્તમના નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉપસમ્પન્નાય વેમતિકા ઉપસ્સયં દત્વા કુપિતા અનત્તમના નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉપસમ્પન્નાય અનુપસમ્પન્નસઞ્ઞા ઉપસ્સયં દત્વા કુપિતા અનત્તમના નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

તસ્સા પરિક્ખારં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અકવાટબદ્ધા નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તસ્સા પરિક્ખારં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નં કવાટબદ્ધા વા અકવાટબદ્ધા વા નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તસ્સા પરિક્ખારં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય ઉપસમ્પન્નસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય અનુપસમ્પન્નસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૯૫૪. અનાપત્તિ અલજ્જિનિં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, તસ્સા પરિક્ખારં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, ઉમ્મત્તિકં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, તસ્સા પરિક્ખારં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, ભણ્ડનકારિકં કલહકારિકં વિવાદકારિકં ભસ્સકારિકં સઙ્ઘે અધિકરણકારિકં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, તસ્સા પરિક્ખારં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, અન્તેવાસિનિં વા સદ્ધિવિહારિનિં વા ન સમ્મા વત્તન્તિં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, તસ્સા પરિક્ખારં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

પઞ્ચમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૬. છટ્ઠસિક્ખાપદં

૯૫૫. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ચણ્ડકાળી ભિક્ખુની સંસટ્ઠા વિહરતિ ગહપતિનાપિ ગહપતિપુત્તેનપિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા ચણ્ડકાળી સંસટ્ઠા વિહરિસ્સતિ ગહપતિનાપિ ગહપતિપુત્તેનપી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ચણ્ડકાળી ભિક્ખુની સંસટ્ઠા વિહરતિ ગહપતિનાપિ ગહપતિપુત્તેનપીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ચણ્ડકાળી ભિક્ખુની સંસટ્ઠા વિહરિસ્સતિ ગહપતિનાપિ ગહપતિપુત્તેનપિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૯૫૬. ‘‘યા પન ભિક્ખુની સંસટ્ઠા વિહરેય્ય ગહપતિના વા ગહપતિપુત્તેન વા સા ભિક્ખુની ભિક્ખુનીહિ એવમસ્સ વચનીયા – ‘માય્યે, સંસટ્ઠા વિહરિ ગહપતિનાપિ ગહપતિપુત્તેનપિ. વિવિચ્ચાય્યે; વિવેકઞ્ઞેવ ભગિનિયા સઙ્ઘો વણ્ણેતી’તિ. એવઞ્ચ [એવઞ્ચ પન (ક.)] સા ભિક્ખુની ભિક્ખુનીહિ વુચ્ચમાના તથેવ પગ્ગણ્હેય્ય, સા ભિક્ખુની ભિક્ખુનીહિ યાવતતિયં સમનુભાસિતબ્બા તસ્સ પટિનિસ્સગ્ગાય. યાવતતિયઞ્ચે સમનુભાસીયમાના તં પટિનિસ્સજ્જેય્ય, ઇચ્ચેતં કુસલં; નો ચે પટિનિસ્સજ્જેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૯૫૭. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

સંસટ્ઠા નામ અનનુલોમિકેન કાયિકવાચસિકેન સંસટ્ઠા.

ગહપતિ નામ યો કોચિ અગારં અજ્ઝાવસતિ.

ગહપતિપુત્તો નામ યે કેચિ [યો કોચિ (ક.)] પુત્તભાતરો.

સા ભિક્ખુનીતિ યા સા સંસટ્ઠા ભિક્ખુની.

ભિક્ખુનીહીતિ અઞ્ઞાહિ ભિક્ખુનીહિ. યા પસ્સન્તિ યા સુણન્તિ તાહિ વત્તબ્બા – ‘‘માય્યે, સંસટ્ઠા વિહરિ ગહપતિનાપિ ગહપતિપુત્તેનપિ. વિવિચ્ચાય્યે; વિવેકઞ્ઞેવ ભગિનિયા સઙ્ઘો વણ્ણેતી’’તિ. દુતિયમ્પિ વત્તબ્બા. તતિયમ્પિ વત્તબ્બા. સચે પટિનિસ્સજ્જતિ, ઇચ્ચેતં કુસલં; નો ચે પટિનિસ્સજ્જતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સુત્વા ન વદન્તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સા ભિક્ખુની સઙ્ઘમજ્ઝમ્પિ આકડ્ઢિત્વા વત્તબ્બા – ‘‘માય્યે, સંસટ્ઠા વિહરિ ગહપતિનાપિ ગહપતિપુત્તેનપિ. વિવિચ્ચાય્યે; વિવેકઞ્ઞેવભગિનિયા સઙ્ઘો વણ્ણેતી’’તિ. દુતિયમ્પિ વત્તબ્બા. તતિયમ્પિ વત્તબ્બા. સચે પટિનિસ્સજ્જતિ, ઇચ્ચેતં કુસલં; નો ચે પટિનિસ્સજ્જતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સા ભિક્ખુની સમનુભાસિતબ્બા. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, સમનુભાસિતબ્બા. બ્યત્તાય ભિક્ખુનિયા પટિબલાય સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –

૯૫૮. ‘‘સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામા ભિક્ખુની સંસટ્ઠા વિહરતિ ગહપતિનાપિ ગહપતિપુત્તેનપિ. સા તં વત્થું ન પટિનિસ્સજ્જતિ. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો ઇત્થન્નામં ભિક્ખુનિં સમનુભાસેય્ય તસ્સ વત્થુસ્સ પટિનિસ્સગ્ગાય. એસા ઞત્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામા ભિક્ખુની સંસટ્ઠા વિહરતિ ગહપતિનાપિ ગહપતિપુત્તેનપિ. સા તં વત્થું ન પટિનિસ્સજ્જતિ. સઙ્ઘો ઇત્થન્નામં ભિક્ખુનિં સમનુભાસતિ તસ્સ વત્થુસ્સ પટિનિસ્સગ્ગાય. યસ્સા અય્યાય ખમતિ ઇત્થન્નામાય ભિક્ખુનિયા સમનુભાસના તસ્સ વત્થુસ્સ પટિનિસ્સગ્ગાય, સા તુણ્હસ્સ; યસ્સા નક્ખમતિ, સા ભાસેય્ય.

‘‘દુતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ…પે… તતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ…પે….

‘‘સમનુભટ્ઠા સઙ્ઘેન ઇત્થન્નામા ભિક્ખુની તસ્સ વત્થુસ્સ પટિનિસ્સગ્ગાય; ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.

ઞત્તિયા દુક્કટં. દ્વીહિ કમ્મવાચાહિ દુક્કટા. કમ્મવાચાપરિયોસાને આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૯૫૯. ધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞા ન પટિનિસ્સજ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ધમ્મકમ્મે વેમતિકા ન પટિનિસ્સજ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞા ન પટિનિસ્સજ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૯૬૦. અનાપત્તિ અસમનુભાસન્તિયા, પટિનિસ્સજ્જન્તિયા, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

છટ્ઠસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૭. સત્તમસિક્ખાપદં

૯૬૧. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો અન્તોરટ્ઠે સાસઙ્કસમ્મતે સપ્પટિભયે અસત્થિકા ચારિકં ચરન્તિ. ધુત્તા દૂસેન્તિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો અન્તોરટ્ઠે સાસઙ્કસમ્મતે સપ્પટિભયે અસત્થિકા ચારિકં ચરિસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો અન્તોરટ્ઠે સાસઙ્કસમ્મતે સપ્પટિભયે અસત્થિકા ચારિકં ચરન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો અન્તોરટ્ઠે સાસઙ્કસમ્મતે સપ્પટિભયે અસત્થિકા ચારિકં ચરિસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૯૬૨. ‘‘યા પન ભિક્ખુની અન્તોરટ્ઠે સાસઙ્કસમ્મતે સપ્પટિભયે અસત્થિકા ચારિકં ચરેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૯૬૩. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

અન્તોરટ્ઠેતિ યસ્સ વિજિતે વિહરતિ, તસ્સ રટ્ઠે.

સાસઙ્કં નામ તસ્મિં મગ્ગે ચોરાનં નિવિટ્ઠોકાસો દિસ્સતિ, ભુત્તોકાસો દિસ્સતિ, ઠિતોકાસો દિસ્સતિ, નિસિન્નોકાસો દિસ્સતિ, નિપન્નોકાસો દિસ્સતિ.

સપ્પટિભયં નામ તસ્મિં મગ્ગે ચોરેહિ મનુસ્સા હતા દિસ્સન્તિ, વિલુત્તા દિસ્સન્તિ, આકોટિતા દિસ્સન્તિ.

અસત્થિકા નામ વિના સત્થેન.

ચારિકં ચરેય્યાતિ કુક્કુટસમ્પાતે ગામે ગામન્તરે ગામન્તરે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અગામકે અરઞ્ઞે અદ્ધયોજને અદ્ધયોજને આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૯૬૪. અનાપત્તિ સત્થેન સહ ગચ્છતિ, ખેમે અપ્પટિભયે ગચ્છતિ, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

સત્તમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૮. અટ્ઠમસિક્ખાપદં

૯૬૫. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો તિરોરટ્ઠે સાસઙ્કસમ્મતે સપ્પટિભયે અસત્થિકા ચારિકં ચરન્તિ. ધુત્તા દૂસેન્તિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો તિરોરટ્ઠે સાસઙ્કસમ્મતે સપ્પટિભયે અસત્થિકા ચારિકં ચરિસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો તિરોરટ્ઠે સાસઙ્કસમ્મતે સપ્પટિભયે અસત્થિકા ચારિકં ચરન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો તિરોરટ્ઠે સાસઙ્કસમ્મતે સપ્પટિભયે અસત્થિકા ચારિકં ચરિસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૯૬૬. ‘‘યા પન ભિક્ખુની તિરોરટ્ઠે સાસઙ્કસમ્મતે સપ્પટિભયે અસત્થિકા ચારિકં ચરેય્ય, પાચત્તિય’’ન્તિ.

૯૬૭. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

તિરોરટ્ઠેતિ યસ્સ વિજિતે વિહરતિ, તં ઠપેત્વા અઞ્ઞસ્સ રટ્ઠે.

સાસઙ્કં નામ તસ્મિં મગ્ગે ચોરાનં નિવિટ્ઠોકાસો દિસ્સતિ, ભુત્તોકાસો દિસ્સતિ, ઠિતોકાસો દિસ્સતિ, નિસિન્નોકાસો દિસ્સતિ, નિપન્નોકાસો દિસ્સતિ.

સપ્પટિભયં નામ તસ્મિં મગ્ગે ચોરેહિ મનુસ્સા હતા દિસ્સન્તિ, વિલુત્તા દિસ્સન્તિ, આકોટિતા દિસ્સન્તિ.

અસત્થિકા નામ વિના સત્થેન.

ચારિકં ચરેય્યાતિ કુક્કુટસમ્પાતે ગામે ગામન્તરે ગામન્તરે, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અગામકે અરઞ્ઞે અદ્ધયોજને અદ્ધયોજને આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૯૬૮. અનાપત્તિ સત્થેન સહ ગચ્છતિ, ખેમે અપ્પટિભયે ગચ્છતિ, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

અટ્ઠમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૯. નવમસિક્ખાપદં

૯૬૯. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને કલન્દકનિવાપે. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો અન્તોવસ્સં ચારિકં ચરન્તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો અન્તોવસ્સં ચારિકં ચરિસ્સન્તિ હરિતાનિ તિણાનિ ચ સમ્મદ્દન્તા, એકિન્દ્રિયં જીવં વિહેઠેન્તા, બહૂ ખુદ્દકે પાણે સઙ્ઘાતં આપાદેન્તા’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખુનિયો તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો અન્તોવસ્સં ચારિકં ચરિસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો અન્તોવસ્સં ચારિકં ચરન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો અન્તોવસ્સં ચારિકં ચરિસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૯૭૦. ‘‘યા પન ભિક્ખુની અન્તોવસ્સં ચારિકં ચરેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૯૭૧. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

અન્તોવસ્સન્તિ પુરિમં વા તેમાસં પચ્છિમં વા તેમાસં અવસિત્વા.

ચારિકં ચરેય્યાતિ કુક્કુટસમ્પાતે ગામે ગામન્તરે ગામન્તરે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અગામકે અરઞ્ઞે અદ્ધયોજને અદ્ધયોજને આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૯૭૨. અનાપત્તિ સત્તાહકરણીયેન ગચ્છતિ, કેનચિ ઉબ્બાળ્હા ગચ્છતિ, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

નવમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૧૦. દસમસિક્ખાપદં

૯૭૩. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને કલન્દકનિવાપે. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો તત્થેવ રાજગહે વસ્સં વસન્તિ, તત્થ હેમન્તં, તત્થ ગિમ્હં. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘આહુન્દરિકા ભિક્ખુનીનં દિસા અન્ધકારા, ન ઇમાસં દિસા પક્ખાયન્તી’’તિ. અસ્સોસું ખો ભિક્ખુનિયો તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો ભિક્ખૂનં એતમત્થં આરોચેસું. ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘તેન હિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનીનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞપેસ્સામિ દસ અત્થવસે પટિચ્ચ – સઙ્ઘસુટ્ઠુતાય…પે… સદ્ધમ્મટ્ઠિતિયા વિનયાનુગ્ગહાય. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૯૭૪. ‘‘યા પન ભિક્ખુની વસ્સંવુટ્ઠા ચારિકં ન પક્કમેય્ય અન્તમસો છપ્પઞ્ચયોજનાનિપિ, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૯૭૫. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

વસ્સંવુટ્ઠા નામ પુરિમં વા તેમાસં પચ્છિમં વા તેમાસં વુટ્ઠા.

‘‘ચારિકં ન પક્કમિસ્સામિ અન્તમસો છપ્પઞ્ચયોજનાનિપી’’તિ ધુરં નિક્ખિત્તમત્તે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૯૭૬. અનાપત્તિ સતિ અન્તરાયે, પરિયેસિત્વા દુતિયિકં ભિક્ખુનિં ન લભતિ, ગિલાનાય, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

દસમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

તુવટ્ટવગ્ગો ચતુત્થો.