૩. મોહનસિક્ખાપદં

૪૪૩. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ અનાચારં આચરિત્વા ‘‘અઞ્ઞાણકેન આપન્નાતિ જાનન્તૂ’’તિ પાતિમોક્ખે ઉદ્દિસ્સમાને એવં વદન્તિ – ‘‘ઇદાનેવ ખો મયં જાનામ, અયમ્પિ કિર ધમ્મો સુત્તાગતો સુત્તપરિયાપન્નો અન્વદ્ધમાસં ઉદ્દેસં આગચ્છતી’’તિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ પાતિમોક્ખે ઉદ્દિસ્સમાને એવં વક્ખન્તિ – ઇદાનેવ ખો મયં જાનામ, અયમ્પિ કિર ધમ્મો સુત્તાગતો સુત્તપરિયાપન્નો અન્વદ્ધમાસં ઉદ્દેસં આગચ્છતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, પાતિમોક્ખે ઉદ્દિસ્સમાને એવં વદેથ – ‘‘ઇદાનેવ ખો મયં જાનામ, અયમ્પિ કિર ધમ્મો સુત્તાગતો સુત્તપરિયાપન્નો અન્વદ્ધમાસં ઉદ્દેસં આગચ્છતી’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, પાતિમોક્ખે ઉદ્દિસ્સમાને એવં વક્ખથ – ‘‘ઇદાનેવ ખો મયં જાનામ, અયમ્પિ કિર ધમ્મો સુત્તાગતો સુત્તપરિયાપન્નો અન્વદ્ધમાસં ઉદ્દેસં આગચ્છતી’’તિ! નેતં, મોઘપુરિસા, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૪૪૪. ‘‘યો પન ભિક્ખુ અન્વદ્ધમાસં પાતિમોક્ખે ઉદ્દિસ્સમાને એવં વદેય્ય – ‘ઇદાનેવ ખો અહં જાનામિ, અયમ્પિ કિર ધમ્મો સુત્તાગતો સુત્તપરિયાપન્નો અન્વદ્ધમાસં ઉદ્દેસં આગચ્છતી’તિ. તઞ્ચે ભિક્ખું અઞ્ઞે ભિક્ખૂ જાનેય્યું નિસિન્નપુબ્બં ઇમિના ભિક્ખુના દ્વત્તિક્ખત્તું પાતિમોક્ખે ઉદ્દિસ્સમાને, કો પન વાદો ભિય્યો [ભિય્યોતિ (સ્યા.)], ન ચ તસ્સ ભિક્ખુનો અઞ્ઞાણકેન મુત્તિ અત્થિ, યઞ્ચ તત્થ આપત્તિં આપન્નો તઞ્ચ યથાધમ્મો કારેતબ્બો, ઉત્તરિ ચસ્સ મોહો આરોપેતબ્બો – ‘તસ્સ તે, આવુસો, અલાભા, તસ્સ તે દુલ્લદ્ધં, યં ત્વં પાતિમોક્ખે ઉદ્દિસ્સમાને ન સાધુકં અટ્ઠિં કત્વા [અટ્ઠિકત્વા (સ્યા. ક.)] મનસિ કરોસી’તિ. ઇદં તસ્મિં મોહનકે પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૪૪૫. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

અન્વદ્ધમાસન્તિ અનુપોસથિકં.

પાતિમોક્ખે ઉદ્દિસ્સમાનેતિ ઉદ્દિસન્તે.

એવં વદેય્યાતિ અનાચારં આચરિત્વા – ‘‘અઞ્ઞાણકેન આપન્નોતિ જાનન્તૂ’’તિ પાતિમોક્ખે ઉદ્દિસ્સમાને એવં વદેતિ – ‘‘ઇદાનેવ ખો અહં જાનામિ, અયમ્પિ કિર ધમ્મો સુત્તાગતો સુત્તપરિયાપન્નો અન્વદ્ધમાસં ઉદ્દેસં આગચ્છતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

તઞ્ચે મોહેતુકામં ભિક્ખું અઞ્ઞે ભિક્ખૂ જાનેય્યું નિસિન્નપુબ્બં ઇમિના ભિક્ખુના દ્વત્તિક્ખત્તું પાતિમોક્ખે ઉદ્દિસ્સમાને, કો પન વાદો ભિય્યો, ન ચ તસ્સ ભિક્ખુનો અઞ્ઞાણકેન મુત્તિ અત્થિ, યઞ્ચ તત્થ આપત્તિં આપન્નો, તઞ્ચ યથાધમ્મો કારેતબ્બો, ઉત્તરિ ચસ્સ મોહો આરોપેતબ્બો. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, આરોપેતબ્બો. બ્યત્તેન ભિક્ખુના પટિબલેન સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –

૪૪૬. ‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામો ભિક્ખુ પાતિમોક્ખે ઉદ્દિસ્સમાને ન સાધુકં અટ્ઠિં કત્વા મનસિ કરોતિ. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો ઇત્થન્નામસ્સ ભિક્ખુનો મોહં આરોપેય્ય. એસા ઞત્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામો ભિક્ખુ પાતિમોક્ખે ઉદ્દિસ્સમાને ન સાધુકં અટ્ઠિં કત્વા મનસિ કરોતિ. સઙ્ઘો ઇત્થન્નામસ્સ ભિક્ખુનો મોહં આરોપેતિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ ઇત્થન્નામસ્સ ભિક્ખુનો મોહસ્સ આરોપના, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.

‘‘આરોપિતો સઙ્ઘેન ઇત્થન્નામસ્સ ભિક્ખુનો મોહો. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.

અનારોપિતે મોહે મોહેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. આરોપિતે મોહે મોહેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૪૪૭. ધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞી, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ધમ્મકમ્મે વેમતિકો, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞી મોહેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૪૪૮. અનાપત્તિ ન વિત્થારેન સુતં હોતિ, ઊનકદ્વત્તિક્ખત્તું વિત્થારેન સુતં હોતિ, ન મોહેતુકામસ્સ, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

મોહનસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં તતિયં.