૧. પઠમપાટિદેસનીયસિક્ખાપદં

ઇમે ખો પનાયસ્મન્તો ચત્તારો પાટિદેસનીયા

ધમ્મા ઉદ્દેસં આગચ્છન્તિ.

૫૫૨. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરા ભિક્ખુની સાવત્થિયં પિણ્ડાય ચરિત્વા પટિક્કમનકાલે અઞ્ઞતરં ભિક્ખું પસ્સિત્વા એતદવોચ – ‘‘હન્દાય્ય, ભિક્ખં પટિગ્ગણ્હા’’તિ. ‘‘સુટ્ઠુ, ભગિની’’તિ સબ્બેવ અગ્ગહેસિ. સા ઉપકટ્ઠે કાલે નાસક્ખિ પિણ્ડાય ચરિતું, છિન્નભત્તા અહોસિ. અથ ખો સા ભિક્ખુની દુતિયમ્પિ દિવસં…પે… તતિયમ્પિ દિવસં સાવત્થિયં પિણ્ડાય ચરિત્વા પટિક્કમનકાલે તં ભિક્ખું પસ્સિત્વા એતદવોચ – ‘‘હન્દાય્ય, ભિક્ખં પટિગ્ગણ્હા’’તિ. ‘‘સુટ્ઠુ, ભગિની’’તિ સબ્બેવ અગ્ગહેસિ. સા ઉપકટ્ઠે કાલે નાસક્ખિ પિણ્ડાય ચરિતું, છિન્નભત્તા અહોસિ. અથ ખો સા ભિક્ખુની ચતુત્થે દિવસે રથિકાય પવેધેન્તી ગચ્છતિ. સેટ્ઠિ ગહપતિ રથેન પટિપથં આગચ્છન્તો તં ભિક્ખુનિં એતદવોચ – ‘‘અપેહાય્યે’’તિ. સા વોક્કમન્તી તત્થેવ પરિપતિ. સેટ્ઠિ ગહપતિ તં ભિક્ખુનિં ખમાપેસિ – ‘‘ખમાહાય્યે, મયાસિ પાતિતા’’તિ. ‘‘નાહં, ગહપતિ, તયા પાતિતા. અપિચ, અહમેવ દુબ્બલા’’તિ. ‘‘કિસ્સ પન ત્વં, અય્યે, દુબ્બલા’’તિ? અથ ખો સા ભિક્ખુની સેટ્ઠિસ્સ ગહપતિસ્સ એતમત્થં આરોચેસિ. સેટ્ઠિ ગહપતિ તં ભિક્ખુનિં ઘરં નેત્વા ભોજેત્વા ઉજ્ઝાયતિ ખિય્યતિ વિપાચેતિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભદન્તા ભિક્ખુનિયા હત્થતો આમિસં પટિગ્ગહેસ્સન્તિ! કિચ્છલાભો માતુગામો’’તિ!

અસ્સોસું ખો ભિક્ખૂ તસ્સ સેટ્ઠિસ્સ ગહપતિસ્સ ઉજ્ઝાયન્તસ્સ ખિય્યન્તસ્સ વિપાચેન્તસ્સ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુ ભિક્ખુનિયા હત્થતો આમિસં પટિગ્ગહેસ્સતી’’તિ …પે… સચ્ચં કિર ત્વં, ભિક્ખુ, ભિક્ખુનિયા હત્થતો આમિસં પટિગ્ગહેસીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. ‘‘ઞાતિકા તે, ભિક્ખુ, અઞ્ઞાતિકા’’તિ? ‘‘અઞ્ઞાતિકા, ભગવા’’તિ. ‘‘અઞ્ઞાતકો, મોઘપુરિસ, અઞ્ઞાતિકાય ન જાનાતિ પતિરૂપં વા અપ્પતિરૂપં વા સન્તં વા અસન્તં વા. કથઞ્હિ નામ ત્વં, મોઘપુરિસ, અઞ્ઞાતિકાય ભિક્ખુનિયા હત્થતો આમિસં પટિગ્ગહેસ્સસિ! નેતં, મોઘપુરિસ, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૫૫૩. ‘‘યો પન ભિક્ખુ અઞ્ઞાતિકાય ભિક્ખુનિયા અન્તરઘરં પવિટ્ઠાય હત્થતો ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા સહત્થા પટિગ્ગહેત્વા ખાદેય્ય વા ભુઞ્જેય્ય વા, પટિદેસેતબ્બં તેન ભિક્ખુના – ‘ગારય્હં, આવુસો, ધમ્મં આપજ્જિં અસપ્પાયં પાટિદેસનીયં, તં પટિદેસેમી’’’તિ.

૫૫૪. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

અઞ્ઞાતિકા નામ માતિતો વા. પિતિતો વા યાવ સત્તમા પિતામહયુગા અસમ્બદ્ધા.

ભિક્ખુની નામ ઉભતોસઙ્ઘે ઉપસમ્પન્ના.

અન્તરઘરં નામ રથિકા બ્યૂહં સિઙ્ઘાટકં ઘરં.

ખાદનીયં નામ પઞ્ચ ભોજનાનિ – યામકાલિકં સત્તાહકાલિકં યાવજીવિકં ઠપેત્વા અવસેસં ખાદનીયં નામ.

ભોજનીયં નામ પઞ્ચ ભોજનાનિ – ઓદનો, કુમ્માસો, સત્તુ, મચ્છો, મંસં. ‘‘ખાદિસ્સામિ ભુઞ્જિસ્સામી’’તિ પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અજ્ઝોહારે અજ્ઝોહારે આપત્તિ પાટિદેસનીયસ્સ.

૫૫૫. અઞ્ઞાતિકાય અઞ્ઞાતિકસઞ્ઞી અન્તરઘરં પવિટ્ઠાય હત્થતો ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા સહત્થા પટિગ્ગહેત્વા ખાદતિ વા ભુઞ્જતિ વા, આપત્તિ પાટિદેસનીયસ્સ. અઞ્ઞાતિકાય વેમતિકો અન્તરઘરં પવિટ્ઠાય હત્થતો ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા સહત્થા પટિગ્ગહેત્વા ખાદતિ વા ભુઞ્જતિ વા, આપત્તિ પાટિદેસનીયસ્સ. અઞ્ઞાતિકાય ઞાતિકસઞ્ઞી અન્તરઘરં પવિટ્ઠાય હત્થતો ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા સહત્થા પટિગ્ગહેત્વા ખાદતિ વા ભુઞ્જતિ વા, આપત્તિ પાટિદેસનીયસ્સ.

યામકાલિકં સત્તાહકાલિકં યાવજીવિકં આહારત્થાય પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અજ્ઝોહારે અજ્ઝોહારે આપત્તિ દુક્કટસ્સ. એકતોઉપસમ્પન્નાય હત્થતો ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા – ‘‘ખાદિસ્સામિ ભુઞ્જિસ્સામી’’તિ પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અજ્ઝોહારે અજ્ઝોહારે આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઞાતિકાય અઞ્ઞાતિકસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઞાતિકાય વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઞાતિકાય ઞાતિકસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૫૫૬. અનાપત્તિ ઞાતિકાય, દાપેતિ ન દેતિ, ઉપનિક્ખિપિત્વા દેતિ અન્તરારામે, ભિક્ખુનુપસ્સયે, તિત્થિયસેય્યાય, પટિક્કમને, ગામતો નીહરિત્વા દેતિ, યામકાલિકં સત્તાહકાલિકં યાવજીવિકં ‘‘સતિ પચ્ચયે પરિભુઞ્જા’’તિ દેતિ, સિક્ખમાનાય, સામણેરિયા, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

પઠમપાટિદેસનીયસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.