૩. નગ્ગવગ્ગો

૧. પઠમસિક્ખાપદં

૮૮૩. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન સમ્બહુલા [મહાવ. ૩૫૦] ભિક્ખુનિયો અચિરવતિયા નદિયા વેસિયાહિ સદ્ધિં નગ્ગા એકતિત્થે નહાયન્તિ. વેસિયા તા ભિક્ખુનિયો ઉપ્પણ્ડેસું – ‘‘કિં નુ ખો નામ તુમ્હાકં, અય્યે, દહરાનં [દહરાનં દહરાનં (સી.)] બ્રહ્મચરિયં ચિણ્ણેન, નનુ નામ કામા પરિભુઞ્જિતબ્બા! યદા જિણ્ણા ભવિસ્સથ તદા બ્રહ્મચરિયં ચરિસ્સથ. એવં તુમ્હાકં ઉભો અત્થા પરિગ્ગહિતા ભવિસ્સન્તી’’તિ. ભિક્ખુનિયો વેસિયાહિ ઉપ્પણ્ડિયમાના મઙ્કૂ અહેસું. અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો ઉપસ્સયં ગન્ત્વા ભિક્ખુનીનં એતમત્થં આરોચેસું. ભિક્ખુનિયો ભિક્ખૂનં એતમત્થં આરોચેસું. ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘તેન હિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનીનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞપેસ્સામિ દસ અત્થવસે પટિચ્ચ – સઙ્ઘસુટ્ઠુતાય…પે… વિનયાનુગ્ગહાય. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૮૮૪. ‘‘યા પન ભિક્ખુની નગ્ગા નહાયેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૮૮૫. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

નગ્ગા નહાયેય્યાતિ અનિવત્થા વા અપારુતા વા નહાયતિ, પયોગે દુક્કટં. નહાનપરિયોસાને આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૮૮૬. અનાપત્તિ અચ્છિન્નચીવરિકાય વા નટ્ઠચીવરિકાય વા, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

પઠમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૨. દુતિયસિક્ખાપદં

૮૮૭. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભગવતા ભિક્ખુનીનં [મહાવ. ૩૫૧] ઉદકસાટિકા અનુઞ્ઞાતા હોતિ. છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો – ‘‘ભગવતા ઉદકસાટિકા અનુઞ્ઞાતા’’તિ અપ્પમાણિકાયો ઉદકસાટિકાયો ધારેસું [ધારેન્તિ (પાચિ. ૫૩૧-૫૪૫)]. પુરતોપિ પચ્છતોપિ આકડ્ઢન્તા આહિણ્ડન્તિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો અપ્પમાણિકાયો ઉદકસાટિકાયો ધારેસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો અપ્પમાણિકાયો ઉદકસાટિકાયો ધારેન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો અપ્પમાણિકાયો ઉદકસાટિકાયો ધારેસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૮૮૮. ‘‘ઉદકસાટિકં પન ભિક્ખુનિયા કારયમાનાય પમાણિકા કારેતબ્બા. તત્રિદં પમાણં – દીઘસો ચતસ્સો વિદત્થિયો, સુગતવિદત્થિયા; તિરિયં દ્વે વિદત્થિયો. તં અતિક્કામેન્તિયા છેદનકં પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૮૮૯. ઉદકસાટિકા નામ યાય નિવત્થા [નિવત્થાય (સ્યા.)] નહાયતિ.

કારયમાનાયાતિ કરોન્તિયા વા કારાપેન્તિયા વા.

પમાણિકા કારેતબ્બા. તત્રિદં પમાણં – દીઘસો ચતસ્સો વિદત્થિયો, સુગતવિદત્થિયા; તિરિયં દ્વે વિદત્થિયો. તં અતિક્કામેત્વા કરોતિ વા કારાપેતિ વા, પયોગે દુક્કટં. પટિલાભેન છિન્દિત્વા પાચિત્તિયં દેસેતબ્બં.

૮૯૦. અત્તના વિપ્પકતં અત્તના પરિયોસાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અત્તના વિપ્પકતં પરેહિ પરિયોસાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. પરેહિ વિપ્પકતં અત્તના પરિયોસાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. પરેહિ વિપ્પકતં પરેહિ પરિયોસાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અઞ્ઞસ્સત્થાય કરોતિ વા કારાપેતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અઞ્ઞેન કતં પટિલભિત્વા પરિભુઞ્જતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૮૯૧. અનાપત્તિ પમાણિકં કરોતિ, ઊનકં કરોતિ, અઞ્ઞેન કતં પમાણાતિક્કન્તં પટિલભિત્વા છિન્દિત્વા પરિભુઞ્જતિ, વિતાનં વા ભૂમત્થરણં વા સાણિપાકારં વા ભિસિં વા બિબ્બોહનં વા કરોતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

દુતિયસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૩. તતિયસિક્ખાપદં

૮૯૨. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરિસ્સા ભિક્ખુનિયા મહગ્ઘે ચીવરદુસ્સે ચીવરં દુક્કટં હોતિ દુસ્સિબ્બિતં. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની તં ભિક્ખુનિં એતદવોચ – ‘‘સુન્દરં ખો ઇદં તે, અય્યે, ચીવરદુસ્સં; ચીવરઞ્ચ ખો દુક્કટં દુસ્સિબ્બિત’’ન્તિ. ‘‘વિસિબ્બેમિ, અય્યે, સિબ્બિસ્સસી’’તિ? ‘‘આમાય્યે, સિબ્બિસ્સામી’’તિ. અથ ખો સા ભિક્ખુની તં ચીવરં વિસિબ્બેત્વા થુલ્લનન્દાય ભિક્ખુનિયા અદાસિ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની – ‘‘સિબ્બિસ્સામિ સિબ્બિસ્સામી’’તિ નેવ સિબ્બતિ ન સિબ્બાપનાય ઉસ્સુક્કં કરોતિ. અથ ખો સા ભિક્ખુની ભિક્ખુનીનં એતમત્થં આરોચેસિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા ભિક્ખુનિયા ચીવરં વિસિબ્બાપેત્વા નેવ સિબ્બિસ્સતિ ન સિબ્બાપનાય ઉસ્સુક્કં કરિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ભિક્ખુનિયા ચીવરં વિસિબ્બાપેત્વા નેવ સિબ્બતિ ન સિબ્બાપનાય ઉસ્સુક્કં કરોતીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ભિક્ખુનિયા ચીવરં વિસિબ્બાપેત્વા નેવ સિબ્બિસ્સતિ ન સિબ્બાપનાય ઉસ્સુક્કં કરિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૮૯૩. ‘‘યા પન ભિક્ખુની ભિક્ખુનિયા ચીવરં વિસિબ્બેત્વા વા વિસિબ્બાપેત્વા વા સા પચ્છા અનન્તરાયિકિની નેવ સિબ્બેય્ય ન સિબ્બાપનાય ઉસ્સુક્કં કરેય્ય, અઞ્ઞત્ર ચતૂહપઞ્ચાહા, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૮૯૪. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

ભિક્ખુનિયાતિ અઞ્ઞાય ભિક્ખુનિયા.

ચીવરં નામ છન્નં ચીવરાનં અઞ્ઞતરં ચીવરં.

વિસિબ્બેત્વાતિ સયં વિસિબ્બેત્વા. વિસિબ્બાપેત્વાતિ અઞ્ઞં વિસિબ્બાપેત્વા.

સા પચ્છા અનન્તરાયિકિનીતિ અસતિ અન્તરાયે.

નેવ સિબ્બેય્યાતિ ન સયં સિબ્બેય્ય. ન સિબ્બાપનાય ઉસ્સુક્કં કરેય્યાતિ ન અઞ્ઞં આણાપેય્ય.

અઞ્ઞત્ર ચતૂહપઞ્ચાહાતિ ઠપેત્વા ચતૂહપઞ્ચાહં. ‘‘નેવ સિબ્બિસ્સામિ ન સિબ્બાપનાય ઉસ્સુક્કં કરિસ્સામી’’તિ ધુરં નિક્ખિત્તમત્તે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૮૯૫. ઉપસમ્પન્નાય ઉપસમ્પન્નસઞ્ઞા ચીવરં વિસિબ્બેત્વા વા વિસિબ્બાપેત્વા વા સા પચ્છા અનન્તરાયિકિની નેવ સિબ્બતિ ન સિબ્બાપનાય ઉસ્સુક્કં કરોતિ, અઞ્ઞત્ર ચતૂહપઞ્ચાહા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉપસમ્પન્નાય વેમતિકા ચીવરં વિસિબ્બેત્વા વા વિસિબ્બાપેત્વા વા સા પચ્છા અનન્તરાયિકિની નેવ સિબ્બતિ ન સિબ્બાપનાય ઉસ્સુક્કં કરોતિ, અઞ્ઞત્ર ચતૂહપઞ્ચાહા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉપસમ્પન્નાય અનુપસમ્પન્નસઞ્ઞા ચીવરં વિસિબ્બેત્વા વા વિસિબ્બાપેત્વા વા સા પચ્છા અનન્તરાયિકિની નેવ સિબ્બતિ ન સિબ્બાપનાય ઉસ્સુક્કં કરોતિ, અઞ્ઞત્ર ચતૂહપઞ્ચાહા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અઞ્ઞં પરિક્ખારં વિસિબ્બેત્વા વા વિસિબ્બાપેત્વા વા સા પચ્છા અનન્તરાયિકિની નેવ સિબ્બતિ ન સિબ્બાપનાય ઉસ્સુક્કં કરોતિ, અઞ્ઞત્ર ચતૂહપઞ્ચાહા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય ચીવરં વા અઞ્ઞં વા પરિક્ખારં વિસિબ્બેત્વા વા વિસિબ્બાપેત્વા વા સા પચ્છા અનન્તરાયિકિની નેવ સિબ્બતિ ન સિબ્બાપનાય ઉસ્સુક્કં કરોતિ, અઞ્ઞત્ર ચતૂહપઞ્ચાહા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય ઉપસમ્પન્નસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય અનુપસમ્પન્નસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૮૯૬. અનાપત્તિ સતિ અન્તરાયે, પરિયેસિત્વા ન લભતિ, કરોન્તી ચતૂહપઞ્ચાહં અતિક્કામેતિ, ગિલાનાય, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

તતિયસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૪. ચતુત્થસિક્ખાપદં

૮૯૭. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો ભિક્ખુનીનં હત્થે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા સન્તરુત્તરેન જનપદચારિકં પક્કમન્તિ. તાનિ ચીવરાનિ ચિરં નિક્ખિત્તાનિ કણ્ણકિતાનિ હોન્તિ. તાનિ ભિક્ખુનિયો ઓતાપેન્તિ. ભિક્ખુનિયો તા ભિક્ખુનિયો એતદવોચું – ‘‘કસ્સિમાનિ, અય્યે, ચીવરાનિ કણ્ણકિતાની’’તિ? અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો ભિક્ખુનીનં એતમત્થં આરોચેસું. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો ભિક્ખુનીનં હત્થે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા સન્તરુત્તરેન જનપદચારિકં પક્કમિસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ભિક્ખુનીનં હત્થે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા સન્તરુત્તરેન જનપદચારિકં પક્કમન્તીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ભિક્ખુનીનં હત્થે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા સન્તરુત્તરેન જનપદચારિકં પક્કમિસ્સન્તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૮૯૮. ‘‘યા પન ભિક્ખુની પઞ્ચાહિકં સઙ્ઘાટિચારં [સઙ્ઘાટિવારં (સ્યા.)] અતિક્કામેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૮૯૯. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

પઞ્ચાહિકં સઙ્ઘાટિચારં અતિક્કામેય્યાતિ પઞ્ચમં દિવસં પઞ્ચ ચીવરાનિ નેવ નિવાસેતિ ન પારુપતિ ન ઓતાપેતિ, પઞ્ચમં દિવસં અતિક્કામેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૯૦૦. પઞ્ચાહાતિક્કન્તે અતિક્કન્તસઞ્ઞા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. પઞ્ચાહાતિક્કન્તે વેમતિકા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. પઞ્ચાહાતિક્કન્તે અનતિક્કન્તસઞ્ઞા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

પઞ્ચાહાનતિક્કન્તે અતિક્કન્તસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પઞ્ચાહાનતિક્કન્તે વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પઞ્ચાહાનતિક્કન્તે અનતિક્કન્તસઞ્ઞા, અનાપત્તિ.

૯૦૧. અનાપત્તિ પઞ્ચમં દિવસં પઞ્ચ ચીવરાનિ નિવાસેતિ વા પારુપતિ વા ઓતાપેતિ વા, ગિલાનાય, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

ચતુત્થસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૫. પઞ્ચમસિક્ખાપદં

૯૦૨. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરા ભિક્ખુની પિણ્ડાય ચરિત્વા અલ્લચીવરં પત્થરિત્વા વિહારં પાવિસિ. અઞ્ઞતરા ભિક્ખુની તં ચીવરં પારુપિત્વા ગામં પિણ્ડાય પાવિસિ. સા નિક્ખમિત્વા ભિક્ખુનિયો પુચ્છિ – ‘‘અપાય્યે, મય્હં ચીવરં પસ્સેય્યાથા’’તિ? ભિક્ખુનિયો તસ્સા ભિક્ખુનિયા એતમત્થં આરોચેસું. અથ ખો સા ભિક્ખુની ઉજ્ઝાયતિ ખિય્યતિ વિપાચેતિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુની મય્હં ચીવરં અનાપુચ્છા પારુપિસ્સતી’’તિ! અથ ખો સા ભિક્ખુની ભિક્ખુનીનં એતમત્થં આરોચેસિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુની ભિક્ખુનિયા ચીવરં અનાપુચ્છા પારુપિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુની ભિક્ખુનિયા ચીવરં અનાપુચ્છા પારુપતીતિ [પારુપીતિ (ક.)]? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુની ભિક્ખુનિયા ચીવરં અનાપુચ્છા પારુપિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૯૦૩. ‘‘યા પન ભિક્ખુની ચીવરસઙ્કમનીયં ધારેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૯૦૪. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

ચીવરસઙ્કમનીયં નામ ઉપસમ્પન્નાય પઞ્ચન્નં ચીવરાનં અઞ્ઞતરં ચીવરં તસ્સા વા અદિન્નં તં વા અનાપુચ્છા નિવાસેતિ વા પારુપતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૯૦૫. ઉપસમ્પન્નાય ઉપસમ્પન્નસઞ્ઞા ચીવરસઙ્કમનીયં ધારેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉપસમ્પન્નાય વેમતિકા ચીવરસઙ્કમનીયં ધારેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉપસમ્પન્નાય અનુપસમ્પન્નસઞ્ઞા ચીવરસઙ્કમનીયં ધારેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અનુપસમ્પન્નાય ચીવરસઙ્કમનીયં ધારેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય ઉપસમ્પન્નસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય અનુપસમ્પન્નસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૯૦૬. અનાપત્તિ સા વા દેતિ, તં વા આપુચ્છા નિવાસેતિ વા પારુપતિ વા, અચ્છિન્નચીવરિકાય, નટ્ઠચીવરિકાય, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

પઞ્ચમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૬. છટ્ઠસિક્ખાપદં

૯૦૭. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન થુલ્લનન્દાય ભિક્ખુનિયા ઉપટ્ઠાકકુલં થુલ્લનન્દં ભિક્ખુનિં એતદવોચ – ‘‘ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ, અય્યે, ચીવરં દસ્સામા’’તિ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની – ‘‘તુમ્હે બહુકિચ્ચા બહુકરણીયા’’તિ અન્તરાયં અકાસિ. તેન ખો પન સમયેન તસ્સ કુલસ્સ ઘરં ડય્હતિ. તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા અમ્હાકં દેય્યધમ્મં અન્તરાયં કરિસ્સતિ! ઉભયેનામ્હ પરિબાહિરા [પરિહીના (સી.)], ભોગેહિ ચ પુઞ્ઞેન ચા’’તિ. અસ્સોસું ખો ભિક્ખુનિયો તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા ગણસ્સ ચીવરલાભં અન્તરાયં કરિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ગણસ્સ ચીવરલાભં અન્તરાયં અકાસીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ગણસ્સ ચીવરલાભં અન્તરાયં કરિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૯૦૮. ‘‘યા પન ભિક્ખુની ગણસ્સ ચીવરલાભં અન્તરાયં કરેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૯૦૯. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

ગણો નામ ભિક્ખુનિસઙ્ઘો વુચ્ચતિ.

ચીવરં નામ છન્નં ચીવરાનં અઞ્ઞતરં ચીવરં વિકપ્પનુપગં પચ્છિમં.

અન્તરાયં કરેય્યાતિ ‘‘કથં ઇમે ચીવરં ન [ઇમં ચીવરં (ક.)] દદેય્યુ’’ન્તિ અન્તરાયં કરોતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અઞ્ઞં પરિક્ખારં અન્તરાયં કરોતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સમ્બહુલાનં ભિક્ખુનીનં વા એકભિક્ખુનિયા વા અનુપસમ્પન્નાય વા ચીવરં વા અઞ્ઞં વા પરિક્ખારં અન્તરાયં કરોતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૯૧૦. અનાપત્તિ આનિસંસં દસ્સેત્વા નિવારેતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

છટ્ઠસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૭. સત્તમસિક્ખાપદં

૯૧૧. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ અકાલચીવરં ઉપ્પન્નં હોતિ. અથ ખો ભિક્ખુનિસઙ્ઘો તં ચીવરં ભાજેતુકામો સન્નિપતિ. તેન ખો પન સમયેન થુલ્લનન્દાય ભિક્ખુનિયા અન્તેવાસિનિયો ભિક્ખુનિયો પક્કન્તા હોન્તિ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની તા ભિક્ખુનિયો એતદવોચ – ‘‘અય્યે, ભિક્ખુનિયો પક્કન્તા, ન તાવ ચીવરં ભાજીયિસ્સતી’’તિ. ચીવરવિભઙ્ગં પટિબાહિ. ભિક્ખુનિયો ન તાવ ચીવરં ભાજીયિસ્સતીતિ પક્કમિંસુ [વિપક્કમિંસુ (સ્યા.)]. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની અન્તેવાસિનીસુ ભિક્ખુનીસુ આગતાસુ તં ચીવરં ભાજાપેસિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા ધમ્મિકં ચીવરવિભઙ્ગં પટિબાહિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ધમ્મિકં ચીવરવિભઙ્ગં પટિબાહતીતિ [પટિબાહીતિ (ક.)]? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ધમ્મિકં ચીવરવિભઙ્ગં પટિબાહિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૯૧૨. ‘‘યા પન ભિક્ખુની ધમ્મિકં ચીવરવિભઙ્ગં પટિબાહેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૯૧૩. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

ધમ્મિકોનામ ચીવરવિભઙ્ગો સમગ્ગો ભિક્ખુનિસઙ્ઘો સન્નિપતિત્વા ભાજેતિ.

પટિબાહેય્યાતિ કથં ઇમં ચીવરં ન ભાજેય્યાતિ [ચીવરં ભાજેય્યાતિ (ક.)] પટિબાહતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૯૧૪. ધમ્મિકે ધમ્મિકસઞ્ઞા પટિબાહતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ધમ્મિકે વેમતિકા પટિબાહતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ધમ્મિકે અધમ્મિકસઞ્ઞા પટિબાહતિ, અનાપત્તિ. અધમ્મિકે ધમ્મિકસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મિકે વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મિકે અધમ્મિકસઞ્ઞા, અનાપત્તિ.

૯૧૫. અનાપત્તિ આનિસંસં દસ્સેત્વા પટિબાહતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

સત્તમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૮. અટ્ઠમસિક્ખાપદં

૯૧૬. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની નટાનમ્પિ નટકાનમ્પિ લઙ્ઘકાનમ્પિ સોકજ્ઝાયિકાનમ્પિ [સોકસાયિકાનમ્પિ (સી.)] કુમ્ભથૂણિકાનમ્પિ [કુમ્ભથુણિકાનમ્પિ (ક.)] સમણચીવરં દેતિ – ‘‘મય્હં પરિસતિ [પરિસતિં (સી.)] વણ્ણં ભાસથા’’તિ. નટાપિ નટકાપિ લઙ્ઘકાપિ સોકજ્ઝાયિકાપિ કુમ્ભથૂણિકાપિ થુલ્લનન્દાય ભિક્ખુનિયા પરિસતિ વણ્ણં ભાસન્તિ – ‘‘અય્યા થુલ્લનન્દા બહુસ્સુતા ભાણિકા વિસારદા પટ્ટા ધમ્મિં કથં કાતું; દેથ અય્યાય, કરોથ અય્યાયા’’તિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા, તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા અગારિકસ્સ સમણચીવરં દસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની અગારિકસ્સ સમણચીવરં દેતીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની અગારિકસ્સ સમણચીવરં દસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૯૧૭. ‘‘યા પન ભિક્ખુની અગારિકસ્સ વા પરિબ્બાજકસ્સ વા પરિબ્બાજિકાય વા સમણચીવરં દદેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૯૧૮. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

અગારિકો નામ યો કોચિ અગારં અજ્ઝાવસતિ.

પરિબ્બાજકો નામ ભિક્ખુઞ્ચ સામણેરઞ્ચ ઠપેત્વા યો કોચિ પરિબ્બાજકસમાપન્નો.

પરિબ્બાજિકા નામ ભિક્ખુનિઞ્ચ સિક્ખમાનઞ્ચ સામણેરિઞ્ચ ઠપેત્વા યા કાચિ પરિબ્બાજિકસમાપન્ના.

સમણચીવરં નામ કપ્પકતં વુચ્ચતિ. દેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૯૧૯. અનાપત્તિ માતાપિતૂનં દેતિ, તાવકાલિકં દેતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

અટ્ઠમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૯. નવમસિક્ખાપદં

૯૨૦. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન થુલ્લનન્દાય ભિક્ખુનિયા ઉપટ્ઠાકકુલં થુલ્લનન્દં ભિક્ખુનિં એતદવોચ – ‘‘સચે મયં, અય્યે, સક્કોમ, ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ ચીવરં દસ્સામા’’તિ. તેન ખો પન સમયેન વસ્સંવુટ્ઠા ભિક્ખુનિયો ચીવરં ભાજેતુકામા સન્નિપતિંસુ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની તા ભિક્ખુનિયો એતદવોચ – ‘‘આગમેથ, અય્યે, અત્થિ ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ ચીવરપચ્ચાસા’’તિ. ભિક્ખુનિયો થુલ્લનન્દં ભિક્ખુનિં એતદવોચું – ‘‘ગચ્છાય્યે, તં ચીવરં જાનાહી’’તિ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની યેન તં કુલં તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા તે મનુસ્સે એતદવોચ – ‘‘દેથાવુસો, ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ ચીવર’’ન્તિ. ‘‘ન મયં, અય્યે, સક્કોમ ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ ચીવરં દાતુ’’ન્તિ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ભિક્ખુનીનં એતમત્થં આરોચેસિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા દુબ્બલચીવરપચ્ચાસાય ચીવરકાલસમયં અતિક્કામેસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની દુબ્બલચીવરપચ્ચાસાય ચીવરકાલસમયં અતિક્કામેતીતિ [અતિક્કામેસીતિ (ક.)]? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની દુબ્બલચીવરપચ્ચાસાય ચીવરકાલસમયં અતિક્કામેસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૯૨૧. ‘‘યા પન ભિક્ખુની દુબ્બલચીવરપચ્ચાસાય ચીવરકાલસમયં અતિક્કામેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૯૨૨. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

દુબ્બલચીવરપચ્ચાસા નામ ‘‘સચે મયં સક્કોમ, દસ્સામ કરિસ્સામા’’તિ વાચા ભિન્ના હોતિ.

ચીવરકાલસમયો નામ અનત્થતે કથિને વસ્સાનસ્સ પચ્છિમો માસો, અત્થતે કથિને પઞ્ચ માસા.

ચીવરકાલસમયં અતિક્કામેય્યાતિ અનત્થતે કથિને વસ્સાનસ્સ પચ્છિમં દિવસં અતિક્કામેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અત્થતે કથિને કથિનુદ્ધારદિવસં અતિક્કામેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૯૨૩. દુબ્બલચીવરે દુબ્બલચીવરસઞ્ઞા ચીવરકાલસમયં અતિક્કામેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. દુબ્બલચીવરે વેમતિકા ચીવરકાલસમયં અતિક્કામેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. દુબ્બલચીવરે અદુબ્બલચીવરસઞ્ઞા ચીવરકાલસમયં અતિક્કામેતિ, અનાપત્તિ.

અદુબ્બલચીવરે દુબ્બલચીવરસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અદુબ્બલચીવરે વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અદુબ્બલચીવરે અદુબ્બલચીવરસઞ્ઞા, અનાપત્તિ.

૯૨૪. અનાપત્તિ આનિસંસં દસ્સેત્વા નિવારેતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

નવમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૧૦. દસમસિક્ખાપદં

૯૨૫. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરેન ઉપાસકેન સઙ્ઘં ઉદ્દિસ્સ વિહારો કારાપિતો હોતિ. સો તસ્સ વિહારસ્સ મહે ઉભતોસઙ્ઘસ્સ અકાલચીવરં દાતુકામો હોતિ. તેન ખો પન સમયેન ઉભતોસઙ્ઘસ્સ કથિનં અત્થતં હોતિ. અથ ખો સો ઉપાસકો સઙ્ઘં ઉપસઙ્કમિત્વા કથિનુદ્ધારં યાચિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, કથિનં ઉદ્ધરિતું. એવઞ્ચ પન ભિક્ખવે કથિનં ઉદ્ધરિતબ્બં. બ્યત્તેન ભિક્ખુના પટિબલેન સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –

૯૨૬. ‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો કથિનં ઉદ્ધરેય્ય. એસા ઞત્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. સઙ્ઘો કથિનં ઉદ્ધરતિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ કથિનસ્સ ઉદ્ધારો, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.

‘‘ઉબ્ભતં સઙ્ઘેન કથિનં, ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.

૯૨૭. અથ ખો સો ઉપાસકો ભિક્ખુનિસઙ્ઘં ઉપસઙ્કમિત્વા કથિનુદ્ધારં યાચિ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની – ‘‘ચીવરં અમ્હાકં ભવિસ્સતી’’તિ કથિનુદ્ધારં પટિબાહિ. અથ ખો સો ઉપાસકો ઉજ્ઝાયતિ ખિય્યતિ વિપાચેતિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો અમ્હાકં કથિનુદ્ધારં ન દસ્સન્તી’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખુનિયો તસ્સ ઉપાસકસ્સ ઉજ્ઝાયન્તસ્સ ખિય્યન્તસ્સ વિપાચેન્તસ્સ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા ધમ્મિકં કથિનુદ્ધારં પટિબાહિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ધમ્મિકં કથિનુદ્ધારં પટિબાહતીતિ [પટિબાહીતિ (ક.)]? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ધમ્મિકં કથિનુદ્ધારં પટિબાહિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૯૨૮. ‘‘યા પન ભિક્ખુની ધમ્મિકં કથિનુદ્ધારં પટિબાહેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૯૨૯. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

ધમ્મિકો નામ કથિનુદ્ધારો સમગ્ગો ભિક્ખુનિસઙ્ઘો સન્નિપતિત્વા ઉદ્ધરતિ.

પટિબાહેય્યાતિ ‘‘કથં ઇદં કથિનં ન ઉદ્ધરેય્યા’’તિ [કથિનં ઉદ્ધરેય્યાતિ (ક.)] પટિબાહતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૯૩૦. ધમ્મિકે ધમ્મિકસઞ્ઞા પટિબાહતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ધમ્મિકે વેમતિકા પટિબાહતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ધમ્મિકે અધમ્મિકસઞ્ઞા પટિબાહતિ, અનાપત્તિ. અધમ્મિકે ધમ્મિકસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મિકે વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મિકે અધમ્મિકસઞ્ઞા, અનાપત્તિ.

૯૩૧. અનાપત્તિ અનિસંસં દસ્સેત્વા પટિબાહતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

દસમસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

નગ્ગવગ્ગો તતિયો.